Tài liệu Kỹ năng sống cho học sinh trung học phổ thông

Mục tiêu của giáo dục phổ thông: giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân , tính năng động và sáng tạ

1

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THĂNG BÌNH

GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG

CHO HỌC SINH THCS

2

Mục tiêu của giáo dục phổ thông: giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng

cơ bản, phát triển năng lực cá nhân , tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Luật Giáo dục (2005)

ĐẶT VẤN ĐỀ

3

Kỹ năng sống là tập hợp rất nhiều kỹ năng tâm lý xã hội và giao tiếp cá nhân giúp cho con người đưa ra những quyết định có cơ sở, giao tiếp một cách có hiệu quả, phát triển các kỹ năng tự xử lý và quản

lý bản thân nhằm giúp họ có một cuộc sống lành mạnh và

có hiệu quả

Kỹ năng sống là gì?

Nêu những kỹ năng sống mà mình biết?

4

Giáo dục kỹ năng sống là giáo dục cách sống tích cực trong

xã hội hiện đại, là xây dựng những hành vi lành mạnh và thay đổi những hành vi, thói quen tiêu cực trên cơ sở giúp người học có kiến thức, giá trị, thái độ và kỹ năng thích hợp.

GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG LÀ GÌ?

5

Từ kỹ năng sống có thể thể hiện thành những hành động cá nhân và những hành động đó sẽ tác động đến hành động của những người khác cũng như dẫn đến những hành động nhằm thay đổi môi trường xung quanh, giúp nó trở nên lành mạnh

Các kỹ năng sống chính là sự bổ sung cần thiết

về kiến thức và năng lực cho một cá nhân, để

họ có thể hoạt động một cách độc lập, giúp họ tránh được những khó khăn trong quá trình sống và làm việc

TẠI SAO CẦN GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TRUNG HỌC ?

6

Bao gồm các kỹ năng

như: Tư duy phê phán,

giải quyết vấn đề,

nhận thức hậu quả,

ra quyết định, khả năng

sáng tạo, tự nhận thức

về bản thân, đặt

mục tiêu, xác

định giá trị

Kỹ năng đương đầu  với cảm xúc: Bao gồm động cơ, ý thức trách nhiệm, cam kết, kiềm chế căng thẳng kiểm soát được cảm xúc,

tự quản lý, tự giám sát

và tự điều chỉnh

Kỹ năng xã hội  hay kỹ năng tương tác:

Bao gồm kỹ năng giao tiếp; tính quyết đoán; kỹ năng thương thuyết / từ chối; lắng nghe tích cực, hợp tác, sự thông cảm, nhận biết sự thiện cảm của người khác v.v…

CẦN TRANG BỊ CHO HỌC SINH

(Theo UNESCO) 7

gồm: Kỹ năng tự nhận thức; lòng tự trọng; sự kiên định;

đương đầu với cảm xúc; đương đầu với căng thẳng.

Kỹ năng nhận biết và sống với người khác

bao gồm: Kỹ năng quan hệ / tương tác liên nhân cách; sự cảm thông; đứng vững trước áp lực tiêu cực của bạn bè hoặc của người khác;

thương lượng giao tiếp có hiệu quả.

Kỹ năng ra quyết định một cách hiệu quả

bao gồm các kỹ năng: Tư duy phê phán; tư duy sáng tạo;

ra quyết định; giải quyết vấn đề.

KỸ NĂNG

TỰ NHẬN THỨC

là khả năng một người

nhận biết đúng đắn rằng:

mình là ai, sống trong hoàn

cảnh nào, yêu thích điều gì,

ghét điều gì, điểm mạnh và

điểm yếu của mình ra sao,

vị trí của mình trong mối

quan hệ với người khác ntn,

nhận biết cảm xúc của mình

có ảnh hưởng ntn đến suy

nghĩ và hành vi; hay mình

có thể thành công ở

những lĩnh vực

nào,

KỸ NĂNG KIÊN ĐỊNH

là khả năng thể hiện cảm xúc, tình cảm, suy nghĩ của bản thân

để bảo vệ quyền của mình, giá trị của mình, quyết định của mình nhưng không làm tổn thương đến cảm xúc và quyền của người khác

KỸ NĂNG

TỪ CHỐI

là “nghệ thuật nói không” với những điều người khác

đề nghị, nhưng bản thân mình không thích, không muốn, không có khả năng thực hiện, nhưng lại không làm tổn thương lớn tới mối quan hệ vốn có.

MỘT SỐ KỸ NĂNG ĐƯỢC GIỚI THIỆU TRONG CHƯƠNG TRÌNH

9

KỸ NĂNG RA QUYẾT ĐỊNH

là tổng hoà một loạt các kỹ năng và hành động của bản thân để đưa

ra một quyết định đảm bảo cá nhân đạt được một kết quả nào đó theo

mong muốn của bản thân:

1 Hiểu vấn đề 2 Nhận định các giải pháp

3 Đưa ra các lý lẽ tán thành và phản đối cho mỗi lựa chọn

4 Lựa chọn phương án phù hợp nhất

5 Thực hiện quyết định

KỸ NĂNG HỢP TÁC

là khi mọi người biết làm việc chung với nhau và cùng hướng về một mục tiêu chung Một người biết hợp tác thì có những lời lẽ tốt đẹp và cảm giác trong sáng

về người khác cũng như đối với nhiệm vụ.

KỸ NĂNG LẮNG NGHE

Nghe, nói, đọc, viết là bốn kỹ năng giao tiếp quan trọng cho mỗi con người Khi đi học, chúng ta dành: 45% thời gian để học viết,

35% để học đọc, 25% để học nói, nhưng ít ai được dạy

để lắng nghe Nhưng lớn lên, ra đời chúng ta

nhận ra chính kỹ năng lắng nghe mới là quan trọng hàng đầu

10

 Phương pháp thuyết trình

 Phương pháp kích não (động não, bão não, khởi động, )

 Phương pháp nghiên cứu tình huống

 Phương pháp trò chơi

PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG

GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG

11

I KHẢ NĂNG GIÁO DỤC KNS TRONG HĐGD NGLL Ở THCS:

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (HĐGD NGLL) là một bộ phận của quá trình giáo dục ở nhà trường phổ thông nói chung và trường THCS nói riêng Đó là những hoạt động được tổ chức ngoài giờ học các môn học văn hoá ở trên lớp HĐGD NGLL là sự tiếp nối hoạt động dạy học trên lớp, là cầu nối gắn lí thuyết với thực tiễn và đời sống xã hội, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức với hành động, góp phần hình thành tình cảm, niềm tin đúng đắn ở học sinh

GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG TRONG HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ

LÊN LỚP Ở TRUNG HỌC CƠ SỞ

12

 Củng cố và khắc sâu những kiến thức của các môn học; mở rộng và nâng cao hiểu biết cho học sinh về các lĩnh vực của đời sống xã hội, làm phong phú thêm vốn tri thức, kinh nghiệm hoạt động tập thể của học sinh.

như : kỹ năng giao tiếp ứng xử có văn hoá; kỹ năng tổ chức quản lý và tham gia các hoạt động tập thể với tư cách là chủ thể của hoạt động; kỹ năng tự kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, rèn luyện; củng cố, phát triển các hành

vi, thói quen tốt trong học tập, lao động và công tác xã hội.

động xã hội; hình thành tình cảm chân thành, niềm tin trong sáng với cuộc sống, với quê hương đất nước; có thái độ đúng đắn đối với các hiện tượng tự nhiên và xã hội.

HĐGD NGLL là điều kiện thuận lợi để học sinh phát huy vai trò chủ thể HĐGD, nâng cao tính tích cực chủ động, năng động, sáng tạo trong hoạt động HĐGD NGLL góp phần quan trọng vào sự hình thành và phát triển nhân cách cho các em Với ý nghĩa và định hướng đó, mục tiêu của HĐGD NGLL ở trường THCS nhằm:

13

Với vị trí và vai trò tiếp cận xã hội và giáo dục đạo đức nhân cách rất đặc trưng của HĐGD NGLL Như vậy, HĐGD NGLL thực sự cần thiết và có nhiều khả năng giáo dục KNS cho học sinh Khả năng giáo dục KNS cho học sinh thông qua việc chuyển tải các nội dung của HĐGD NGLL bằng các hình thức, phương pháp/kỹ thuật dạy học tích cực theo định hướng tiếp cận

và giáo dục KNS sẽ rất có hiệu quả trong thực tiễn giáo dục ở nhà trường

Với mục tiêu như vậy, HĐGD NGLL là điều kiện tốt nhất

để học sinh phát huy vai trò chủ thể, tính tích cực, chủ động của các em trong quá trình học tập và rèn luyện HĐGD NGLL vừa củng cố, bổ sung, mở rộng kiến thức đã học, vừa phát triển các kĩ năng cơ bản của học sinh phù hợp với yêu cầu, mục tiêu của giáo dục và đòi hỏi của xã hội

14

1 Về kiến thức:

- Hiểu được ý nghĩa của việc học tập và rèn luyện KNS trong HĐGD NGLL.

- Hiểu nội dung của một số KNS cần thiết của người HS THCS.

- Trình bày được lợi ích của các KNS đối với bản thân trong học tập, rèn luyện ở nhà trường và trong cuộc sống ở gia đình, cộng đồng xã hội.

II MỤC TIÊU GIÁO DỤC KNS TRONG HĐGD NGLL Ở THCS

Thông qua các hình thức, phương pháp tổ chức các HĐGD NGLL ở THCS, giúp HS :

2 Về kĩ năng :

- Biết cách rèn luyện các KNS qua việc tham gia các HĐGD NGLL của lớp, của trường.

- Biết thực hành và vận dụng các KNS trong giao tiếp/ứng xử tích cực với bản thân, với người khác; với các tình huống trong HĐGD NGLL và trong cuộc sống ở nhà trường, gia đình và cộng đồng.

3 Về thái độ :

- Có ý thức và thái độ tích cực tham gia các HĐGD NGLL một cách chủ động, tự giác.

- Có ý thức rèn luyện các KNS trong các hoạt động cụ thể của HĐGD NGLL

15

Chúc các thầy cô sức khỏe

và thành công!

16