Ngòi bút của Tô Hoài thấm nhuần tinh thần nhân đạo thể hiện ở việc đã khám phá ra những nét phẩm chất tốt đẹp của người lao động và đặt niềm tin, sự trân trọng đối với những khát vọng [r]
Trang 1VĂN MẪU LỚP 12
ĐỀ BÀI: GIÁ TRỊ HIỆN THỰC VÀ NHÂN ĐẠO QUA TRUYỆN NGẮN VỢ CHỒNG A
PHỦ
A SƠ ĐỒ TÓM TẮT GỢI Ý
B DÀN BÀI CHI TIẾT
1 Mở bài
- Giới thiệu khái quát về tác giả Tô Hoài và truyện ngắn Vợ chồng A Phủ
- Dẫn dắt vào vấn đề: giá trị hiện thực và nhân đạo qua truyện ngắn Vợ chồng A Phủ
2 Thân bài
Trang 2• Xuất xứ: Tập “Truyện Tây Bắc” được Tô Hoài viết năm 1952 Gồm có 3 truyện: “Vợ
chồng A Phủ”, “Chuyện Mường Giơn”, “Cứu đất cứu Mường”, Năm 1952 , theo bộ đội
vào giải phóng Tây Bắc, một chuyến đi dài 8 tháng, Tô Hoài đã mang về xuôi bao
kỷ niệm sâu sắc về người và cảnh Tây Bắc “Truyện Tây Bắc” đã được tặng giải Nhất, Giải thưởng của Hội Văn nghệ Việt Nam 1945-1955 Truyện “Vợ chồng A Phủ” là
truyện hay nhất trong tập truyện này
• Tóm tắt:
• Chủ đề: Sự thống khổ của người Mèo ở Tây Bắc dưới ách thống trị dã man của bọn chúa đất và lũ Tây đồn Sự vùng dậy của họ để giành lấy tự do, hạnh phúc và tham gia kháng chiến, giải phóng quê hương
- Nội dung
• Giá trị hiện thực
o Bọn chúa đất, bọn thống lí cấu kết với giặc Pháp, được bọn Tây đồn cho muối
về bán, ăn của dân nhiều, giàu lắm, nhà có nhiều nương, nhiều bạc nhiều thuốc phiện nhất làng
o Pá Tra cho vay nợ lãi, Mị trở thành con dâu gạt nợ nhà thống lí Tuổi xuân và hạnh phúc bị cướp mất Mị sống khổ nhục hơn con trâu, con ngựa
o A Phủ vì tội đánh con quan mà bị làng xử kiện, bị đánh, bị phạt vạ, trở thành kẻ
ở nợ cho Pá Tra
o Cảnh Mị bị A Sử trói đứng Cảnh A Phủ bị trói cho đến chết vì tội để hổ bắt mất
bò
o Cảnh bọn Tây đồn Bản Pe càn quét khu du kích Phiềng Sa: cướp lợn, giết người, đốt phá vô cùng tàn bạo
• Giá trị nhân đạo
o Nỗi đau khổ của Mị và sự vùng dậy của Mị toan ăn lá ngón tự tử…, uống rượu, mặc váy áo đi chơi xuân, cắt dây trói cứu A Phủ, cùng chạy trốn
o Nỗi khổ đau của A Phủ: sống cô độc, bị đánh, bị phạt vạ… vì tội đánh con quan
Bị trói cho đến chết vì tội để hổ bắt mất bò
o Được Mị cứu thoát Cùng chạy trốn đến Phiềng Sa Mị và A Phủ nên vợ nên chồng Vừa giành được tự do, vừa tìm được hạnh phúc
Trang 3o A Phủ kết nghĩa anh em với A Châu cán bộ Trở thành chiến sĩ du kích quyết tâm đánh giặc để giải phóng bản Mèo…
o Mị và A Phủ: từ đau khổ, thân phận nô lệ, bị chà đạp dã man đã vùng dậy tự cứu giành được tự do, hạnh phúc; được giác ngộ cách mạng, đứng lên cầm súng chống lại bọn cướp nước và lũ tay sai
o Những đêm tình mùa xuân của trai gái Mèo được nói đến như một phong tục chứa chan tinh thần nhân đạo, giàu bản sắc văn hóa dân tộc
- Nghệ thuật
• Tả cảnh mùa xuân trên rẻo cao: hoa thuốc phiện vừa nở trắng lại đổi ra màu đỏ au,
đỏ thậm, rồi sang màu tím man mát Chiếc váy Mèo như con bướm sặc sỡ Tiếng sáo, tiếng hát tự tình của trai gái Mèo – đầy chất thơ dung dị và hồn nhiên
• Kể chuyện với bao chi tiết hiện thực, bao tình tiết cảm động Dựng người, dựng cảnh sống động: cảnh xử kiện, cảnh Mị cắt dây trói, cảnh ăn thề…
• Sử dụng các câu dân ca Mèo… tạo nên phong vị miền núi đậm đà: “Anh ném pao,
em không bắt-Em không yêu, quả pao rơi rồi…”
3 Kết bài
- Nhận xét, đánh giá chung về vấn đề
