nhưng phương châm này không phù hợp với đặc điểm của tình huống giao tiếp ( Nói khi nào ? Nói ở đâu?)... Bệnh bác còn có hy vọng.[r]
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO GÒ CÔNG TÂY
Trang 2KIỂM TRA BÀI CŨ
Em hãy tóm tắt đoạn trích : “ Chiếc lược ngà ” của Nguyễn Quang Sáng.
Trang 3NỘI DUNG ÔN TẬP
I CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI:
1 Khái niệm các phương châm hội thoại
2 Lưu ý việc sử dụng các phương châm hội thoại
II XƯNG HÔ TRONG HỘI THOẠI:
1 Các từ ngữ xưng hô trong hội thoại
2 Cách sử dụng từ ngữ xưng hô
3 Xưng khiêm hô tôn
III CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
1 Phân biệt cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp
2 Bài tập
TIẾT 78: ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
Trang 4HÌNH THỨC ÔN TẬPI/ Tổ chức thi đua giữa các tổ , mỗi tổ phải tr ải qua 3 vòng thi
Bốn tổ cùng đưa ra câu trả lời cho câu hỏi ( trả lời đúng được 10
điểm , tuỳ câu trả lời đúng sai giám khảo cho điểm tương ứng )
VÒNG 3: ( AI NHANH HƠN)
Tổ nào nhanh hơn sẽ giành được quyền trả lời câu hỏi ( trả lời đúng được 10 điểm , các tổ khác chuẩn bị bổ sung )
II/ Tổng kết thi đua
III/ Giáo viên tổng kết nội dung ôn tập - dặn dò
Trang 5VÒNG 1:
Hãy chọn cho mình một ô thích hợp đi các
bạn!
Trang 6Có mấy phương châm hội
Trang 7b Khi nói cần tế nhị và tôn trọng người khác.
c Nội dung của lời nói đáp ứng đúng yêu cầu
d Không nói những điều mà mình không tin
Trang 8Một hôm , hai anh đầy tớ cáng chủ nhà đi chơi , Đến chỗ lội , bùn ngập đến lưng ống chân mà hai anh đó vẫn vui vẻ , không một lời phàn nàn Thấy thế , ông chủ khen :
- Các anh khá lắm , biết chịu khó cứ cố đi rồi tết ta sẽ may cho
Hãy phân tích việc thực hiện
Phương châm hội thoại Trong mẫu chuyện
sau
Trang 9Trả lời:
Hai anh này thực hiện đúng phương châm lịch sự
nhưng phương châm này không phù hợp với đặc điểm của tình huống giao tiếp ( Nói khi nào ? Nói ở đâu?)
Trang 10a/ Trong lễ vấn danh Mã Giám Sinh nói năng cộc lốc , thiếu lễ độ ?
Hắn đã vi phạm phương châm hội thoại nào? Nguyên nhân do đâu?
Hỏi tên , rằng : “ Mã Giám Sinh “
Hỏi quê rằng :” Huyện Lâm Thanh cũng gần “
Không tuân thủ phương châm lịch sự : do vụng về , thiếu
văn hoá , vô học.
Nguyên nhân nào khiến các nhân vật vi phạm phương châm hội thoại
b/Một người mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối , sau khi phát hiện bệnh trạng thì hỏi:
- Thưa bác sĩ tình hình bệnh tôi thế nào ?
- Bác cứ yên tâm nhập viện điều dưỡng Bệnh bác còn có hy vọng
Hỏi bác sĩ đã vi phạm phương châm hội thoại nào ? Vì sao?
Bác sĩ đã vi phạm phương châm về chất (nhằm động viên
người bệnh để họ không bị tuyệt vọng ,có nghị lực để sống )
Trang 11 I/ CÁC PHƯƠNG PHÂM HỘI THOAI
* Lưu ý - Việc vận dụng các phương châm hội thoại cần phù hợp
với đặc điểm của tình huống giao tiếp( Nói với ai ? Nói khi nào ? Nói ở đâu? Nói để làm gì?)
- Người tham gia giao tiếp đôi khi cũng vi phạm phương châm hội thoại do những nguyên nhân sau:
+ Do vụng về thiếu văn hoá
+Do yêu cầu nào khác quan trọng hơn
Trang 12
thuộc từ loại nào?
a/ Chúng ta vừa qua Sa Pa , bác không
nhận ra ư ? - Có tôi có nhận ra , Sa Pa
bắt đầu với những rặng đào
b/ Lan ơi , có đi xem ca nhạc cùng bọn
tớ không ?
c/ Báo cáo thủ trưởng , chúng tôi đã
hoàn thành nhiệm vụ
d/ Bố mẹ ơi ! Con đã đi học về
+ Đại từ : Tôi,chúng ta, chúng tôi ,bọn tớ
+ Danh từ chỉ người: Lan
+ Danh từ chỉ quan hệ : Thủ trưởng , bố mẹ , bác con…
Trả lời:
Trang 13 II/ Xưng hô trong hội thoại
*Các từ ngữ xưng hô :
- Đại từ nhân xưng :
- Danh từ chỉ người:
- Danh từ chỉ quan hệ họ hàng chức vụ
*Sử dụng từ ngữ xưng hô khi giao tiếp:
Khi giao tiếp người nói phải căn cứ vào hoàn cảnh , đối tượng
và các đặc điểm khác của tình huống giao tiếp để xưng hô cho thích hợp
Tôi , chúng tôi , ta , chúng ta……
Lan , Huệ , Hồng…
:Thủ trưởng , ông bà…
Thế nào là xưng khiêm hô tôn?
- Xưng khiêm : Khi nói tự xưng mình một cách khiêm tốn.
- Hô tôn : Gọi người đối thoại một cách tôn kính
* Xưng khiêm hô tôn:
V3
Trang 14Trả lời
-Trong giờ chơi xưng : cậu - tớ , tên mình - tên bạn …-Trong giờ sinh hoạt xưng :Tôi – bạn , chúng tôi - bạn + Em sẽ xưng hô như thế nào trong tình huống sau :
Bố, mẹ ( cô ,dì , chú ,bác ) của em là thầy cô giáo dạy lớp
em
Câu 2 : Giả sử em là lớp trưởng khi xưng hô với các bạn trong giờ chơi và trong giờ sinh hoạt như thế nào?
- Ở trường : Xưng là con (em )- gọi là thầy( cô)
- Ở nhà : Xưng con (cháu)- gọi bố ,mẹ ( chú , bác , cô dì…)
Trả lời
Trang 15Câu 1 :Hãy chuyển lời dẫn trực tiếp sau đây thành lời dẫn gián
tiếp
Nhà văn G Mác Két đã tuyên bố :” Chạy đua vũ trang
là đi ngược lại lí trí “
TRả lời
G Mác Két đã tuyên bố rằng chạy đua vũ trang
là đi ngược lại lí trí.
VÒNG 3:
Trang 16Câu 2 : Phân biệt cách dẫn
- Nhắc lại nguyên văn lời nói
hay ý nghĩ của nhân vật
- Đặt trong dấu ngoặc kép
Trang 17 III/ Cách dẫn trực tiếp – cách dẫn gián tiếp
*Giống nhau: Đều dẫn lời nói hay ý nghĩ của nhân vật
* Khác nhau:
Dẫn trực tiếp
-Nhắc lại nguyên văn lời nói
hay ý nghĩ của nhân vật
-Đặt trong dấu ngoặc kép
Trang 18Đọc đoạn trích trong sách giáo khoa( trang 190-191) và hãy chuyển những lời đối thoại trong
đoạn trích thành lời
dẫn gián tiếp.
Trang 19Chuyển lời đối thoại trong
đoạn trích thành lời dẫn
gián tiếp
Vua Quang Trung hỏi Nguyễn
Thiếp là quân Thanh sang
đánh, nếu nhà vua đem binh ra
chống cự thì khả năng thắng
hay thua như thế nào
Nguyễn Thiếp trả lời rằng bấy
giờ trong nước trống không,
lòng người tan rã, quân Thanh
ở xa tới, không biết tình hình
quân ta yếu hay mạnh, không
hiểu rõ thế nên đánh nên giữ
ra sao, vua Quang Trung ra
Bắc không quá mười ngày
quân Thanh sẽ bị dẹp tan
Trong lời thoại
Trong lời dẫn gián tiếp
Từ xưng hô
Từ chỉ địa điểm
Từ chỉ thời gian
Tôi ( ngôi 1)
-Chúa công (ngôi 2)
Nhà vua (ngôi3)
Vua quang trung(3)
Trang 20Hai nhân vật trong truyện cười sau đã vi phạm phương châm hội thoại nào ? Phân tích để làm rõ điều đó
- Đời tớ gặp rất nhiều chuyện nguy hiểm
Một lần tớ vào rừng gặp con hổ dữ , tay
không đánh nhau với nó hàng nửa
ngày Nhưng rồi cuối cùng tớ bị con hổ xé
ra từng mảnh nhỏ Thế có ghê không ?
- Chưa ghê bằng tớ Một lần tớ gặp con trăng , nó đớp được hai chân tớ , nuốt gần hết , tớ giang thẳng hai cánh tay ra ngáng lại
Nhưng đến phút cuối cùng , vừa đau vừa mỏi , tớ đành buôn xuôi tay cho nó nuốt vào bụng rồi gọi người làng
ra cứu
CC
Trang 21Hãy kể một tình huống giao tiếp trong đó có phươngchâm hội thoại không được tuân thủ
CC
Trang 23CHUC CÁC EM VUI KHOẺ HỌC TỐT