kióm tra bµi cò thõ nµo lµ thuët ng÷ cho vý dô thuët ng÷ cã ®æc ®ióm g× nhiöt liöt chµo mõng c¸c thçy c« gi¸o vò dù giê thao gi¶ng thõ nµo lµ thuët ng÷ cho vý dô thuët ng÷ cã ®æc ®ióm g× gv lª

nghÜa cña nh÷ng tõ nµy.[r]

nhiÖt liÖt chµo mõng c¸c thÇy c« gi¸o vÒ dù

giê thao gi¶ng !

-Thế nào là thuật ngữ?

Cho ví dụ?

- Thuật ngữ có đặc điểm gì?

TiÕt 33-Bµi 7:

I- Rèn luyện để nắm vững nghĩa của

từ và cách dùng từ :

1- Ngữ liệu:

 Ngữ liệu 1 : Trong tiếng ta, một chữ có thể

dùng để diễn tả rất nhiều ý; hoặc ng ợc lại,

một ý nh ng lại có bao nhiêu chữ để diễn tả Vì vậy, nếu nói tiếng Việt của ta có những khả

năng rất lớn để diễn đạt t t ởng và tình cảm

trong nhiều thể văn thì điều đó hoàn toàn

đúng Không sợ tiếng ta nghèo, chỉ sợ chúng

ta không biết dùng tiếng ta.

(Phạm Văn Đồng, Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt)

ý kiến của tác giả:

a- Tiếng Việt là ngôn ngữ có khả năng rất lớn để

đáp ứng nhu cầu diễn đạt của ng ời Việt.

b- Muốn phát huy tốt khả năng của Tiếng Việt, mỗi cá nhân cần phải không ngừng trau đồi

ngôn ngữ của mình mà tr ớc hết là trau dồi vốn từ.

Ngữ liệu 2:

a) Việt Nam chúng ta có rất nhiều thắng cảnh

b) Các nhà khoa học những chiếc bình

này đã có cách đây khoảng 2500 năm

c) Trong những năm gần đây, nhà tr ờng đã

quy mô đào tạo để đáp ứng nhu cầu học tập của xã hội.

Dùng thừa từ đẹp

Dùng sai từ dự đoán

Dùng sai từ đẩy mạnh

đẹp

dự đoán

đẩy mạnh

Ghi nhớ:

Muốn sử dụng tốt Tiếng Việt, tr ớc hết cần

trau dồi vốn từ.

Rèn luyện để nắm đ ợc đầy đủ và chính xác nghĩa của từ và cách dùng từ là việc rất quan trọng để trau dồi vốn từ.

II- Rèn luyện để làm tăng vốn từ:

1- Ngữ liệu:

 Từ lúc ch a có ý thức, cho tới lúc có ý thức, chúng ta đã học chữ của Nguyễn Du Chắc ai cũng đồng ý với tôi rằng nếu

chữ nghĩa “Truyện Kiều” mà xoàng xĩnh thôi thì chắc

“Truyện Kiều”, dù t t ởng sâu xa đến đâu cũng ch a thể

thành sách của mọi ng ời Tôi càng phục tài học với sức

sáng tạo của Nguyễn Du trong chữ nghĩa, khi tôi đọc đến câu thơ ông viết ông đã “ ở trong ruộng bãi để học câu hát hay của ng ời trồng dâu” đó không phải là một câu nói

bóng, mà đó là tâm sự, một kế hoạch học chữ, hay là nói theo cách nói của chúng ta ngày nay: Nguyễn Du đã đi vào học lời ăn tiếng nói nhân dân, cơ sở sáng tạo ngôn ngữ của nhà thơ thiên tài đã dựa thẳng vào đấy.

Xin kể hai ví dụ Câu thơ của Nguyễn Du có chữ “áy” (cỏ áy bóng

tà ) Chữ “áy” ấy, tài giỏi đến độ dù ta không hiểu nghĩa, nó cũng hiện lên sự ảm đạm Cho tới năm tr ớc, có dịp đi Thái Bình, về huyện Thái Ninh, tôi đ ợc biết chữ “áy” là tiếng vùng quê đấy Quê vợ

Nguyễn Du ở Thái Bình Nguyễn Du đã ở lâu đất Thái Bình, cỏ

“áy” có nghĩa là cỏ vàng úa Tiếng “áy” ở Thái Bình đã vào văn ch

ơng “Truyện Kiều” và trở thành tuyệt vời

Ví dụ nữa, ba chữ “bén duyên tơ ” “Truyện Kiều” thông th ờng, ta hiểu

“bén duyên” có thể gần gũi với câu tục ngữ “Lửa gần rơm lâu ngày cũng bén” Nh ng không phải Trong nghề ơm tơ, lúc tháo con tằm lấy tơ thì ng ời ta ngâm tằm vào nồi n ớc nóng, rồi đem guồng ra, vớt tơ lên quay vào guồng, lúc sợi tơ bắt đầu quay vào guồng, ng ời nhà nghề gọi là “tơ bén ” Nếu chỉ viết “bén duyên” không thì còn có thể ngờ, chứ “bén duyên tơ” thì rõ ràng Nguyễn Du của chúng ta đã

nghe, học và sáng tạo trên cơ sở công việc của ng ời hái dâu chăn

tằm Nguyễn Du đã trau dồi ngôn ngữ, đêm ngày mài giũa chữ nghĩa kì khu biết chừng nào!

Ghi nhớ:

Rèn luyện để biết thêm những từ ch a biết, làm tăng vốn từ là việc th ờng xuyên phải làm để

trau dồi vốn từ.

III- Luyện Tập

 Bài tập 1:Chọn cách giải thích đúng:

- Hậu quả là :

a) Kết quả sau cùng b) Kết quả xấu

- Đoạt là:

a) Chiếm đ ợc phần thắng b) Thu đ ợc kết quả tốt

- Tinh tú là:

a) Phần thuần khiết và quý báu nhất b) Sao trên trời (nói khái quát)

Kết quả xấu

Chiếm đ ợc phần thắng

Sao trên trời (nói khái quát)

III- Luyện Tập

Bài tập 2: Xác định nghĩa của yếu tố Hán Việt:

a- Tuyệt ( Hán Việt) có nghĩa thông dụng nhất nh sau:

1-Dứt, không còn gì

2- Cực kì, nhất

Cho biết nghĩa của yếu tố tuyệt trong các từ sau

đây: Tuyệt chủng, tuyệt đỉnh, tuyệt giao, tuyệt mật,

Tuyệt tác, tuyệt trần, tuyệt tự, tuyệt thực Giải thích

nghĩa của những từ này

III- Luyện Tập

Đáp án Bài tập 2: Xác định nghĩa của yếu tố Hán Việt:

Với nghĩa Từ Giải thích nghĩa

1-Dứt, không còn

gì Tuyệt chủng Mất hẳn nòi giống

Tuyệt giao Cắt đứt giao thiệp

Tuyệt tự Không có ng ời nối dõi

Tuyệt thực Nhịn đói, không chịu ăn gì để phản

đối - một hình thức đấu tranh 2- Cực kì, nhất Tuyệt đỉnh Đạt tới đỉnh cao nhất

Tuyệt mật Bí mật tuyệt đối

Tuyệt tác Tác phẩm văn học nghệ thuật đạt

đỉnh cao đến mức không thể có cái hay hơn

III- Luyện Tập

Bài tập 3: Sửa lỗi dùng từ trong những câu sau:

a)Về khuya, đ ờng phố rất

b) Trong thời kỳ đổi mới, Việt Nam đã thành lập quan hệ ngoại giao với hầu hết các n ớc trên thế giới.

c) Những hoạt động từ thiện của ông khiến chúng tôi rất

im lặng.

thành lập

cảm xúc

III- Luyện Tập

 Đáp án Bài tập 4:

Bình luận ý kiến của Chế Lan Viên:

- Ng ời nông dân sáng tạo ngôn ngữ giàu hình ảnh màu sắc để đúc rút kinh nghiệm mùa màng.

- Giữ gìn sự trong sáng của ngôn ngữ dân tộc học tập lời ăn tiếng nói của nhân dân.

Bµi häc kÕt thóc xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c thÇy

c« vµ c¸c em!