[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày dạy :
Tiết 19 Bài 16: Cơ năng
A- Mục tiêu
- Tìm đợc ví dụ minh hoạ các khái niệm cơ năng, thế năng và động năng Thấy đợc một cách định tính thế năng hấp dẫn của vật phụ thuộc vào độ cao của vật so với mặt đất và
động năng của vật phụ thuộc vào khối lợng và vận tốc của vật
- Có hứng thú học tập bộ môn và có thói quen quan sát các hiện tợng trong thực tế, vận dụng kiến thức đã học giải thích các hiện tợng đơn giản
B- Chuẩn bị
- Cả lớp: H16.1, H16.4, 1 viên bi thép, 1 máng nghiêng, 1 miếng gỗ
- Mỗi nhóm: 1 lò xo lá tròn, 1 miếng gỗ nhỏ
C- Tổ chức hoạt động dạy học
1- Tổ chức 8A: 8B:
2- Kiểm tra
HS1: Viết công thức tính công suất, giải thích các đại lợng và đơn vị của các đại lợng có trong công thức? Chữa bài tập 15.1(SBT)
3- Bài mới
HĐ1: Tổ chức tình huống học tập(5ph)
- Khi nào có công cơ học ?
- GV thông báo: Khi một vật có khả
năng thực hiện công cơ học, ta nói vật
đó có cơ năng Cơ năng là dạng năng
l-ợng đơn giản nhất Chúng ta sẽ tìm hiểu
các dạng cơ năng trong bài học hôm
nay
- Yêu cầu HS đọc thông tin mục I, trả
lời câu hỏi: Khi nào một vật có cơ năng?
Đơn vị của cơ năng?
HĐ2: Hình thành khái niệm thế năng
(15ph)
- GV treo H16.1a và H16.1b cho HS
quan sát và thông báo ở H16.1a: quả
nặng A nằm trên mặt đất, không có khả
năng sinh công
- Yêu cầu HS quan sát H16.1b và trả lời
câu hỏi: Nếu đa quả nặng lên một độ
cao nào đó thì nó có cơ năng không? Tại
sao?(C1)
- Hớng dẫn HS thảo luận C1
- GV thông báo: Cơ năng trong trờng
hợp này là thế năng
- Nếu quả nặng A đợc đa lên càng cao
thì công sinh ra để kéo B chuyển động
càng lớn hay càng nhỏ? Vì sao?
- GV thông báo kết luận về thế năng
- GV giới thiệu dụng cụ và cách làm thí
nghiệm ở H16.2a,b Phát dụng cụ thí
nghiệm cho các nhóm
- GV nêu câu hỏi C2, yêu cầu HS thảo
luận để biết đợc lò xo có cơ năng
không?
- GV thông báo về thế năng đàn hồi
- HS: Có công cơ học khi có lực tác dụng vào vật và làm vật chuyển dời
- HS ghi đầu bài
I-Cơ năng
- Khi một vật có khả năng thực hiện công cơ
học thì vật đó có cơ năng.
- Đơn vị của cơ năng: Jun (Kí hiệu: J )
II-Thế năng
1- Thế năng hấp dẫn
- HS quan sát H16.1a và H16.1b
- HS thảo luận nhóm trả lời câu C1 C1: A chuyển động xuống phía dới kéo B chuyển động tức là A thực hiện công do đó A
có cơ năng
- Nếu A đợc đa lên càng cao thì B sẽ chuyển
động đợc quãng đờng dài hơn tức là công của lực kéo thỏi gỗ càng lớn
-Kết luận: Vật ở vị trí càng cao so với mặt đất
thì công mà vật có khả năng thực hiện đợc càng lớn, nghĩa là thế năng của vật càng lớn.
2- Thế năng đàn hồi
- Hs nhận dụng cụ, làm thí nghiệm và quan sát hiện tợng xảy ra
- HS thảo luận đa ra phơng án khả thi C2: Đốt cháy sợi dây, lò xo đẩy miếng gỗ lên cao tức là thực hiện công Lò xo khi bị biến dạng có cơ năng
- Kết luận: Thế năng phụ thuộc vào độ biến
dạng đàn hồi đợc gọi là thế năng đàn hồi.
III-Động năng
1- Khi nào vật có động năng?
Trang 2HĐ3 : Hình thành khái niệm động năng
(15ph)
- GV giới thiệu thiết bị và thực hiện thao
tác Yêu cầu HS lần lợt trả lời C3, C4,
C5
- GV tiếp tục làm thí nghiệm 2 Yêu cầu
HS quan sát và trả lời C6
- GV làm thí nghiệm 3 Yêu cầu HS
quan sát và trả lời C7, C8
- GV nhấn mạnh: Động năng của vật
phụ thuộc vào khối lợng và vận tốc của
nó
HĐ4: Vận dụng (5ph)
- GV lần lợt nêu các câu hỏi C9, C10
Yêu cầu HS trả lời
- Tổ chức cho HS thảo luận để thống
nhất câu trả lời
- HS quan sát thí nghiệm 1 và trả lời C3, C4, C5 theo sự điều khiển của GV
C3: Quả cầu A lăn xuống đập vào miếng gỗ B, làm miếng gỗ B chuyển động
C4: Quả cầu A tác dụng vào miếng gỗ B một lực làm miếng gỗ B chuyển động tức là thực hiện công
C5: Một vật chuyển động có khả năng sing
công tức là có cơ năng.
Cơ năng của vật do chuyển động mà có đợc gọi là động năng.
2- Động năng của vật phụ thuộc vào những yếu tố nào?
- HS quan sát hiện tợng xảy ra và trả lời C6, C7, C8
C6: Vận tốc của vật càng lớn thì động năng càng lớn
C7: Khối lợng của vật càng lớn thì động năng càng lớn
C8: Động năng của vật phụ thuộc vào vận
tốc và khối lợng của nó.
IV-Vận dụng
- HS suy nghĩ tìm câu trả lời và tham gia thảo luận để thống nhất câu trả lời
C9: Vật đang chuyển động trong không trung, con lắc đồng hồ,
4- Củng cố
- Khi nào vật có cơ năng? Trong trờng hợp nào cơ năng của vật là thế
thế năng, là động năng?
- Hớng dẫn HS tìm hiểu nội dung phần: Có thể em cha biết (SGK)
5- Hớng dẫn về nhà :
- Học bài và làm bài tập 16.1 đến 16.5 (SBT) Tổ CM
- Đọc trớc bài 17: Sự chuyển hoá và bảo toàn cơ năng