- NhËn biÕt ®îc ®êi sèng cùc khæ cña c¸c tÇng líp nh©n d©n lµ nguyªn nh©n dÉn ®Õn sù bïng næ cña hµng tr¨m cuéc khëi nghÜa n«ng d©n díi thêi NguyÔn.. T tëng:.[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày giảng:
Bài 27- Chế độ phong kiến nhà nguyễn Tiết 61 - II- các cuộc nổi dậy của nông dân
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Nhận biết đợc đời sống cực khổ của các tầng lớp nhân dân là nguyên nhân dẫn đến sự bùng nổ của hàng trăm cuộc khởi nghĩa nông dân dới thời Nguyễn
2 T tởng:
- Truyền thống chống áp bức bóc lột của nhân dân ta dới thời phong kiến
3 Kỹ năng:
- Về lợc đồ xác định đợc địa bàn đã diễn ra các cuộc khởi nghĩa lớn
II Đồ dùng:
- Giáo viên: - Lợc đồ các cuộc đấu tranh lớn của nhân dân chống Vơng Triều
Nguyễn nửa đầu thế kỷ XIX
- Học sinh: Học bài và chuẩn bị bài theo yêu cầu
III Phơng pháp:
Vấn đáp, so sánh, nhận xét
IV Tiến trình dạy học:
1 Khởi động: (5 )’)
*Kiểm tra:
CH: - Nhà Nguyễn đã thành lập và củng cố nền thống trị nh thế nào ?
TL: - Chia nớc ta làm 30 tỉnh, 1 phủ trực thuộc
- 1815 nhà Nguyễn ban hành luật Gia Long
- Quan tâm và củng cố quân đội
- Đối ngoại : Thần phục nhà Thanh Không tiếp các nớc phơng Tây
*Giới thiệu bài:
GV nhắc lại, tóm tắt bài học trớc => giới thiệu nội dung bài mới
2 Bài mới: (38 )’)
Hoạt động của thày và trò Nội dung kiến thức
HĐ 1: Đời sống nhân dân dới triều Nguyễn
*Mục tiêu: Nhận biết đợc tình hình đời sống nhân dân ta dới triều Nguyễn Thái độ
của nhân dân vô cùng căn phẫn trớc chế độ phong kiến đơng thời
*Thời gian: 12’)
*Cách tiến hành:
- Đời sống nhân dân vô cùng cực khổ, Địa
Chủ, Hào Lý cớp hết ruộng đất
- Quan lại tham nhũng
- Tô thuế nặng nề, dịch bệnh, đói kém
( H.S đọc đoạn in nghiêng trang 139)
- Năm 1842 bão to ở Nghệ An: Đổ hơn 4 vạn
nóc nhà, trên 5 nghìn ngời chết
- Năm 1849-1850 dịch lớn trên cả nớc làm 60
vạn ngời chết
+ Qua đoạn trích em có nhận xét gì về chính
sách, chính quyền phong kiến Nhà Nguyễn ?
- Quan lại từ TW đến địa phơng ra sức đục
khuét, bópc lột nhân dân
- Xã hội loạn lạc không có kỷ cơng phép nớc
+ Thái độ của nhân dân đối với chính quyền
phong kiến nhà Nguyễn nh thế nào ?
- Vô cùng căm phẫn oán gét nên họ đã vùng
lên đấu tranh
- Đời sống nhân dân vô cùng cực khổ nặng nề
HĐ 2: Các cuộc nổi dậy
*Mục tiêu: Nhận biết sơ lợc các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu của nhân dân ta và so sánh
diểm giống và khác nhau giữa các cuộc khởi nghĩa
*Đồ dùng: Lợc đồ H.56
*Thời gian: 26’)
*Cách tiến hành:
Trang 2(H.S quan sát lợc đồ H.56)
Xem phần chú thích con số chỉ tên các cuộc
khởi nghĩa- Gọi theo tên các thủ lĩnh
+ Nhìn vào lợc đồ em có nhận xét vè địa bàn
các cuộc đấu tranh
- Quy mô rộng lớn khắp cả nớc từ Băc đến
Nam
- Tiêu biểu là 3 cuộc khởi nghĩa
+ Trình bày những hiểu biết của em về Phan
Bá Vành ?
- Ngời làng Minh Giám ( Thái Bình)
- Xuất thân từ một ngời dân nghèo
+ Nguyên nhân nào khiến Phan Bá Vành khởi
nghĩa ?
- Sớm bất bình với giai cấp thống trị
- 1821 nhân một nạn đói lớn ở Thái Bình,
Nam Định => Ông đã keu gọi nhân dân khởi
nghĩa
(Đọc cuộc khởi nghĩa Phan Bá Vành đã diễn
ra nh thế nào)
GV đọc trong khung vẽ khởi nghĩa của Phan
Bá Vành Sách thiết kế trang 248 Đây là cuộc
khởi nghĩa điển hình nhất, nửa đầu thế kỷ
XIX
+ Nông Văn Vân là ai ? Vì sao ông nổi dậy
khởi nghĩa ( Dựa SGK trả lời ) ?
+ Nông Văn Vân truyền hịch, tố cáo vua Minh
Mạng nh thế nào ?( Đọc đoạn thơ trang 141)
+ Em hiểu gì đoạn thơ đó: Tố cáo tội ác của
triều đình nhà Nguyễn => Đe doạ và bóc lột
nhan dân
+ Cuộc khởi nghĩa Nông Văn Vân đã diễn ra
nh thế nào ( Đọc SGK trang 141)
GV đọc bổ xung: Sách thiế kế trang 248
+ Em có nhận xét gì về khởi nghĩa của Nông
Văn Vân?
- Là cuộc đấu tranh tiêu biểu nhấn của cac dân
tộc thiểu số
+ Em hãy cho biết một vài nét về Lê Văn
Khôi?(Dựa SGK trả lời )
+ Khởi nghĩa Lê Văn Khôi đã diễn ra nh thế
nào ( Dựa SGK trả lời )
- Đây là cuộc khởi nghĩa tiêu biểu ở phía
Nam, thu hút nhiều ngời tham gia
+ Em hãy cho biết một vài nét về Cao Bá
Quát?
- Một nhà thơ nỗi lạc, một nhà nho yêu nớc
Thông cảm với nỗi thống khổ của nhân dân
căm gét chế độ nhà Nguyễn
- Đây là cuộc khởi nghĩa của nông dân có sự
tham gia tích cực của các nha sỹ
+ Các cuộc khởi nghĩa trên có gì giống và
khác nhau ?
- Giống:
+ Đều chống lại chính quyền phong kiến nhà
Nguyễn
a Khởi nghĩa Phan Bá Vành
1821-1827
- Căn cứ: Trà Lũ ( Nam Định)
- 1827 bị quân triều đình bao vây, khởi nghĩa bị đàn áp
b Khởi nghĩa Nông Văn Vân 1833-1835
- Địa bàn hoạt động ở miền núi Việt Bắc
- Cuộc khởi nghĩa gây cho quan lại triều đình Nguyễn nhiều khó khăn
- 1835 Khởi nghĩa bị dập tắt
c Khởi nghĩa Lê Văn Khôi
1833-1835
- Là một thổ hào ở Cao Bằng => Sau vào Nam Tháng 6/1833 ông khởi binh đợc nhân dân 6 tỉnh Nam Kỳ theo ông khởi nghĩa
- 1834 ông qua đời Con trai 8 tuổi lên thay
- 1835 cuộc khởi nghĩa bị đàn áp
d Khởi nghĩa Cao Bá Quát 1854-1856
- 1855 Cao Bá Quát chién đấu và hi sinh
- 1856 khởi nghĩa bị dập tắt
Trang 3+ Đều thất bại.
- Khác:
+) Có khởi nghĩa của nông dân: Phan Bá
Vành, Cao Bá Quát
+) Khởi nghĩa của Nông Văn Vân: Khởi nghĩa
dân tọc ít ngời
+) Địa bàn hoạt động đồng bằng, miền núi
+) Ngời lãnh đạo: Là Nông dân, nhà Nho,
Ng-ời dân tộc
+) Thời gian cách xa nhau
+ Vì sao các cuộc khởi nghĩa đều thất bại ?
- Phân tán, thiếu sự liên kết lực lợng
- Quân triều đình đàn áp dã man
+ Tuy thất bại các cuộc khởi nghĩa trên đều
chứng tỏ điều gì ?
- Thể hiện tinh thần anh dũng của các tầng lớp
nhân dân => chống lại triều đình phong kiến
- Mâu thuẫn giai cấp sâu sắc
- Báo hiệu triều đình nhà Nguyễn sớm muộn
cũng sụp đổ
3 Tổng kết & HD học bài: (2 )’)
* Tổng kết:
- Tóm tắt những nét chính về các cuộc khởi nghĩa lớn ở nửa đầu thế kỷ XIX
* HD học bài:
- Các cuộc khởi nghĩa tuy thất bại nhng đã chứng tỏ điều gì ?
Ngày soạn:
Ngày giảng:
Bài 28
Sự phát triển của văn hoá dân tộc cuối thế kỷ XVIII
nửa đầu thế kỷ XIX.
Tiết 62
I Văn hoc nghệ thuật
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Nhận rõ sự phát triển của văn học nghệ thuật, nhất là văn học dân gian, với những tác phẩm văn nôm tiêu biểu, bớc phát triển trong- giáo dục- khoa học- kỹ thuật
2 T tởng:
- Bồi dỡng lòng tự hào về nền văn hoá Việt Nam đậm đà bản sắc dân tộc ở thời kỳ này Tự hào về di sản và những thành tựu khoa học kỹ thuật trong các lĩnh vực: Địa lý, y học, dân tộc của nhân dân ta nửa cuối thế kỷ XVIII- nửa đầu thế kỷ XIX
3 Kỹ năng:
- Su tầm ca dao, tục ngữ ở địa phơng, phản ánh những bât công và tội ác trong
XH phong kiến Nhận xét về tranh dân gian trong SGK
- Biết phân tích giá trị những thành tựu đã đạt đợcvề khoa học kỹ thuật ở nớc
ta thời kỳ này
II Đồ dùng:
- Giáo viên: Tranh dân gian hình 66- Chùa Tây phơng H.67- Ngọ Môn Huế- H.68.
- Học sinh: Học bài và chuẩn bị bài theo yêu cầu.
III Phơng pháp:
Vấn đáp, so sánh
IV Tiến trình dạy học:
1 Khởi động: (5 )’)
*Kiểm tra:
CH:- Kể tên các cuộc đấu tranh tiêu biểu của nông dân thời kỳ này?
TL: - Khởi nghĩa Phan Bá Vành 1821-1827
Khởi nghĩa Nông Văn Vân 1833-1835
Khởi nghĩa Lê Văn Khôi 1833-1835
Trang 4Khởi nghĩa Cao Bá Quát 1854-1856
* Giới thiệu bài:
Mạc dù những cuộc khởi nghĩa liên tục bùng nổ vì những chính sách lỗi thời phản
động của nhà Nguyễn, nhng nền văn hoá, nghệ thuật vẫn phát triển mạnh mẽ hơn bao gìơ hết
2 Bài mới: (38 )’)
Hoạt động của thày và trò Nội dung kiến thức
HĐ 1: Văn học
*Mục tiêu: Nhận biết một số kiến thức về văn học dân gian của dân tộc, nội dung,
nghệ thuật
*Thời gian: 18’)
*Cách tiến hành:
(Đọc SGK trang 142)
+ Văn học dân gian bao gồm những thể loại
nào ?
- Tục ngữ, ca dao, hò vè …
- Truyện nôm dài, truyện khôi hài, truyện tiếu
lâm …
Học sinh đọc tiếp : Trải qua nhiều thế kỷ……
Phụ nữ
+ Trong thời kỳ này, nền văn học nớc ta có
những tác giả tác phẩm nào tiêu biêu ?
- Nguyễn Du với truyện kiều là nhà thơ kiệt
xuất nhất của thời kỳ này
+ Trong số nhiều tác giả, tác phẩm văn học, có
điểm gì mới ?
- Đó là sự xuất hiện hàng loạt các nhà thơ nữ
nổi tíên nh: Hồ Xuân Hơng Bà Huyện Thanh
Quan, Đoàn Thị Điểm
+ Hiện tợng các nhà thơ nữ xuất hiện muốn
nói lên điều gì ?
- Là cuộc đấu tranh của phụ nữ cho những
quyền sống của con ngời
+ Em trích đọc một vài đoạn thơ của các tác
giả nêu trên ?
- Hồ Xuân Hơng: Bánh Trôi nớc, khóc ông
tổng cóc
- Bà Huyện Thanh Quan : Qua đèo ngang…
+ Văn học thời kỳ này phản ánh điều gì ?
- Phản ánh sâu sắc cuộc sống XH đơng thời
- Thể hiện tâm t, tình cảm, nguyện vọng của
nhân dân
+ Tại sao văn hoá bác học thời kỳ này lại phát
triển rực rỡ đạt tới đỉnh cao nh vậy?
- Là giai đoạn khủng hoảng trầm trọng của
XH pôhng kiến
- Là giai đoạn bão táp cao sôi động trong lịch
sử
- Văn học phản ánh hiện thực, hiện thức XH
thời kỳ này là cơ sở để văn học phát triển
mạnh
* Văn học dân gian: Tục ngữ ca
dao, truyện nôm dai
* Văn học bác học: truyện nôm,
truyện kiều- Nguyễn Du
- Văn học thời kỳ này phản ánh cuộc sống XH, nguyện vọng của nhân dân
HĐ 2: Nghệ thuật
*Mục tiêu: Nhận biết đợc những nét đặc sắc về nghệ thuật dân tộc.
*Đồ dùng: Tranh dân gian, ảnh chùa Tây Phơng.
*Thời gian: 20’)
*Cách tiến hành:
+ Văn nghệ dân gian bao gồm những thể loại
nào ?
- Sân khấu, chèo, tuồng, quan họ, ví hát văn ở
- Văn nghệ dân gian
- Sân khấu: chèo, tuồng
Trang 5miền xuôi, hát xoan ở miền núi, trống cơm.
+ Quê em có những điệu hát dân gian nào
(hát ví dụ một vài đoạn)?
+ Tranh dân gian, tranh đông hồ xuất hiện và
phát triển ?
(Đánh vật chăn trâu thổi sáo…)
+ Em có nhận xét gì về đề tài tranh dân gian ?
- Mang đạm tính dân tộc
- Phản ánh mọi mặt sinh hoạt và nguyện vọng
của nhân dân
* Nội dung bức tranh H.66 trang 143: => đó là
một ớc vọng của một chú bé chăn trâu, thổi
sáo, thả diều ngoài đồng nội => thú vui nói lên
sự yêu đời lạc quan và ớc vọng thanh bình
+ Những thành tựu nổi bật về kiến trúc thời kỳ
này ?
(Quan sát H.67- Chùa Tây Phơng) (1794)
+ Em có nhận xét gì về kiến trúc ở Chùa Tây
Phơng ?
- Kiến trúc đặc sắc mái uốn cong kiểu cung
đình, tạo sự tôn vinh cao quý (Trong chùa có
18 pho tợng la hán với những phong cách độc
đáo khác nhau)
+ Em có nhận xét gì về nghệ thuật đúc đồng
thời kỳ này ?
- Đắc sắc, tài hoa, độc đoá (đọc phần in
ngiêng SGK trang 144)
- Tranh dân gian xuất hiện và phát triển, tiêu biểu là dòng tranh đông hồ
* Kiến trúc:
- Đặc sắc, độc đáo, mái uốn cong, kiểu cung đình, tạo sự tôn vinh cao quý
* Nghệ thuật tạc tợng, đúc đồng tài
hoa, kiến trúc độc đáo
(Nh Chùa Hơng, Thiên Mục, Các Công trình cố đô Huế )
3 Tổng kết & HD học bài: (2 )’)
* Tổng kết:
- Nhận xét về văn hoá nghệ thuật thời kỳ này
- Cảm nhận về những thành tựu tiêu biểu của văn học nghệ thuật cuối thế kỷ XVIII-nửa đầu thế kỷ XIX
* HD học bài:
- Su tầm thêm các văn học dân gian, văn học bác học Có hình ảnh kiến trúc độc
đáo
- Tìm hiểu tiếp phần II- Giáo dục- khoa học- nghệ thuật