- Mở rộng vấn đề bằng những suy nghĩ, liên tưởng của mỗi cá nhân
C BÀI VĂN MẪU
Truyện Vợ chồng A Phủ được rút từ tập Truyện Tây Bắc của nhà văn Tô Hoài sáng tác năm 1953 Tập truyện này đã từng được giải nhất giải thưởng văn nghệ 1954 – 1955
Vợ chồng A Phủ là một thành công xuất sắc của Tô Hoài sau cách mạng, là thành tựu của văn học kháng chiến chống Pháp đồng thời là tác phẩm tiêu biểu về đề tài miền núi Truyện có kết cấu chặt chẽ, dẫn dắt tự nhiên hấp dẫn Có được điều đó là nhờ cái nhìn hiện thực sắc sảo và chủ nghĩa nhân đạo của nhà văn
Truyện Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài đã phản ánh được một cách khá chân thực và sinh động bức tranh đời sống xã hội của dân tộc miền núi Tây Bắc trước ngày giải phóng Điện Biên Đó là một thành công có ý nghĩa khai phá của nhà văn Tô Hoài về đề tài miền núi trong văn học Việt Nam hiện đại
Trang 4Dưới ngòi bút của nhà văn người đọc thấy được trong vùng giặc Pháp chiếm đóng thời bấy giờ vẫn tồn tại chế độ lang đạo Thổ Ty, một kiểu phong kiến ở miền núi còn khắc nghiệt tàn ác hơn nhiều so với chế độ phong kiến thực dân ở miền xuôi mà đã được các nhà văn hiện thực khác như Ngô Tất Tố, Nguyễn Công Hoan, Vũ Trọng Phụng mô tả chân thực trong các tác phẩm trước Cách mạng tháng Tám Hiện thân của chế độ lang đạo Thổ
Ty dã man ấy là cha con nhà thống lý Pá Tra Bọn chúng đã lợi dụng và dùng cường quyền cùng hủ tục phong kiến miền núi để biến những người lao động thành nô lệ không công, lao động khổ sai như trâu ngựa để làm giàu cho chúng Nhà thống lý Pá Tra đã bắt Mỵ về làm con dâu trừ nợ Đã bao lần Mỵ định trốn về với bố nhưng vì đã bị trình con ma nhà
thống lý nhận mặt nên đành phải cam chịu “chờ đến ngày mà rũ xương ở đây thôi” Sau
này A Phủ cũng bị buộc vay nợ nộp phạt và phải ở nợ đời đời, không mong gì thoát ra được Để củng cố cho chính sách cai trị ấy, chúng dùng tư tưởng mê tín dị đoan tạo thành một thế lực vô hình trói buộc và hù doạ người dân lao động miền núi, làm cho họ sợ hãi, cam chịu trong vòng kìm kẹp Cướp vợ về trình ma đã đành, cho vay cũng trình ma Cảnh
Pá Tra đốt hương khấn vái lầm rầm kêu con ma về nhận mặt người vay nợ tạo nên một cảnh tượng ma quái hãi hùng như địa ngục trần gian, nơi giam hãm những người dân vô tội
Ngòi bút giàu tính hiện thực của Tô Hoài cũng đã cung cấp cho độc giả những trang
mô tả về cảnh trói người, đánh người tàn nhẫn hơn cả thời trung cổ Chồng Mỵ không xem Mỵ là người, chẳng năm nào cho Mỵ đi chơi ngày Tết Khi thấy Mỵ muốn đi chơi, A
Sử liền bước lại xách cả thúng đay trói đứng Mỵ lại rồi quấn tóc vợ lên cột nhà làm cho
vợ không cúi, không nghiêng đầu được nữa Sau đó hắn trói vợ cũng như thắt cái dây lưng tắt đèn, khép cửa, dửng dưng lạnh lùng không suy nghĩ, không xúc động Sau này, thì Mỵ
bóp thuốc cho A Sử, mệt quá thiếp đi A Sử liền “đạp chân vào mặt Mỵ” một cách tàn nhẫn,
phũ phàng Mà Pá Tra đã có lần trói đứng một cô con dâu cho đến chết Đến lượt A Phủ,
bị đánh khi anh dám đánh lại con quan thống lý: “A Phủ quỳ giữa nhà chịu đòn, im như cái
tượng đá” Mặt A Phủ sưng lên, môi và đuôi mắt dập chảy máu “Người thì đánh, người thì quỳ kể lể chửi bới Cứ như thế, suốt chiều, suốt đêm, càng hút, càng tỉnh, càng đánh” Chưa
ở đâu mạng sống và phẩm giá con người bị coi nhẹ như thế!
