Chính tác giả cho biết ông đã phải xem 50 quyển thơ và đọc tất cả một vạn bài thơ để rồi cuối cùng tuyển chọn chỉ có được con số như vậy.. Điều đó cho thấy cách làm việc nghiêm tue, cẩ[r]
Trang 1VĂN MẪU LỚP 11
ĐỀ BÀI: ĐÔI NÉT VỀ TÁC GIẢ HOÀI THANH VÀ TẬP SÁCH THI NHÂN
VIỆT NAM
1 Về tác giả
"Hoài Thanh viết báo từ 1930 trên các tờ: Phổ Thông, Dân Chúng, La Gazette de Huế, Tràng An Trong những năm từ 1935 đến 1939, ông cùng với một số văn nghệ sĩ như Thiếu Sơn, Lưu Trọng Lư, Lê Tràng Kiều và một vài người khác đã tranh luận với Hải Triểu vể quan điểm nghệ thuật Năm 1936, ông viết cuốn Văn chương và hành động, cuốn sách bị chính quyền thực dân Pháp cấm lưu hành Từ đó ông chuyển sang dạy học ở các trường Phú Xuân, Thuận Hóa (Huê) Vào những năm từ 1941 đến 1944, ồng vừa biết báo Tràng An, vừa cùng với Hoài Chân (em trai - tên thật là Nguyễn Đức Phiên) hoàn thành cuốn Thi nhân Việt Nam (1932 - 1941) Đây là một cuốn sách nhằm tổng kết và đánh giá phong trào Thơ mới trong suốt 10 năm kể từ khi phong trào mới ra đời cho dêh khi đạt được những thành tựu rực rỡ Trong cuốn sách, ngoài phần tiểu luận Một thời đại trong thi Cũ cùng với phần Cung chiêu anh hỏn Tản Đà - "người của hai thế kỷ", là phần tuyển chọn và giới thiệu 45 nhà thơ cùng 165 bài thơ của họ Chính tác giả cho biết ông đã phải xem 50 quyển thơ và đọc tất cả một vạn bài thơ để rồi cuối cùng tuyển chọn chỉ có được con số như vậy Điều đó cho thấy cách làm việc nghiêm tue, cẩn trọng công phu đến mức nào Nếu không có một tình yêu say đắm đối với thi ca sẽ không thể nào hoàn thành nổi một công trình xuất sắc đến vậy
Sự phân biệt giữa thơ mới và thơ cũ: Tác giả không bỏ qua những dâu hiệu thuộc hình thức thể loại, mặc dù rất quan trọng; song ông đặc biệt chú trọng đi tìm nguyên nhân gốc có ý nghĩa quyết định sự thay đổi của thơ ca Theo ông sở dĩ có cách tân từ thơ cũ sang thơ mới, đó chính
là vì quan niệm nghệ thuật về con người thay đổi kéo theo nội dung trữ tình của thơ cũng thay đổi Cách làm này của Hoài Thanh không chỉ đúng về mặt phương pháp luận nhằm đánh giá, cắt nghía sự thành công hay thất bại của một phong trào vãn học, mà còn tỏ ra rất biện chứng trong cái nhìn về mối quan hệ giữa phương tiện nội dung và phương tiện hình thức của một thể loại vãn học (mà ở đây là thơ ca)
Trang 2Khi lý giải sự thành công của phong trào Thơ mới, tác giả đã đặt Thơ mới vào trong dòng chảy của thơ ca dân tộc, tức là ông đã nhìn ra mối liên hệ hữu cơ giữa hiện tại và quá khứ (nói theo cách nói của nhà thơ Xuân Diộu, đó chính là “văn mạch dân tộc”) Cùng với ưu điểm được nhắc tới trên kia, chứng tỏ tác giả đã nắm vững và làm chủ một số thao tác cơ bản, quan trọng trong nghiên cứu khoa học nói chung và trong khoa học đặc thù - khoa học văn chương nói riêng Văn phê bình của ông hướng vào sự đối thoại với người đọc Ông không COI ý kiến của mình
là duy nhất, là chân lý, mà chỉ là một trong nhiéu cách thẩm định, đánh giá mà thôi Tuy nhiên,
sự trình bày của ông bao giờ cũng tràn đầy nhiệt hứng thuyết phục người đọc Có những chỗ ông tự đặt mình vào vai người - đọc - phản - biện, để rồi sau đó tự bảo vệ chủ kiến của mình
Ví dụ đoạn tác giả ví thơ cũ - thơ mới như việc ăn cơm mới là một minh chứng tiêu biểu cho điều vừa nói
Cũng chính vì say sưa với các chủ kiến riông, cộng thêm nhiệt hứng thuyết phục ngựòi đọc, nên giọng văn của ông lúc sôi nổi, tha thiết, lúc trầm lắrg trử tình, đặc biệt là một văn phong súc tích và tặi hoa Tất cả những điều này được thể hiện trong một số đoạn văn xuất sắc Ông cấp cho câu vãn phẻ bình nhạc điệu của thơ ca Một ví dụ tiêu biểu đó là đoạn: “Đời chúng ta nằm trong vòng chữ tôi Cùng lòng tự tồn, ta mất luôn cả cái bình yên thuở trước”
Trong đoạn văn này có mấy điểm đáng lưu ý: Thứ nhất, độ dài giữa ba câu đầu bằng nhau, câu tiếp theo là một câu ghép chuỗi có các thành phần bằng nhaL và độ dài của mỗi thành phần tương đương với độ dài của ba câu trước Nhờ thé khi đọc lên, âm điệu của đoạn văn cân đối, nhịp nhàng Lại nữa, mấy câu vừa rồi đang trôi đi với một nhịp vừa phải, lập tức câu “Nhưng động tiên đã khép, tình yêu không bền, điên cuồng rồi tỉnh, say đắm vẫn bơ vơ” có thành phần các câu được co ngấn lại, làm cho mạch văn gấp gáp hẳn Rồi hai câu tiếp theo lại được duỗi dài ra bằng một nhịp điệu chậm rãi, mạch văn chùng xuống, tạo nên một cảm giác “ngơ ngẩn”,
“xôn xao”, một chút ngơ ngác, hoang mang không tắt hẳn Sự thừa tiếp ý giữa các câu vãn cùng làm cho hơi văn đi liền mạch từ sồi nổi gấp gáp, đến trầm láng, thiết tha Đây là một đoạn văn giàu nhạc điệu, rất gần với nhạc điệu của thơ Thứ hai, trong đoạn văn, tác giả sử dụng dày đặc các từ mang tính biểu cảm (tính từ, động từ hóa tính từ ): rộng, sâu, lạnh, thoát, điên cuồng, dấm say, hư vơ, tỊíỊơ nẹẩn buồn, nao nao Nhờ mật độ các tìr biểu cảm như vậy, cộng với nhạc điệu, đoạn văn dồi dào cảm xúc, thấm đẫn? chất trừ tình Đó là văn phê bình của một nhà phê hình manẹ tâm hồn thi sĩ Đố còn là kết quả của một thứ phương pháp phê bình đã
Trang 3trờ thành xác tín của Hoài Thanh "cốlấy hồn tỏi dể hiểu hồn nẹười" với một sự thành thực trong suốt Đọc văn phê binh Hoài Thanh ta được gặp một nhân cách và một tấm lòng đáng
để ta tôn vinh va học hỏi
2 Về tập sách Thi nhân Việt Nam
"Công trình vừa là hợp tuyển, vừa là nghiên cứu phê bình về phong trào Thơ mới Việt Nam
do Hoài Thanh và Hoài Chân biên soạn; Nguyễn Đức Phiên xuất bản, Hà Nội, 1942
Tập sách mở đầu bằng tấm ảnh và bài viết trân trọng: "Cunc chiêu anh hồn Tản Đà" Sau đó đến tiêu luận nghiên cứu về phong trào "Thơ mới" nhan đề Một thời dại írotHỊ thi ca, rồi đện phần chủ yếu: giới thiệu và tuycn thơ của 44 thi sĩ "Thơ mới" Sách kết thúc bằng bài bạt nhan
đề Nhỏ to là lời tâm sự của hai tác giả xung quanh việc biên soạn bộ sách Việc đặt Tản Đà
mở đầu bộ hợp tuyển về "Thơ mới" là có nhiều ý nghĩa Lớp thi sĩ "Thơ mới" sau khi đấu tranh gay gắt với thơ cũ - rất gần gũi với họ, họ coi Tản Đà là người đàn anh "dã dạo những bản đàn mờ đầu cho một cuộc hoà nhạc tân kì" Suy tôn Tản Đà, họ muốn "Thơ mới" dược nối liền với truyền thống" "Có Tiên sinh, người ta sẽ thấy rõ chúng tôi không phải là những quái thai của thời đại, những đứa thất cước không có liên lạc gì với quá khứ của giống nòi"
Một thời dại troníỉ thi ca là một tiểu luận nghiên cứu cồng phu và khá toàn diện, sâu sắc về phong trào "Thơ mới" Bài viết đề cập đến nhiều vấn đề: nguồn gốc "Thơ mới", cuộc tranh luận "Thơ mới" - "Thơ cũ", vài nét về con dường mười năm phát triển của "Thơ mới", đăc điểm về hình thức thể loại và triển vọng trước mắt của "Thơ mới", tinh thần cốt lõi của "Thơ mới" và tấn bi kịch cùa cái "tỏi" ơ mỗi vấn dề dểu có những ý kiến sắc sảo, thấu đáo Dễ hiểu
là tác giả tiếu luân chưa nhận thức và lí giải thật khoa học mọi khía cạnh một hiên tượng văn học phức tạp như phong trào "Thơ mới" Bài viết cho ràng nguồn gốc sâu xa của "Thơ mới" là
sự tiếp xúc phương Tây, mà chưa thấy rằng phải tìm nó trước hết trong dời sống tinh thần
xã hội Việt Nam đương thời Bài viết có nói khá chính xác, thấm thìa về sự dổi thay sâu sắc trong cảm quan của thế hê thanh niên Tây học, sự thức tỉnh về ý thức cá nhân, đưa đến sự ra đời của "Thơ mới" song chưa nói đến một yếu tỏ khá quan trọng liên quan đến sự hình thành
và dặc điểm của "Thơ mới": tâm trạng của lớp thanh niên trước thời cuộc đcn tối những năm
1930 - 1932, dẫn đến nhu cầu tìm vào cái "tôi" Việc chia "Thơ mới” thành ba dòng - dòng thơ Pháp, dòng thơ Đường, và dòng thơ Việt - không thật thoả đáng, không những vì "sự thực ba dòng ấy không có cách biệt rõ ràng như thế" như tác giả cũng nhận thấy, mà còn vì cách phân
Trang 4loại ấy nặng về hình thức, không phản ánh thật đúng đắn, sâu sắc bộ mặt và quy luật phát triển của "Thơ mới"
Đoạn nói về "tinh thần Thơ mới" trong tiểu luận tuy ngắn nhưng khá xác đáng Người viết cho rằng "vé đại thể, tinh thần Thơ mới có thể gồm lại trong chữ "tôi" với "một quan niệm mới chưa từng thấy ờ xứ này: quan niệm cá nhân?" Và bài viết đà nói thấm thìa về cái tôi "khổ sờ", "thâm hại" đó của "Thơ mới": "Đời chúng ta nằm trong vòng chữ tồi Mất bế rộng ta đi tìm bề sâu Nhưng càng đi
sâu, càng thấy lạnh Thực chưa bao giờ thơ Việt Nam buồn và nhất là xôn xao như thế Cùng lòng tự tôn, ta mất luôn cả cái bình yên thời trước" Và tác giả đã viết một cách trán trọng, cảm tfông về lòng yêu quý tiếng mẹ đẻ của các nhà "Thơ mới": "Bi kịch ấy gửi cả vào tiếng Việt Họ yêu vô cùng thứ tiếng trong mấy mươi thế kí đã chia sẻ vui buồn với cha ông Tiếng Việt, họ nghĩ, là tấm lụa đã hứng vong hồn những thế hệ qua Đến lượt họ, họ cũng muốn mượn tấm hồn bạch chung để gửi nỗi băn khoăn riêng"
Tác giả tiểu luận đã cảm thấy tình trạng bế tắc của "Thơ mới" sau mười năm phát triển rầm
rộ, mà biểu hiện rõ nhất khi đó là khuynh hướng thơ bí hiểm của Bích Khê, Nguyễn Xuân Sanh Đối với thứ thơ "rắc rối", "khồng ai hiểu gì cả" ấy, thái độ tác giả khá dứt khóát: "Tôi chỉ sợ các thi nhân ta đều đua nhau vào con đường tối tăm ấy Rồi thơ sẽ thành món ticu khiển riêng cho ít người nhàn rồi, không còn ăn thua gì đến cuộc đời chung" Chống lại xu hướng bí hiểm, bài viết khảng định: "Không, từ bao eiờ đến bây giờ, từ Hôme đến Kinh thi, đến ca dao Việt Nam, thơ vẫn là một sức dồng cám mãnh liệt và quảng đại" Và để cứu vãn tình trạng bế tắc của "Thơ mới", tác giả đà gợi ý hướng đi: trớ về với cội nguồn dân tộc, tìm đến "di sản tinh thần của cha ỏng", "nhất là ca dao, sẽ đưa họ vẻ với dân quê, nghĩa là với chín mươi phần trăm
sộ người trong nước Trong nguồn sống dồi dào mạnh mõ ấy họ sẽ tìm ra những vần thơ không chỉ dành riêng cho chúng ta, một bọn người có học mới, mà có thổ làm nao lòng hết thảy người Việt Nam"
Phần giới thiệu và tuyển thơ các nhà "Thơ mới" là nội dung chủ yếu của tập sách Nhà phê bình biên soạn vừa chặt chẽ, tinh tế trong việc lựa chọn, thưởng thức, vừa có sự cởi mở, rộng rãi trong việc thu nhận nhiều xu hướng, phong cách thơ khác nhau Nhiều bài giới thiệu phê bình về mỗi nhà thơ rất đậc sắc Đó thật sự là những áng văn nghệ thuật, được người đọc thưởng thức hứng thú không kém thưởng thức phần thơ tuyển Những bài viết đó đã thể hiện
Trang 5dầy đủ những đặc sắc của ngòi bút phê bình già dặn, độc đáo của tác giả: sức cảm thông sâu
xa với các hồn thơ, năng lực cảm thụ vững vàng tinh tế và sự hiểu biết rộng rãi, chắc chắn về nghệ thuật thi ca, cách viết tài hoa, duyên dáng, trong sáng mà đậm đà, hóm hỉnh Tác giả khỏng muốn nhận danh hiệu nhà phê binh và thử gọi những bài viết của mình là tuỳ bút, tuỳ hứng, Thực ra, đó vẫn là văn phê bình, một lối phê bình cảm hứng trữ tình, đầy cảm xúc chủ quan, rất gần với sáng tác nghệ thuật Tác giả tự nhận chỉ biết nhận xét thường thức theo sở thích chủ quan và chi nói đến cái hay mà hầu như không nói đến cái dở, cho rằng "đặc săc môi nhà thơ chi ở những bài thơ hay" Điều đó không phải không có lí song chưa phải là thái độ khách quan khoa học cần thiết cho việc phê bình
Thi nhân Việt Nam có thể được coi là cổng trình biên khảo có giá trị tin cậy cao về phong trào
"Thơ mới", cả về mặt nghiên cứu, phê bình, tuyển thơ Cuốn sách ra đời sau khi "Thơ mới" đã
có mười năm phát triển và chưa di vào kết thúc, nhưng vẫn có ý nghĩa như là một công trình tổng kết Thi nhân Việt Nam là một trong số tác phẩm biên khảo, phê bình vãn học xuất sắc, nổi bật trong đời sống văn học Việt Nam đương thời Nó đánh dấu bước trưởng thành có tính chất nhảy vọt của ngành phê bình văn học Việt Nam còn non trẻ khi đó."
Nguyễn Hoành Khung (Từđiển văn học, Sđd, tr 11.65 - 1166)
3 Quan niệm phê bình thơ
"Nếu xem thơ, bạn thấy mệt, ấy là lỗi tự bạn Quyển sách này không phải sạch xem hết một lần Và bạn cũng nên nghĩ rằng, tuy còn bỏ sót nhiều, ít ra tôi cũng đã xem năm mươi quyển thơ như quyển này Lắm khi xem một trăm bài thơ, chỉ có một bài trích được Tôi đã đọc tất
cả một vạn bài thơ và trong số ấy có non một-vạn bài dở Nếu làm xong quyển sách này, mà không chê chán vì thơ ấy là điều tôi rất mong mỏi
Vậy nếu trong quyển này ít khi tồi nói đến cái dở, bạn hãy tin rằng không phải vì tôi không thấy cái dở Nhưng tôi nghĩ rằng đã dở thì không tiêu biểu gì hết Đặc sắc mỗi nhà thơ chỉ ở trong những bài hay Mỗi bài thơ hay là một cánh cửa mở cho tôi đi vào một tâm hồn Những tâm hồn không lối vào, những tâm hồn bựng bít, thì tôi còn biết gì mà nói Chủ nhân không
mở cửa - tôi đành chịu đứng ngoầi Cho nên gặp thơ hay, tôi triền miên trong đó Tôi ngâm đi ngâm lại hoài, cố lấy hổn tồi dể hiểu hồn người Thỉnh thoảng có nói đến cái dở là cũng cốt
Trang 6không tin, nhưng thực tinh tôi chẳng muốn chê ai mà cũng chẳng muốn khen ai Tôi chỉ muốn hiểu cho đúng - không phải cho đủ - hình sắc các hồn thơ
Và như thế tôi đã phải cố gắng nhiều lắm Vì trong các nhà thơ cũng nhiều người tôi đã găp giữa đời Có người thơ tuyệt đẹp mà đối với tôi lại toàn nhữnc cử chỉ rất mực xấu xa Họ phũ phàng, họ nhỏ nhen Nhưng thôi, tôi nói ra làm gì Những cử chỉ x^TTkia là bể ngoài; phần sâu sắc nhất trong tâm hồn họ đã ghi lại nơi những vần thơ đẹp Tôi tin như thế Đừng ai làm tôi hết lòng tin
Trái lại, có những nhà thơ tử tế với tôi vô cùng mà thơ của họ tôi lại chỉ thích có hạn
Nếu bảo rằng tôi không ái ngại người này, không khinh ghét người kia, thì e không thực Nhưng ái ngại hay khinh ghét, khi xem thơ tôi chỉ biết có thơ Tôi không hề nghĩ đến danh vọng của người hay của tôi Danh vọng quý thật, nhưng còn có điều quý hơn danh vọng, quý hơn hết thảy: lòng ngay thẳng, mà ít nhất cũng phải giữ trọn trong văn chương
B¿m chớ tìm tất cả những điều tôi nói trong những bài thơ tôi trích Những điểu ấy đồi khi chỉ
có trong những bài không trích Muốn hiểu rõ tôi nói có đúng hay không bạn phải xem trọn thơ từng người một Và phải xem kỹ Hầu hết những bài thơ hay, có đọc đi đọc lại nhiều lần mới thấy hay."
(Theo Thi nhân Việt Nam, NXB Văn học, 1988)
Trang 7Website Hoc247.vn cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các trường chuyên danh tiếng
I Luyện Thi Online
- Luyên thi ĐH, THPT QG với đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng
- H2 khóa nền tảng kiến thức luyên thi 6 môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học
- H99 khóa kỹ năng làm bài và luyện đề thi thử: Toán,Tiếng Anh, Tư Nhiên, Ngữ Văn+ Xã Hội
II Lớp Học Ảo VCLASS
- Mang lớp học đến tận nhà, phụ huynh không phải đưa đón con và có thể học cùng con
- Lớp học qua mạng, tương tác trực tiếp với giáo viên, huấn luyện viên
- Học phí tiết kiệm, lịch học linh hoạt, thoải mái lựa chọn
- Mỗi lớp chỉ từ 5 đến 10 HS giúp tương tác dễ dàng, được hỗ trợ kịp thời và đảm bảo chất lượng học tập Các chương trình VCLASS:
- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp dành cho học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt thành tích cao HSG Quốc Gia
- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán: Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn
- Hoc Toán Nâng Cao/Toán Chuyên/Toán Tiếng Anh: Cung cấp chương trình VClass Toán Nâng Cao, Toán Chuyên và Toán Tiếng Anh danh cho các em HS THCS lớp 6, 7, 8, 9
III Uber Toán Học
- Gia sư Toán giỏi đến từ ĐHSP, KHTN, BK, Ngoại Thương, Du hoc Sinh, Giáo viên Toán và Giảng viên ĐH Day kèm Toán mọi câp độ từ Tiểu học đến ĐH hay các chương trình Toán Tiếng Anh, Tú tài quốc tế IB,…
- Học sinh có thể lựa chọn bất kỳ GV nào mình yêu thích, có thành tích, chuyên môn giỏi và phù hợp nhất
- Nguồn học liệu có kiểm duyệt giúp HS và PH có thể đánh giá năng lực khách quan qua các bài kiểm tra độc lập
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Online như Học ở lớp Offline
Học Toán Gia Sư 1 Kèm 1 Online
Trang 8Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các
trường chuyên danh tiếng
I Luyện Thi Online
dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học
trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn
II Khoá Học Nâng Cao và HSG
lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt
ở các kỳ thi HSG
học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần
Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt
thành tích cao HSG Quốc Gia
môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí