CỘNG HƯỞNG TỪ ĐỘNG SÀN CHẬU (DYNAMIC PELVIC FLOOR MRI – MR DEFECOGRAPHY) TS. VÕ TẤN ĐỨC

CỘNG HƯỞNG TỪ ĐỘNG SÀN CHẬU DYNAMIC PELVIC FLOOR MRI – MR DEFECOGRAPHY TS.. RỐI LOẠN CHỨC NĂNG SÀN CHẬU • Bệnh khá phổ biến ở phụ nữ, thường liên quan nhiều khoang chậu • Sa sàn chậu

CỘNG HƯỞNG TỪ ĐỘNG SÀN CHẬU

(DYNAMIC PELVIC FLOOR MRI – MR DEFECOGRAPHY)

TS VÕ TẤN ĐỨC ThS NGUYỄN THỊ THÙY LINH

BM CĐHA ĐH Y DƢỢC TPHCM

RỐI LOẠN CHỨC NĂNG SÀN CHẬU

• Bệnh khá phổ biến ở phụ nữ, thường liên quan nhiều

khoang chậu

• Sa sàn chậu ≠ Dãn sàn chậu

+ Sa tạng chậu: sa bất thường của bàng quang, tử cung, ruột non,…

+ Dãn sàn chậu: các cấu trúc nâng đỡ bị suy yếu, mất chức năng gây sa dãn sàn chậu

• Cần đánh giá toàn thể vùng chậu trước khi thực hiện phẫu thuật điều trị

Trước : Bàng quang + niệu đạo

Giữa : Tử cung + âm đạo

Sau : Hậu môn-trực tràng

The Female Pelvic Floor - Function, Dysfunction and Management According to the Integral Theory P Petros – 2007

Các tầng nâng đỡ sàn chậu:

Tầng 1: Dây chằng tử cung-cùng, dây chằng chính Tầng 2: Dây chằng mu-niệu đạo, mạc trực tràng-âm đạo Tầng 3: Dây chằng niệu đạo ngoài, hoành đáy chậu, nút thớ trung tâm

Mối liên quan giữa tổn thương mô liên kết nâng đỡ ở các khoang và triệu chứng lâm

sàng, sa các tạng vùng sàn chậu

Các dây chằng ở các khoang sàn chậu

Dây chằng mu-niệu đạo (PUL) Các cơ sàn chậu

Dây chằng niệu đạo ngoài (EUL)

Mạc mu-cổ tử cung (PCF) Mạc cung gân chậu (ATFP) Dây chằng chính (CL)

Dây chằng tử cung-cùng (USL) Mạc trực tràng-âm đạo (RVF) Nút thớ trung tâm (PB)

Táo bón

Bản nâng (levator hiatus nâng đỡ trực tràng và 2/3 trên âm đạo

rectocele

Cần đánh giá đồng thời các khoang chậu

CHẨN ĐOÁN

 TCLS đa dạng: đau, tiêu / tiểu không tự chủ, táo bón, cảm

giác nặng vùng chậu, giao hợp đau

 Thăm khám dễ nhầm lẫn, đánh giá mức độ sa tạng không

chính xác, khó chẩn đoán sa đồng thời nhiều tạng chậu,

 Đo điện cơ, đo áp lực HM, …

 Siêu âm, Chụp lưu thông đại tràng (ĐTCQ, Sitzmarks),

Defecography (XQ, MRI)

9

11

X RAY DEFECOGRAPHY

MRI DEFECOGRAPHY

12

CHUẨN BỊ DỤNG CỤ

• Bơm gel siêu âm vào trực tràng (± âm đạo) cho đến khi

BN có cảm giác mắc đại tiện

BN nằm tƣ thế FOWLER, gối gấp nhẹ, sử dụng cuộn thu tín hiệu bụng để thu hình

14

Hệ thống máy hở - BN ngồi

Hệ thống máy kín - BN nằm

Khảo sát với các xung T2Ws  gel siêu âm

17

Khảo sát với các xung T1Ws  khoai tây + Gadolinium

• MIDSAG TRUFISP SQUEEZING

• MIDSAG TRUFISP STRAINING

• AX HASTE NORMAL

• AX HASTE VALSALVA

• MIDCOR TRUFISP STRAINING

CÁC CHUỖI XUNG ỨNG DỤNG TẠI BVĐHYD

19

Phân tích hình ảnh MRI

 Góc HM-TT (ARA): tạo bởi trục ống HM

và đường tiếp tuyến thành sau TT

Chỗ nối HM-TT(ARJ): giao điểm của 2

https://pubs.rsna.org/doi/pdf/10.1148/radiographics.22.2.g02mr25295

• Đo góc HM-TT ở thì nghỉ - thót - rặn

• Đánh giá dãn sàn chậu

• Đánh giá sa tạng chậu so với đường mu cụt

+ Sa bàng quang + Sa tử cung

+ Sa mỡ phúc mạc, ruột non, ĐT chậu hông

• Túi sa thành trước trực tràng, Lồng TT-HM (lồng trong / lồng ngoài / sa trực tràng)

• Anismus (Bệnh co thắt cơ mu trực tràng)

24

Phân độ dãn sàn chậu (dựa vào đường H, M)

Phân độ sa tạng chậu

Phân độ túi sa thành trước trực tràng

Đo khoảng cách từ chỗ phồng ra của thành trước trực tràng đến bờ bình thường của trực tràng

GÓC HẬU MÔN-TRỰC TRÀNG

28

ĐỘ HẠ TRỰC TRÀNG (M)

29

SA TẠNG CHẬU

30

SA TẠNG CHẬU THÌ NGHỈ & RẶN

31

SA TẠNG CHẬU & TÚI SA TT

32

SA TRỰC TRÀNG

34

35

Cơ mu trực tràng (thì nghỉ - Valsalva / cắt ngang)

36

39

SA BẢN NÂNG

40

• Dãn sàn chậu có thể kèm / không kèm sa tạng chậu;

RLCNSC thường liên quan nhiều khoang chậu

• MRI động sàn chậu với chuỗi xung nhanh đóng vai trò chính trong đánh giá rối loạn chức năng sàn chậu

• MRI động sàn chậu là phương tiện không xâm lấn để đánh giá sàn chậu

42

TÓM LẠI

TÀI LIỆU THAM KHẢO

• Ganeshan A., Anderson E M (2008) Imaging of obstructed defecation Clin Radiol, vol 63(1),

pp 18-26

• Petros EP (2007) The Female Pelvic Floor - Function, Dysfunction and Management According

to the Integral Theory

• Fletcher JG (2003) MRI of Anatomy and Dynamic Defects of the Pelvic Floor in Defecatory

Disorders The American Journal of Gastroenterology; 98:399-411

• Fustus E.Roos, Dominik Weishaupt, Simon Wildermuth (2002) Experience of 4 Years with Open

MR Defecography: Pictorial Review of Anorectal Anatomy and Disease RadioGraphics;

22:817-832

• Koenraad J Mortele, Janice Fairhurst (2007) Dynamic MR defecography of the posterior

compartment: Indications, techniques and MRI features European Journal of Radiology;

61:462-472

• Nicolae Bolog, Dominik Weishaupt (2005) Dynamic MR Imaging of outlet obstruction

Romanian Journal of Gastroenterology; 14:293-302

44