Trang 5Qua Vợ chồng A Phủ, Tô Hoài cũng đã tố cáo một cách xử kiện vô lý quái gở của bọn thống lý và hình thức bóc lột phổ biến của chúng là cho vay nặng lãi để cột chặt người lao động vào số phận nô lệ, phụ thuộc vào bọn chủ Chứng kiến cuộc xử kiện, chúng ta thấy người phát đơn kiện và đồng thời cùng là quan tòa Và khi kết thúc phiên tòa, thì quan tòa xì một trăm đồng bạc hoặc xòe tiền phí tổn trên mặt tráp bắt người thua kiện sờ tay lên đồng tiền nhận mặt thay cho chữ ký vào bản án chung thân
Vợ chồng A Phủ không chỉ vạch trần tội ác của bọn phong kiến miền núi mà còn phơi bày tội ác của bọn thực dân Pháp lâu nay đang chiếm đóng Tây Bắc Bọn chúng đã tìm đến những bản làng xa xôi đốt phá nhà cửa, cướp nhà, cướp cửa và bắt nhân dân phải đi phục dịch cho chúng
Vợ chồng A Phủ còn là bức tranh chân thực về cuộc sống đau thương bi thảm của người lao động miền núi Dưới hai tầng áp bức của phong kiến và đế quốc thực dân, người lao động phải chịu đựng biết bao nỗi khổ đau Cuộc đời của Mỵ và A Phủ trước khi bỏ trốn khỏi Hồng Ngài về Phiềng Sa trong lòng bàn tay cha con Pá Tra là tượng trưng cho nỗi khổ đó Mỵ vốn là một cô gái đẹp mang trong mình biết bao nhiêu phẩm chất tốt đẹp Thế
mà kể từ khi bước chân về làm con dâu trừ nợ, thực chất là nô lệ không công cho nhà thống lý, dưới mắt tầng áp bức cường quyền, thần quyền và hủ tục phong kiến miền núi,
Mỵ phải sống một chuỗi ngày đau thương tăm tối tủi nhục Mỵ không chỉ bị hành hạ về thể xác mà còn bị đầy đọa về tinh thần…
Sự đau khổ tủi cực đã cướp mất tuổi thanh xuân của Mỵ, biến cô thành một kẻ cam chịu Cô gái Mèo trẻ đẹp, tài hoa, giàu lòng yêu đời thủa nào giờ gần như đã chết, chỉ còn
là người đàn bà thân xác héo khô, tâm hồn lạnh lẽo trống vắng, Mỵ ngày càng không nói
Mỵ mất hết cảm giác thời gian, không dĩ vãng, không hiện tại, không tương lai Cuộc đời
Mỵ chỉ còn thu nhỏ lại qua cái ô cửa sổ bằng bàn tay mờ mờ trăng trắng không biết sương
hay nắng Mỵ gần như tê liệt hết sức sống “lùi lũi như con rùa trong xó cửa” Bằng những
chi tiết ấy, Tô Hoài đã làm cho bức tranh hiện thực càng thêm sinh động, vừa có chiều rộng, vừa có chiều sâu
Sự xuất hiện của nhân vật chính A Phủ cũng bị bắt làm con ở trừ nợ đã làm hoàn chỉnh thêm bức tranh hiện thực và giá trị tố cáo của tác phẩm A Phủ là một chàng trai
Trang 6động giỏi, sống phóng khoáng tự do như con chim trời giữa núi rừng Tây Bắc, vậy mà cuối cùng cũng không thoát khỏi ách áp bức của bọn chúa đất phong kiến, phải rơi vào thân phận kẻ nô lệ suốt đời trong nhà thống lý Pá Tra Chỉ vì dám đánh lại con quan là A
Sử trong việc phá đám chơi ngày Tết mà A Phủ bị bắt về làm đứa ở gạt nợ, làm con trâu, con ngựa cho nhà thống lý Cũng như Mỵ, những ngày sống ở nhà Pá Tra, A Phủ chịu biết bao sự dày đọa nhục hình cả thể xác lẫn tinh thần A Phủ gần như tê liệt hết sức phản kháng Anh đã từng phải ngồi im như tượng đá để chịu đòn và phải bất lực để cho những dòng nước mắt chảy trong những đêm bị trói đứng trong góc nhà, thần chết dường như
đã vẽ những nét đen ngòm trên “hai hõm má xám đen lại” vì tuyệt vọng và đau khổ của A
Phủ
Giá trị nhân đạo là giá trị cơ bản của tác phẩm văn học chân chính Nó được tạo nên bởi niềm cảm thông sâu sắc đối vối nỗi đau của con người, sự nâng niu, trân trọng những nét đẹp trong tâm hồn con người và lòng tin vào khả năng vươn dậy của họ Chủ nghĩa nhân đạo mới không chỉ yêu thương, đồng cảm với những nỗi khổ của con người mà còn hướng tới, nhằm giải phóng cho con người khỏi mọi xiềng xích áp bức khổ đau và tạo điều kiện cho họ trở thành những con người tự do, những con người tự chủ chiến đấu chống lại mọi thế lực bạo tàn để xây dựng cuộc sống hạnh phúc cho mình Hiểu giá trị nhân đạo như vậy, ta thấy trong tác phẩm Vợ chồng A Phủ tư tưởng nhân đạo biểu hiện trước hết ở niềm cảm thông sâu sắc đối với số phận bất hạnh bị mất quyền sống của người lao động miền núi mà tiêu biểu là Mỵ và A Phủ
Tác phẩm đã lên án gay gắt thế lực thực dân phong kiến mà điển hình là cha con thống lý Pá Tra, đã lợi dụng cường quyền, thần quyền, hủ tục phong kiến miền núi đe biến người lao động thành nô lệ không công và đối xử với họ lạnh lùng, tàn nhẫn như đối
xử với con vật
Ngòi bút của Tô Hoài thấm nhuần tinh thần nhân đạo thể hiện ở việc đã khám phá
ra những nét phẩm chất tốt đẹp của người lao động và đặt niềm tin, sự trân trọng đối với những khát vọng sống tốt đẹp của những con người bị đọa đầy đau khổ Đó cũng là sự kế tiếp truyền thống nhân đạo của dân tộc và phát triển ở mức cao hơn
Tác phẩm cũng chỉ ra con đường giải phóng thực sự của người lao động từ tự phát đến tự giác, từ tám tối đau thương vươn lên dưới ánh sáng của tự do dưới sự lãnh đạo
Trang 7của Đảng, đó cũng là sự tỏa sáng của chủ nghĩa nhân đạo mới khác hẳn với chủ nghĩa nhân đạo thời phong kiến mà một số nhà văn nhà thơ xưa kia trong tác phẩm của mình
đề cao quyền sống của con người, khát vọng tự do của con người nhưng chưa tìm ra con đường đi cho họ
Qua truyện Vợ chồng A Phủ đã cho người đọc thấy được một cách chân thực, sinh động về cuộc sống và con người ở vùng cao Tổ quốc Tác giả đã lên án những thế lực phong kiến miền núi, thế lực thực dân xâm lược; thông cảm sâu sắc với số phận của người nông dân miền núi đồng thời khẳng định những phẩm chất tốt đẹp của họ Và tác phẩm sống mãi với thời gian là nhờ có ngòi bút hiện thực sắc sảo và tấm lòng nhân đạo cao cả của nhà văn khi viết về đồng bào Tây Bắc giàu tình nghĩa, thủy chung với cách mạng
Trang 8Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh
nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các
trường chuyên danh tiếng
I Luyện Thi Online
- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học
- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán: Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các
trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn
II Khoá Học Nâng Cao và HSG
lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt
ở các kỳ thi HSG
- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp dành cho
học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần
Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt
thành tích cao HSG Quốc Gia
III Kênh học tập miễn phí
- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các
môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi miễn
phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí