Bí hiểm chỉ vì chúng ta không nhìn thấy trạng thái của tâm hồn Tử, không thông cảm nổi những nỗi đau khổ của Tử, chớ không phải Từ cố ý làm cho thơ mình bí hiểm, như đã có người hiểu l[r]
Trang 1VĂN MẪU LỚP 11
ĐỀ BÀI: ĐÔI NÉT VỀ TÁC GIẢ HÀN MẶC TỬ VÀ
TÁC PHẨM ĐÂY THÔN VĨ DẠ
1 Về tác giả
“Mai sau, những cái tầm thường, mực thước sẽ biến đi và còn lại của thời kỳ này chút gì đáng
kể, đó là Hàn Mặc Tử ”
Chế Lan Viên (Tạp chí Ngày mới, 23-11-1940) “Trước không có ai, sau không có ai, Hàn Mặc Tử như một ngôi sao chổi xoẹt qua bầu trời Việt Nam với cái đuôi chói lòa, rực rỡ của mình ”
Chẽ Lan Viên (Tuyển tập Hàn MặcTử, NXB Văn học, 1987) “Để xoa dịu tâm hồn đau khổ, anh ba của Tử cũng phát tiết Bệnh càng tăng, nỗi đau khổ càng day dứt, thấm thìa, thơ Tử càng thêm sức mạnh, càng thêm dồi dào, và rào rạt phun ra những “luồng sóng điện nóng ran”, “những tia sáng xôn xao”, thoát ra những “tiếng khóc, tiếng gào, tiếng rú”
Những bài thơ tân kỳ xuất hiện
Đọc những bài thơ như Trường tương tư hoặc Hồn là ai thì chúng ta cũng có thể cảm thông được nỗi đau đớn của Tử Nguồn cảm hứng của Tử đã phát xuất tận trong đáy hồn đau khổ
vô biên, và tuôn ra - như lời Tử nói - khi máu cuồng rền vang dưới ngòi bút Nó gây nơi chúng
ta một cảm giác lạ lùng và rờn rợn Nó đưa chúng ta vào “một vườn hoa rộng rinh, không bờ bến, càng đi xa càng ớn lạnh”
Bên cạnh nỗi đau khổ vì bệnh tật, còn thêm nỗi buồn thương vì phải sống xa gia đình, xa bè bạn, trong những nơi quạnh vắng đìu hiu!
Cảnh bơ vơ trơ trọi cũng dày vò tâm trí Tử đến cùng cực và gây cho thơ chàng một bầu không khí buồn chán vừa thấm thìa, vừa mênh mông!
( )
Đọc thơ, chúng ta cảm thấy một nỗi cô quạnh hoàn toàn, một nỗi cô quạnh rùng rợn, khủng khiếp Cô quạnh đến nỗi nghe rõ cả tiếng nói tận đáy hồn, đáy tim, đáy phổi, đáy lòng! Cô quạnh đến nỗi nghe tiếng mơ lớn bằng tiếng rú, tiếng hồn xô vỡ cả sóng, rung cả không khí, tạt cả tiếng vi lô! Và cô quạnh đến nỗi bóng của lòng hiện thành hình người ngồi bên cạnh, đi trên nước!
Những cảnh tượng đó không chỉ có trong thơ mà thôi Đó là sự thật đã biến thành thơ Những thơ của Tử đều là những lời ghi chép trung thành những cảm giác, những tư tưởng của Tử,
Trang 2những hình ảnh, những ảnh tượng hiển hiện rõ ràng ra trước mắt hay kết tụ ở trong trí mộng
mơ Thi nhân làm thơ trước hết là vì mình, nên chỉ nói những gì mình cần phải nói, chỉ nói những gì thật thấy, thật cảm thấy và thật cảm Nghĩa là chỉ nói những cái thật, thật đối với thi nhân
Tử sống lẻ loi trong niềm đau khổ Đau khổ nung nấu Tử đến một độ mà trí chúng ta - những người chưa bao giờ đau khổ đến mức độ của Tử - không thể tưởng tượng nổi, khiến tâm hồn
Tử mang những sắc thái đặc biệt quá xa lạ đối với chúng ta, và khiến Tử có những cảm giác, những ý tưởng, những quan niệm khác hẳn chúng ta Do đó nhiều bài thơ của Tử, đối với chúng ta, trở thành bí hiểm Bí hiểm chỉ vì chúng ta không nhìn thấy trạng thái của tâm hồn
Tử, không thông cảm nổi những nỗi đau khổ của Tử, chớ không phải Từ cố ý làm cho thơ mình
bí hiểm, như đã có người hiểu lầm ”
Quách Tấn (Đôi nét về Hàn Mặc Từ, Theo Hàn Mặc Tử hôm qua và hôm nay, NXB
Hội Nhà văn, Hà Nội, 1995, tr.232-237) ‘Thơ Hàn Mặc Tử thường có những bước nhảy về ý Ý nọ cách ý kia một khoảng rất lớn, có lúc ngỡ như không liên hệ gì với nhau, thoáng nhìn bài thơ có cái vẻ đầu Ngô minh Sở thế nào
ấy, nhất là ở các tập thơ cuối đời ông Nhưng, nét đặc sắc của Hàn Mặc Tử cũng lại là ở đấy: những ý thơ rất xa nhau về ý nghĩa hóa ra lại vẩn có chỗ liền nhau, ấy là ờ trạng thái xúc cảm
Mà trạng thái xúc cảm của Hàn Mặc Tử thì càng về cuối đời càng kỳ lạ, độc đáo Nắm được đặc điểm này là có được chìa khóa mờ vào thế giới Thơ điên của Hàn Mặc Tử ”
Vũ Quần Phương (Thơ với lời hình, NXB Giáo dục, 1987, tr.40)
2 Về tác phẩm
“Về cái tên Vĩ Dạ có tí này vui Tình cờ đọc Thương Sơn thi tập của Miên Thẩm, thấy ông hay nhắc ông em Miên Trinh biệt hiệu là Vĩ Dã (V7 Dã chữ Hán có nghĩa là Đồng Lau, cũng như Lộc Dã là Đồng Nai), nhưng giọng Huế đọc thành Vĩ Dạ, và cứ thế lưu truyền Xưa kia có thể đây là một vùng còn là lau sậy nên mới có tên ấy Nhưng đến thời có câu chuyện tình trong bài thơ này - hồi trước Cách mạng tháng Tám - thì đây là một xóm làng trù mật, dòng họ nhà vua có nhiều gia đình ở đây Người Huế hay gọi là phủ Tùng Thiện, phủ Tuy Lý của hai ông hoàng tước vương là Miên Thẩm, Miên Trinh có tiếng ở làng này là vậy Vĩ Dạ khá tiêu biểu cho đất đế đô Nó nằm sát bờ sông Hương, nhìn qua Cồn Tiên, cù lao giữa sông, cách có mấy con sào, từ đầu cầu Trường Tiền đi theo con đường xuống cửa Thuận chỉ mấy trăm thước Vườn tược đúng là xanh mướt những thanh trà (một thứ bưởi rất ngon và rất thanh), những đào tiên (tức roi ở Bắc và mận ở Nam), những cam, chanh, quýt, và cau vút cao, tạo thế cân bằng hội họa cho bức tranh um tùm nơi mặt đất Đặc biệt không vườn nào, dù nghèo nhất lại thiếu một mảnh cây kiểng (cây cảnh) trước sân, khách đến là gia chủ đón cười với khách trước khi khách được tiếp bằng hớp trà uống trong cái chung (cái chén) nhỏ xíu Nhỏ nhẹ thanh trong, kín đáo, lịch sự từ giọng nói trở đi, từ cô hàng thanh trà đến các bậc cao sang
Đó là Huế, đó cũng là Vĩ Dạ
Cứ đầu đề bài thơ thì đây là một bài nói về thôn Vĩ Dạ, nếu không cũng tả cảnh thôn ấy Dĩ
Trang 3thơ và cô Hoàng Thị Kim Cúc làm nền Nhà thơ hồi học trường Dòng hoặc cuối năm 1936 ra Huế tặng sách bạn bè có thể đã về thăm Vĩ Dạ Nhưng tới lúc làm bài thơ này thì nhà thơ đã biết mình bệnh gì rồi và mối tình kia chắc chắn bị ảnh hưởng không nhẹ Nét tơi, nét duyên trong cảnh còn đó - ở khổ 1 - những nét chia ly, buồn bã hiện ngay ở khổ 2 Thậm chí con thuyền trăng trên sông có sáng lên một tý, nhưng không tránh được vẻ xa xôi, mơ màng, chừng như muốn lành lạnh Khổ thứ 3 thì đâu còn là cảnh đất trời Vĩ Dạ Nó đã ngả màu ma
mị, phất phơ trong sương khói, trong mơ
Vậy thì bài thơ này muốn bảo với người đọc điểu gì? Chắc chắn có cái đẹp của một làng tiếng tăm đất đế đô, đẹp đất trời, cây trái, đẹp nết, đẹp tài của con người Chắc chắn cũng đẹp tình, bởi nàng thơ của Hàn Mặc Tử không chỉ gợi cảm cho bài này mà còn nhiều bài khác Tình tha tình thiết chứ chẳng phải chuyện gió thoảng mây bay Tất cả đều đẹp như một ước mơ Nhưng hãy xem Từ đầu chí cuối bài thơ đều hằn lên một chữ không, nếu không thì một chữ trống không, một sự nghi ngờ Mở bài là “Sao anh không về”, tiếp theo là “Gió theo lối gió, mây đường mây” để lại một khoảng trống không ở giữa Rồi “Có chở trăng về kịp tối nay” là mở ra một lỗ hổng mênh mang như một hoài nghi không sao giải nổi Đến “Áo em trắng quá nhìn không ra” là sự hụt hẫng xót xa, bàng hoàng Và cuối cùng “Ở đây sương khói mờ nhân ảnh,
Ai biết tình ai có đậm đà?” thì người cũng xóa mờ mà tình cũng rơi vào nghi hoặc Vậy thì biết bám víu vào đâu? Những gì đẹp nhất, ước mơ tuyệt vời nhất đều tuột khỏi tay hết Cái bệnh quái ác đã cắt ngang tất cà Phải vậy chăng? Ai cấm nhà thơ mang tất cả bên mình vào cõi bên kia? Bài thơ bắt đầu bằng điệu vui, nếu không cũng điệu tươi, nhưng kết thúc lại phơn phớt buồn như vừa nhỡ một cuộc hẹn hò Cái buồn mới đến thế Nó đương ở trong miếng đất của lãng mạn Bài thơ này và một số bài khác vốn đứng riêng và mang một ánh sáng riêng trong tập Thơ điên
Có phải bài thơ chỉ giới hạn ở một nỗi đau cụ thể là mối tình đứt gãy với cô Cúc vì mình bệnh tật? Nếu vậy, số mệnh nó không dài đến tận nay Cũng không phải nó nói giùm nỗi dau của thiên vạn chàng trai không may trong trường tình Gốc rễ của nỗi bẽ bàng trong bài thơ vượt khỏi khuôn khổ một đôi trai gái, một mối tình mệnh yểu mà nói được tâm trạng chưa kịp vui
mà đã thấy buồn, mới vừa ban mai đã vội chiều tà, ước mơ bao tốt đẹp mà tất thảy đều tuột khỏi tay mình, tâm trạng của thế hệ thanh niên 1930 - 1945 rất hào hứng, mình tự khẳng định mình nhưng xã hội thực dân phong kiến luôn có mặt để phủ định, khi tiếng vọng của cách mạng đối với họ hãy còn xa”
Lê Trí Viễn (Những bài giảng văn chọn lọc, Sđd, tr 179, 186-188) “Đi tìm cái đẹp của cõi thực, cõi thực hờ hững Đi tìm sự đồng cảm, đồng điệu trong cõi mộng, cõi mộng hư ào, mù mịt Cho nên, đắm say rồi nguội lạnh, băng giá, mộng rồi lại tỉnh
Đó là logic vận động tâm trạng của một cái Tồi ham sống, yêu đời trong Đây thôn Vĩ Dạ Logic tâm trạng đã chi phối logic phong cảnh và tổ chức điệu giọng trữ tình Cảnh lúc như gần, lúc như xa, lức rất thực, càng về sau càng trở nên hư ảo, huyền hồ Sắc điệu tiếng nói trữ tinh lúc
âm u, lúc chói lạnh Nhưng giọng điệu chủ đạo của tiếng nói ấy vẫn là giọng điệu bâng khuâng, đầy mơ mộng
Đây thôn Vĩ Dạ là tiếng nói của một cái Tôi bơ vơ, cô đơn, là khát vọng ngàn đời của con người
về sự đồng cảm đồng điệu, mà tình yêu và hạnh phúc lứa đôi là biểu hiện cao nhất
Trang 4Thể hiện khát vọng vể sự đồng điệu, Hàn Mặc Tử đã tạo ra một công trình nghệ thuật đạt tới
sự hài hòa lý tưởng: Đây thôn Vĩ Dạ là tốc ký tâm trạng, nhưng nhạc thơ chưa vượt trước lời thơ, phá vỡ logic ngữ nghĩa thông thường, khiến tiếng nói trữ tinh thành chuỗi phát ngôn thác loạn VI thế lời thơ trong sáng, tao nhã, mà vẫn giản dị Lấy tinh làm điểm tựa để vẽ cảnh, nhưng tinh chưa tràn ra ngoài cảnh, biến cảnh thành những hình hài méo mó, dị dạng giống như bóng dáng của yêu ma Được tắm đầm trong cảm hứng lãng mạn, cuộc sống' trán thê trong Dây thôn Vĩ Dự hiện lên lung linh, kỳ diệu mà không kỳ hí Kinh nghiệm của cái Tôi cá nhân Hàn Mặc Tử chưa vượt vòng kiểm soát của kinh nghiệm cá nhân Ta Với Đây thôn Vĩ Dạ, Hàn Mặc Tử vẫn đứng giữa mảnh đất của thi ca lãng mạn, chưa bước qua địa hạt của chủ nghĩa tượng trưng, siêu thực Cho nên, diễn đạt theo cách Hoài Thanh, bài thơ “Vẫn là một sức đồng cảm mãnh liệt và quảng đại Nó ra đời giữa những vui buồn của loài người và nó sẽ kết bạn với loài người đến ngày tận thế”
Lã Nguyên
Trang 5Website Hoc247.vn cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các trường chuyên danh tiếng
I Luyện Thi Online
- Luyên thi ĐH, THPT QG với đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng
- H2 khóa nền tảng kiến thức luyên thi 6 môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học
- H99 khóa kỹ năng làm bài và luyện đề thi thử: Toán,Tiếng Anh, Tư Nhiên, Ngữ Văn+ Xã Hội
II Lớp Học Ảo VCLASS
- Mang lớp học đến tận nhà, phụ huynh không phải đưa đón con và có thể học cùng con
- Lớp học qua mạng, tương tác trực tiếp với giáo viên, huấn luyện viên
- Học phí tiết kiệm, lịch học linh hoạt, thoải mái lựa chọn
- Mỗi lớp chỉ từ 5 đến 10 HS giúp tương tác dễ dàng, được hỗ trợ kịp thời và đảm bảo chất lượng học tập Các chương trình VCLASS:
- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp dành cho học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt thành tích cao HSG Quốc Gia
- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán: Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn
- Hoc Toán Nâng Cao/Toán Chuyên/Toán Tiếng Anh: Cung cấp chương trình VClass Toán Nâng Cao, Toán Chuyên và Toán Tiếng Anh danh cho các em HS THCS lớp 6, 7, 8, 9
III Uber Toán Học
- Gia sư Toán giỏi đến từ ĐHSP, KHTN, BK, Ngoại Thương, Du hoc Sinh, Giáo viên Toán và Giảng viên ĐH Day kèm Toán mọi câp độ từ Tiểu học đến ĐH hay các chương trình Toán Tiếng Anh, Tú tài quốc tế IB,…
- Học sinh có thể lựa chọn bất kỳ GV nào mình yêu thích, có thành tích, chuyên môn giỏi và phù hợp nhất
- Nguồn học liệu có kiểm duyệt giúp HS và PH có thể đánh giá năng lực khách quan qua các bài kiểm tra độc lập
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Online như Học ở lớp Offline
Học Toán Gia Sư 1 Kèm 1 Online
Trang 6Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các
trường chuyên danh tiếng
I Luyện Thi Online
- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học
- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán : Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các
trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn
II Khoá Học Nâng Cao và HSG
- Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Toán Nâng Cao, Toán Chuyên dành cho các em HS THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt
ở các kỳ thi HSG
- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp dành cho
học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt
thành tích cao HSG Quốc Gia
- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các
môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi miễn
phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí