Bài giảng Phương pháp nghiên cứu khoa học: Chương 1 giới thiệu tổng quan về phương pháp nghiên cứu thông qua những nội dung sau: Khái niệm nghiên cứu, vai trò của phương pháp nghiên cứu, các loại hình nghiên cứu khoa học, quy trình nghiên cứu, phân biệt giữa 1 dự án và 1 dự án (luận án) nghiên cứu. Mời các bạn cùng tham khảo.
Trang 1NGUYỄN MINH HÀ
TRƯỜNG ĐH MỞ TPHCM
Khái niệm nghiên cứu
Vai trò của phương pháp nghiên cứu
Các loại hình nghiên cứu khoa học
Quy trình nghiên cứu
Phân biệt giữa 1 dự án và 1 dự án (luận án) NC
2
Trang 21 Khái niệm:
NC theo cách nói chung là đề cập đến sự tìm kiếm kiến thức
Hoặc, NC như là 1 sự tìm kiếm thông tin thích hợp một cách
khoa học và có hệ thống về 1 chủ đề nào đó
Thực tế, NC là 1 nghệ thuật của sự tìm kiếm/điều tra khoa học
Hoặc, NC là một cố gắng có hệ thống để có được kiến thức mới
NC là 1 hoạt động hàng lâm, bao gồm việc xác định các vấn đề,
hình thành nên các giả thuyết, thu thập số liệu, tổ chức và đánh
giá dữ liệu, đưa ra các kết luận và cuối cùng là kiểm định các giả
thuyết
3
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU:
Tìm ra sự thật mà bị dấu đi và chưa được khám phá.
Các mục tiêu:
Hiểu thấu đáo về 1 hiện tượng nào đó hoặc đạt được hiểu biết
mới (NC khám phá: exploratory research studies)
Mô tả chính xác các đặc điểm của 1 cá nhân, tình huống hoặc
1 nhóm nào đó (NC mô tả: Descriptive research studies)
Quyết định tần suất hiện tượng xảy ra hoặc cái này liên quan
đến cái khác (NC chuẩn đoán: Diagnostice research studies)
Kiểm định giả thuyết với mối quan hệ nhân quả giữa các biến
(NC kiểm định giả thuyết: Hypothesis – testing research
studies)
Trang 33 ĐỘNG CƠ NGHIÊN CỨU:
Muốn lấy 1 bằng nghiên cứu: Ths, TS với các lợi
ích của việc lấy bằng.
Muốn đối mặt với thách thức trong việc giải quyết
các vấn đề chưa được giải quyết.
Niềm đam mê, sở thích về công việc sáng tạo.
Muốn được phục vụ, cống hiến cho xã hội.
Muốn được kính trọng và danh tiếng.
Khác: chỉ đạo của chính phủ, điều kiện làm việc, tò
mò về cái mới, muốn hiểu về mối quan hệ nhân quả,
5
1 Vai trò của nghiên cứu
Thay đổi cách nhìn nhận của người đọc
Thuyết phục người đọc tin vào 1 điều gì đó
Đưa người đọc đến quyết định và hành động
Dẫn dắt người đọc theo 1 quy trình nào đó
2 Ý nghĩa của nghiên cứu:
Cung cấp cơ sở cho hầu hết các chính sách của chính phủ
trong hệ thống kinh tế (Chính phủ)
Có ý nghĩa đặc biệt giải quyết các vấn đề kế hoạch và hoạt
động kinh tế (nhà kinh tế)
Ý nghĩa cho NC mối quan hệ xã hội và tìm kiếm câu trả lời
cho các vấn đề xã hội (nhà xã hội)
Đối với học viên, nhà khoa học, nhà triết lý, nhà phân tích,
6
Trang 41. Nghiên cứu mô tả và NC phân tích (Descriptive versus
Analytical)
NC Mô tả: bao gồm khảo sát và điều tra tìm thấy sự kiện của
nhiều loại khác nhau Mục đích là mô tả tình trạng của các sự
việc đã/đang tồn tại Có thể sử dụng phương pháp hồi tưởng
lại quá khứ (ex post factor)
NC phân tích: Sử dụng sự kiện/thông tin có sẳn và phân tích
và đánh giá sự quan trọng của vấn đề
2. NC ứng dụng và NC cơ bản (Applied vs Fundamental)
NC ứng dụng: nhằm tìm thấy 1 giải pháp cho 1 vấn đề tức
thời mà đang đối mặt XH hoặc tổ chức,
NC cơ bản: quan tâm đến việc tổng quát hóa vấn đề và với
hình thành nên 1 lý thuyết
7
3 NC định lượng và NC định tính (Quantitative vs Qualitative)
NC định lượng: Dựa vào đo lường số lượng 1 hiện tượng được diễn đạt theo
số lượng.
