Tuy nhiªn nh÷ng giê d¹y nh vËy míi chØ xuÊt hiÖn lÎ tÎ, chñ yÕu lµ nh÷ng giê thao gi¶ng, chuyªn ®Ò, thi gi¸o viªn giái... §ång thêi giíi thiÖu mét sè trß ch¬i trong d¹y häc m«n GDCD..[r]
Trang 1a đặt vấn đề
I lời mở đầu
Một đất nớc phát triển thì ở đó có một nền giáo dục phát triển Sự phát triển nh vũ bão của khoa học và công nghệ tiên tiến trên thế giới cũng nh nớc ta hiện nay đòi hỏi phải có một nền giáo dục phát triển toàn diện Nhng trong xu thế hiện nay các bộ môn khoa học tự nhiên đang chiếm u thế, bộ môn xã hội có phần
bị xem nhẹ “xem nhẹ ” ” Nhng trong giáo dục không ai muốn phủ nhận vai trò của các bộ môn khoa học xã hội Để tránh đợc tình trạng trên cần phải đổi mới mạnh mẽ
ph-ơng pháp giáo dục, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp t duy, sáng tạo của ngời học là rất cần thiết, từng bớc áp dụng các phơng pháp tiên tiến hiện đại vào trong quá trình dạy học, đảm bảo thời gian tự học, tự nghiên cứu của học sinh Cũng chính vì lẽ đó mục tiêu đào tạo của nhà trờng phổ thông là hình thành và phát triển nhân cách tốt đẹp cho thế hệ trẻ Đó là nhng công dân
t-ơng lai, những ngời lao động mới phát triển hài hòa trên tất cả các mặt: Đức – Trí -Thể –Mỹ, góp phần to lớn trong việc thực hiện mục tiêu Công nghiệp hóa, Hiện đại hóa đất nớc Do vậy vấn đề nâng cao chất lợng giáo dục đợc coi là quốc sách hàng đầu
Nhng môn giáo dục công dân ở trờng THCS hiện nay lại gặp khó khăn là do nhận thức của học sinh về môn học này còn cha đúng trong khi môn Giáo dục công dân là môn học có vai trò quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục của trờng THCS, góp phần hình thành nhân cách toàn diện cho học sinh
Cùng với khó khăn trên môi trờng tiếp xúc của các em cũng gặp nhiều khó khăn, xã hội ngày càng phát triển thì kéo theo đó là các tệ nạn xã hội cũng nảy sinh đi ngợc với bài học giáo dục công dân mà các em đợc học nhà trờng Chính những tệ nạn xã hội đó nó làm cho căn bệnh nhiễm HIV/AIDS ngày càng có chiều hớng gia tăng Để giúp các em có thể chủ động phòng tránh trớc những căn bệnh thế kỷ đó ngời giáo viên cần trang bị cho các em đầy đủ những kiến thức pháp luật cần thiết Do vậy ngoài tiết học chính khóa thì tiết ngoại khóa cũng rất quan trọng, là dịp để các em tìm hiểu sâu hơn về những vấn đề đang diễn ra hàng ngày, về lịch sử dân tộc v v
Từ đó việc đổi mới phơng pháp giáo dục nhằm nâng cao chất lợng giáo dục phổ thông cơ sở là một việc làm rất cần thiết trong dạy học môn giáo dục công dân nói chung và giờ học ngoại khóa nói riêng Để từ đó thu hút học sinh có hớng thú hơn trong các giờ học môn giáo dục công dân
II.thực trạng của vấn đề nghiên cứu.
1.Thực trạng.
a Đối với việc học.
Hiện nay tại một số trờng THCS bộ môn giáo dục công dân không đợc
ng-ời học quan tâm, thậm chí trong suy nghĩ của học sinh và phụ huynh đó là môn học phụ, chẳng bao giờ thi tốt nghiệp Chính vì thế mà hớng thú học tập đối với môn học này không cao.Thêm vào đó kiến thức của môn GDCD thờng khô và
Trang 2khó, có tính pháp lý và pháp luật cao Song cũng rất phong phú ở từng phần, từng bài, ở mỗi khối bao giờ cũng có 2 phần (phần Đạo đức và phần Pháp luật) Trong
đó phần Pháp luật có lợng kiến thức lớn, chủ yếu là các điều luật, văn bản luật, hiến pháp Do vậy để hiểu và tiếp thu đợc là rất khó, điều này cũng phần nào ảnh hởng đến học tập của học sinh
b Đối với việc dạy.
Việc dạy học môn GDCD ở trờng THCS còn rất nhiều bất cập, giáo viên đợc
đào tạo chuyên ban, chính ban còn ít, chủ yếu là liên kết ban, có thể nói giáo viên nào dạy môn này cũng đợc Do vậy giáo viên cũng ít quan tâm chú trọng đến chuyên môn, giáo viên hiểu thế nào thì truyền thụ thế ấy Ngoài ra việc dạy và học còn mang tính chất thụ động cha phát huy đợc tính chủ động, sáng tạo của học sinh Vì vậy hiệu quả dạy và học cha cao, cha đáp ứng yêu cầu và nhiệm vụ của bộ môn Hầu hết các tiết học diễn ra một cách khô khan, nghèo nàn về phơng pháp, nặng về thuyết trình, giảng giải vấn đáp Các phơng tiện dạy học cũng ít khi
đợc sử dụng, tình trạng dạy chay vẫn phổ biến, hình thức tổ chức còn nghèo nàn, chỉ bó hẹp trong khuôn khổ, lên lớp đại trà, học sinh ít có cơ hội đợc tổ chức học tập theo nhóm tổ Nhất là đối với những tiết thực hành ngoại khóa cha đợc coi trọng và đầu t đúng mức, chủ yếu vẫn là do giáo viên “xem nhẹ ” tự biên, tự diễn” , thậm chí
có nhiều tiết còn bị sử dụng vào những mục đích khác mà không phải là thực hành hay ngoại khoá
Trong những năm gần đây, cũng đã xuất hiện những yếu tố mới trong đổi mới phơng pháp dạy học bộ môn nh: Giáo viên đã chú ý đầu t công sức hơn, sử dụng nhiều phơng pháp dạy học bộ môn hơn nh cho học sinh phân tích tình huống, thảo luận, đàm thoại, đã sử dụng các phơng tiện dạy học, các hình thức dạy học đa dạng hơn Tuy nhiên những giờ dạy nh vậy mới chỉ xuất hiện lẻ tẻ, chủ yếu là những giờ thao giảng, chuyên đề, thi giáo viên giỏi Đôi khi cả trong những giờ dạy nh vậy giáo viên cũng cha định hình rõ rệt về phơng pháp, sử dụng phơng pháp còn lúng túng, đôi khi còn có tính hình thức
Một trong những nguyên nhân chủ yếu của tình hình trên là sách giáo khoa, sách giáo viên mới chỉ cung cấp thông tin cha thực sự là phơng tiện giúp giáo viên hớng dẫn học sinh tìm tòi, khám phá, cha phù hợp với cách dạy mới Ngoài ra các điều kiện và phơng tiện còn thiếu thốn cũng khó khăn cho quá trình
đổi mới phơng pháp dạy học bộ môn
Tất cả những khó khăn trên đã không gây đợc hứng thú học tập cho học sinh, không khí lớp học nặng nề hoặc ồn dẫn đến chất lợng không đồng đều
2 Kết quả của thực trạng.
Những nguyên nhân trên đây đã dẫn tới học sinh không có hớng thú học tập
đối với bộ môn GDCD thậm chí có thái độ xem thờng Để khắc phục tình trạng trên cần phải đổi mới phơng pháp dạy học bộ môn
Qua một thời gian dạy môn GDCD lớp 8 theo phơng pháp đổi mới tôi đã thu đợc một số kết quả nhất định đối với bộ môn nhất là đối với những tiết ngoại khoá Bởi vì từ trớc đến nay tiết ngoại khoá cha đợc giảng dạy phổ biến, những tiết ngoại khoá chỉ trên danh nghĩa là cho học sinh lên lớp để ôn tập hoặc có tổ
Trang 3chức thì chỉ mang tính hình thức, không có nội dung, chủ đề cụ thể, (mà yêu cầu mỗi khối học có từ 3 đến 5 tiết là thực hành ngoại khoá, đặc biệt là môn GDCD lớp 8 lại có tới 5 tiết là thực hành ngoại khoá) Nên ngời giáo viên phải nắm bắt
đợc tình hình xã hội, tình hình của địa phơng để cho học sinh nghiên cứu, cụ thể vấn đề ngày nay đang đợc xã hội quan tâm đó là căn bệnh HIV/AIDS, một căn bệnh vô cùng nguy hiểm cho xã hội hiện nay
Để tìm ra cách giải quyết tốt nhất cho thực trạng trên, tôi đã có cuộc điều tra nhỏ đối với những giáo viên dạy môn GDCD qua các đợt học chuyên đề, bồi d-ỡng thờng xuyên trong huyện Nga Sơn nh sau:
Tổng số giáo
viên Xây dựng tốt giờ ngoại khoá Khó khăn trong việc xây dựnggiờ ngoại khoá
Tổng số % Tổng số %
27 10 37% 17 63% Cũng theo điều tra của thực trạng trên tại một số tiết ngoại khoá của học sinh khối 8 trờng THCS Nga vịnh khi cha áp dụng phơng pháp đổi mới cho kết quả nh sau:
Tổng số học
sinh
Hứng thú học tập Không hớng thú học tập Tổng số % Tổng số %
76 25 33% 51 67% Xuất phát từ lý do trên tôi đã mạnh dạn chọn đề tài ngoại khoá : Chủ đề
“xem nhẹ ” Phòng, chống nhiễm HIV/AIDS ở địa phơng” để trình bày một số kinh nghiệm
mà bản thân tôi đã giảng dạy và thực hành ở khối 8( lớp 8A, 8B) “xem nhẹ ” Tiết 32 , kỳ II năm học 2008 -2009” tiết ngoại khoá này đã đợc tôi thực hành thành công và có hiệu quả trong giảng dạy Đồng thời giới thiệu một số trò chơi trong dạy học môn GDCD Tuy nhiên trong khuôn khổ của một sáng kiến kinh nghiệm do giới hạn
về năng lực đang đợc xem nh là ý kiến đề xuất của cá nhân, tôi tin chắc rằng sẽ
đóng góp một phần nhỏ trong đổi mới phơng pháp đổi mới dạy học môn GDCD
Trang 4B giải quyết vấn đề
I.giải pháp thực hiện
Trong học tập nói riêng hay nghiên cứu nói chung việc tạo ra hứng thú có giá trị rất lớn với hiệu quả công việc Do vậy muốn lôi cuốn học sinh vào việc học thì ngoài tiết học chính khoá thì tiết ngoại khoá cũng không kém phần quan trọng
Nó giúp học sinh nhận biết đợc các phẩm chất đạo đức mà mỗi con ngời cần phải
có, hiểu biết đợc các vấn đề của xã hội, những vấn đề của Đảng và Nhà nớc ta, những vấn đề cấp bách, thời sự hiện nay đang diễn ra hàng ngày
Để làm đợc điều đó trớc hết phải đa dạng hoá các phơng pháp và hình thức dạy học bộ môn, khắc phục tính đơn điệu, nghèo nàn trong việc áp dụng các
ph-ơng pháp và hình thức dạy học Từ đó kích thích học sinh ham học môn GDCD nói chung và các giờ ngoại khoá nói riêng thì giáo viên cần phải:
1 Đổi mới phơng pháp dạy học: Trong một tiết học ngoại khoá giáo viên cần kết hợp tốt nhiều phơng pháp khác nhau để làm cho bài giảng thêm sinh động tránh
đợc sự nhàm chán của học sinh
2 Đổi mới nội dung dạy học: Giáo viên nên lựa chọn những chủ đề mới mẻ, dễ thu hút học sinh những vấn đề nóng bỏng có tính thời sự Không nên tổ chức các nội dung lặp đi lặp lại sẽ không kích thích tính ham học của học sinh
3 Đồ dùng dạy học là một công cụ cần thiết của bất kỳ một môn học nào, để tiết học đạt kết quả giáo viên cũng cần phải làm những đồ dùng dạy học cần thiết , những t liệu cần thiết, những tranh ảnh có liên quan đến bài dạy
II.biện pháp tổ chức thực hiện
Để lôi cuốn học sinh vào tiết học ngoại khoá ngời giáo viên cần phải:
1 Lựa chọn chủ đề ngoại khoá.
Giáo viên phải lựa chọn chủ đề có tính thời sự nóng hổi, đang đợc Đảng và Nhà nớc quan tâm, đợc đa vào chơng trình hành động của tổ chức Đoàn, Đội ở tr-ờng học Do vậy vấn đề tổ chức thực hành ngoại khoá GDCD, để phát huy có hiệu quả, giáo viên cần biết cách tổ chức một tiết ngoại khoá với chủ đề: “xem nhẹ ” Phòng, chống nhiễm HIV/AIDS ở địa phơng” .Với các hình thức đa dạng, phong phú, với phơng pháp thích hợp thì sẽ kích thích đợc học sinh có lòng nhiệt huyết khi tham gia
2.Chuẩn bị cho tiết ngoại khoá.
Đây đợc coi là một công việc quan trọng và có ý nghĩa quyết định đến thành công của tiết dạy
a.Đối với giáo viên :
Trớc khi tiến hành tiết ngoại khoá giáo viên phải lựa chọn chủ đề, sau khi
đã lựa chọn đợc chủ đề giáo viên cần phải:
Một là: tập hợp các tài liệu nói về chủ đề đó
Hai là: các tranh ảnh có liên quan đến các chủ điểm
Ba là:Các dụng cụ cần thiết để sắm vai
Bốn là:Giấy khổ Ao , bảng thảo luận nhóm
Năm là: Máy chiếu đa năng, máy vi tính phục vụ cho giảng dạy
Trang 5Tuỳ theo yêu cầu của từng chủ điểm giáo dục mà sử dụng hợp lý các ph ơng tiện, trang thiết bị tránh lãng phí hoặc sử dụng một cách hình thức
b.Đối với học sinh:
Vì đây là tiết ngoại khoá do vậy để đạt đợc kết quả cao, khuyến kích học sinh tích cực tham gia giáo viên cần cho học sinh biết trớc chủ đề ngoại khoá, sau
đó yêu câù học sinh về tìm hiểu những thông tin có liên quan đến chủ đề, ngoài
ra cần động viên các em tích cực tự giác tham gia
3.Tiến hành tổ chức giờ dạy ngoại khoá.
Để thực hành tốt giờ dạy ngoại khoá bản thân tôi thờng xuyên nắm bắt các thông tin, các vấn đề cụ thể để cho học sinh nghiên cứu Sau một thời gian nghiên cứu và giảng dạy các tiết ngoại khoá theo phơng pháp đổi mới tôi đã thu đợc nhiều kết quả Sau đây là tiết ngoại khoá mà tôi áp dụng theo phơng pháp đổi mới
và đã thành công
Giờ dạy thực nghiệm:
Tiết 32:Thực hành ngoại khoá.
Chủ đề “Phòng, chống nhiễm HIV/AIDS ở địa phơng”
Môn : giáo dục công dân 8 Năm học 2008-2009.
A Mục tiêu tiết ngoại khóa giúp hs nắm đợc:
* Về Kiến thức: Qua tiết ngoại khoá giúp học sinh hiểu đợc:
- Tính chất nguy hiểm của HIV/AIDS
- Các biện pháp phòng tránh để không bị nhiễm HIV/AIDS
- Trách nhiệm của nhà nớc, gia đình và công dân trong việc phòng, chống nhiễm HIV/DIDS
* VềThái độ :
-Tham gia ủng hộ những hoạt động phòng, chống HIV/AIDS
- Không phân biệt đối xử với ngời nhiễm HIV/AIDS
* Về Kĩ năng:
- Biết giữ mình để không bị nhiễm HIV/AIDS
-Tích cực tham gia các hoạt động phòng chống HIV/AIDS
B Chuẩn bị của giáo viên và học sinh.
a Đối với giáo viên
- Để tiến hành tiết ngoại khoá này giáo viên cần chuẩn bị các thông tin cần
thiết có liên quan đến chủ đề ngoại khoá nh : các số liệu về ngời nhiễm HIV/AIDS ở thế giới, Việt nam, Thanh hoá và đặc biêt ở Nga vịnh
-Tranh ảnh có liên quan đến tiết ngoại khoá, viđio clíp
b Đối với học sinh
- Học sinh là ngời tham gia trực tiếp trong quá trình thực hiện, do vậy nên
động viên các em nhiệt tình tham gia Ngoài ra các em cần chuẩn bị những số liệu ngời nhiễm HIV/AIDS ở địa phơng, phơng tiện để sắm vai
c Phơng pháp :Giáo viên cần áp dụng một số phơng pháp sau:
- Sắm vai
- Thi hùng biện giữa các nhóm
Trang 6- Tổ chức trò “xem nhẹ ” chơi nhanh tay nhanh mắt”
D Hoạt động dạy học
- Giáo viên giới thiệu bài bằng một số tranh ảnh nói về tệ nạn xã hội Từ đó giáo viên dẫn dắt học sinh để vào bài
Bài mới
Trang 7Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt
*Hoạt động 1:GV tổ chức cho HS “xem nhẹ ” săm vai”
-GV:Đa ra tình huống: Hiền đến rủ Thuỷ đến
nhà Huệ chơi Thuỷ nói: “xem nhẹ ” Cậu không biết là
chị của Huệ bị ốm à? Ngời ta nói chị ấy bị
AIDS Tớ sợ lắm, nhỡ bị lây thì chết, tớ không
đến đâu!”
- GV: Chia lớp thành 4 nhóm và đa ra luật
chơi
- HS: Cử ngời chơi, tự viết lời thoại
( thời gian chuẩn bị cho trò chơi là 5 phút )
- HS: hết thời gian các nhóm lên sắm vai
- GV: nhận xét và kết luận
? Em có đồng tình với Thuỷ không? Vì sao?
-HS: trả lời
-GV kết luận
-GV:yêu cầu HS nắc lại khái niệm HIV/AIDS
? Nêu các con đờng lây truyền HIV/AIDS?
-HS:nêu
GV: Cho HS quan sát hình ảnh các con đờng
lây truyền và cho HS xem đoạn viđiô clíp nói
về các con đờng lây truyền
? Theo em nguyên nhân nào dẫn đến con ngời
mắc phải HIV/AIDS ?
-HS: Trả lời
- GV nhận xét và kết luận nguyên nhân chính
dẫn đến HIV/AIDS
- GV đa ra số liệu cụ thể :
+ Thế giới: Tổng số ngời nhiễm HIV/AIDS
còn sống là: 33.200.000( tính đến tháng
12/2007)
Số HIV mới phát hiện năm 2007: 2.500.000
ngời
Số tử vong do AIDS năm 2007: 2.100.000
ng-ời
+ ở Việt Nam: 100% các tỉnh thành phố đều
có ngời niễm HIV/AIDS
Tổng số ngời nhiễm HIV hiện còn sống là:
135171 ngời
Tổng số bện nhân AIDS còn sống : 29.134
- Các con đờng lây truyền: +Truyền máu
+Mẹ truyền sang con + Quan hệ tình dục
Trang 8Tổng số ca tử vong do AIDS : 41.418 ngời
( Tính đến hết ngày 31/10/2008 )
Dự báo năm 2010 : 311.500( theo nguồn từ cục
phòng, chống HIV/AIDS Việt Nam )
+ Thanh Hoá :
Ngời bị nhiễm đầu tiên đợc phát hiện vào
11/1995
Ngời nhiễm HIV đợc phát hiện 451/634 xã,
phờng (71,14) và 27/27 huyện/thị (100%)
.Tính đến 28/2/2009( số tích luỹ)
Số nhiễm HIV: 3.474 ngời
Bệnh nhân AIDS: 1.052 ngời
Tử vong do AIDS: 543 ngời
(Theo nguồn số liệu: TTPC HIV/AIDS Thanh
Hoá)
? Qua số liệu trên, em có suy nghĩ gì về tình
hình HIV/AIDS hiện nay?
- HS: Ngày càng gia tăng
? HIV/AIDS gây hậu quả nh thế nào?
- HS:trả lời
? Để phòng chống HIV/AIDS pháp luật nớc ta
quy định nh thế nào?
HS: trả lời
- GV: nhận xét và rút ra kết kuận
? Các biện pháp phòng tránh HIV/AIDS?
HS:Trả lời cách phòng tránh
- GV:nhận xét và kết luận
-? ở địa phơng em đã có ngời nhiễm
HIV/AIDS cha?
- HS: liên hệ trả lời
? Nhân dân và chính quyền địa phơng em đã có
những biện pháp gì để giúp đỡ những ngời
- Hậu quả:
+ ảnh hởng đến kinh tế-xã hội
+ ảnh hởng đến sức khoẻ, nòi giống của dân tộc
+ Gia đình tan nát
- Cách phòng tránh:
+ Tránh tiếp xúc với máu
ng-ời nhiễm HIV/AIDS
+ Không dùng chung bơm kim tiêm
+ Không quan hệ tình dục bừa bãi,
Trang 9nhiễm HIV/AIDS đó?
- HS: trả lời
? Gia đình em và Bản thân em đã làm gì đối
với những ngời nhiễm HIV/AIDS?
- HS: liên hệ bản thân
- GV: nhận xét
*Hoạt động 2: GV tổ cức trò chơi Thi hùng
biện giữa các nhóm tổ: “xem nhẹ ” Suy nghĩ của em về
căn bệnh HIV/AIDS và lối sống của thanh niên
hiện nay”
Mục đích: Phần thi này là rèn luyện cho các
em cách ứng xử về vấn đề HIV/AIDS Để từ đó
giúp các em có cái nhìn đúng đắn, tránh xa với
căn bệnh này, cũng nh thấy đợc lối sống buông
thả của một bộ phận thanh thiếu niên trong thời
kỳ mở cửa
GV:Chia lớp thành 2 đội , mỗi đội cử 1 đại
diện lên trình bày phần thi.( thời gian chuẩn bị
phần này là 5 phút, và thời gian thi hùng biện
là 3 phút)
GV: yêu cầu HS thi hùng biện cần đạt đợc
nững yêu cầu sau:
+ Căn bệnh HIV/AIDS là một căn bệnh đang là
một vấn đề nhức nhối và cấp bách của Thế giới
nói chung và Việt Nam nói riêng
+ Nêu đợc tính chất nguy hiểm của HIV/AIDS
+ Nêu đợc lối sống của thanh niên hiện nay
- GV: HS thi xong GV nhận xét và phân đội
chiến thắng
* Hoạt động 3: GV: tổ cức trò chơi “xem nhẹ ” nhanh
tay, nhanh mắt” GV: chia lớp thành 2 đội
Mục đích: Phần thi này nhằm rèn luyện cho
các em kỹ năng nghe, nhìn nhanh
- GV:đọc câu hỏi: nếu đội nào nhấn chuông
nhanh thì đội đó trả lời.( Câu trả lời ở dạng
đúng sai)
Câu hỏi:
- AIDS chỉ lây truyền cho những ngời lao
động (Đúng hay Sai)
- Tệ nạn xã hội là con đờng dẫn đến HIV/
AIDS (Đúng hay Sai)
- HS THCS không bị nhiễm HIV/AIDS
(Đúng hay Sai)
- Sai
- Đúng
Trang 10- Không nên xa lánh ngời nhiễm
HIV/AIDS (Đúng hay Sai)
- Tình hình nhiễm HIV/AIDS của thế giới
cũng nh Việt Nam ngày càng có chiều hớng gia
tăng.( Đúng hay Sai)
- GV: nhận xét và phân đội Thắng –Thua
4 Củng cố
- GV: Tổng hợp kiến thức, nhận xét, rút ra kết
luận cho tiết ngoại khoá
- GV: đọc cho HS nghe về câu chuyện về một
cái chết thơng tâm.( theo Hơng Sen Tạp chí
AIDS và cộng đồng số 9.2003)
5 Dặn dò
- HS : về nhà viết thu hoạch giờ sau nộp
Câu hỏi: Sau khi tìm hiểu tiết ngoại khoá với
chủ đề: Phòng, chống HIV/AIDS ở địa phơng
bản thân em rút ra đợc bài học gì?
- Sai
- Đúng
- Đúng