Cuộc sống của ông không phải của một ẩn sĩ lánh đời mà chính là phản chiếu của tâm hồn yêu đời thiết tha, vẫn đón nhận thưởng thức được niềm vui cuộc sống thanh bình để quên đi nỗi riê[r]
Trang 1VĂN MẪU LỚP 10
ĐỀ BÀI: CẢM NHẬN CỦA ANH (CHỊ) VỀ VẺ ĐẸP TÂM HỒN CỦA NGUYỄN TRÃI
ĐƯỢC THỂ HIỆN TRONG BÀI THƠ CẢNH NGÀY HÈ
A SƠ ĐỒ TÓM TẮT GỢI Ý
B DÀN BÀI CHI TIẾT
1 Mở bài
- Giới thiệu về Nguyễn Trãi và bài thơ Cảnh ngày hè
- Giới thiệu vấn đề nghị luận: Vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi được thể hiện qua bài thơ Cảnh ngày hè
2 Thân bài
- Những nét khái quát
• Xuất xứ, hoàn cảnh sáng tác: là bài thơ số 43, ra đời trong những năm Nguyễn Trãi
Trang 2• Nội dung chính: Qua bức tranh ngày hè, nhà thơ bày tỏ một tình yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu cuộc sống và niềm ao ước, hạnh phúc, no ấm cho dân chúng muôn phương
- Vẻ đẹp tâm hồn tác giả thể hiện qua những khía cạnh sau: (chú ý: phân tích bài thơ, lấy dẫn chứng cụ thể để thấy được vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi)
• Yêu thiên nhiên: bức tranh thiên nhiên sinh động và đầy sức sống, sự giao cảm mạnh mẽ và tinh tế của nhà thơ đối với cảnh vật.hài hòa giữa đường nét, màu sắc
và âm thanh, con người và cảnh vật (dẫn chứng cụ thể)
• Yêu đời, yêu cuộc sống: thể hiện qua bức tranh thiên nhiên sinh động và đầy sức sống Thi nhân đón nhận cảnh vật với nhiều giác quan, cùng với sự liên tưởng tinh
tế (dẫn chứng cụ thể)
• Tấm lòng ưu quốc ái dân: kết tụ hồn thơ Ức Trai không phải là thiên nhiên mà ở
con người, ở muôn dân Nguyễn Trãi mong cho dân được ấm no hạnh phúc “dân giàu đủ” nhưng đó phải là hạnh phúc cho tất cả mọi người “khắp đòi phương”
3 Kết bài
- Nhận xét, đánh giá chung
- Cảm nghĩ của cá nhân và mở rộng vấn đề
C BÀI VĂN MẪU
Nguyễn Trãi (1380 – 1442), vị anh hùng dân tộc, "tấm lòng sáng tựa sao Khuê" (lời
vua Lê Thánh Tông) dù trong bất kì hoàn cảnh nào cũng không nguôi tâm nguyện hướng
về dân về nước Ngay cả khi bị nghi kị, phải lui về quê ngoại Côn Sơn, ông vẫn bộc bạch nỗi lòng tha thiết cháy bỏng trong cuộc sống tưởng như chỉ biết vui vầy cùng mây núi cỏ cây Nỗi lòng ấy bộc lộ rõ nét trong chùm thơ 61 bài Bảo kính cảnh giới Đặc biệt, bài thơ
số 43 chan chứa bao khát vọng hướng đến cuộc đời, nhân dân
Bảo kính cảnh giới (Gương báu răn mình) lấy những bài học từ thiên nhiên vĩ đại để nhà thơ soi chiếu lòng mình Ta không chỉ gặp tấm lòng yêu thiên nhiên của một nghệ sĩ
lớn mà còn thấu hiểu tâm sự của người anh hùng luôn canh cánh bên lòng nỗi niềm "ưu quốc ái dân" Suy ngẫm và cảm xúc của nhà thơ giúp chúng ta hình dung một nhân cách
lớn
Bài thơ bắt đầu bằng hoàn cảnh hưởng nhàn bất đắc dĩ:
Trang 3Rồi hóng mát thuở ngày trường
Nhịp thơ thật lạ lùng như kéo dài cảm giác của một ngày "ăn không ngồi rồi": tạo
điểm nhấn ở một nhịp đầu tiên, sau đó là năm chữ nối thành một hơi thơ như tiếng thở dài Rõ ràng nhà thơ nói về việc hóng mát mà không hề đem lại cảm nhận nhàn tản thật
sự Hai chữ ngày trường lại hiện ra bao nỗi chán chường của một ngày dài vô vị Hưởng nhàn mà không hề thư thái! Có thể đó sẽ là khởi nguồn cho bao nỗi bực dọc trút ra của con người bất đắc chí Thế nhưng, tất cả tâm tư đã được nén lại khi nhà thơ đối diện với một thiên nhiên mành liệt đầy sức sống:
Hòe lục đùn đùn tán rợp giương Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ Hồng liên trì đã tiễn mùi hương
Ba câu thơ đem lại một bức tranh thiên nhiên nhiều màu sắc, cùng những hình ảnh đặc trưng của không gian mùa hè Trước hết, đó là hoè buông sắc lục như một chiếc lọng khổng lồ bao trùm lên cảnh vật, tạo cảm giác về một không gian xanh Cái nhìn thiên nhiên của Nguyễn Trải luôn có sức bao quát, vừa gợi sức sống của không gian trong động
từ "đùn đùn" vừa gợi cảm giác phóng khoáng trong một chữ "rợp" Tầm nhìn trải từ gần
ra xa, theo quy luật đăng đối ở hai câu tả thực, khéo léo đan cài sắc đỏ của thạch lựu trước hiên nhà cùng sắc hồng của ao sen Câu trên tả sắc, câu dưới gợi hương Thiên nhiên ấy cũng chứa chan bao cảm xúc, lúc dịu nhẹ lan tòa lúc bừng bừng phun trào Để rồi cuối cùng đọng lại cảm giác man mác tiếc nhớ làn hương thanh thoát của sen hồng lúc cuối hè Phải là một người có tâm hồn tinh tế mới cùng một lúc diễn tả được nhiều cảm giác trong chỉ vài ba câu thơ cô đọng Giữa khung cảnh thiên nhiên ấy, nhà thơ dường như cũng nguôi ngoai bao nỗi niềm bực dọc, để lòng mình hòa cùng thiên nhiên đầy sức sống
Không chỉ nhìn bằng mắt mà Nguyễn Trãi còn trải lòng lắng nghe những thanh âm muôn vẻ của thiên nhiên:
Lao xao chợ cá làng ngư phủ Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương
Có một sự chuyển đổi cảm xúc trong cách lắng nghe những âm thanh của cuộc sống
Giờ đây, những thanh âm lại được cảm nhận từ xa đến gần, từ "lao xao" đến "dắng dỏi"
Thiên nhiên không hề tĩnh lặng u trầm trong thời điểm chiều buông mà trái lại rất sôi
Trang 4rõ cuộc sống thanh bình của những người dân chài, cảnh mua bán tấp nập mà khòng quá
ồn ào để khuấy động không gian hương nhàn của nhà thơ Dường như Nguyên Trãi đã chủ động hướng lòng mình về với chợ cá, làng ngư phủ để thấy bản thân không cách xa với đời thường Âm vang cuộc sống thực ấy tạo thành mối dây liên hệ giữa nhà thơ với nhân dân, mang lại niềm vui xôn xao trong một buổi chiều để tạo cho nhà thơ nỗi buồn Cấu trúc đăng đối đã tạo nên sự hòa điệu giữa con người với thiên nhiên trong sự cân xứng làng ngư phủ – bóng tịch dương mang đậm sắc thái trang trọng cổ điển Nghệ thuật tương phản tạo nên một cảm hứng hết sức mới mẻ trong thơ Nguyễn Trãi khi ấn tượng
ám ảnh nhà thơ không phải ánh tịch dương ảm đạm mà lại là âm thanh dắng dỏi cầm ve
Sự liên tưởng bất ngờ và độc đáo này đã chứng tỏ rõ phẩm chất nghệ sĩ của Nguyễn Trãi Tiếng ve đặc trưng của mùa hè đến thơ Nguyễn Trãi lại như một bản đàn mạnh mẽ, rạo rực hối hả nhịp sống căng tràn của thiên nhiên Bức tranh thiên nhiên sống động ấy đã hàm chứa một nội dung thông điệp thẩm mỹ đánh động tâm tư của nhà thơ Bản thân ông
có muốn lánh đời thoát tục, ngắm ánh tịch dương, giam mình trong lầu kín cũng không thể không nghe, không thấy bao vẻ đẹp thiên nhiên tươi tắn rộn rã xung quanh Thiên nhiên ấy xôn xao hay chính tấm lòng của nhà thơ cũng đang náo nức muốn hòa cùng niềm vui sự sống? Cuộc sống của ông không phải của một ẩn sĩ lánh đời mà chính là phản chiếu của tâm hồn yêu đời thiết tha, vẫn đón nhận thưởng thức được niềm vui cuộc sống thanh bình để quên đi nỗi riêng tư sầu muộn
Thiên nhiên đã đem lại một bài học lớn, lay thức khát vọng mãnh liệt muốn trở lại với đời của nhà thơ Thiên nhiên ấy đã thổi bùng khát vọng của người anh hùng đầu bạc
mà vẫn vẹn tấm lòng son:
Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng Dân giàu đủ khắp đòi phương
Còn gì giản dị, thanh cao, súc tích hơn những lời thơ mộc mạc chân thành ấy! Giữa thiên nhiên tuyệt đẹp, Nguyễn Trãi không hề mong muốn hưởng thụ thú nhàn tản cho riêng mình Ông không phải con người chỉ chăm chăm giữ lấy sự trong sạch cho riêng
mình theo triết lí nhà Nho "độc thiện kì thân" Ở sâu thẳm tâm hồn ông vẫn là nồi niềm
"ưu quốc ái dân", là khát khao hành động của một con người trọn đời vì lợi ích của nhân
dân Tinh thần Nguyễn Trãi vẫn không hề nhụt giảm, vẫn còn nung nấu hoài bão cống hiến cho đất nước thái bình thịnh trị như thời Đường Ngu - xã hội thịnh trị lí tưởng theo
Trang 5quan niệm nho gia Giản dị thay và cũng cao cả thay sáu chữ đúc kết tấm lòng Nguyễn Trãi hướng về nhân dân Quả thật, riêng ông trong hoàn cảnh bấy giờ có nhiều nỗi buồn,
nhưng bản chất tâm hồn Nguyễn Trãi luôn "trong sáng và đầy sức sống" (lời cố thủ tuớng
Phạm Văn Đồng) Tâm hồn ấy chỉ cháy bỏng niềm mong ước đem lại cho nhân dân cuộc
sống giàu đủ Niềm mong mỏi nhân dân "khắp nơi không một tiếng hờn giận oán sầu"
chính là minh chứng cho nhân cách trong sáng tuyệt vời của Nguyễn Trãi
Bảo kính cảnh giới – bài học lớn từ thiên nhiên giúp Nguyễn Trãi răn mình, chứa đựng bao tình cảm yêu đời yêu sự sống Ta nhận ra một tâm hồn nghệ sĩ – chiến sĩ của Ức
Trai tiên sinh Tấm lòng "sáng tựa sao Khuê" ấy vẫn tỏa sáng đến tận hôm nay
Trang 6Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh
nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các
trường chuyên danh tiếng
I Luyện Thi Online
- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học
- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán : Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các
trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn
II Khoá Học Nâng Cao và HSG
- Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Toán Nâng Cao, Toán Chuyên dành cho các em HS THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt
ở các kỳ thi HSG
- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp dành cho
học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần
Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt
thành tích cao HSG Quốc Gia
III Kênh học tập miễn phí
- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các
môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi miễn
phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí