Phân tích bài ca dao Nước non lận đận một mình

+ Than thân: Nói lên sự đắng cay, cơ cực, vất vả, gian truân của cuộc đời và thân phận người nông dân.. + Phản kháng: Thể hiện thái độ bất bình, phản kháng đối với kẻ đã làm cho người n[r]

BÀI VĂN MẪU LỚP 7 PHÂN TÍCH BÀI CA DAO NƯỚC NON LẬN ĐẬN MỘT MÌNH - THÂN CÒ LÊN THÁC XUỐNG GHỀNH BẤY NAY - AI LÀM CHO BỂ KIA ĐẦY

- CHO AO KIA CẠN, CHO GẦY CÒ CON?

A Sơ đồ tóm tắt gợi ý

B Dàn bài chi tiết

1 Mở bài

- Giới thiệu chung về số phận của người nông dân và người phụ nữ dưới chế độ phong kiến

- Giới thiệu bài ca dao

Nước non lận đận một mình Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay

Ai làm cho bể kia đầy Cho ao kia cạn, cho gầy cò con?

2 Thân bài

- Nội dung chính của bài ca dao

+ Than thân: Nói lên sự đắng cay, cơ cực, vất vả, gian truân của cuộc đời và thân phận người nông dân

+ Phản kháng: Thể hiện thái độ bất bình, phản kháng đối với kẻ đã làm cho người nông dân phải lận đận, lên thác xuống ghềnh

- Ý nghĩa của hình ảnh thân cò và cò con

+ Thân cò và cò con: ẩn dụ nói về người nông dân/ người phụ nữ và con cái của họ

+ Hai thế hệ, hai kiếp người đau khổ

+ Người đàn bà nhà quê sống lẻ loi một mình quanh năm côi cút làm ăn toan lo nghèo khó,

vất vả giữa cuộc đời

+ Làm cả ngày lẫn đêm mà vẫn khổ cực “lên thác xuống ghềnh”

- Cuộc sống gian nan của người nông dân

+ Lên thác xuống ghềnh: chỉ sự vất vả, gian nạn trong cuộc đời

+ Cái vòng luẩn quẩn, bế tắc không có lối thoát

- Lời ai oán

+ Lời ai oán của “thân cò” đau khổ cất lên như thấm đẫm nước mắt

+ Cảnh đời trái ngang, loạn lạc, bể đầy ao cạn

 Tố cáo bọn thống trị gây ra bao cảnh ngang trái làm cho gầy “cò con”

- Nghệ thuật

+ Hình ảnh ẩn dụ: “con cò” -> cuộc đời của người nông dân/ người phụ nữ

+ Từ láy “lận đận” và thành ngữ “Lên thác xuống ghềnh” nỗi cơ cực và vất vả của cuộc đời cò tăng lên gấp bội lần

+ Biện pháp đối lập: đây là đặc trưng nổi bật của bài ca dao

 “Nước non” >< “Một mình”: Đối lập giữa cái mênh mông rộng lớn và cái nhở bé cô đơn, lẻ loi của thân cò

 “Thân cò” >< “thác ghềnh”, “lên” >< “xuống”: đối lập giữa cái nhỏ bé, yếu đuối của thân cò

và sự dữ dội, khốc liệt của thiên nhiên

 “Bể kia đầy” >< “Ao kia cạn”: Thái cực của tạo hóa đầy – vơi Bể kia đã rộng lại còn đầy, còn

ao kia nơi cò kiếm ăn hàng ngày đã bé lại còn cạn Bởi vậy dù cho cò có tần tảo, nhặt nhạnh, bươn chải, thân cò vẫn cứ gầy guộc mong manh

+ Câu hỏi tu từ (hai câu cuối) là lời than thở của thân cò – lời than, lời hỏi không có lời giải

đáp

+ Đại từ phiếm chỉ “ai”

 Thân phận bé nhỏ, cuộc đời cơ cực, nhọc nhằm của ngươi lao động/ người phụ nữ

3 Kết bài

- Bài ca dao nói lên số phận “con ong cái kiến” của người nông dân/ người phụ nữ

- Phản kháng, lên án xã hội phong kiến

C Bài văn mẫu

Đề bài: Phân tích bài ca dao sau:

Nước non lận đận một mình, Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay

Ai làm cho bể kia đầy, Cho ao kia cạn, cho gầy cò con?

Gợi ý làm bài:

Dưới chế độ phong kiến, nhân dân ta bị áp bức rất nặng nề Người nông dân nói chung và người phụ nữ nói riêng tuy lao động cực nhọc mà vẫn cơ hàn đói rách Có bao cảnh đời, bao

bi kịch thương tâm, ca dao dân ca cũng có biết bao khúc hát ai oán thương tâm xúc động Có thể than chính cho số phận hoặc than vàn cho số phận đồng loại

Nước non lận đận một mình

Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay

Ai làm cho bể kia đầy Cho ao kia cạn, cho gầy cò con?

Bài ca dao là tiếng than thân tràn lệ Thân cò và cò con trong bài ca dao này là ẩn dụ nói về người phụ nữ nông dân và con cái của họ Hai thế hệ, hai kiếp người đau khổ Người đàn bà nhà quê sống lẻ loi một mình quanh năm côi cút làm ăn toan lo nghèo khó, vất vả giữa cuộc đời Suốt ngày bán mặt cho đất bán lưng cho trời mà vẫn cơm không đủ ăn áo không đủ mặc

Con cò mà đi ăn đêm Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao

Ngày làm chẳng đủ ăn thì phải kiếm ăn cả đêm Thật vất vả khổ cực bao nhiêu, đời sống của

họ là những khó khăn triền miên

Con cò đi đón cơn mưa, Tối tăm mù mịt ai đưa cò về

Tần tảo sớm hôm nuôi gia đình con cái nhưng ông trời có lẽ không công bằng, bởi nếu công bằng thì trước những lời ai oán đó ông trời sao không xúc động?

Lên thác xuống ghềnh - chỉ sự vất vả gian nan trong cuộc đời, lận dận mệt mình Không phải

là ngày một, ngày hai mà là bấy nay, kiếp người đằng đẵng bao năm giữa chốn nước non mênh mông này

Nước non lận đận một mình Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay

Trong khung cảnh nước non mênh mông bao la ấy, cái cò chỉ có một mình Cảnh đời nghèo khổ về vật chất và tinh thần khiến cho họ chỉ biết kêu, kêu mà chẳng biết kêu ai Nghèo vẫn hoàn nghèo họ cố tìm cách thay đổi cảnh ngộ mà không sao thoát khỏi:

Cây khô xuống nước cũng khô Phận nghèo đi đến nơi mô cũng nghèo

Cái vòng luẩn quẩn, bế tắc ấy người nông dân muốn vượt ra ngoài nhưng không thể thoát được Do vậy mà lời ai oán của thân cò - người mẹ đau khổ cất lên như thấm đẫm nước mắt

Ai làm cho bể kia đầy Cho ao kia cạn, cho gầy cò con?

Cảnh đời ngang trái, loạn lạc bể đầy, ao cạn Ai làm là lời ám chỉ, tố cáo bọn thống trị gây ra bao cảnh ngang trái làm cho gầy cò con Đời mẹ đã gian nan lận đận, đời con càng đói rét đau thương Lời thơ như tiếng nấc, như lời nguyền đay nghiến lên án bọn thống trị tham quan Thân phận nhỏ bé như con tằm, con kiến Mà con tằm, con kiến thì:

Con kiến mà leo cành đa Leo phải, cành cụt leo ra leo vào

Cuộc đời là cái vòng luẩn quẩn, họ hoàn toàn không làm chủ được bản thân, cuộc đời Ai làm cho họ khổ, thật bi đát họ chỉ biết than thân trách phận kêu trời Niềm cay đắng, bị áp bức bóc lột biết bao giờ cho hết nỗi oan khiên Đời cái cò gian lao điêu đứng rồi đời cò con cũng điêu đứng lao đao Trong họ niềm khao khát cháy bỏng được sống hạnh phúc, được thoát khỏi nghèo nàn cho chính họ và kiếp sau của họ Bài ca dao chứa chan tình nhân đạo và giá trị tố cáo phản kháng sâu sắc Đây cũng chính tiếng nói tập thể của những người dân lao động trong xã hội áp bức bất công Đọc bài ca dao chúng ta càng đồng cảm hơn với những con người khốn khổ một thời trong xã hội ấy

Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh

nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các

trường chuyên danh tiếng

I Luyện Thi Online

- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học

- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán : Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các

trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn

II Khoá Học Nâng Cao và HSG

- Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Toán Nâng Cao, Toán Chuyên dành cho các em HS THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt

ở các kỳ thi HSG

- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp dành cho

học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt

thành tích cao HSG Quốc Gia

III Kênh học tập miễn phí

- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các

môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất

- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi miễn

phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh

Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai

Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%

Học Toán Online cùng Chuyên Gia

HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí