Giới thiệu một số bài ca dao, đồng dao, trò chơi dân gian dạy trẻ

Ngược lại thì người đứng đầu phải dang tay chạy, cố ngăn cản không cho người thầy thuốc bắt được cái đuôi của mình, trong lúc đó cái đuôi phải chạy và tìm cách né tránh thầy thuốc. Nếu [r]

SƯU TẦM CÁC BÀI ĐỒNG DAO, CA DAO, TRÒ CHƠI DÂN

DAN

Chi chi chµnh chµnh

Chi chi ch nh ch nhà à Cái đanh thổi lửa

Con ngựa đứt cương

Hơi cau ai bán tiếng nghe rao

Tốt vóc mà trong biết thể nàoGiấu để trong buồng e đóng đục

Bày ra trước mắt thấy ngon dao.

Muốn mua nên phải xem từ vú

Có bán xin cho thử cái nào,Chuốt ngót của mình ai dám chắc,Biết lòng biết ruột xỉa tiền trao

(Nhiªu t©m)

Bâ c«ng

Em là con gái Phụng Thiên,Bán rau mua bút mua nghiên cho chồng

Nữa mai chồng chiếm bảng vàng,

Bõ công tắm tưới vun trồng cho rau

Cũng như cái bông hoa lài cặm bãi cứt trâu.

Con ơi con ngủ cho lành,

Mẹ đi gánh nước rửa bành ông voi

Muốn coi lên núi mà coi,Coi bà Quản tượng cỡi voi bành vàng

(Ca dao-tôc ng÷)

Yªu nhau, ghÐt nhau

Yêu nhau yêu cả đường đi,

Ghét nhau ghét cả tông chi họ hàng

Yêu nhau cau sáu bữa ba,

Ghét nhau cau sáu bửa ra làm mười

Yêu nhau xé lụa may quần,

Ghét nhau kể nợ kể nần nhau ra

Yêu nhau vạn sự chẳng nề,

Một trăm chỗ lệch cũng kê cho bằng

Yêu ai thì nói quá ưa,

Ghét ai nói thiếu nói thừa như không

Rủ nhau xuống bể mò cua,

Đem về nấu quả mơ chua trên rừng

Ai ơi chua ngọt đã từng,

Non xanh nước bạc ta đừng quên nhau!

(Ca dao-tôc ng÷)

Quả cau nho nhỏ,

Cái vỏ vân vân

Nay anh học gần,Mai anh học xa.

Tiền gạo là của mẹ cha,Cái nghiên, cái bút thực là của em

Nước chảy xuôi, cá buôi lội ngược

Anh muốn thương nàng,Biết được hay chăng?

( Lª ThÞ Minh) Con chim nho nhỏ,

Cái mỏ xanh xanh

Nó đậu trên cành,

Nó kêu anh Sáu hỡi;

Công cha nghĩa mẹ sinh thành,

ơn non nợ nước tình anh thế nào?

Thuyền quyên phải sánh anh hào,

Phụng hoàng đây có sánh bao với điều

Chậu kiểng kia ai để bìm leo,

Gái khôn ai gá ngãi theo người loàn

( Lª ThÞ Minh)

Nu na nu nèng

Nu na nu nống Cái cóng nằm trong Cái ong nằm ngoài

Củ khoai chấm mật Bụt ngồi bụt khócCon cóc nhảy ra Ông già ú ụ

Bà mụ thổi xôiNhà tôi nấu chè

§ừng dụi mắt

(§ång dao)

Vuèt hét næ

Vuốt hột nổ

Đổ bánh bèo

Xao xác … quạ kêu

Nồi đồng vung méo

Cái kéo thợ may

Cái guộng đắp bờ

Cái cờ làng tế

Cái ghế để trèo

Cái khoèo mót củi

Cái chủi tòe loe

Cái khe nước chảy

Cái xảy xảy rơm

Cái nơm chơm cá

Cái ná bắn chim

Cái kim may áo

Cái gáo múc nước

Cái lược chải đầu

Cái câu câu cá

Cái rá vo gạo

(§ång dao)

Con chim chÝch choÌ

Con chim chích chòe

Nó kêu chích chòe

Nó đậu cành chanh

Nó kêu chích chòeTôi ném hòn sành

Nó quay lông lốcTôi làm một chốc

§ược ba mâm đầyÔng thầy ăn một

Bà cốt ăn haiCái đầu cái tai

§em về biếu chúaChúa hỏi chim gì?

Là con chim chích chòe

Nó kêu chích chòe

Nó đậu cành chanh …

(§ång dao)

B¾c kim thang

Bắc kim thang, cà lang bí rợ

Cột qua kèo là kèo qua cột

Chú bán dầu qua cầu mà té

Em còn nhớ hồi em lên năm

Có chân gà ba không cho ănNếu mày ăn viết tập không được !

Gà nó bới còn đẹp hơn chữ mày

Hôm trời nắng tụi em ra sôngMấy anh bạn bơi bơi như không

Em thường nghe có người nói rằng :

" Chuồn chuồn cắn rốn thì bơi mới được ! "

Mua một cây mía vừa dài vừa cong

Chợ trong cây mía hai đồng

Chợ ngoà hai đồng cây mía

Hỏi rằng bà ba mua mía

Hết bao nhiêu tiền? !!!

(Đồng dao)

Cầu ma

Lạy trời ma xuống Lấy nớc tôi uống Lấy ruộng tôi cày Lấy đầy bát cơm Lấy dơm tôi thổi

(Đồng dao)

Trăng đâu?

Mồng một lỡi traiMồng hai lá lúaMồng ba câu liêmMồng bốn lỡi liềmMồng năm liềm gặtMồng sáu thật trăngMời rằm trăng náumời sáu trăng treoMời bảy sảy giờng chiếuMời tám nằm bếp trấuMời chín nín niêu xôiHai mơi gấc tốt

Hăm mốt nửa đêmHăm hai đeo hoaHăm ba gà gáyHăm bốn ở đâu?

Hăm nhăm ở đấyHăm sáu đã vậyHăm bảy làm sao?

Hăm tmá thế nào?

Hăm chín thế ấy

Ba mơi không thấyMặt mày trăng đâu? !!!

(Đồng dao)

TrÌo lªn c©y bëi h¸i hoa

Trèo lên cây bưởi hái hoa

Bước xuống vườn cà, hái nụ tầm xuân

Nụ tâm xuân nở hoa xanh biếc

Em đi lấy chồng, anh tiếc lắm thay

Ba đồng một miếng trầu cay

Sao anh không hỏi những ngày còn không

Bây giờ em đã có chồng

Như chim vào lồng, như cá cắn câu

Cá cắn câu biết đâu mà gỡ

Chim vào lồng, biết thở nào ra

(Ca dao)

ĐIỆU RU CA DAO

Tôi yêu tiếng nước tôi

Từ khi mới ra đời

Mẹ hiền ru những câu xa vời

ạ à ơi … tiếng ru muôn đờ

(Phạm Duy, Tình Ca)

MẩO ĐUỔI CHUỘT

Mốo đuổi chuộtMời bạn ra đõyTay nắm chặt tayĐứng thành vũng rộngChuột luồn lỗ hổngMốo chạy đằng sauThế rồi chỳ chuột lại đúng vai mốo

Co cẳng chạy theo, bỏc mốo húa chuột

Chuẩn b ị : Sân chơi rộng, số lợng ngời từ 7-10 ngời, tất cả đứng thành vũng

trũn tay năm tay giơ cao tay qua đầu Một ngời đóng làm mèo và một ngời

đóng làm chuột

Luật chơi : 7 đến 10 ngời đứng thành vòng tròn giơ cao tay qua đầu Sau khi

nghe hiệu hiệu lệnh bài hát mà hát hết bài nếu mèo đuổi bắt đợc chuột thìchuột phải nhảy lò cò

Cách chơi: Một người được chọn làm mốo và một người được chọn làm

chuột Hai người này đứng vào giữa vũng trũn, quay lưng vào nhau Khi mọingười hỏt đến cõu cuối thỡ chuột bắt đầu chạy, mốo phải chạy đằng sau Tuynhiờn mốo phải chạy đỳng chỗ chuột đó chạy Mốo thắng khi mốo bắt đượcchuột Rồi hai người đổi vai trũ mốo chuột cho nhau Trũ chơi lại được tiếptục

Rồng rắn lên mây

Chuẩn bị: Sân chơi, số lợng ngời (10-15 ngời), một ngời đứng ra làm thấy

thuốc, những ngời còn lại xếp thành hàng

Luật chơi: Ngời đứng ra làm thầy thuốc sẽ có quyền trả lời hay không trả lới

những câu hỏi của ngời đứng đầu hàng, đoàn ngời lợn qua lợn lại Lỳc đú thầy thuốc phải tỡm cỏch làm sao mà bắt cho được người cuối cựng trong hàng

Ngược lại thỡ người đứng đầu phải dang tay chạy, cố ngăn cản khụng cho người thầy thuốc bắt được cỏi đuụi của mỡnh, trong lỳc đú cỏi đuụi phải chạy

và tỡm cỏch nộ trỏnh thầy thuốc Nếu thầy thuốc bắt được người cuối cựng thỡ người đú phải ra thay làm thầy thuốc

Cách chơi: Một người đứng ra làm thầy thuốc, những người cũn lại sắp

hàng một, tay người sau nắm vạt ỏo người trước hoặc đặt trờn vai của người phớa trước Sau đú tất cả bắt đầu đi lượn qua lượn lại như con rắn, vừa đi vừahỏt:

Rồng rắn lờn mõy

Cú cõy lỳc lắc

Hỏi thăm thầy thuốc

Cú nhà hay khụng?

- Người đúng vai thầy thuốc trả lời:

+ Thấy thuốc đi chơi ! (hay đi chợ, đi cõu cỏ , đi vắng nhà tựy ý mà chế ra) Đoàn người lại đi và hỏt tiếp cho đến khi thầy thuốc trả lời:

+ Cú !

Và bắt đầu đối thoại như sau : Thầy thuốc hỏi:

- Rồng rắn đi đõu?

Người đứng làm đầu của rồng rắn trả lời:

- Rồng rắn đi lấy thuốc để chữa bệnh cho con

- Con lờn mấy ?

- Con lờn mười

- Thuốc hay vậy

Kế đú, thỡ thầy thuốc đũi hỏi:

+ Xin khỳc đầu

- Những xương cựng xẩu

+ Xin khỳc giữa

- Những mỏu cựng me

+ Xin khúc đuôi.

- Tha hồ mà đuổi

- Nếu đang chơi dằng co giữa chừng, mà rồng rắn bị đứt ngang thì tạm ngừng để nối lại và tiếp tục trò chơi

Nu na nu nống

Nu na nu nống Cỏi cúng nằm trong Cỏi ong nằm ngoài

Củ khoai chấm mật Bụt ngồi bụt khúcCon cúc nhảy ra ễng già ỳ ụ

Bà mụ thổi xụiNhà tụi nấu chố

Tố he chõn rụt

Chuẩn bị:Sân chơi, một nhóm trẻ

Luật chơi: Đám trẻ ngồi thành hàng ngang, một ngời đối diện lấy tay đập

vào bàn chân theo nhịp của bài hát, nếu hết bài mà bị tay của ngời đối diện

đập vào chân thì ngời đó thua cuộc và phải nhảy lò cò

Cách chơi:éỏm trẻ ngồi thành hàng ngang, duỗi hai chõn ra trước Một đứa ngồi đối diện, lấy tay đập vào từng bàn chõn theo nhịp từng từ một của bài hỏt trờn Dứt bài, từ "rụt" đỳng vào chõn em nào thỡ phải rụt nhanh Nếu bị tay của cỏi đập vào chõn thỡ em đú thua cuộc: ra làm cỏi vỏn chơi kế tiếp, hoặc chịu hỡnh phạt (nhảy lũ cũ một vũng, trồng chuối ) hay phải đứng ra làmcỏi cho một trũ chơi khỏc (bịt mắt bắt dờ, ỳ tỡm, cỏ sấu lờn bờ )

Trời mưa trời giú đựng đựng

Bố con ụng Nựng đi gỏnh phõn trõu

Đem về trồng bớ trồng bầu

Trồng ngụ, trồng lỳa, trồng rau, trồng cà

(Ca dao)

Cày đồng

Cày đồng dang buổi ban tra

Mồ hôi thánh thót nh ma ruộng cày

Ai ơi bng bát cơm đầy

Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần

(Ca dao)

Trâu ơi

Trâu ơi ta bảo trâu này

Trâu ăn no cỏ trâu cày với ta

Cấy cày vốn nghiệp nông gia

Ta đây trâu đấy ai mà quản công

Bao giờ cây lúa trổ bông

Ngoài đồng còn cỏ tha hồ trâu ăn

(Ca dao)

Con cò mà đi ăn đêm

Đậu phải cành mềm lộn cổ

Ông ơi ông vớt tôi nao

Tôi có lòng nào ông hãy sáo măng

Có sáo thì sáo nớc trong

Đừng sáo nớc đục đau lòng cò con

(Ca dao)

Ru con cho thột cho muồi

Để mạ đi chợ mua vụi ăn trầu

Mua vụi chợ Quỏn chợ Cầu

Mua cau Nam Phổ mua trầu chợ Dinh

Chợ dinh bỏn ỏo con trai

Triệu Sơn bỏn nún, Mậu Tài bỏn kim…

(Ca dao)

Tát nớc đầu đình

Hôm qua tát nớc đầu đình

Bỏ quên cái áo trên cành hao sen

Em nhặt đợc thì cho anh xin

Hay là em để làm tin trong nhà

áo anh sứt chỉ đờng tà

Vợ anh cha có, mẹ già cha khâu

áo anh sứt chỉ đã lâu

Mai mợn cô ấy về khâu cho cùng

Khâu rồi anh sẽ tính công

Đến khi lấy chồng anh sẽ trả cho

Trả cho một gánh xôi gà

Một con lợn béo, một vò rợu tăm

Trả cho đôi chiếu em nằm

Đôi chăn em đắp, đôi còng em đeo

(Ca dao)

BỊT MẮT BẮT Dấ

Chuẩn bị: Sân chơi, khoảng từ 10-15 trẻ một ngời xng phong để mọi ngời

bịt mắt lại bằng một chiếc khăn

Luật chơi: 10-15 trẻ đứng thành vóng tròn, ngời bị bịt mắt đi lần xung

quanh để bắt đợc ai đó, nếu đoán đúng thì ngời kia phải thay thế, nếu đoánsai thì bị bịt mắt lại và làm tiếp

Cách chơi: Mọi người chạy xung quanh người bị bịt mắt đến khi nào người

đú hụ “bắt đầu” hoặc “đứng lại” thỡ tất cả mọi người phải đứng lại, khụngđược di chuyển nữa Lỳc này người bị bịt mắt bắt đầu lần đi xung quanh đểbắt được ai đú, mọi người thỡ cố trỏnh để khụng bị bắt và tạo ra nhiều tiếngđộng để đỏnh lạc hướng Đến khi ai đú bị bắt và người bị bịt mắt đoỏn đỳngtờn thỡ người đú sẽ phải ra “bắt dờ”, nếu đoỏn sai lại bị bịt mắt lại và làmtiếp

Cú ai đú muốn ra chơi cựng thỡ phải vào làm luụn, người đang bị bịt mắt lỳcnày được ra ngoài hoặc là phải oẳn tự tỡ xem ai thắng

Hát ru

Giú mựa thu Mẹ ru con ngủ

Năm canh chầy thức đủ vừa năm

Hỡi chàng chàng ơi!

Hỡi người người ơi!

Em nhớ tới chàng Em nhớ tới chàng!Hóy nớn! nớn đi con!

Hóy ngủ! ngủ đi con!

Con hời con hỡi

Con hỡi con hời hỡi con!

(Hát ru Nam bộ)

Con cò mà đi ăn đêm

À ơi

Con cũ mày đi ăn đờm

Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao

À ơi

ễng ơi, ụng vớt tụi nao

Tụi cú lũng nào ụng hóy xỏo măng

À ơi

Có xáo thì xáo nước trong

Đừng xáo nước đục Đau lòng cò con

C¸i ngñ

Cái ngủ mày ngủ cho ngoan

Để mẹ đi cấy đồng xa trưa về

Bắt được con cá rô trê

Thòng cổ mang về cho cái ngủ ăn

Cái ngủ ăn không hết để dành đến tết mùng baMèo già bắt được mèo ốm phải đòn

Mèo con ăn vạ, con quạ chết trôi

Con ruồi đứt cánh, đòn gánh có mấu

Cây trẩu có hoa, cây cà có trái

Con gái có chồng, đàn ông có vợ

Kẻ chợ có con

(H¸t ru)

Cái cò là cái cò quăm

Chưa đi đến chợ đã chăm ăn quà

Ăn từ bánh đúc bánh đa

Củ từ khoai nướng, liền cả cháo kê

Ăn xong dở dậy đi về

Thấy hàng chả chuột, lại lê chân vào

"Cặp này bà bán ra sao?

Ba đồng một chục, đời nào tôi mua?"

Nói dối rằng mua cho chồng

Ra đến ngoài đồng, ngả nón xuống ăn

Về nhà con khóc bằn ngoăn

"Nào mẹ đi chợ, có ăn quà gì?

Cơm chín con dọn con ăn

Mẹ còn đau quặn, đau quăn dạ này"

Đem tiền đi bói ông thầy

Bói ra quẻ này, những chả cùng nem

"Ông thầy nói dối đã quen,

Nào tôi ăn chả, ăn nem bao giờ!"

(H¸t ru)

Bèng bèng bang bang

Bống bống bang bang, bống tịch, bống tang

Bống ở bên Biện, bống sang An Hòa!

Hỡi ơi bong bóng thì chìm, gỗ lim thì nổi

Đào ao bằng chổi, quét nhà bằng mai

Hòn đá dẻo dai, cục xôi cứng nhắc

Chuồn chuồn đánh giặc, voi đậu cành rào

Rộng rãi bằng ao, hẹp hòi bằng bể à ơi!

(H¸t ru)

Mẹ dỗ con, con ơi đừng khóc

Mẹ ru con, con ơi ngủ đi

Mẹ địu con trên tấm lưng gầy

Bươm bướm bay, bay vào giấc ngủ

Đậu lên mũi, mùi chuối chín cây

Con bươm bướm lại cất cánh bay

Đậu lên mũi, mùi thơm mía ngọt

(H¸t ru)

Ầu ơi chim khôn chưa bắt đã bay

Người khôn chưa nói giang tay đỡ lời

ầu ơi Trời còn khi nắng khi mưa

Người ta cũng có sớm trưa thất thường.

(H¸t ru)