Không mộ t ai trong s ố nh ững tác giả vô danh sáng tảc câu ca dao trên lại có thể thanh th ản khi nghĩ về đứ a con tinh th ầ n c ủa mình.. Từng lòi từ ng ch ữ trong câ u ca toát lên[r]
Trang 1VĂN MẪU LỚP 10
ĐỀ BÀI: CẢM NHẬN VỀ CÂU CA DAO: THÂN EM NHƯ TẤM LỤA ĐÀO/ PHẤT PHƠ
GIỮA CHỢ BIẾT VÀO TAY AI
A SƠ ĐỒ TÓM TẮT GỢI Ý
B DÀN BÀI CHI TIẾT
1 Mở bài
- Giới thiệu câu ca dao: Thân em như tấm lụa đào/ Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai
- Dẫn dắt vào vấn đề cần phân tích
2 Thân bài
- Khái quát chung
• Ca dao: là thơ trữ tình dân gian, thường được kết hợp với âm nhạc khi diễn xướng,
Trang 2• Những câu hát than thân có số lượng lớn và rất tiêu biểu trong kho tàng ca dao, dân ca Việt Nam Những câu hát đó thường dùng các sự vật, con vật gần gũi làm hình ảnh biểu tượng, ẩn dụ, so sánh để diễn tả tâm trạng, thân phận con người
• Nội dung chính: là tiếng lòng, than thân, lo lắng cho thân phận của người phụ nữ trong xã hội xưa Đó là tiếng nói của một trái tim dạt dào tình cảm và ý thức rõ về vai trò, vị trí của mình trong xã hội
- Cảm nhận
• Cách mở đàu: “Thân em” mô típ quen thuộc trong ca dao, thể hiện nỗi nièm chua xót của người phụ nữ
• Hình ảnh so sánh ẩn dụ: thân em - tấm lụa đào vẻ đẹp dịu dàng, nữ tính của
người con gái Việt Nam, nhưng để lấy “thân em” so sánh với vật dụng “tấm lụa đào”
không tôn trọng, chỉ có giá trị về mặt sử dụng
• Hình ảnh tấm lụa đào “phất phơ giữ chợ” nỗi buồn về số phận mỏng manh, bấp
bênh, vô định, tương lai mờ mịt của người phụ nữ
• Ý nghĩa: bài ca dao thể hiện nỗi nièm chua xót đắng cay của người phụ nữ trong xã hội xưa Khi bước vào tuỏi đẹp nhất của cuộc đời mình thì nỗi lo thân pha ̣n lại a ̣p đến với họ Họ không có quyền quyết định tương lai, hạnh phúc Câu ca dao là lòi than về thân phận bị phụ thuộc
3 Kết bài:
- Cảm nhận chung và nêu đánh giá của bản thân
- Mở rộng vấn đề bằng liên tưởng của cá nhân
C BÀI VĂN MẪU
Bài văn mẫu 1
Những bài ca dao quen thuộc về những người phụ nữ xa xưa trong chế độ phong kiến cũ thường được bắt đầu bằng mô típ “ thân em” Có thể là lời than trách hoặc là sự khao khát tự do Có thể lấy ví dụ như:
Thân em như tấm lụa đào Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai
Trang 3Thay vì ví von như củ ấu gai hay hạt mưa sa “Thân em” – người phụ nữ trong xã hội
phong kiến xưa được so sánh như tấm lụa đào Tấm lụa đào óng ả, mềm mượt cũng như người con gái nhẹ nhàng đẹp đẽ Người ta cảm nhận được sự giá trị của người con gái hơn, có lẽ đây là biện pháp tu từ thanh thoát và dễ đi vào lòng người Thế nhưng, trong
đó còn ẩn đâu đó một nỗi niềm sâu xa Tấm lụa đào cũng vốn dĩ chỉ là một tấm vải để con người may mặc lên người hay trang trí lên các vật dụng Tấm lụa âm thầm chịu đựng theo
sự sắp đặt của chủ nhân phải chăng cũng giống như người phụ nữ phải luôn chịu ấm ức
áp đặt Một dáng vẻ đẹp đẽ, thanh tao nhưng âm thầm làm con người ta phải suy nghĩ Dù tấm lụa rất đẹp nhưng vẫn không thể thoát khỏi số phận mong manh Câu thứ hai có vẻ
đã làm rõ ý đồ của tác giả hơn “Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai” Từ “phất phơ” và “giữa chợ” làm nên ấn tượng với người đọc Có thể liên tưởng đến Thúy Kiều – người con gái
được mang ra trao đổi thương lượng như một món đồ Số phận người phụ nữ xưa cũng
vậy “Phất phơ giữa chợ” có nghĩa là phận nữ nhi không lạc lối giữa xã hội phong kiến, không có quyền nắm bắt tương lai của bản thân Câu hỏi tu từ “biết vào tay ai” thật tinh
tế nhưng cũng phảng phất nỗi buồn của tấm lòng của người con gái Họ sẽ sống ra sao giữa cuộc đời vô định này
Bài ca dao là lời than vãn về số phận bấp bênh của người phụ nữ lứa tuổi đôi mươi
Là sự băn khoăn cho lắng cho về số phận tương lai mà không được mình định đoạt Không chỉ là lời thổn thức tiếng lòng mà còn khẳng định giá trị, phẩm chất tốt đẹp của người phụ
nữ xưa
Bài văn mẫu 2
Thân phận người phụ nữ trong chế độ phong kiến đã chịu rất nhiều thiệt thòi và bất hạnh Đã có nhiều điển hình về sự bất hạnh đó Một nàng Kiều gian truân, ngậm đắng nuốt cay khóc thầm cho cuộc đời mình Một Vũ Nương chịu hàm oan phải nuốt nước mắt tìm đến cái chết Và còn bao nhiêu, bao nhiêu được biết và không biết nữa Đến nỗi chuyện người phụ nữ bị bạc đãi đã trở thành thông lệ Còn phụ nữ, họ không có khả năng chống chọi nữa hay là sức phản kháng của họ đã yếu dần, yếu dần cho đến khi lời cáo buộc trở thành một lòi than thân buồn tủi:
Thân em như tấm lụa đào
Trang 4Lời than thân đó nghe chứa chan nước mắt và mỏng mảnh như khói tỏa vào không gian, như thân phận ngưòi phụ nữ vậy
Ca dao là hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian rất phổ biến, đúc kết trong đó nhiều tình cảm và cũng là lời than thân trách phận Các tác gia dân gian có lẽ đã thấu suốt được nỗi đau đó, thông cảm với thân phận người phụ nữ nên mở đầu ca dao là một lời xưng hô nhỏ nhẹ, mềm mỏng; Thân em, từ thân gợi nên một cảm giác nhỏ nhoi, yếu đuôi Người
con gái khi tự giới thiệu mình cũng rụt rè, khiêm nhường thôt lên hai tiếng "thân em"
Thân phận của ngưòi phụ nữ đã được văn học thành văn nhắc đến Hồ Xuân Hương thì đồng cảm với phận bảy nổi ba chìm của thân em vừa trắng lại vừa tròn Nguyễn Du thương xót thốt lên: đau đớn thay phận đàn bà và Tú Xương cũng thổn thức khi viết về
bà Tú: lặn lội thân cò khi quãng vắng Còn ca dao lại nói về đời người con gái qua bình ảnh liên tưởng như dải lụa đào Biện pháp so sánh ở đây thật nhẹ nhàng và thanh thoát, thấm vào lòng người đọc, người nghe Dải lụa đào mang dáng vẻ đẹp, nhẹ nhàng như chính tâm hồn và phẩm chất ngưòi phụ nữ, lại là một thứ vật liệu mềm mỏng dùng để may mặc, trang trí thêm cho ngưòi hay khung ảnh Và phải chăng ngưòi phụ nữ trong cuộc đời cũ cũng vậy, họ là một món đồ trang sức, là chiếc bóng lặng lẽ, âm thầm trước những bất công Dải lụa đào là một hình ảnh so sánh thật thanh cao, thật mềm mại nhưng quấn trong đó một nỗi niềm nặng trĩu Vì thê câu tiếp theo là tất cả tâm trạng đau khổ vắt
ra mà thành:
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai
Dải lụa đào lại ở giữa chợ, giữa cảnh xô bồ kẻ bán ngưòi mua Liệu ai có con mắt xanh
để biết giá trị của tấm lụa đào Từ phất phơ không có hướng cồ' định cũng như hoa trôi man mác biết là về đâu Bị số phận đưa đẩy đến như vậy mà nữ nhi lại không đủ sức, không thể chủ động định được một hướng đi cho mình để rồi đêm ngày tự hỏi cuộc đòi mình sẽ vào tay ai Một Gã Giám Sinh buôn sắc bán hương Một Trương Sinh đa nghi, ích
kỉ hay là một Kim Trọng hào hoa phong nhã? Họ hoàn toàn biết về số phận của mình cũng như mảnh lụa mềm nhẹ kia không biêt có được một người tri kỉ chọn lựa hay không? Trong suốt cuộc đời mình, ngưòi phụ nữ xưa bị đẩy vào trạng thái thụ động, chỉ quanh quẩn 'trong nhà và quanh quẩn vói việc thờ chồng, thờ cha, theo con Dải lụa bay nhè nhẹ trong gió, phó mặc ngọn gió đưa mình đến một bàn tay thô bạo Bay vào đôi mắt hữu tình,
Trang 5phong nhã Câu hỏi buông ra biết vào tay ai thật tinh tế và khéo léo, nó tạo cho người đọc một cảm giác xót xa Câu hỏi đó có lẽ đã bám suốt cuộc đòi ngưòi con gái
Toàn bộ câu ca dao là một lời than Nó được sinh ra từ số phận cam chịu của người phụ nữ thòi phong kiến Không một ai trong số những tác giả vô danh sáng tảc câu ca dao trên lại có thể thanh thản khi nghĩ về đứa con tinh thần của mình Câu ca dao là sản phẩm quá trình đông tụ những giọt nước mắt ngược vào lòng Từng lòi từng chữ trong câu ca toát lên ý ngậm ngùi Nước mắt đã chảy Câu ca dao là tiếng lòng của bao nhiêu ngưòi, là tiếng than của bao nhiêu thân phận!
Với cách so sánh thật linh động và cũng rất gần với đời thường, câu ca dao đã tạo ra một hình ảnh gây nhiều cảm xúc Tưởng chừng như những đám mây đang quấn lấy cảm xúc của con người, ôm trọn trong lòng nó tâm trạng của những ngưòi phụ nữ để rồi dần dần len lỏi vào từng ngóc ngách của dải lụa đào đang phất phơ giữa chợ Bao nhiêu câu hát than thân của người phụ nữ được sáng tác và lan truyền nhưng câu nào cũng có
sự liên hệ, liên tưởng đến những thứ nhỏ bé mỏng manh như: nước, hạt mưa, miếng cau, trái bầu Vì thế câu ca dao đã lột tả được tâm trạng của hầu hết giói nữ: người thiếu
nữ vừa tới tuổi trâm cài lược giắt đã lo âu cho sô" phận của mình Lo ngại cho hạnh phúc hẩm hiu của mình Tất cả tạo nên một dòng cảm xúc buồn thương không ngừng chảy từ ngưòi này sang người khác, từ đời này sang đời khác vào không gian một tiếng vang vọng mãi Ngưòi phụ nữ thòi phong kiến đã chịu nhiều đau khổ, chấp nhận làm đẹp cho những người xung quanh Số phận của họ như vải lụa bay trong gió không biết sẽ về đâu Câu ca dao trong đề là lời than thân yếu ớt Phải chăng người phụ nữ xưa cũng từng ao ước:
Ví đây đôi phận làm trai được
Những ước muôn đó tồn tại được bao lâu hay là lại phải quay trở về với những câu than thân bất lực
Trang 6Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các
trường chuyên danh tiếng
I Luyện Thi Online
- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học
- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán : Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các
trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn
II Khoá Học Nâng Cao và HSG
- Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Toán Nâng Cao, Toán Chuyên dành cho các em HS THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt
ở các kỳ thi HSG
- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp dành cho
học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần
Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt
thành tích cao HSG Quốc Gia
III Kênh học tập miễn phí
- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các
môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi miễn
phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí