Luận văn thạc sĩ y tế công cộng thực trạng hoạt động tư vấn dinh dưỡng của điều dưỡng viên cho người nhà người bệnh điều trị nội trú tại bệnh viện tâm thần trung ương 1 năm 2020 và một số yếu tố liên quan

Qui trình thu th păthôngătinăvƠăs ăđ nghiên c u ..... Khám,ăt ăv năv ădinhăd ngăchoăng iăb nhăngo iătrú... 1.ăT ăch căkhám,ăđánhăgiáătìnhătr ngădinhăd ngăvƠăt ăv nădinhăd ngăchoăng iăb n

TR NGă I H CăTH NGăLONG

ÁNH QUYÊN- C01394

N Mă2020ăVĨăM T S Y U T LIÊN QUAN

LU N V NăTH C S Y T CÔNG C NG

Hà N i n m 2020

TR NGă I H CăTH NGăLONG

KHOA KHOA H C S C KH E

B MÔN Y T CÔNG C NG

ÁNH QUYÊN

LU NăV NăTH CăS ăYăT CÔNG C NG

NG IăH NG D N KHOA H C:ăPGS.TSă ĨOăXUỂNăVINH

Trong quá trình h c t p và nghiên c u hoàn thành lu năv năt t nghi p tôi đưănh năđ c s quanătơm,ăgiúpăđ c a các th y cô, b năbè,ăđ ng nghi p và gia đình.ă

Tr c h t tôi xin bày t lòng kính tr ng và bi tă năsơuăs c t iăPGS.TSă ƠoăXuơnăVinhălƠăng iăđưătr c ti păh ng d năvƠăgiúpăđ tôi trong su t quá trình

h c t p, nghiên c u và hoàn thành lu năv nănƠy

Tôi xin g i l i c mă năsơuăs c t i: Ban Giám hi u,ăphòngăđƠoăt oăSauăđ i

h c, b môn Y t công c ng,ăth ăvi n và các phòng ban cùng các th y cô giáo

c a tr ng đ i h căTh ngăLongăHƠăN iăđưăh t lòng gi ng d y, ch b oăvƠăđóngă

góp nh ng ý ki n quý báu, t o m iăđi u ki n thu n l i giúp tôi hoàn thành lu n

v nănƠy.ă

Tôiăc ngăxinăc mă năBanăLưnhăđ o,ăkhoaăDinhăd ng, các khoa Lâm sàng vƠăcácăđi uăd ng c a B nh vi n Tâm th nătrungă ngă1,ăth ăvi nătr ngă i

H c Y Hà N iăđưăt oăđi u ki n thu n l i cho tôi trong quá trình h c t p, thu th p

s li u, nghiên c u và hoàn thành lu năv n

Cu i cùng tôi xin bày t lòng bi tă năt i t t c nh ngăng i thân trong gia đình,ăb n bè,ăđ ng nghi păđưăđ ng viên, chia s khóăkh năv i tôi trong su t quá

TôiăxinăcamăđoanăđơyălƠăcôngătrìnhănghiênăc u c a riêng tôi, do chính b n

thân tôi th c hi n T t c các s li u trong lu năv nănƠyălƠătrungăth c, khách quan vƠăch aăt ngăđ c công b trong b t k công trình nghiên c u nào khác N u có

đi u gì sai trái tôi xin hoàn toàn ch u trách nhi m v iăcamăđoanătrên

Hà N i,ăngƠyă18ăthángă09ăn mă2020

Tác gi lu năv n

Ánh Quyên

M C L C

T V Nă 1

CH NGă1.ăT NG QUAN TÀI LI U 4

1.1.ăT ăv nădinhăd ng 4

1.1.1 Khái ni m v dinhăd ng 4

1.1.2 Khái ni m v s c kh e 4

1.1.3 M i liên quan gi aădinhăd ng và s c kh e 4

1.1.4 Khái ni m v t ăv nădinhăd ng: 5

1.1.5 T m quan tr ng c aăt ăv nădinhăd ngăchoăng i b nh 5

1.1.6.ă iăt ng c năđ căt ăv n dinh d ng: 6

1.2.ă i uăd ng, vai trò và nhi m v c aăđi uăd ngăviênătrongăch măsócăng i b nh n i trú 6

1.2.1 Khái ni m v đi uăd ng 6

1.2.2 Vai trò c aăđi uăd ng 7

1.2.3 Nhi m v c aăđi uăd ngătrongăch măsócăng i b nh n i trú 8

1.2.4 Ho tăđ ngădinhăd ng, ti t ch trong b nh vi n: 11

1.3 M t s nghiên c u trên th gi i và Vi t Nam v t ă v nă dinhă d ng cho ng i b nh 14

1.3.1 Nghiên c u trên th gi i 14

1.3.2 Nghiên c u t i Vi t Nam 16

1.4 Y u t liênăquanăđ n ho tăđ ngăt ăv nădinhăd ng 18

1.5 Gi i thi u v B nh vi n Tâm Th năTrungă ngă1 20

1.6.ăKhungălýăthuy tănghiênăc u 23

CH NGă2.ă IăT NGăVÀăPH NGăPHÁPăNGHIÊNăC U 24

2.1.ă iăt ng,ăđ aăđi m và th i gian nghiên c u: 24

2.1.1.ă iăt ng nghiên c u 24

2.1.2.ă aăđi m nghiên c u: 24

2.1.3 Th i gian nghiên c u 25

2.2.1 Thi t k nghiên c u: 25

2.2.2 C m uăvƠăph ngăphápăch n m u 25

2.3 Bi n s , ch s nghiên c u và tiêu chu năđánhăgiá: 26

2.3.1 Các bi n s và ch s nghiên c u 26

2.3.2 Tiêu chu năđánhăgiá 31

2.4.ăPh ngăphápăthuăth p thông tin 34

2.4.1 Công c thu th p thông tin 34

2.4.2 K thu t thu th p thông tin 34

2.4.3 Qui trình thu th păthôngătinăvƠăs ăđ nghiên c u 35

2.5 X lý và phân tích s li u 36

2.6 Sai s có th g p trong nghiên c u và cách kh c ph c 37

2.6.1 Sai s 37

2.6.2 Bi n pháp kh c ph c: 37

2.7.ă oăđ c trong nghiên c u 38

2.8 H n ch c a nghiên c u 38

CH NGă3.ăK T QU NGHIÊN C U………39

3.1 Thông tin chung v đ iăt ng tham gia nghiên c u 39

3.2 Th c tr ng ho tă đ ngă t ă v n c aă đi uă d ng viên v các ki n th c dinh d ng 43

3.3 M t s y u t liênăquanăđ n th c tr ngăt ăv nădinhăd ng c aăđi uăd ng

……… 51

CH NGă4.ăBÀNăLU N 58

4.1 V th c tr ngăt ăv nădinhăd ng c aăđi uăd ngăchoăng iănhƠăNBăđi u tr t i B nh vi n tâm th nătrungă ngă1ăn mă2020 59

4.2 V m t s y u t liênăquanăđ n th c tr ngăt ăv nădinhăd ng c aăđi uăd ng choăng i nhà NB 68

K T LU N 74

1 Th c tr ngăt ăv nădinhăd ng c aăđi uăd ngăchoăng iănhƠăng i b nhăđi u tr t i B nh vi n tâm th nătrungă ngă1 n mă2020 74

2 M t s y u t liênăquanăđ n th c tr ngăt ăv nădinhăd ng c aăđi uăd ng cho

ng iănhƠăng i b nh 74

KHUY N NGH 76

TÀI LI U THAM KH O 77

Ph l c 1 82

DANH M C B NG

B ng 2.1 Bi n s và ch s nghiên c u 26

B ng 3.1 Tu i c aăăđi uăd ng viên tham gia nghiên c u 39

B ngă3.2.ăTrìnhăđ chuyên môn c aăđ iăt ng nghiên c u 40

B ng 3.3 Lo iăhìnhălaoăđ ng c aăđ iăt ng nghiên c u 41

B ng 3.4 V trí công tác c aăđ iăt ng nghiên c u 41

B ng 3.5 Ki n th cădinhăd ng t ng h c c aăđ iăt ng nghiên c u 42

B ng 3.6 Th i gian làm vi c c aăđ iăt ng nghiên c u 42

B ng 3.7 S bu i tr c hàng tháng c aăđ iăt ng nghiên c u 43

B ng 3.8 S ng i b nhăđ iăt ng nghiên c u ch măsócă 43

B ng 3.9 Th c tr ngăt ăv n v ch đ năc aăng i b nh theo l a tu i 43

B ng 3.10 B ngăđánhăgiáăchungăcácăti u m c v th c tr ngăt ăv nădinhăd ng c aăđi uăd ngăviênăchoăng i nhà NB 44

B ng 3.11.ă ánhăgiáăth c tr ngăt ăv năchoăng i nhà NB, sàng l căs ăb v dinh d ng khi nh p vi n c aăđi uăd ng viên 47

B ng 3.12.ă ánhăgiáăth c tr ngăt ăv nădinhăd ng c aăđi uăd ng viên trong 24hăđ u nh p vi n 47

B ng 3.13.ă ánhăgiáăth c tr ngăt ăv nădinhăd ng c aăđi uăd ng viên trong quá trìnhăđi u tr 48

B ng 3.14.ă ánhăgiáăt ăv n c aăđi uăd ng viên v ch đ năc ăb n c aăng i b nh 50

B ng 3.15.ă ánhăgiáăt ăv n c aăđi uăd ng v dinhăd ng và ch đ nătheo l a tu i 51

B ng 3.16 M i liên quan gi a tu i v i th c tr ngăt ăv nădinhăd ng c aăđ i t ng nghiên c u 51

B ng 3.17 M i liên quan gi a gi i tính v i th c tr ngăt ăv nădinhăd ng c aăđ i t ng nghiên c u 52

B ng 3.18 M i liên quan gi a h c v n v i th c tr ngăt ăv nădinhăd ng c aăđ i t ng nghiên c u 53

B ng 3.19 M i liên quan gi a thâm niên công tác v i th c tr ngăt ăv n dinh

d ng c aăđ iăt ng nghiên c u 53

B ng 3.20 M i liên quan gi a lo iă hìnhă laoă đ ng v i th c tr ngă t ă v n dinh

d ng c aăđ iăt ng nghiên c u 54

B ng 3.21 M i liên quan gi a v trí công tác v i th c tr ngăt v nădinhăd ng

c aăđ iăt ng nghiên c u 54

B ng 3.22 M i liên quan gi a s l n t p hu nădinhăd ng v i th c tr ng t ăv n dinhăd ng c aăđ iăt ng nghiên c u 55

B ng 3.23 M i liên quan gi a ki n th cădinhăd ngăđ c h c v i th c tr ngăt ă

v nădinhăd ng c aăđ iăt ng nghiên c u 55

B ng 3.24 M i liên quan gi a th i gian làm vi c v i th c tr ngă t ă v n dinh

d ng c aăđ iăt ng nghiên c u 56

B ng 3.25 M i liên quan gi a s bu i tr c v i th c tr ngăt ăv nădinhăd ng c a

đ iăt ng nghiên c u 56

B ng 3.26 Th c tr ngăt ăv n sàng l c dinh d ng khi nh p vi nă……….87

B ng 3.27 Th c tr ng t ăv nădinhăd ngătrongă24hăđ u nh p vi nă………… 87

B ng 3.28 Th c tr ngăt ăv nădinhăd ngătrongăquáătrìnhăđi u tr ……….88

B ng 3.29 Th c tr ngăt ăv n v ch đ năc ăb n c aăng i b nhă………90

DANH M C BI Uă

Bi uăđ 3.1 Gi i tính c aăđ iăt ng nghiên c u 39

Bi uăđ 3.2 Thâm niên công tác c aăđ iăt ng nghiên c u 40

Bi uă đ 3.3 S l n tham gia t p hu nă dinhă d ngă trongă n mă c aă đ iă t ng

T V Nă

Dinhăd ng là m t nhu c u không th thi u c a cu c s ng, v năđ nƠyăđ c

coi là y u t s ng còn c aăconăng i nói riêng và toàn nhân lo i nói chung, nh có nău ng mà nhân lo i m i có th s ng và t n t i.ăNh ngădinhăd ngănh ăconădaoăhaiăl i, nhi u v năđ s c kh e có th đ c c i thi n ho căng năng a n u có m t

ch đ nău ng kh e m nh, m t ch đ năkhôngăkhoaăh c thì l iălƠmăt ngănguyăc ă

m c các b nh t t Dù trong hoàn c nh nào thì vi c cung c pădinhăd ngăc ngăr t

c n thi tădùăđóălƠăkh e m nh, măđauăhay b nh t t.ăVƠăđ c bi t, vi c cung c p dinh

d ng choăđ iăt ng NB là vô cùng quan tr ng,ăđi u này s tácăđ ng tr c ti păđ n

vi căđi u tr b nh cho NB,ăkhiăđóă năkhôngăch đ gi s c kh eămƠăcònălƠăph ngă

ti năđi u tr b nh [20] Dinhăd ngăđ yăđ và h p lý cho NB đi u tr n i trú giúp

làm gi m nguyăc ăsuyădinhăd ng, tránh m c thêm các b nh nhi mătrùng,ăt ngăkh

n ngăh i ph c, gi m th i gian n m vi n, c i thi năchiăphíăđi u tr , quá t i và n m

ghép trong b nh vi n, t đóăgiúpănơngăcaoăch tăl ng d ch v khám ch a b nh và

t ngăs hài lòng c a NB [17]

Trong nh ngăn mă90,ădoăchuy n sang n n kinh t th tr ng, các khoa dinh

d ng trong b nh vi n h u h t b gi i th , thay th vƠoăđóălƠăcácăd ch v nău ng thôngăth ng H u qu là b aă năc a NB không nh ngăkhôngăđ m b oădinhăd ng

và v sinh th c ph m mà cònăkhôngăđ m b o ch đ nătheoăb nh lý, nhăh ng

không t t t i hi u qu đi u tr [9][14][41]

T i các b nh vi n,ăđi uăd ngăđ căđánhăgiáălƠăl căl ng chính tr c ti p

ch măsócăNB,ăđóngăvaiătròăquanătr ng trong quá trình h i ph c c a NB Theo quy

đ nh t iăthôngăt ăs 07/2011/TT-BYT c a B Y t ngƠyă26ăthángă01ăn mă2011ăv

h ng d năcôngătácăđi uăd ngăvƠăch măsócăNB trong b nh vi n,ăđ ng th i thông

t ăs 08/2011/TT-BYTăh ng d n v côngătácădinhăd ng, ti t ch trong b nh vi n

đưănêuărõ nhi m v t ăv n và ch măsócădinhăd ng c aăđi uăd ng [2], [3] Khi

nh p vi n, NB c năđ c t măsoátănguyăc ădinhăd ng, cung c pădinhăd ng càng

s m càng t t,ăđ căkhámăt ăv n v dinhăd ngăđ ng th iătheoădõiăđánhăgiáătìnhă

tr ngădinhăd ng c a NB n i trú trong quáătrìnhăđi u tr ,ăđi u tr b ng ch đ nă

b nh lý cho NB n i trú Vì v y ho tăđ ngăt ăv nădinhăd ng c aăđi uăd ng là

m t ph n quan trong vi c c i thi n, phòng ng a và ki măsoátădinhăd ng cho NB

t i b nh vi n [42]

B nh vi n Tâm Th nă Trungă ngă 1ă đ c thành l p theo Quy tă đ nh s

519/BYT-Q ăngƠyă07ăthángă06ăn mă1963.ăLƠăchuyênăkhoaăđ u ngành ti p nh n và

đi u tr các b nh nhân tâm th n n ng tuy năd i chuy năđ n.ă iăt ngăch măsócălƠăng i b nh tâm th n,ăng i b nh gi m kh n ngănh n th c, luôn có nhi u

hành vi nguy hi măgơyăraăkhóăkh nătrongăđi u tr ,ăch măsócă[32].ăNh ngăgiaăđìnhăcóăng i thân b b nh tâm th n v a chán n nătrongăch măsóc,ăkinhăt ki t qu , l i lƠăc năb nh không ch a kh i,ăth ng ph i ch p nh năch măsócăsu tăđ i d năđ n

ch quanătơmăđ n ch a b nh không còn kiên nh n và thi u v t ch tăđ quan tâm

đ nădinhăd ngăchoăng i b nh [32] Ch đ nău ng và tình tr ngădinhăd ng c a

ng i b nh là y u t quan tr ng nhăh ngăđ n s c kh e tâm th n và phát tri n r i

lo n tâm th n [52] Côngătácăđi uăd ng c a B nh vi n Tâm Th năTrungă ngă1ăluônăđ căđánhăgiáăcaoătrongăch măsócăvƠăh i ph căng i b nh,ătuyănhiênăch aăcóă

m t nghiên c uănƠoăđánhăgiáăho tăđ ngăt ăv nădinhăd ng c aăđi uăd ngăđ i v i

ng i b nh Câu h iăđ tăraălƠăđi uăd ng t i B nh vi n Tâm Th năTrungă ngă1ăđưăth c hi năt ăv nădinhăd ngăc ăb năchoăng iănhƠăng i b nhănh ăth nào? Có

nh ng y u t nƠoăđưăliênăquanăđ năt ăv nădinhăd ng c aăđi uăd ng t iăđơy?ăXu t

phát t th c t trên chúng tôi ti n hành nghiên c uăđ tài: “Th c tr ng ho t đ ng

vi n Tâm Th n Trung ng 1 n m 2020 và m t s y u t liên quan” v i 2 m c

CH NGă1.ăT NG QUAN TÀI LI U 1.1.ăT ăv n dinh d ng

1.1.1 Khái ni m v dinh d ng

Dinhăd ng là vi c cung c p các ch t c n thi t (theo d ng th că n)ăchoăcácă

t bào và các sinh v tăđ h tr s s ng Nó bao g m các ho tăđ ngă nău ng; h p

thu, v n chuy n và s d ng các ch tădinhăd ng; bài ti t các ch t th i [44]

Quá trình dinhăd ng là nh m cung c p các ch t c n thi tăchoăc ăth s ng,

giúp các t bƠoătrongăc ăth có kh n ngăho tăđ ngăđ c [10]

1.1.2 Khái ni m v s c kh e

Theo T ch c Y t th gi iă(WHO),ă“S c kh e là tr ng thái lành m nh v

th ch t, tho i mái v tinh th n vƠăđ yăđ v phúc l i xã h i, ch khôngăđ năthu n

ch là không b nh t t”.ăNg i có s c kh e ph iălƠăng i có ch đ dinhăd ng t t,

phát tri n th ch tăbìnhăth ng kh e m nh, và tinh th năluônăđ c tho i mái không

lo l ng bu n phi n [10]

1.1.3 M i liên quan gi a dinh d ng và s c kh e

T x aăđ nănay,ăconăng i luôn bi t r ng gi aădinhăd ng và s c kh e luôn

có m i liên quan ch t ch v iănhau.ăCóădinhăd ng thì các t bƠoătrongăc ăth m i

có th s ng và ho tăđ ngăbìnhăth ng, vƠălúcăđóăc ăth m i kh e m nh

Ch đ dinhăd ng t t, h p lý: thành ph nădinhăd ng g m các ch t protid,

glucid, lipid, các vitamin, khoáng ch tăvƠăn c, không th a không thi u [10]

Thi uădinhăd ngălƠmăchoăc ăth ch m phát tri n, gi m s căđ kháng, làm

t ngănguyăc ăm c các b nh nhi mătrùng.ă i v iăng i b nh n m vi n, suy dinh

d ngălƠmăt ngăt l bi n ch ng và t vong, th i gian n m vi năkéoădƠi,ădoăđóăchiăphíăđi u tr t ng

Th aădinhăd ng là m t trong nh ng y u t nguyăc ăgơyăb nh m nătínhănh ă

t ngăhuy t áp, r i lo n m máu,ăđáiătháoăđ ng, th a cân, béo phì …ă[31]

1.1.4 Khái ni m v t v n dinh d ng:

T ăv n là m tăph ngăphápălƠmăvi c v iăng i khác nh măgiúpăđ h quy t

đ nh ph iălƠmăđi u gì t t nh t phù h p v i hoàn c nh c th [27]

T ăv n dinh d ng là nh ng ho tăđ ng trao đ i, chia s nh ng thông tin,

ki n th c v dinhăd ng v iăcácănhómăđ iăt ng nh măthayăđ i nh n th c,ătháiăđ ,

hành vi c aăcácănhómăđ iăt ng Khuy năkhíchăđ ngăviênăgiúpăđ h th c hành

ch măsócăđúngăv dinhăd ng [27]

1.1.5 T m quan tr ng c a t v n dinh d ng cho ng i b nh

T ăv nădinhăd ng có m t v trí r t quan tr ngătrongăphòngăvƠăđi u tr b nh

T ăv nădinhăd ng ch y uălƠăgiúpăchoăng i b nh bi t áp d ng nh ng ki n th c

hi nă đ i v dinhă d ng vào vi că nă u ng hàng ngƠy,ă thayă đ i nh ng t p quán,

nh ng kiêng c khôngăđúngă[47].ă ng th iăt ăv nădinhăd ngăgiúpăchoăng i

b nhă trongă phòngă vƠă đi u tr các b nhă th ng g p, truy n thông giáo d c cho

ng i b nh v dinhăd ng h p lý [32] L i ích quan tr ng nh t c aăt ăv n dinh

d ng là c i thi n s c kh e choăng i b nh [27]

- Th c tr ngăng i b nh hi nănayăch aătuơnăth đúngăcácăh ng d n c a cán

b y t nênă năkhôngăh pălýănh ă năquáănhi u,ă năquáăít,ă năđ l ngănh ngăkhôngănăđ ch tăđ u phát sinh ra các b nh có liên quan đ nă nău ng [27]

- Giúpăng i b nh hi u m t ch đ năđ yăđ , h p lý s giúpăchoăng i b nh

mau chóng bình ph c, gi m ho cătránhăđ c các bi n ch ng, tái phát ho c chuy n sangăgiaiăđo n m n tính [1]

- Trong m t s tr ng h pă nău ng có vai trò phòng b nh khi b nh còn giaiăđo n ti mătƠngădoăđóăr t c n s h tr th ng xuyên c a cán b t ăv n [27].

- T ăv n ch đ nău ng h pălýăchoăng i b nh nh măgiúpăđ ng i b nh

nh ng ki n th c và k n ngăc n thi tăđ h tr thayăđ iăhƠnhăviă nău ng b n v ng

[27]

- Các ng i b nhăcóănguyăc ăcaoăm c các b nhăliênăquanăđ nădinhăd ng

nh ă b nh tim m ch, ti uă đ ng,ă ungă th ,ă béoă phì,ă suyă dinhă d ng, tâm th n…ă

[27]

- Ng i b nh đưăm c các b nh m nătínhănh ăt ngăhuy t áp, tim m ch, các

b nh v th n,ăđáiătháoăđ ng, gút, các b nh gan m t, d ng th că n…ă[27]

- Tr em và ph n :ăt ăv nădinhăd ng theo l a tu i,ăt ăv n các r i lo n dinh

d ng (bi ngă n,ăr i lo nătơmălýă nău ng,ăsuyădinhăd ng…)ă[27]

1.2.ă i uăd ng, vai trò và nhi m v c aăđi uăd ng viên trongăch mă sócăng i b nh n i trú

1.2.1 Khái ni m v đi u d ng

Trìnhăđ và s phát tri n c aăngƠnhăđi uăd ng cácăn c r t khác nhau, vì

v yăchoăđ nănayăch aăcóăs th ng nh t v m tăđ nhăngh aăchungăchoăngƠnhăđi u

d ng.ăD iăđơyălƠăm t s đ nhăngh aăđư đ căđaăs cácăn c công nh n:

Theo Florence Nightingale ậ ng i thành l pă tr ngă đi uă d ngă đ u tiên

trên th gi i thì: “đi uăd ng là ngh thu t s d ngămôiătr ng c aăng i b nhăđ

h tr s ph c h i c a h ” Vai trò tr ng tâm c aăng iăđi uăd ng là gi i quy t

các y u t môiătr ng xung quanh ng i b nh đ h ph c h i s c kh e m t cách

t nhiên [2]

Theo T ch c Y t th gi i (WHO): i u d ng là m t b ph n quan tr ng trong ch m sóc y t , là tr c t c a h th ng y t m iăn c, mu n nâng cao ch t

l ng y t ph i chú tr ngăđ n nâng cao ch tăl ngăđ iăng ăđi uăd ng Theo T

ch c Y t th gi i (WHO) khuy n cáo nên xây d ng và phát tri năđi uăd ng theo cácăđ nhăh ng:ă i uăd ng là khoa h c v ch măsócăng i b nh;ăđi uăd ng là

m t ngành h c;ăđi uăd ng là m t ngh chuyên nghi p;ăđi uăd ng là m t ngh

mang tính khoa h c, ngh thu t [32]

Theo H iă đ ngă đi uă d ng Qu c t (Internaltional Council of Nurses):

“ i uăd ng là m t ph n không th tách r i c a h th ngăch măsócăs c kh e, bao

g m vi căthúcăđ y s c kh e, phòng ng a b nh t tăvƠăch măsócăng i b nh,ăng i

tàn t t m i l a tu i, c cácăc ăs y t và c ngăđ ng”.ăNgoƠiăra,ăvi c nghiên c u,

tham gia xây d ng chính sách y t , qu n lý h th ng y t ng i b nh và giáo d c

s c kh e c ng là nh ng vai trò quan tr ng c aăđi uăd ng [18]

Theo H iă i uăd ng Hoa K (AmericanăNursesăAssociation):ă“đi uăd ng

có th mô t nh ăs k t h p gi a ngh thu t và khoa h c”.ă i uăd ng là s b o

v , nâng cao s c kh e và kh n ngăd phòng b nh, xoa d u n iăđau,ăch năđoán,

đi u tr ,ăt ăv n và giáo d c s c kh e,ăch măsócăcácăcáănhơn,ăgiaăđình,ăc ngăđ ng và

hi u qu h nă[35]

i uăd ngălƠăng i qu n lý: Áp d ng nh ng kh n ngăgiaoăti păvƠăsuyăngh ă

lý lu n c a mình cho nh ng b nh nhân m c các b nh m n tính, nh ngăng i b nh trongăgiaiăđ an c p c u, nh ngăng i b nh trong c ngăđ ng,…m t cách khéo léo vƠăđ t hi u qu cao [35]

i uăd ng là nhà giáo d c: s d ngăph ngăphápăd y và h căchoăđ iăng ă

k th a các ki n th c, k n ngăvƠăđ oăđ căđi uăd ng; th c hi n t t công tác giáo

d c s c kh e cho m iăng i [35]

1.2.3 Nhi m v c a đi u d ng trong ch m sóc ng i b nh n i trú

- Theoăthôngă t ă s : 07/2011/TT-BYTăh ng d nă côngătácă đi uăd ng v

ch măsócăng i b nh trong b nh vi n [6], nhi m v c aăđi uăd ng là:

i u 4 T ăv n,ăh ng d n giáo d c s c kh e

1 B nh vi n có quyăđ nh và t ch c các hình th căt ăv n,ăh ng d n giáo

d c s c kh e phù h p

2.ăNg i b nh n m vi năđ căđi uăd ng viên, h sinhăviênăt ăv n, giáo d c

s c kh e,ăh ng d n t ch măsóc,ătheoădõi,ăphòngăb nh trong th i gian n m vi n

và sau khi ra vi n

i u 5 Ch măsócăv tinh th n

1.ăNg i b nh đ căđi uăd ng viên, h sinhăviênăvƠăng i hành ngh khám

b nh, ch a b nhăkhácăch măsóc,ăgiaoăti p v iătháiăđ ân c n và thông c m

2.ăNg i b nh,ăng iănhƠăng i b nhăđ căđ ngăviênăyênătơmăđi u tr và

ph i h p v iăng i hành ngh khám b nh, ch a b nhătrongăquáătrìnhăđi u tr và

ch măsóc

3.ă Ng i b nh,ă ng iă nhƠă ng i b nhă đ c gi iă đápă k p th i nh ngă b năkho n,ăth c m cătrongăquáătrìnhăđi u tr vƠăch măsóc

4 B oăđ măanăninh,ăanătoƠnăvƠăyênăt nh,ătránhă nhăh ngăđ n tâm lý và tinh

th n c aăng i b nh

i u 6 Ch măsóc v sinh cá nhân

1.ăCh măsóc v sinhăcáănhơnăchoăng i b nh h ng ngày g m v sinhăr ngă

mi ng, v sinh thân th , h tr đ i ti n, ti u ti năvƠăthayăđ iăđ v i

2 Trách nhi măch măsóc v sinh cá nhân:

a)ăNg i b nh c năch măsóc c păIădoăđi uăd ng viên, h sinh viên và h lý

th c hi n;

b)ăNg i b nh c năch măsóc c p II và c p III t th c hi năd i s h ng

d n c aăđi uăd ng viên, h sinhăviênăvƠăđ c h tr ch măsócăkhiăc n thi t

i u 7 Ch măsócădinhăd ng

1.ă i u d ng viên, h sinh viên ph i h p v iăbácăs ăđi u tr đ đánh giá tình

tr ngădinhăd ng và nhu c uădinhăd ng c aăng i b nh

2 H ngăngƠy,ăng i b nhăđ căbácăs ăđi u tr ch đ nh ch đ nuôiăd ng

b ng ch đ năphùăh p v i b nh lý

3.ăNg i b nh có ch đ năb nhălýăđ c cung c p su tă năb nh lý t i khoa

đi u tr vƠăđ c theo dõi ghi k t qu th c hi n ch đ năb nh lý vào phi uăch mă

sóc

4.ăNg i b nhăđ c h tr nău ng khi c n thi t.ă i v iăng i b nh có ch

đ nhă năquaă ng thông ph iădoăđi uăd ng viên, h sinh viên tr c ti p th c hi n

i u 8 Ch măsóc ph c h i ch căn ng

1.ăNg i b nhăđ căđi uăd ng viên, h sinhăviênăh ng d n, h tr luy n

i u 9 Ch măsócăng i b nh có ch đ nh ph u thu t, th thu t

1.ăNg i b nhăđ căđi uăd ng viên, h sinhăviênăh ng d n và h tr th c

hi n chu n b tr c ph u thu t, th thu t theo yêu c u c a chuyên khoa và c a bác

c)ă ánhăgiáăd u hi u sinh t n, tình tr ng ng i b nh và báo cáo l i cho bác

s ăđi u tr n uăng i b nh có di n bi n b tăth ng

3.ă i uăd ng viên ho c h sinh viên ho c h lý chuy năng i b nhăđ năn iă

làm ph u thu t, th thu tăvƠăbƠnăgiaoăng i b nh, h s ăb nhăánăchoăng iăđ c

phân công ch u trách nhi m ti p nh n c aăđ năv th c hi n ph u thu t ho c th

thu t

i u 10 Dùng thu c vƠ theo dõi dùng thu căchoăng i b nh

Khi dùng thu căchoăng i b nh,ăđi uăd ng viên, h sinh viên ph i:

1 Dùng thu căđúng theo ch đ nh c a bác s đi u tr

2 Chu n b đ và phù h păcácăph ngăti n choăng i b nh dùng thu c; khi

dùng thu c quaăđ ng tiêm ph i chu n b s n sàng h p thu c c p c uăvƠăphácăđ

ch ng s c, chu n b đúngăvƠăđ dungămôiătheoăquyăđ nh c a nhà s n xu t

3 Ki m tra thu c (tên thu c, n ngăđ /hƠmăl ng, li u dùng m t l n, s l n

dùng thu c trong 24 gi , kho ng cách gi a các l n dùng thu c, th iăđi m dùng

thu căvƠăđ ng dùng thu c so v i y l nh) Ki m tra h n s d ng và ch tăl ng c a

thu c b ng c m quan: màu s c, mùi, s nguyên v n c a viên thu c, ng ho c l thu c

4.ăH ng d n, gi i thích choăng i b nh tuân th đi u tr

5 Th c hi nă5ăđúng khi dùng thu căchoăng i b nh:ăđúngăng i b nh,ăđúngă

thu c,ăđúngăli uăl ng,ăđúngăđ ngădùng,ăđúngăth i gian dùng thu c

6 B oăđ m ng i b nh u ng thu c ngay t iăgi ng b nhătr c s ch ng

ki n c aăđi uăd ng viên, h sinh viên

7 Theo dõi, phát hi n các tác d ng không mong mu n c a thu c, tai bi n

sau dùng thu c và báo cáo k p th i cho bác s đi u tr

8 Ghi ho căđánhăd u thu căđưădùngăchoăng i b nh và th c hi n các hình

th c công khai thu c phù h pătheoăquyăđ nh c a b nh vi n

9 Ph i h p gi a các bác s ,ăd c s ,ăđi uăd ng viên, h sinh viên trong

dùng thu c nh măt ngăhi u qu đi u tr b ng thu c và h n ch sai sót trong ch

đ nh vƠ s d ng thu căchoăng i b nh

1.2.4 Ho t đ ng dinh d ng, ti t ch trong b nh vi n:

Theoăthôngăt ăs 08/2011/TT-BYTăngƠyă26ăthángă1ăn mă2011ă[3] h ng

d n v côngătácădinhăd ng, ti t ch trong b nh vi nănh ăsau:ă

i uă1 Khám,ăt ăv năv ădinhăd ngăchoăng iăb nhăngo iătrú

1.ăT ăch căkhám,ăđánhăgiáătìnhătr ngădinhăd ngăvƠăt ăv nădinhăd ngăchoă

ng iăb nhăngo iătrú

2.ăGhiăch ăđ ă năb nhălýăchoăng iăb nhăc năđi uătr ăb ngăch ăđ ă năvƠoăyă

b ăho căđ năthu căđi uătr ăngo iătrú

i uă2 Theoădõi,ăđánhăgiáătìnhătr ngădinhăd ngăc aăng iăb nhăn iătrúă

trongăquáătrìnhăđi uătr

1.ăNg iăb nhăvƠoăvi năph iăđ căđoăchi uăcao,ăcơnăn ngăvƠăghiăvƠoăh ăs ă

b nhăán.ăCácăchuyênăkhoaăc năc ăvƠoănhuăc uăchuyênămônăcóăth ăquyăđ nhăthêmăcácăch ăs ăkhácăđ ăđánhăgiáătìnhătr ngădinhăd ng

2.ăT ăch căh iăch năgi aăcánăb ăkhoaăDinhăd ng,ăti tăch ăv iăbácăs ăđi uătr ă

v ăch ăđ ă năđ iăv iănh ngătr ngăh păb nhăđ căbi tăcó liênăquanăđ nădinhăd ng

i uă3 i uătr ăb ngăch ăđ ă năb nhălýăchoăng iăb nhăn iătrú

1.ăBácăs ăđi u tr đánhăgiáăvƠăghiănh n xét tình tr ngădinhăd ng c aăng i

b nh lúc nh p vi năvƠătrongăquáătrìnhăđi u tr

2.ăBácăs ăch đ nh ch đ năh ng ngày phù h p v i b nh c aăng i b nh và

ghi mã s ch đ nătheoăquyăđ nh c a B tr ng B Y t vào phi uăđi u tr trong

2 Cung c p ch đ năchoăng i b nh t i b nh vi n

3 B o qu n, ch bi n, v n chuy n su tă năb oăđ m an toàn th c ph m

i u 5 T ch c th c hi n và ki m tra vi c th c hi năcácăquyăđ nh v an

toàn th c ph m trong b nh vi n

1 Th c hi năcácăquyăđ nh c a pháp lu t v an toàn th c ph m t iăc ăs kinh

doanh ph c v n,ău ng trong b nh vi n

2 Ki m tra vi c th c hi năcácăquyăđ nh v an toàn th c ph m t iăc ăs kinh

doanh ph c v n,ău ng trong b nh vi n

i u 6 Giáo d c truy n thông v dinhăd ng, ti t ch

1 Xây d ng các tài li u truy n thông v dinhăd ng, ti t ch , an toàn th c

ph m và ph bi năchoăng i b nh,ăng iănhƠăng i b nh và nhân viên y t trong

b nh vi n

2 T ch c giáo d c s c kh eă vƠă h ng d nă choă ng i b nh,ă ng i nhà

ng i b nh th c hi n ch đ năb nh lý và an toàn th c ph m

i u 7 Ơoăt o, ch đ o tuy n và nghiên c u khoa h c

1 T ch căđƠoăt oăchoăbácăs ,ăđi uăd ng viên, h sinh viên b nh vi n v dinhăd ng, ti t ch

2 Th c hi n nghiên c u khoa h c và ng d ng k t qu nghiên c u vào công tác dinhăd ng, ti t ch

3.ăThamăgiaăđƠoăt o h c sinh, sinh viên v dinhăd ng, ti t ch và ch đ o

tuy năkhiăđ c phân công

1.3 M t s nghiên c u trên th gi i và Vi t Nam v t ăv nădinhăd ng choăng i b nh

1.3.1 Nghiên c u trên th gi i

*Vào cu i th k 20, th gi iăđưăquanătơmăđ n vi c cung c pădinhăd ng cho

ng i b nh khi vào vi n,ăvƠoăn mă1999ăAllisonăSPăđưănêuătrongăbáoăcáoăc a mình

v th c tr ng c aăng i b nh t i b nh vi n,ăôngăđưăvi t trong b nh vi n có t i 40%

ng i l n và 15% tr em trong tình tr ngăsuyădinhăd ng và nguyên nhân c a vi c

này là do ch đ năc a b nh vi n cung c p, ph n ánh s b t c p trong quá trình nuôiăd ngăng i b nh t i b nh vi n [30]

M t nghiên c uăđ c th c hi năn mă2005ăt i m t b nh vi nătr ngăđ i h c cóă1200ăgi ng b nh v vi c dùng th căđ năc a b nhăviênăcóăđápă ngăđ c nhu

c u t i thi u c aăcácăng i b nh hay không thì k t qu ch th y m i th c đ năb nh

vi n cung c pă h nă 2000ă kcal/ngày và có th đápă ng nhu c uă dinhă d ng c a

ng i b nh.ăTuyănhiên,ăcóăh nă40%ăth c ph m b nh vi n b lưngăphí,ăđi u này c n cóăchínhăsáchă nă b nh vi n phù h p v i nhu c u c aăng i b nh [30]

M t nghiên c uăđ c th c hi n trong th i gian 5ăn mă(t n mă2002ăđ năn mă2006)ăđ đánhăgiáăch tăl ng c a các d ch v nău ng và hi u qu c a quá trình c i

ti n, cu c kh o sát ti n hành nghiên c u 572 b aă năvƠăphòngăv nă591ăng i b nh

M t s l ng nh ng thi uăsótăđưăđ c tìm ra khi có s thi u tôn tr ng s thích c a

ng i b nh vào các th iăđi m cung c păcácăxeăđ y th că n.ăNh ngătrongă5ăn mă

nghiên c u thì m căđ hƠiălòngăđưăthayăđ i vì s thayăđ i th căđ n,ăkh u ph n

c ngănh ăch tăl ng n uăđưăc i thi n theo th i gian, ý ki n tích c căđóăthayăđ i t 18%ăvƠoăn mă2002ăđ nă48,3%ăvƠoăn mă2006ă[25]

Theoăđi u tra v nh n th c c aăng i b nh v th c ph m và các d ch v nă

u ng c a b nh vi n t i m t qu n Ohioă(n mă2001),ăđưăcôngăb h nă65%ăchoă

r ng th c ph m c a b nh vi n có ch tăl ng t t, m t ph năđángăk (h nă74%)ăcho

r ng th c ph m c a b nh vi năđángătinăc yăvƠăđ ng th i h hài lòng v iătháiăđ

ph c v H uănh ăt t c nh ngăđ iăt ngăđ c h iă(h nă95%)ăcoiăvi căt ăv n dinh

d ng là quan tr ngătrongăch măsócăs c kh e [30]

Bushra Mushtaq * h c gi đi uă d ng tâm th n, nă n mă2018ă đưă

nghiên c u vai trò c a đi u d ng trong ch m sóc dinh d ng Ch đ dinh d ng

cho NB m c b nh giúp ch a b nh nhanh chóng và ph c h i s m i u d ng viên

có vai trò trong c môi tr ng b nh vi n và c ng đ ng và đi u d ng viên đóng

m t vai trò quan tr ng trong các c p đ ch m sóc s c kh e khác nhau [48]

Vi c s d ng các can thi pădinhăd ng trong tâm th n h c trang b cho các

nhà tr li u m t công c đ y h a h năđ phòng ng aăvƠăđi u tr các r i lo n tâm

th n Bên c nh li u pháp d c lý, li u pháp tâm lý và ho tăđ ng th ch t, các can

thi pădinhăd ng là m t tr c t quan tr ngătrongăđi u tr đaăy u t , sinh lý xã h i

c a b nh tâm th n và có th đ c s d ngănh ăm t m cătiêuăđi u tr ti măn ngă

[49]

Th căhƠnhălơmăsƠngăđưăch ra r ng NB tâm th n b giaăt ngăt l m c b nh

và t l t vongăliênăquanăđ n m t lo t các b nh n i khoa Ngoài ra, l i s ng, thu c

đi u tr tâm th năvƠăch măsócăs c kh eăkhôngăđ yăđ đ u góp ph n vào tình tr ng

s c kh e th ch t kém c a nh ngăng i b b nh tâm th n Doăđó,ăcácăcanăthi p dinhăd ng có th h u ích cho nh ng NB mu n ch ng l i các tác d ng ph c a

thu c [50]

Theo m t nghiên c uăthángă11ăn mă2011ătraoăquy n cho y tá c i thi n dinh

d ng cho NB khi nh p vi n H tr dinhăd ngăđ că uătiênăvƠăr t quan tr ng

đ i v i NB.ăDinhăd ng h pălýăđóngăvaiătròăquanătr ng trong vi căthúcăđ y và duy

trì s c kh e Thi uădinhăd ng d năđ n h mi n d ch kém, kh n ngăch a làng v t

th ngă gi m.ă Ng i b nh s có tâm tr ng chán n n và r i lo n các ch că n ngă

đ ng ru t [51]

1.3.2 Nghiên c u t i Vi t Nam

Nghiên c u c a Ph m Thùy Dung, Lê B chăMaiăn mă2014ăđánhăgiáăhi u

qu t ă v nă dinhă d ngă choă ng iă t ngă acidă urică huy t thanh k t qu cho th y:

truy n thông giáo d cădinhăd ng và xây d ng, t ăv n kh u ph nă năchoăng i

t ng acid uric huy tăthanhăđưăcóăhi u qu gi m t l m c nhóm ch ng là 12,5%,

nhóm can thi p là 55,8% Hi u qu can thi p là 43,3% các bi n pháp can thi p giúp gi m trung bình 80,9µmol/l acid uric huy t thanh nhóm can thi p và 22,9µmol/l nhómăđ i ch ng [7]

Nghiên c u c a Tr n Th Thanh Mai mô t th c tr ngăt ăv nădinhăd ng c a

NB suy th n m n tính có l c máu chu k t i khoa thân l c máu b nh vi n Bãi Cháy

n mă2017ăk t qu t l NB suy th n m n tính khi nh p vi năđ c t ăv n ch đ dinhăd ng chi m 90%ătrongăđóăcóă97%ăchoăr ng vai trò c aă nău ng là r t quan

tr ng và ngu n thông tin t bácăs ăđi u tr chi m 57% Th c hi năđúngăch đ nă

b nh lý chi m 45%, còn 55% th c hi năch aăđúngătrongăđóă21%ălƠădoăđi u ki n

kinh t khóăkh nă[19]

Nghiên c u c a Tr năKhánhăThuă(n mă2018)ăv hi u qu can thi păt ăv n dinhăd ng và cung c p ch đ năchoăng i b nh th n nhân t o chu k t i b nh

vi năđaăkhoaăt nh Thái Bình k t qu sau can thi păt ăv nădinhăd ng t l ng i

b nh thi u n ngăl ngătr ng di n là 35%, sau can thi p cung c p kh u ph n là

th ng xuyên gi m t 40,5% xu ng còn 31,4%; T n su t tr s d ng l c, v ng

t ngăvƠăs d ngăth ng xuyên các lo i rau xanh và qu chínăsauăt ăv năt ngăcaoă

h năsoăv iătr căt ăv nădinhăd ng; Kh u ph n c a tr sauăt ăv n là 1409,2 ±

476,3 kcal caoăh năcóăýăngh aăth ng kê so v iătr căt ăv n là 1231,5 ± 386,6 kcal

T l tr đ tăđ nhu c u v n ngăl ngăt ngăt 33,9%ălênă46,3%ăsauăt ăv n dinh

d ng [8]

T i Vi t Nam, NB suyădinhăd ng chi măđ n 78% s NB n i trú [39] Có

nhi u nguyên nhân khi n vi c thi u h tădinhăd ng tr nên ph bi n ví d nh :ă nă

u ng kiêng khem, kh n ngăh p th ch tădinhăd ng gi m, ch căn ngătiêuăhóaăsuyă

y u,ătácăđ ng c a b nh t t, b m t v giác và nh ng nguyên nhân khác Ngoài ra bácăs ăth ng t p trung vào thu c ch a b nh,ăvƠădinhăd ngăch aăth c s lƠă uătiênăhƠngăđ uătrongăquyătrìnhăđi u tr NB truy n th ng ph bi n [46]

Ki n th c v h tr dinhăd ngăchoăng i b nh là m t m ng ki n th c quan

tr ngătrongăch măsócădinhăd ng Theo nghiên c u c a Nguy n th H ng Vân, Lê

V năH i ậ B nh vi n Ph iăTrungă ngăt i t p chí Khoa h căđi uăd ng - t p 02 ậ

s 03ă(n mă2019)ăchoăk t qu t l đi uăd ng viên tr l iăđúngăcaoănh t là các

ph ngăphápăh tr dinhăd ngăchoăng i b nh,ăng c l i các ki n th c v ch măsócădinhăd ng thì t l đi uăd ng viên tr l i r t th p [21]

Nghiên c u c a tác gi oƠnăTh H ngăNhungăn mă2017ăc ngăchoăk t qu cóă96,5%ăđi uăd ng viên bi tăđánhăgiáătìnhătr ngădinhăd ngăchoăng i b nh là quaăcơn,ăđo,ătuyănhiênăch có 3,5%ăđi uăd ng viên bi t đánhăgiáăquaăb công c

[11]

Nghiên c u c a Ph măV năKhôiăn mă2011ăv th căhƠnhăt ăv nădinhăd ng

cho NB đáiătháoăđ ng t i b nh vi n B ch Mai cho k t qu b nhănhơnăđ căt ăv n dinhăd ng chi m t l 75,7%ătrongăđóăh u h t b nh nhơnăđ căt ăv n r t k và

hi u chi m 97,2%, 100% NB đ căt ăv nădinhăd ngătrongăquáătrìnhăđi u tr t i

b nh vi n [12]

ánhăgiáăki n th c c aăđi uăd ng viên v nhóm ki n th cădinhăd ng thì

ki n th căc ăb n v dinhăd ngăvƠăsuyădinhăd ngăchoăng i b nh r t quan tr ng

đ i v iăđi uăd ngăviên.ăKhiăđi uăd ng viên hi uăđ c nh ng v năđ liên quan

đ nădinhăd ngănh ăvaiătròăc aădinhăd ngăđ i v iăng i b nh, nguyên nhân, h u

qu vƠăđ c bi t là các gi i pháp can thi păchoăng i b nhăkhiăcóănguyăc ădinhă

d ng s giúp không ch bác s mà c đi uăd ng viên có nh ngăh ng can thi p

phù h p và hi u qu đ phòngăvƠăđi u tr choăng i b nh trong th i gian n m vi n

[21]

1.4 Y u t liênăquanăđ n ho tăđ ngăt ăv nădinhăd ng

Quy tăđ nh s 189/Q -BYT do B Y t ban hành ngày 17/01/2013 v ban

hành 10 l iăkhuyênădinhăd ng h pălýăđ năn mă2020ăth c hi n ch năl c qu c gia

v dinhăd ngăgiaiăđo n 2011-2020 t mănhìnăđ năn mă2030ă[5] Ngày 18/1/2016,

B tr ng B Y t đưăkýăquy tăđ nh s 6858/Q -BYT ban hành b tiêu chí bao

g m 83 tiêu chí chính th cătrongăđóăcóă5ătiêuăchíăv dinhăd ng g m [4]:

- H th ng t ch c th c hi năcôngătácădinhăd ng và ti t ch đ c thi t l p

đ yăđ

- m b oăc ăs v t ch t th c hi năcôngătácădinhăd ng và ti t ch

- Ng i b nhăđ căđánhăgiá theo dõi tình tr ng dinhăd ng trong th i gian

n m vi n

- Ng i b nhăđ căh ng d năt ăv n ch đ năphùăh p v i b nh lý

- Ng i b nhăđ c cung c p ch đ dinhăd ng phù h p v i b nh lý

Theo Nguy n H ngăTr ng, Nguy nă Huy nghiên c u s hi u bi t c a

cán b y t v dinhăd ngăvƠăch măsócădinhăd ng trong b nh vi năn mă2012ăchoă

th y còn t i g n 1/3 cán b y t ch aăđánhăgiáăđúngăho c không quan tâm t i v n

đ dinhăd ngăvƠănguyênănhơnăgơyăsuyădinhăd ng c aăng i b nh trong b nh

vi n [31]

Có r t nhi u y u t nhăh ngăđ n ho tăđ ngăt ăv nădinhăd ng c aăđi u

d ngăviênăđ i v iăng i b nh [27] Tuy nhiên, m t s y u t chính nhăh ng

đ n ho tăđ ngăt ăv nădinhăd ng là:

- Tu i: nh ngăđi uăd ng viên l n tu iăth ng mai m t ki n th căđ c h c,

cùng v i môiătr ng làm vi c n ng nh c d năđ n h khôngăchúătơmăđ năt ăv n dinhăd ngăchoăng i b nh

- Trìnhăđ h c v n c aăđi uăd ng viên: đi uăd ngăviênăcóătrìnhăđ cao có

nhi u ki n th c v ch măsócăng i b nh nên h làm vi c hi u qu h năv t ăv n dinhăd ng

- V trí công tác: nh ngăđi uăd ng viên v trí qu nălýăđ u làm t t công tác

t ăv nădinhăd ngăchoăng i b nhăvƠăng iănhƠăng i b nh

- Thơmăniênăcôngătác:ă i uăd ngăviênăcôngătácălơuăn măluônăch măsócăvƠă

t ăv nădinhăd ng t t choăng i b nhăvƠăng i nhà ng i b nh

- Ki n th c c aăđi uăd ng viên:

+ă i uăd ngăviênăch măsócăch aăn măđ c ki n th căchungăc ăb n v dinh

d ngăđi u tr và th c hành Chính vì v yăđi uăd ng viên không th t ăv n cho

ng i b nh bi t vai trò c aădinhăd ngătrongăđi u tr b nh

+ i uăd ngăviênăch aăcóăk n ngăt ăv n, truy n thông, giáo d c v dinh

d ng: bao g m vi c th c hi n giao ti p, ng x , cách ti p c n gi aăđi uăd ng

viên v iăng iănhƠăng i b nh

Nh n th c c aăđi uăd ng viên v dinhăd ngăđi u tr :

+ă i uă d ng viên ch aănh n th că đ c t m quan trong c aă dinhăd ng

đi u tr

+ă i uăd ngăviênăch aăph i h p t t v iăbácăs ăho c cán b dinhăd ngăđ

đi u tr

S bu i tr c trong tháng và s ng i b nh ph iăch măsócăc aăđi uăd ng

viên: do tính ch t ch măsócăng i b nh tâm th n r t v t v ,ăng i b nh không có ý

th c, do v yăđi uăd ng viên m iăch măsóc,ăm i lo l ngăkhiăng i b nhălênăc nă

đ ng kinh tâm th n…d năđ n không còn th iăgianăchúăýăt ăv n v dinhăd ng cho

ng iănhƠăng i b nh

- Nh n th c c a ng iănhƠăng i b nhăvƠăng i b nh:

+ăCh aăth u hi uăđ c t m quan tr ng c aă năđi u tr : ng i nhà c aăng i

b nh n iătrúăth ng ch chú tr ng ch a b nhămƠăkhôngăquanătơmăđ n t m quan

tr ng c aădinhăd ng, d năđ n vi căđi u tr t n kém, kéo dài th i gian đi u tr ,

th m chí làm cho hi u qu đi u tr không cao

+ăCh aătìnhănguy n th c hi nătheoăcácăt ăv nădinhăd ng c aăđi uăd ng

viên

C ăs v t ch t t i b nh vi năch aăđ căđ ng b và hi năđ i: d năđ n vi căt ă

v năquaăb ngăđ aăhìnhăch aăcó,ăch aăcóănh ng mô hình b nh t t k t h p gi iăđápă

nh ng ki n th cădinhăd ng choăng iănhƠăng i b nhătrênăb ngăđ aăv nh ng nguyăc ădinhăd ng gây ra

1.5 Gi i thi u v B nh vi n Tâm Th năTrungă ngă1

B nh vi n Tâm th năTrungă ngă1ăđ c thành l p theo quy tăđ nh s 519

c a B Y t ngày 04/3/1963 Trênăc ăs ti p qu năkhuăđi uăd ng cán b Mi n

Nam t p k t,ălúcăđ uăcóă100ăgi ng b nh N mătrênăđ a bàn huy năTh ng Tín

(TnhăHƠăTơyăc ),ănayălƠăthƠnhăph Hà N i

Tên g i qua các th i k : Khi m i thành l p, B nh vi n có tênălƠă“B nh vi n D”,ăB nh vi năđ căđ i tên qua các m c th i gian sau:

N mă1965:ă“B nh vi n Tinh Th năKinhăTrungă ng”

N mă1969:ă“B nh vi n Tinh Th năTrungă ng”

N mă1976:ă“B nh vi n Tâm Th năTrungă ng”

N mă2003:ă“B nh vi n Tâm Th năTrungă ngă1”ăvƠătênănƠyăđ c s d ngăđ n

nay

Theo Quy tăđ nhăs ă4605/ăQ -BYT ngày 23/12/2004 c aăB ătr ngăB ăYăt ă

B nhăvi năTơmăth năTrungă ngă1ăcóăcácăch căn ngănhi măv ăsau:

Ch c n ng:

Khámăch aăb nh,ăphòngăb nhăvƠăph căh iăch căn ngăchoăng iăb nhătơmă

th nă ătuy năcaoănh t

LƠăc ăs ăthamăgiaăđƠoăt oăcán b ăchuyênăngƠnhătơmăth n,ăch ăđ oătuy n Nghiênăc uăkhoaăh c,ătri năkhaiă ngăd ngăkhoaăh c,ăcôngăngh ,ăk ăthu tă

hi năđ iăngangăt măcácăn cătrongăkhuăv căvƠătrênăth ăgi iăđ ăph căv ăs căkho ă

nhân dân

Nhi m v :

- Tr c ti p khám ch a b nh, phòng b nh và ph c h i ch căn ngăchoăng i

b nh tâm th n các t nh, thành ph t Hu tr ra tuy n cao nh t:

-Tr c ti p khám, c p c u,ăđi u tr choăng i b nh tâm th năv t quá kh

n ngătuy n t nh, thành ph vƠăt ngăđ ngă khu v căđ c phân công

-KhámăvƠăgiámăđ nh s c kho tâm th n, tham gia giámăđ nh pháp y tâm th n khiăcóătr ngăc u c aăcácăc ăquanălu t pháp

-Khám, c p c u,ă đi u tr tai n n ch nă th ng,ă cácă b nhă thôngă th ng và

chuyên khoa khác cho nhân dân trong vùng theo yêu c u và phù h p v i kh n ngă

iă t ngă ch mă sócă lƠă ng i b nh tâm th n,ă ng i b nh gi m kh n ngă

nh n th c, có nhi u hành vi nguy hi m Ch măsócăvƠăđi u tr ng i b nh Tâm th n

đ c x p vào nhóm ngh nghi păđ c h i, nguy hi m (lo i IV và lo i V) Ph n l n

ng i b nhăvƠăgiaăđìnhăng i b nh m c b nh tâm th n có hoàn c nh kinh t khó

kh n,ănhi uăng i không th t ph c v b n thân, vì v y 100% ng i b nh tâm

th nănhƠăn c ph iăđ uăt ăbao c p S l ngăng i b nhăđi u tr n i trú t i b nh

vi n r t cao t 500 ậ 600ăng i b nh [32]

C c u t ch c:

Banăgiámăđ c g m:ă01ăgiámăđ c,ă03ăphóăgiámăđ c, 01 trung tâm đƠoăt o và

ch đ o tuy n, 08 phòng ch c n ng,ă13ăkhoaălơmăsƠngă(trongăđóăcóă11ăkhoa lâm sƠngăcóăng i b nh), 05 khoa c n lâm sàng T ng s cán b , viên ch căvƠăng i laoăđ ngălƠă551ăng i, ti năs ăvƠăbácăs ăchuyênăkhoaă2:ă18ăng i; th căs ăvƠăbácăs ă

chuyênăkhoaă1:ă29ăng i,ă15ăbácăs ăcóătrìnhăđ đ i h c;ă255ăđi uăd ng,ă45ăk ăthu t

viênăvƠănhơnăviênăk ăthu t;ă26ăd căs ,ă163ănhơnăviênăng ch khác [32]

1.6.ăKhungălỦăthuy tănghiênăc uă

Th c tr ng ho tă đ ng

t ăv nădinhăd ng

-T ă v n c aă đi uă d ng

viên v ch đ năc ăb n

c aăng i b nh

-T ă v n c aă đi uă d ng

viên v ch đ nă theoă

-Trìnhăđ h c v n

-Lo iăhìnhălaoăđ ng

-V trí công tác -S l n t p hu n

CH NGă2.ă IăT NGăVĨăPH NGăPHÁPăNGHIểNăC U

2.1.ă iăt ng,ăđ aăđi m và th i gian nghiên c u

2.1.1 i t ng nghiên c u

i uăd ngăviênăđangălƠmăvi c t iăcácăkhoaălơmăsƠngăcóăng i b nh n m

đi u tr n i trú t i B nh vi n Tâm Th năTrungă ngă1

Tiêu chu n l a ch n

i uăd ng tr c ti păch măsócăng i b nh t iăcácăkhoaălơmăsƠngăvƠăđ ng ý

tham gia nghiên c u

Tiêu chu n lo i tr

- i u d ng viên không có m t t i B nh vi n trong th i gian nghiên c u do điăh c, ngh m, ngh thai s n ho căđiăcôngătác

2.1.2 a đi m nghiên c u

aă đi m nghiên c u: Nghiên c uă đ c ti n hành t i 11 khoa lâm sàng,

B nh vi n Tâm Th năTrungă ngă1:

- Khoa 1: Khoa c p tính nam

- Khoa 2: Khoa m n tính nam và NB xã h i

- Khoa 3: Khoa tâm th n nhi

- Khoa 4: Khoa bán c p tính nam

- Khoaă5:ăKhoaăđi u tr t nguy n

- Khoa 6: Khoa c p tính n

- Khoa 7: Khoa cán b nam và ng iăn c ngoài

- Khoa 8: Khoa bán c p tính n

Z(1- /2):ălƠăh s tin c y, b ng 1,96 v iăđ tin c yă95%ă( ă=ă0,05)

:ălƠăđ chínhăxácăt ngăđ i, l y b ng 0,1

pă=ă79,1%ălƠă căđoánăt l ng iănhƠăng i b nhăđ căt ăv nădinhăd ng

(Theo nghiên c u c a Nguy n Hoa Pháp [21]

C m uătínhăđ c lƠă102ăng i.ă t ngăđ chính xác c a nghiên c u chúng

tôi nhân c m u v i h s thi t k DE (Design Effect) = 2

Sauăkhiăđi u tra, s đ iăt ng tham gia nghiên c uălƠă206ăđ iăt ng chúng

tôi ch n luôn n =206

Ph ng pháp ch n m u

Ch n m u thu n ti n T ng s di uăd ng viên c a 11 khoa lâm sàng là 212

ng i Ch n toàn b đi uăd ng viên tr c ti păthamăgiaăvƠoăcôngătácăch măsócă

ng i b nh c a 11 khoa lâm sàng t i B nh vi n Tâm Th năTrungă ngă1.ăT ng s

đi uăd ng viên tham gia vào nghiên c u theo tiêu chu n l a ch n là 206 vìăđưălo i

tr nh ngăđi uăd ngăviênăđangăngh ch đ thai s n, h c t p…

2.3 Bi n s , ch s nghiên c u và tiêu chu năđánhăgiá

Các bi n s trong nghiên c uănƠyăđ c xây d ng d aătrênăh ng d n c a

C c Qu n lý khám ch a b nh, B Y t t i côngăv năs 1334/KCB-QLCL ngày

06/11/2015 v vi căH ng d n, ki mătra,ăđánhăgiáăch tăl ng b nh vi năn mă2015ă

[23] và tham kh o m t s nghiên c uătr căđóă[13]

T l biên ch / h păđ ng Ph ng v n gián ti p

đ iăt ng

V trí công tác nh

danh

T l % theo v tríă đi u

d ngătr ng/đi uăd ng