Bài thơ cho thấy một phần cuộc sống và quan niệm sống của tác giả trong xã hội loạn lạc hiện thời.Cuộc sống của Nguyễn Bỉnh Khiêm hiện lên trong bài thơ là cuộc sống giản dị, đạm bạc [r]
Trang 1VĂN MẪU LỚP 10
ĐỀ BÀI: CẢM NHẬN CHUNG CỦA ANH (CHỊ) VỀ CUỘC SỐNG NHÂN CÁCH NGUYỄN
BỈNH KHIÊM QUA BÀI THƠ NHÀN
A SƠ ĐỒ TÓM TẮT GỢI Ý
B DÀN BÀI CHI TIẾT
1 Mở bài
- Giới thiệu về bài thơ Nhàn và tác giả Nguyễn Bỉnh Khiêm
- Dẫn dắt vào vấn đề: cuộc sống nhân cách Nguyễn Bỉnh Khiêm qua bài thơ "Nhàn"
2 Thân bài
- Khái quát chung
• Xuất xứ: trích trong Bạch Vân quốc ngữ thi
Trang 2W: www.hoc247.net F: www.facebook.com/hoc247.net T: 098 1821 807 Trang | 2
• Thể thơ: Thơ Nôm Đường luật – thất ngôn bát cú
- Cảm nhận
• Cuộc sống
o Hai câu đầu thể hiện vẻ đẹp của ông trong cuộc sống thuần hậu
✓ Cụ Trạng về sống giữa thôn quê như một “lão nông tri điền”, với những công
cụ quen thuộc của nhà nông: “mai” để đào đất, “cuốc” để xới đất, “cần câu”
để câu cá
✓ Cách sử dụng số từ : “Một…, một…, một…” cho thấy tư thế hoàn toàn chủ
động, chu đáo và sẵn sàng của ông, hòa vào cuộc sống mới – cuộc sống của những người nông dân lam lũ, vất vả Thái độ của Cụ Trạng hoàn toàn vui
vẻ, không chút buồn phiền: “Thơ thẩn dầu ai vui thú nào”
o Cuộc sống của Nguyễn Bỉnh Khiêm còn mang đậm vẻ đạm bạc mà thanh cao:
✓ Sự đạm bạc là ở những thức ăn quê mùa, dân dã: măng trúc, giá đỗ Các món
ăn đạm bạc, cây nhà lá vườn do chính bàn tay và sức lao động của Cụ Trạng làm ra Không chỉ thế, ông sinh hoạt cũng như bao người dân quê khác: không cao sang, quyền quý, mà cũng tắm hồ, tắm ao…
✓ Đạm bạc mà không ảm đạm Đạm bạc mà thanh cao Cuộc sống thanh cao trong sự trở về với thiên nhiên, mùa nào thức ấy
o Yêu thiên nhiên nên Nguyễn Bỉnh Khiêm trở về sống với thiên nhiên Yêu đến
độ giữa con người và thiên nhiên không còn khoảng cách Bốn mùa, mùa nào cũng có những ưu đãi cuộc sống thanh tao của Nguyễn Bỉnh Khiêm Về với thiên nhiên, sống hòa hợp với tự nhiên là thoát ra ngoài vòng ganh đua của thói tục, không bị cuốn hút vào vòng xoáy danh lợi
• Nhân cách
o Nhân cách của ông đối lập với danh lợi như nước với lửa: “Nơi vắng vẻ” đối lập với “chốn lao xao”, “ta dại” đối lập với “người khôn” Ta tìm nơi vắng vẻ là nơi
không người cầu cạnh ta, ta cũng không cầu cạnh người, là nơi tĩnh tại của thiên nhiên, thảnh thơi của tâm hồn Người đến chốn lao xao là đến chốn sang trọng, ngựa xe tấp nập, thủ đoạn, bon chen, mua danh bán tước…Thơ Nhàn của
Nguyễn Bỉnh Khiêm là sự phủ nhận danh lợi : “Để rẻ công danh đổi lấy nhàn”
(thơ Nôm, bài 13)
Trang 3o Nguyễn Bỉnh Khiêm là người trí tuệ sáng suốt, tỉnh táo và uyên thâm Ông tìm
đến say để mà tỉnh: Rượu đến cội cây ta sẽ uống/ Nhìn xem phú quý tựa chiêm
bao
o Ông tỉnh táo chọn lựa cho mình một nơi thư thái của tâm hồn “nơi vắng vẻ”, mặc cho người đời đua nhau tìm “chốn lao xao” Như vậy không có nghĩa là ông thích
cuộc sống nhàn hạ, thích hưởng thụ, thích xa lánh xã hội và cuộc đời Ông chỉ muốn bảo toàn nhân cách trong sạch của mình giữa cuộc sống phàm tục, muốn tìm về với thiên nhiên xa rời danh lợi Bởi ông nhận ra công danh, phú quý chỉ
là giấc chiêm bao
3 Kết bài:
- Cảm nhận, đánh giá chung về vấn đề
- Mở rộng vấn đề bằng sự liên tưởng và cảm nhận của mỗi cá nhân
C BÀI VĂN MẪU
Nguyễn Bỉnh Khiêm là một nhà nho uyên thâm nổi tiếng trong thời kì phân tranh Trịnh - Nguyễn Sống trong thời loạn lạc, ông không ủng hộ thế lực phong kiến nào mà tìm đường lui về quê ẩn dật theo đúng lối sống của đạo Nho Bài thơ Nhàn là một trong những tác phẩm viết bằng chữ Nôm, rút trong Bạch Vân quốc ngữ thi tập của ông Bài thơ cho thấy một phần cuộc sống và quan niệm sống của tác giả trong xã hội loạn lạc hiện thời.Cuộc sống của Nguyễn Bỉnh Khiêm hiện lên trong bài thơ là cuộc sống giản dị, đạm bạc (đơn giản) nhưng thanh cao, trong sạch Mở đầu bài thơ là hai câu thơ:
“Một mai một quốc một cần câu Thơ thẩn dầu ai vui thú nào”
Với cách sử dụng số đếm: “một” rất linh hoạt, nhịp thơ ngắt nhịp đều đặn 2/2/3 kết
hợp với hình ảnh những dụng cụ lao động nơi làng quê: mai, cuộc, cần câu cho ta thấy những công cụ cần thiết của cuộc sống thôn quê Chính những cái mộc mạc chân chất của những vật liệu lao động thô sơ ấy cho ta thấy được một cuộc sống giản dị không lo toan vướng bận của một danh sĩ ẩn cư nơi ruộng vườn, ngày ngày vui thú với cảnh nông thôn.Không những thế nhwungx câu thơ tiếp theo tiếp tục cho ta thấy được cái bình dị trong cuộc sống thôn quê qua những bữa ăn thường ngày của ông:
Trang 4W: www.hoc247.net F: www.facebook.com/hoc247.net T: 098 1821 807 Trang | 4
“Thu ăn măng trúc đông ăn giá Xuân tắm hồ sen hạ tắm ao”
Món ăn của ông là những thức có sẵn ở ruộng vườn, mùa nào thức nấy: măng, trúc, giá, những món rất giản dị đời thường Cuộc sống sinh hoạt của cụ giống như một người nông dân thực thụ, cũng tắm hồ, tắm ao Hai câu thơ vẽ nên cảnh sinh hoạt bốn mùa của tác giả, mùa nào cũng thong dong, thảnh thơi Qua đó ta thấy được một cách sống thanh cao, nhẹ nhàng, tránh xa những lo toan đời thường Ngoài thể hiện cuộc sống đời thường tác giả còn thể hiện triết lí sống, nhân cách của ông:
“Ta dại ta tìm nơi vắng vẻ Người khôn người đến chốn lao xao”
Tìm nơi “vắng vẻ” không phải là xa lánh cuộc đời mà tìm nơi mình thích thú được
sống thoải mái, hoà nhập với thiên nhiên, lánh xa chốn quan trường, lợi lộc để tìm chốn
thanh cao.“Chốn lao xao” là chốn vụ lợi, chạy theo vinh hoa, lợi ích vật chất, giành giật
hãm hại lẫn nhau Rõ ràng Nguyễn Bỉnh Khiêm cho cách sống nhàn nhã là xa lánh không quan tâm tới danh lợi Tác giả mượn lời nói của đòi thường để diễn đạt quan niệm sống của mình mặc người đời cho là khôn hay dại Đó cũng chính là quan niệm của Nho sĩ thời
loạn vẫn tìm về nơi yên tĩnh để ở ẩn.Nghệ thuật đối: “ta” đối với “người”, “dại” đối với
“khôn”, “nơi vắng vẻ” đối với “chốn lao xao” tạo sự so sánh giữa hai cách sống, qua đó
khẳng định triết lí sống của tác giả Không những thế hình ảnh thơ cuối như lần nữa khẳng định triết lí sống của tác giả:
“Rượu đến cội cây ta sẽ uống
Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao”
Trong hơi men nồng nàn cùng sự bình yên của làng quê nhà thơ nhận ra phú quý quả thật chỉ là một giấc chiêm bao Nó cũng sẽ mau chóng tan thành mây khói
Bài thơ thể hiện được quan niệm của nhà thơ về cuộc đời, đồng thời ta thấy được cuộc sống an nhàn của nhà thơ nơi thôn dã Đó là một cuộc sống vô cùng giản dị và bình
an, đạm bạc nhưng lại rất thanh cao Nguyên Bỉnh Khiêm đẫ thể hiện lên một tâm hồn một nhân cách sống rất bình dị đời thường, một cốt cách cao đẹp
Trang 5Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các
trường chuyên danh tiếng
I Luyện Thi Online
- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học
- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán : Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các
trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn
II Khoá Học Nâng Cao và HSG
- Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Toán Nâng Cao, Toán Chuyên dành cho các em HS THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt
ở các kỳ thi HSG
- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp dành cho
học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần
Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt
thành tích cao HSG Quốc Gia
III Kênh học tập miễn phí
- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các
môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi miễn
phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí