Bài tập 4 : Hãy làm một bài (hoặc một đoạn thơ) theo thể tám chữ với nội dung và vần, nhịp tự chọn..I. QUÊ TÔI.[r]
Trang 1Giáo viên: Hoµng ThÞ Thuý Hoa
Trang 2KIỂM TRA BÀI CŨ
- C¸ch lµm th¬ bèn ch ữ - Líp 6
- C¸ch lµm th¬ n ă m ch ữ - Líp 6
- C¸ch lµm th¬ lôc b¸t - Líp 7
- C¸ch lµm th¬ b¶y ch ữ - Líp 8
học cách làm những thể thơ nào? Hãy kể tên một vài bài thơ mà em được biết được làm theo thể thơ đó?
Trang 3I NhËn diÖn thÓ th¬ t¸m chỮ
Nhắc lại theo ý hiểu của em về thanh, vần, nhịp trong thơ?
- Thanh + Thanh b»ng: gåm thanh kh«ng vµ thanh huyÒn
+ Thanh tr¾c: gåm c¸c thanh s¾c, hái, ng·, nÆng
- VÇn + VÇn ch©n: c¸c tiÕng ë cuèi c¸c c©u vÇn víi nhau
+ VÇn l ng: lµ vÇn ® îc gieo vµo gi ữ a dßng th¬.
+ Gieo vÇn liÒn: lµ vÇn ® îc gieo liªn tiÕp ë cuèi c¸c dßng th¬.
+ Gieo vÇn c¸ch: lµ gieo c¸c vÇn t¸ch ra kh«ng liÒn nhau.
- NhÞp + C¸ch ng¾t nhÞp trong th¬.
Trang 41 Xét ví dụ
- Đoạn a
I Nhận diện thể thơ tám ch ữ
Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối
Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?
đâu những ngày m a chuyển bốn ph ơng ngàn
Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới?
đâu những bỡnh minh cây xanh nắng gội, Tiếng chim ca giấc ngủ ta t ng bừng?
đâu những chiều lênh láng máu sau rừng
Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,
để ta chiếm lấy riêng phần bí mật?
Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?
( Thế Lữ - Nhớ rừng)
- Mỗi dòng thơ đều có tám chữ
- Gieo vần chân liên tiếp chuyển đổi theo
từng cặp: tan- ngàn; mới- gội; bừng-
rừng; gắt- mật.
- Ngắt nhịp đa dạng, linh hoạt không
theo công thức nào
Trang 5Đoạn b
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà ch ă m cháu học.
Nhóm bếp lửa nghĩ th ơng bà khó nhọc,
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên nh ữ ng cánh đồng xa?
(Bằng Việt - Bếp lửa)
Đoạn c
Yêu biết mấy, nh ữ ng dòng sông bát ngát
Gi ữ a đôi bờ dào dạt lúa ngô non Yêu biết mấy, nh ữ ng con đ ờng ca hát Qua công tr ờng mới dựng mái nhà son!
Yêu biết mấy, nh ữ ng b ớc đi dáng đứng Của đời ta chập ch ữ ng buổi đầu tiên Tập làm chủ, tập làm ng ời xây dựng Dám v ơn m ỡ nh cai quản lại thiên nhiên!
(Tố H ữ u- Mùa thu mới)
I Nhận diện thể thơ tám chỮ
1 Xét ví dụ
Trang 6Hoạt động nhúm
Phiếu học tập: Nhận diện đặc điểm của đoạn thơ tám chữ
Số ch ữ trong một
dòng thơ
Cách gieo vần
Cách ngắt nhịp
I Nhận diện thể thơ tám ch ữ
Trang 7Đoạn b
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học.
Nhóm bếp lửa nghĩ th ơng bà khó nhọc,
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?
(Bằng Việt - Bếp lửa)
Đoạn c Yêu biết mấy, những dòng sông bát ngát
Giữa đôi bờ dào dạt lúa ngô non Yêu biết mấy, những con đ ờng ca hát Qua công tr ờng mới dựng mái nhà son!
Yêu biết mấy, những b ớc đi dáng đứng Của đời ta chập chững buổi đầu tiên Tập làm chủ, tập làm ng ời xây dựng Dám v ơn mỡnh cai quản lại thiên nhiên!
(Tố Hữu- Mùa thu mới)
I Nhận diện thể thơ tám ch ữ
Trang 8đ ặc điểm đoạn b đoạn c
Số ch ữ trong một
dòng thơ
Cách gieo vần
Cách ngắt nhịp
Tám ch ữ trong một dòng thơ
Tám ch ữ trong một dòng thơ
- Gieo vần chân gián cách: ngát- hát; non- son; đứng
- dựng; tiên- nhiên
Ngắt nhịp linh hoạt, đa dạng
Ngắt nhịp linh hoạt, đa dạng
- Gieo vần chân liên tiếp: về- nghe;
học- nhọc; bà- xa
I Nhận diện thể thơ tám chỮ
Trang 92 Kết luận:
-Mỗi dòng tám ch ữ , có cách ngắt nhịp rất đa dạng.
-Bài thơ theo thể tám ch ữ có thể gồm nhiều đoạn dài đ ợc chia
thành các khổ … , có thể chia thành các khổ(thường mỗi khổ , có thể chia thành các khổ(th ờng mỗi khổ bốn dòng).
-Cách gieo vần phong phú.
I Nhận diện thể thơ tám ch ữ
1 Xét ví dụ
Trang 102 KÕt luËn:
I NhËn diÖn thÓ th¬ t¸m ch ữ
1 XÐt vÝ dô
Thơ tám chữ là thể thơ mỗi dòng tám chữ,
có cách ngắt nhịp rất đa dạng Bài thơ theo thể tám chữ có thể gồm nhiều đoạn dài ( Số câu không hạn định), có thể được chia thành các khổ (thường mỗi khổ bốn dòng) và có nhiều cách
gieo vần nhưng phổ biến nhất là vần chân (được gieo liên tiếp hoặc gián cách)
3 Ghi nh ớ :
Trang 11Hãy cắt đứt nh ữ ng dây đàn
Nh ữ ng sắc tàn vị nhạt của
Nâng đón lấy màu xanh h ơng
Của ngày mai muôn thuở với
(Tháp đổ- Tố H ữ u)
Bài tập 1 : Lựa chọn các từ: bát ngát, ngày qua, muôn hoa, ca
h ỏt điền vào chỗ trống trong các dòng thơ cho phù hợp:
ca hát
ngày qua bát ngát muôn hoa
I Nhận diện thể thơ tám ch ữ
II Luyện tập nhận diện thể thơ tám ch ữ
Trang 12Bài tập 2 : Lựa chọn các từ: cũng mất, đất trời, tuần hoàn điền vào chỗ trống trong đoạn thơ cho đúng vần
Xuân đ ơng tới nghĩa là xuân đ ơng qua, Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già,
Mà xuân hết, nghĩa là tôi ;
Lòng tôi rộng, nh ng l ợng trời cứ chật.
Không cho dài thời trẻ của nhân gian, Nói làm chi rằng xuân vẫn
Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại!
Còn trời đất nh ng chẳng còn tôi mãi, Nên bâng khuâng tôi tiếc cả ;
Mùi tháng năm đều rớm vị chia phôi, Khắp sông núi vẫn than thầm tiễn biệt
cũng mất
tuần hoàn
đất trời
Trang 13Bài tập 3 : Trong bài thơ sau có chỗ bị chép sai, hãy chỉ ra
chỗ sai, nói lí do và sửa lại cho đúng?
Giờ nao nức của một thời trẻ dại
Hỡi ngói nâu, hỡi t ờng trắng, cửa g ơng!
Những chàng trai mười lăm tuổi rộn ró
R ơng nho nhỏ với linh hồn bằng ngọc… , có thể chia thành các khổ(thường mỗi khổ
(Tựu tr ờng- Huy Cận)
- Âm tiết cuối của câu thơ này phải mang thanh bằng và hiệp vần với ch ữ g ơng ở cuối câu thơ trên. “gương” ở cuối câu thơ trên. ” ở cuối câu thơ trên.
vào tr ờng
Trang 14Làng xóm – quê hương Mái trường- Thầy cô
nội dung và vần, nhịp tự chọn.
Trang 15QUÊ TÔI
Một dải non xanh bãi mía, nương ngô Dân quê tôi trăm họ sống yên lành Đất phồn thịnh vinh hoa đang nở rộ Mảnh đất quê tôi tươi đẹp tựa tranh.
I NhËn diÖn thÓ th¬ t¸m ch ữ
II LuyÖn tËp nhËn diÖn thÓ th¬ t¸m ch ữ
Trang 16NẮNG ẤM SÂN TRƯỜNG
Cây điệp già xòe rộng tán yêu thương.
Lá lấp lánh cười duyên cùng bóng nắng
Giờ đang học, mảng sân vuông lặng vắng
Chim chuyền cành buông tiếng lạnh bâng qươ
Chúng em ngồi nghe thầy giảng bình thơ
Nắng ghé theo chồm lên ngồi bệ cửa
Và cả gió cũng biết mê thơ nữa
Thổi thoảng vào mát ngọt giọng thầy ngâm
Cả lớp say theo từng nhịp bổng trầm
Điệp từng bông vàng ngây rơi xoay tít
Ngày vẫn xuân, chim từng đôi ríu rít
Sà xuống sân tắm nắng ấm màu xanh
Em ngồi yên uống suối mật trong lành
Thời gian như dừng trôi không bước nữa
Không gian cũng nằm yên không dám cựa.
Trang 17Cách làm c ỏc
đã học
Bốn ch Ữ Năm ch Ữ Lục bát Bảy ch ữ Tám ch ữ
HOẠT ĐỘNG NGỮ VĂN TẬP LÀM THƠ
Trang 18
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
1 Ôn lại kỹ năng làm thơ tám chữ.
2 Tập làm một vài bài thơ tám chữ về mái trường, thầy cô.
4 Chuẩn bị bài tiết 55, ngày mai học