NC định tính: liên quan đến chất lượng hiện tượng Loại NC này nhắm vào
khám phá động cơ, ước muốn bằng cách phỏng vấn sâu NC về thái độ, ý
kiến, Và NC được thiết kế để tìm ra cảm giác thế nào? Suy nghĩ thế nào về
1 tình huống, chủ đề nào đó NC này quan trọng trong khoa học hành vi
(hành vi con người).
4 NC lý thuyết và NC thực nghiệm (Conceptual vs Empirical)
NC lý thuyết: Liên quan đến 1 (vài) ý tưởng hoặc lý thuyết nào đó Nói chung,
thường được sử dụng bởi các nhà triết gia và các nhà tư tưởng để phát triển
các khái niệm mới hoặc giải thích lại các khái niệm hiện có.
NC thực nghiệm: dựa vào thực tế (trải nghiệm) hoặc quan sát Là NC dựa vào
dữ liệu
Trang 55 Các loại NC khác:
NC lịch sử:
9
10
XĐ
vấn
đề
NC
NC khái
niệm và
lý thuyết
Xem lại
các kết
quả NC
trước
XD các giả thuyết
XD đề cương NC/thiết kế
NC (bao gồm thiết kế mẫu NC)
Thu thập
dữ liệu
Phân tích dữ liệu
(Kiểm định G/thuyết nếu có)
Giải thích kết quả
và viết BC
F
Trong đó: : Thông tin phản hồi : Thông tin phía trước
F
Cơ sở lý thuyết
I
II
III
Trang 61 Bước 1: Xác định vấn đề NC
Có 2 loại vấn đề NC: NC về tình trạng thực tế nào đó,
và NV mối quan hệ giữa các biến số.
- Lĩnh vực NC (nghĩa rộng, mơ hồ) -> thu hẹp vấn đề
NC cụ thể
Trao đổi bạn bè/đồng nghiệp/chuyên gia/ XĐ vấn đề
NC
Tại thời điểm này, phải thực hiện đồng thời:
• Tìm hiểu cơ sở lý thuyết: -> vấn đề NC rõ ràng hơn
• Dữ liệu cần thiết để NC, mqh cần phân tích, và loại kỹ thuật
cần phân tích, -> vấn đề NC có khả thi không
11
2 Bước 2: Tìm hiểu cơ sở lý thuyết: khái niệm, lý
thuyết và các NC trước.
Tóm tắt các lý thuyết và các NC trước liên quan đến vấn
đề NC.
Chọn những khái niêm, lý thuyết thật sự liên quan đến
vấn đề NC để trình bày.
Vào thư viện, internet, tìm các Journals, books,
conference proceedings,
Cách đọc và ghi chú để tóm tắt tài liệu.
Trang 73 Bước 3: Phát triển giả thuyết NC
Giả thuyết NC là 1 giả định của chúng ta, được XD trên cơ sở vấn
đề NC và cơ sở lý thuyết, để chúng ta kiểm định tính hợp lý và
kết quả thực nghiệm của nó
Giả thuyết NC là tiêu điểm của vấn đề NC
Các cách để xác định giả thuyết NC:
Thảo luận với đồng nghiệp, bạn bè, chuyên gia về vấn đề NC, nguồn gốc và
mục tiêu để tìm ra giải đáp.
Kiểm tra dữ liệu và tài liệu (nếu có sẵn) liên quan đến vấn đề NC, hoặc
manh mối nào đó.
Xem lại các nghiên cứu tương tự trước đây trong cùng lãnh vực hoặc cùng
vấn đề liên quan.
Quan sát và phán đoán của người NC về vấn đề NC và về ý kiến của những
cá nhân/đơn vị liên quan
13
4 Bước 4: XD thiết kế NC/Đề cương NC
• Thiết kế NC cần xem xét các vấn đề:
Các cách thức để lấy được thông tin cho NC
Khả năng sẳn có và kỹ năng của người NC và nhóm NC
Lý giải tại sao sử dụng các cách thức trên để lấy thông tin
Thời gian để NC
Chi phí để NC Tài chính có thể để NC
• Do đó, đề cương NC trình bày các bước mà người NC phải đạt
được, bao gồm trình bày vấn đề, cơ sở lý thuyết và giả thuyết, và
trình bày các bước tiếp theo để giải quyết vấn đề
Sẽ NC chi tiết trong những chương sau
14
Trang 85 Bước 5: Thu thập dữ liệu
Có 2 loại dữ liệu:
Dữ liệu thứ cấp: là số liệu tổng hợp từ số liệu sơ cấp.
Tùy theo từng NC mà tìm nguồn dữ liệu thích hợp Thông thường
từ niên giám thống kê, số liệu tổng hợp của các cơ quan chức
năng, số liệu trong các báo cáo,
Dữ liệu sơ cấp: là số liệu thu thập trực tiếp từ đối tượng
NC, thông qua các cách:
- Quan sát các hiện tượng
- Phỏng vấn trực tiếp cá nhân
- Phỏng vấn qua điện thoại
- Qua thư từ (bưu điện/email, )
- Phỏng vấn qua kế hoạch làm việc: thông qua các kế hoạch làm việc để thống
kê
15
6 Bước 6: Phân tích dữ liệu và kiểm định giả thuyết
các giả thuyết: Chi square test, t-test, F-test,
Phần này Xử lý số liệu
Phân tích dữ liệu: Tùy theo dữ liệu và giả thuyết NC mà
lựa chọn kỹ thuật phân tích cho thích hợp.
Kiểm định đòi hỏi người NC phải có kỹ năng về xử lý
số liệu, thông kê, kinh tế lượng,
Trang 97 Bước 7: Giải thích kết quả và viết báo cáo cuối cùng
Viết báo cáo cuối cùng phải trình bày nổi bậc:
Khái niệm và lý thuyết
Khung phân tích
Phương pháp NC
Kết quả phân tích và giải thích kết quả phân tích số liệu
Kết luận, đề xuất và ý nghĩa thực tiễn của NC
Báo cáo nên viết theo cách thức ngắn gọn, xúc tích với văn phong
đơn giản, tránh diễn tả mơ hồ (dường như, có thể, )
Các bảng biểu, đồ thị nên được sử dụng chỉ khi để diễn tả thông
tin cho rõ ràng hơn, dễ hiểu hơn và sinh động hơn
Những hạn chế NC cần được đề cập và những hạn chế khác xảy
ra trong quá trình NC cũng cần được trình bày
17
1 Dự án:
là tập hợp các hoạt động để giải quyết vấn đề
Dự án KD là tập hợp các hoạt động để giải quyết vấn đề
trong KD.
Tập trung của DA có thể dựa vào:
• 1 bộ phận của tổ chức, hoặc so sánh các phần của tổ chức
• 1 tổ chức nào đó
• So sánh 2 hay nhiều tổ chức với nhau
• NC về 1 khu vực công nghiệp/thương mại
• NC về 1 chức năng quản trị
18
Trang 102 Luận án NC (dự án NC): là 1 chủ đề/giả thuyết/tiên
đề được hỗ trợ bởi các chứng cứ và cơ sở lý thuyết.
Mục tiêu của luận án NC là nhằm tạo cho SV 1 cơ hội:
- Kế hoạch, NC và viết 1 đề án để cải thiện sự hiểu biết về 1 vấn đề
tổ chức/kinh doanh/quản trị, và nếu được đề xuất các giải pháp
- Học cách thực hiện NC mà
oTập trung vào 1 vấn đề quan trọng và phức tạp
oThực hiện việc NC ban đầu thành thạo và hiệu quả
oKết hợp giữa lý thuyết và thực tế
oTìm hiểu cặn kẽ cơ sở lý thuyết NC liên quan
oThể hiện sự phân tích và tranh luận hợp lý
oNhạy cảm với những yêu cầu của nhiều khán giả khác nhau
19
KẾT THÚC CHƯƠNG