Cũng không biết đượ c r ằng có phải cô gái không sang không hay là tại vì nỗ i tương tư kia khiến cho người tương tư thấ y th ời gian quá dài làm cho họ tưở ng r ằng đã bao lâu rồi khô[r]
Trang 1VĂN MẪU LỚP 11
ĐỀ BÀI: PHÂN TÍCH BÀI THƠ TƯƠNG TƯ CỦA NHÀ THƠ NGUYỄN BÍNH
A SƠ ĐỒ TÓM TẮT GỢI Ý
B DÀN BÀI CHI TIẾT
1 Mở bài
- Giới thiệu về nhà thơ Nguyễn Bính và bài thơ Tương tư
- Dẫn dắt vào vấn đề
2 Thân bài
- Khái quát chung
Trang 2• Trích từ tác phẩm “Lỡ bước sang ngang”
• Thể thơ: Thơ lục bát truyền thống
• Bố cục:
o 4 câu đầu: khái quát nỗi lòng tương tư
o 12 câu tiếp: Những trạng thái của tương tư
o 4 câu cuối: ước vọng tình yêu xa xôi
- Phân tích
• Khái quát nỗi lòng tương tư
o Mở đầu bài thơ bằng hình ảnh hoán dụ “thôn Đoài, thôn Đông” → đôi trai gái,
hình ảnh mang dáng dấp đồng quê mộc mạc
o “Một người chín nhớ mười thương một người” → Điệp ngữ “một người” đứng ở
hai đầu câu thơ, diễn tả sự xa cách, nhớ mong
o Thành ngữ “chín nhớ mười mong” → Sự mong nhớ da diết, bệnh nhớ thương
của một người dành cho một người
o Tâm trạng của người tình đơn phương cũng được mở ra với trời đất: (“Gió mưa
là bệnh của giời,/Tương tư là bệnh của tôi yêu nàng”.) → Sự liên tưởng độc đáo,
bất ngờ ⇒ Nhà thơ sử dụng những hiện tượng vốn có của thiên nhiên để nói lên quy luật tất yếu của tình yêu: tương tư là lẽ dĩ nhiên, điều tất yếu của tình yêu
• Những trạng thái của tương tư
o Băn khoăn hờn dỗi
✓ Câu hỏi tu từ với cặp từ song đôi “hai thôn – một làng”, “bên ấy – bên này” →
không gian xích lại gần nhau
✓ Cùng một không gian:
✓ Khi kể nỗi lòng mình: dài ra, vô tận
✓ Khi trách móc: thu hẹp khoảng cách đến kệt cùng “Hai thôn chung lại một
đàng” → Điều vô lý dễ thương của kẻ tương tư
✓ Trái với quy luật thông thường “bên ấy chẳng qua bên này” → cái tôi nhút
nhát, chân quê → Không gian không xa mà tình ý lại xa
o Than thở
Trang 3✓ Nhịp thơ 2/2/2 chuyển thành 3/3, ý và lời vế sau lặp lại vế trước (lặp vế
câu) khiến chữ “lại” tạo thanh điểm nhấn
✓ Chữ “ngày” lặp lại 3 lần, nhấn mạnh đơn vị thời gian: chủ thể đang đếm từng
ngày
→ dòng thời gian trôi qua chậm chạp, chán ngán, vô vọng → lời than thở kể lể ngán ngẩm
✓ Nỗi nhớ vàng vọt cả lá xanh →Quy luật tình cảm: Thời gian càng chậm, tâm trạng càng nặng nề, tâm trạng càng mòn mỏi, trông ngóng, thời gian càng lê thê
✓ Chữ “nhuộm”
✓ Thể hiện được thời gian chậm chạp: Thời gian dài đến mức đủ để màu lá chuyển hẳn sang màu khác
✓ Động từ ngoại động + để ngỏ chủ thể: tương tư khiến lòng người héo hon, nhuộm cây héo úa, giữa cây và người có mối tương giao kì lạ → cây vừa là nhân chứng của mối tương tư, vừa là đồng minh của kẻ tương tư, cũng là nạn nhân của nỗi tương tư
→ Cách diễn tả thời gian và tâm trạng thật tinh tế và ý nhị
o Hờn trách
✓ Lời trách móc như quy kết, làm cho đối tượng khó chạy tội “Bảo rằng…xa
xôi”
✓ Nhà thơ phủ định tất cả: không xa, không cách trở, vậy mà người ấy không sang à lời buộc tội thật dễ thương
✓ Điệp từ phiềm chỉ “ai” tạo âm hưởng trùng điệp, não lòng: trạng thái quen
thuộc của tương tư: suy tư, sầu muộn đến không ngủ được → vừa trách nhớ, vừa ngẩn ngơ chờ đợi
✓ Trách vì yêu: Do quá mong nhớ, tưởng mình bị hờ hững sinh ra hờn ngược trách xuôi àmột kiểu bày tỏ tình cảm
o Nôn nao mơ tưởng
✓ Câu hỏi tu từ “bao giờ…” → sự nôn nao, mong muốn được gặp gỡ
Trang 4✓ Hình ảnh quen thuộc “bến – đò”, “hoa khuê các – bướm giang hồ”: những
hình ảnh vốn ở trạng thái gần gũi, gắn bó → Sự gặp gỡ đó chính là niềm mơ ước của tình yêu đôi lứa
• Ước vọng tình yêu xa xôi
o “Có một”, “nhà anh”, “nhà em”: sự lẻ loi đơn chiếc, anh và em vẫn chưa hòa làm
một → Vẫn luôn ước mong hạnh phúc
o Logic câu thơ khiến người đọc không thể nghĩ khác được “Thôn Đoài…thôn nào”
→ kín đáo mà duyên dáng, tinh tế
o Bài thơ xuất hiện nhiều cặp đôi tương ứng, nhưng kết thúc là cặp đôi “trầu –
cau” → khao khát về một nhân duyên lâu bền chất truyền thống, dân quê của
Nguyễn Bính
- Nhận xét
• Nội dung: Bài thơ viết về một tình yêu trong sáng, đơn phương và mạnh mẽ Hồn quê Việt thấm đượm trong từng dòng thơ, thể hiện tình cảm chân thành của nhà thơ đối với những nét đẹp văn hóa dân gian
• Nghệ thuật
o Thể thơ lục bát quen thuộc
o Hình ảnh và ngôn từ dân dã
o Cách ví von, giọng điệu và hồn thơ trữ tình dân gian
3 Kết bài:
- Nêu cảm nhận, đánh giá, nhận xét chung về bài thơ
- Mở rộng vấn đề bằng suy nghĩ và liên tưởng của mỗi cá nhân
C BÀI VĂN MẪU
Nếu như trong phong trào thơ mới Xuân Diệu tiếp thu những nét thơ hiện đại phương Tây để làm nên những đặc sắc thơ của chính mình thì Nguyễn Bính lại giữ nguyên những giá trị truyền thống để làm nên những phong cách của mình Ông lưu giữ những màu sắc dân tộc Việt Nam Tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật ấy là bài thơ tương tư,
có thể nói bài thơ thể hiện được những trạng thái cảm xúc của những con người đang yêu
Trang 5Mở đầu bài thơ hình ảnh nhớ mong, có thể nói nỗi tương tư tình cảm nhớ nhung ấy không thể nào khiến cho nhà thơ dồn nén được nữa cho nên nhà thơ bật ngay trong những câu thơ đầu nỗi lòng mình:
“Thôn Đoài ngồi nhớ thôn Đông Một người chín nhớ mười mong một người Gió mưa là bệnh của giời
Hình ảnh thôn Đoài, thôn Đông hiện lên quen thuộc, nhịp điệu như dìu dặt đưa thoi như những câu ca dao của thời xưa Tình yêu của những đôi trai gái phát sinh nảy nở giữa không gian làng quê Đó chính là không gian của hai thôn là thồn Đoài và thôn Đông Hai hình ấy như đại diện thay mặt cho anh và em Ở đây ta thấy phong cách nghệ thuật của nhà thơ, nhà thơ không bày tỏ tình cảm một cách hiện đại như Xuân Diệu mà ông chọn cách thể hiện kín đáo như ca dao xưa Không những thế thì hình ảnh của hai thôn này còn xuất hiện rất nhiều trong thơ Nguyễn Bính Một người ngồi đây chín nhớ mười thương
một người Câu thơ gợi cho ta nhớ đến câu ca dao “Chín nhớ mười thương” của ca dao Ở
đây nhà thơ đã sử dụng sáng tạo câu ca dao ấy qua đó ta thấy được những nét truyền thống trong thơ Nguyễn Bính Đồng thời thể hiện được tâm trạng nhớ thương của người con trai dành cho người con gái Không dừng lại ở đó mà nhà thơ còn thể hiện được những nỗi nhớ kia qua việc so sánh việc nắng mưa của trời và việc nhớ thương của người đang yêu Nắng mưa chính là những hiện tượng tự nhiên hàng hữu thì nỗi nhớ, sự tương tư kia cũng chính là sự hằng hữu trong chính trái tim của người con trai đang yêu Đã yêu là phải nhớ, phải tương tư, nó là một quy luât như nắng mưa của trời vậy
Đến những câu thơ tiếp theo thì chúng ta lại thấy những lời trách móc của chàng trai khi thấy được thể hiện lên Những hình ảnh thân thuộc của giếng nước, gốc đa, mái đình lại xuất hiện trong thơ Nguyễn Bính:
“Hai thôn chung lại một làng
Cớ sao bên ấy chẳng sang bên này?
Ngày qua ngày lại qua ngày
Lá xanh nhuộm đã thành cây lá vàng
Trang 6Bảo rằng cách trở đò giang Không sang là chẳng đường sang đã đành Nhưng đây cách một đầu đình
Có xa xôi mấy cho tình xa xôi?
Tương tư thức mấy đêm rồi Biết cho ai, hỏi ai người biết cho?
Bao giờ bến mới gặp đò Hoa khuê các bướm giang hồ gặp nhau?”
Hai thôn ấy chung một làng mà sao nghe cách xa đến vậy, nếu mà nhớ người ta thì phải tìm đường mà sang thăm người ta chứ đằng này lại còn trách người ta không sang với mình Cũng không biết được rằng có phải cô gái không sang không hay là tại vì nỗi tương tư kia khiến cho người tương tư thấy thời gian quá dài làm cho họ tưởng rằng đã bao lâu rồi không thấy người thương sang Mà khi người ta đã tương tư rồi thì lúc nào cũng thấy người kia vô tâm, vô tình lắm Những ngày qua ngày mà nhà thơ cứ tưởng là
đã qua mấy mùa rồi Vì buồn nhớ cho nên nhìn cảnh vật cũng như thay đổi “lá xanh đã
nhuộm thành cây lá vàng” Chỉ có những người tương tư mới có thể hiểu hết được tâm
trạng chờ đợi người yêu đến, một phút mà dài tựa ba thu Thế rồi nhà thơ khẽ trách người yêu của mình vì nếu có cách sông thì còn không sang được huống chi đây cách có mỗi một đầu đình mà sao nghe tình cảm xa xôi quá trời Trách rồi nhà thơ lại giãi bày những nỗi tương tư của mình Chính bởi tương tư nàng nên nhà thơ mới thức trắng mấy đêm rồi Một câu hỏi cất lên vừa là lời trách móc, vừa là lời bày tỏ tình cảm lại vừa là một câu hỏi không có câu trả lời Thức trắng đêm không biết vì ai, cho ai, nói như thế nhà thơ nhằm
thể hiện cái “ai” ở kia chính là người con gái Trong sự trách móc hờn giận ấy nhà thơ tự
hỏi không biết đến khi nào thì hai người mới gặp được nhau Hình ảnh bến đò trong những câu thơ tình lại hiện lên trong tương tư của Nguyễn Bính Ở đây không thể hiện sự lìa xa mà mong ước đoàn tụ
Những câu thơ cuối bài cất lên như một ước nguyện với cái kết viên mãn của một lễ
vu quy giản dị nhưng lại hạnh phúc:
Trang 7“Nhà em có một giàn giầu Nhà anh có một hàng cau liên phòng Thôn Đoài ngồi nhớ thôn Đông Cau thôn Đoài nhớ giầu không thôn nào?”
Hình ảnh trầu cau thể hiện ước nguyện đến bên nhau của nhà thơ với người con gái mình yêu Gian giầu kia cũng như đang chờ đợi hàng cau đến để làm nên những miếng trầu kết duyên vợ chồng Từ nôi nhớ tương tư kia nhà thơ mong muốn được nên duyên
vợ chồng với người con gái nọ Miếng trầu là đầu câu chuyện, miếng trầu như gợi ta nhớ đến sự tích trầu cau trong truyện cổ tích Chính sự tích ấy đã mang lại những miếng trầu thật ngon thấm đẫm tình vợ chồng Nét quê hương hiện lên qua hình ảnh trầu cau ấy, lễ
vật cho ngày cưới thiếu gì thì thiếu chứ không thể nào thiếu được trầu cau Câu thơ “Thôn
Đoài ngồi nhớ thôn Đông” một lần nữa lại được cất lên Như vậy mở đầu bằng nỗi nhớ thì
cuối cùng nhà thơ cũng kết thúc bằng một nỗi nhớ Và câu thơ cuối lại như trách móc rằng không biết cau thôn Đoài hay chính là người con gái kia có nhớ đến mình không hay là nhớ đến người khác
Như vậy qua đây ta thấy được những tâm tư tình cảm của nhà thơ khi viết bài thơ này Có thể nói chính những hình ảnh làng quê quen thuộc với những câu thơ mang đậm chất truyền thống dân tộc và mang hơi thở của ca dao nên bài thơ cứ thế đi vào lòng người với những giai điệu nhịp nhàng nhưng lôi cuốn Nỗi tương tư được thể hiện rất kín đáo
và thân thương Cả bài thơ kết tụ của nỗi nhớ tương tư người yêu thế rồi cảm thấy người
ta như đang vô tâm với mình vậy
Trang 8Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh
nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các
trường chuyên danh tiếng
I Luyện Thi Online
- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học
- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán: Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các
trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn
II Khoá Học Nâng Cao và HSG
lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt
ở các kỳ thi HSG
- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp dành cho
học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần
Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt
thành tích cao HSG Quốc Gia
III Kênh học tập miễn phí
- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các
môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi miễn
phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí