Cái vè nói ngược Non cao đầy nước Đáy biển đầy cây Dưới đất lắm mây Trên trời lắm cỏ Người thì có mỏ Chim thì có mồm Thẳng như lưng tôm Cong như cán cuốc Thơm nhất là ruốc Hôi nhất là hư[r]
Trang 1SƯU TẦM, SÁNG TÁC :
CA DAO, DÂN CA, HÒ VÈ, TRÒ CHƠI DÂN GIAN…
1 A KẸO KÉO!
Đỏ chon chót
Hoa mào gà
Trắng ngà ngà
Nõn cải bắp
Tím ngăn ngắt
Trái mồng tơi
Sáng ngời ngời
Đèn ngày hội
Tươi roi rói Ngói ra lò Tròn vo vo
Bánh trôi luộc Trơn tuồn tuột
Cháu thuộc bài Dài dai dai
A kẹo kéo!
(Đồng dao- Sưu tầm )
2 TRĂNG ĐÂU
Mồng một lưỡi trai
Mồng hai lá lúa
Mồng ba câu liêm
Mồng bốn lưỡi liềm
Mồng năm liềm gặt
Mồng sáu thật trăng
Mười rằm trăng náu
Mười sau trăng treo
Mười bảy sảy giường chiếu
Mười tám nằm bếp trấu
Mười chín nín niêu xôi
Hai mươi giấc tốt
Hăm mốt nửa đêm
Hăm hai đeo hoa Hăm ba gà gáy Hăm bốn ở đâu?
Hăm nhăm ở đấy Hăm sáu đã vậy Hăm bảy làm sao?
Hăm tám thế nào Hăm chín thế ấy
Ba mươi không thấy Mày mặt trăng đâu
(Đồng dao- Sưu tầm )
3 CON CÔNG
Có một con công
Nó đỗ cành vông
Nó đi tìm bạn
Nó xuống ruộng cạn
Ruộng cạn chân đau
Nó xuống ruộng sâu
Ruộng sâu lầy lội
Nó bay lên núi
Lên núi nắng nồng
Nó sa xuống sông Xuống sông lắm nước Công ngồi công ước Gặp được bạn hiền Tha hồ bay lên Tha hồ bay xuống
(Đồng dao- Sưu tầm)
Trang 2
4 CU LÌ BẨN LẮM
Cu Lỳ bẩn lắm
Chẳng tắm bao giờ Quần áo nhớp nhơ Mặt mày nhem nhớp
Chân không đi guốc Nghịch đất suốt ngày
Bôi mũi ra tay
Chẳng ai yêu cả
Một mình buồn quá
Thui thủi đi chơi
Ra góc vườn ngồi
Thiu thiu ngủ gật
Cả nhà quên mất
Chẳng gọi đến Lỳ
Có con chim ri
Đi tha hạt cải
Chẳng may đánh vãi
Rơi khắp người Lỳ
Lỳ chẳng biết gì
Ba hôm cải mọc
Lỳ cứ thấy ngứa Một tuần lễ sau Cải lên mơn mởn Cây nào cũng lớn Lỳ đi đến đâu Mọi người bảo nhau Vườn rau tốt quá Hái ba cái lá Củng nửa bữa xào Vườn rau nhà nào Biết đi thế nhỉ? Tức thì bọn trẻ Xúm xít lại gần Đứa thì sờ chân Đứa thì sờ cổ Cu Lỳ xấu hổ Trốn vào bụi tre Gà gáy le te Gọi đàn con nhỏ Bới đất tìm sâu… (Đồng dao- Sưu tầm )
5 MƯỜI NGÓN TAY
Mười ngón tay
Ngón đi cày
Ngón tát nước
Ngón cầm lược
Ngón chải đầu
Ngón đi trâu
Ngón đi cấy
Ngón cầm bay Ngón đánh cờ Ngón chèo đò Ngón dò biển Tôi ngồi đếm Mười ngón tay!
(Đồng dao- Sưu tầm )
6 NU NA NU NỐNG
Nu na nu nống
Cái Cống thằng Vạc
Chân vàng chân bạc
Đá xỉa đá vôi
Đá đầu con voi
Đá lên, đá xuống
Đá ruộng bồ câu
Đá râu ông già
Đá ra đường cái Gặp gái đi đường
Có phường trống quân
Có chân thì rụt
(Đồng dao- Sưu tầm )
Trang 37 VÈ CON ẾCH
Nghe vẻ nghe ve
Nghe vè con ếch
Hết ngồi lại lết
Mé nước rình mồi
Mắt ếch trơ lồi
Da nhầy nhụa ướt
Chân dài thậm thượt
Đùi ếch mập lù
Cái bụng ú nu
Ếch kêu: “uệch, uệch”!
Ước mong giống hệt
Cao lớn như bò
Cái bụng phình to
Chắc kêu lớn tiếng
Ếch bèn gợi chuyện
Cùng với con bò
“Xin bác chỉ cho
Nhờ đâu bụng lớn?
Bò nghe như giỡn
Nhưng cứ trả lời:
“Chú hãy hít hơi, Thật nhiều vào phổi
Sẽ to như thổi Chú ráng thử coi” Ếch khoái đua đòi Nên càng mê tít Lấy hơi ráng hít Cho bụng căng phình Bỗng bụng nổ “bình” Ếch lăn ra chết
Ai ơi nên biết Đừng có tranh giành
Đố kị ghét ganh Tham lam bắt chước Đua đòi ráng sức Chỉ có hại thôi
Cô cậu bé ơi Luôn luôn nên nhớ
(Vè- sưu tầm)
8 VÈ NÓI NGƯỢC
Ve vẻ vè ve
Cái vè nói ngược
Non cao đầy nước
Đáy biển đầy cây
Dưới đất lắm mây
Trên trời lắm cỏ
Người thì có mỏ
Chim thì có mồm
Thẳng như lưng tôm
Cong như cán cuốc
Thơm nhất là ruốc
Hôi nhất là hương
Đặc như ống bương
Rỗng như ruột gỗ
Chó thì hay mổ
Gà hay liếm la
Xù xì quả cà
Trơn như quả mít
Meo meo là vịt
Quạc quạc là mèo
Trang 4Trâu thị hay trèo
Sóc thì lội nước
Rắn thì hay bước
Voi thì hay bò
Ngắn như cổ cò
Dài như cổ vịt
Đỏ như quả quýt
Vàng như quả hồng
Cao tồng ngồng như chim tu hú
Lùn lụ khụ như chim bồ nông…
(Vè- sưu tầm)
9 VÈ LOÀI VẬT
Ve vẻ vè ve
Cái vè loài vật
Trên lưng cõng gạch
Là họ nhà Cua
Nghiến răng gọi mưa
Đúng là cụ cóc
Thích ngồi cắn trắt
Chuột nhắt, chuột đàn
Đan lưới dọc ngang
Anh em nhà nhện
Gọi kiểu tóc bện
Vợ chồng nhà sam
Rền rĩ kéo đàn
Đúng là anh dế
Suốt đời chậm trễ
Là họ nhà sên
Đêm thắp đèn lên
Là cô đom đóm
Gọi người dậy sớm Chú gà trống choai
Đánh hơi rất tài Anh em chú chó Mặt hay nhăn nhó
Là khỉ trên rừng Đồng thanh hát cùng
Ve sầu mùa hạ Cho tơ óng ả
Chị em nhà tằm Tắm nước quanh năm Giống nòi tôm cá… Loài vật hay quá
Bạn kể tiếp nha
(Vè- Sưu tầm)
10 ĐUỔI CON SE SẺ
Con chim se sẻ
Nó ăn gạo tẻ
Nó hót líu lo
Nó ăn hạt ngô
Nó kêu lép nhép
Nó ăn gạo nếp
Nó vãi ra sân
Ơ láng giềng gần
Trang 5Đuổi con se sẻ.
(Đồng dao- sưu tầm)
11 CON BÒ NGỦ GỐC CÂY ĐA
Con bò ngủ gốc cây đa Trời mưa mát mẻ bò ta cả cười
Con chim bay ở trên trời
Trời mưa ướt cánh chim rơi xuống hồ
Cái bánh nằm ở trong lò
Trời mưa lửa tắt vừa lo vừa buồn
(Ca dao- sưu tầm)
12 MƯỜI HAI THÁNG GIÓ
Tháng giêng là gió hây hây
Tháng hai gió mát, trăng bay vào đền, Tháng ba gió đưa nước lên,
Tháng tư gió đánh cho mềm ngọn cây,
Tháng năm là tiết gió tây,
Tháng sáu gió mát cấy cầy tinh sao, Tháng bảy gió lọt song đào,
Tháng tám là tháng tạt vào hôm mai, Tháng chín là tháng gió ngoài,
Tháng mười là tháng heo may rải đồng, Tháng một gió về mùa đông,
Tháng chạp gió lạnh gió lùng, ai ơi!
(Ca dao- sưu tầm)
13 NẮNG
Tháng giêng là nắng hơi hơi
Tháng hai là nắng giữa trời hắt ra
Thứ nhất là nắng tháng ba,
Tháng tư có nắng nhưng mà nắng non, Tháng năm nắng đẹp nắng giòn,
Tháng sáu có nắng bóng tròn về trưa, Tháng bảy là nắng vừa vừa,
Tháng tám là nắng thờ ơ thế này,
Tháng chín nắng gắt nắng gay,
Tháng mười có nắng, nhưng ngày nắng không,
Tháng một là tháng mùa đông,
Tháng chạp có ắng nhưng không có gì
(Ca dao- sưu tầm)
Trang 614 TƯỚI RAU
Tưới cho rau muống tốt tươi Tỏi hành lớn cọng , chọc trời mà lên, Tưới cho rau ngổ, rau dền, Ngọn lên chóng lớn để đền công ta Tưới cho hành lớn củ ra Tưới cho cải bẹ thuận hòa vưà cao
Có con sáo đậu bờ rào Nhìn bé tưới nước, hát chào líu lo
(Ca dao- sưu tầm)
15 NHỚ ƠN
Ăn một bát cơm
Nhớ người cày ruộng
Ăn một đĩa muống
Nhớ người đào ao
Ăn một quả đào
Nhớ người vun gốc
Ăn một con ốc
Nhớ người đi mò
Sang đò Nhớ người chèo chống Nằm võng
Nhớ người mắc dây Đứng mát dưới gốc cây Nhớ ơn người trồng trọt
(Ca dao- sưu tầm)
16 NGHÉ Ọ, NGHÉ Ơ !
Nghé ọ, nghé ơ ! Nghé ra đồng lúa Nghé chạy đồng bông Nghé chớ đi rong
Hư bông gãy lúa
Ơi à ơi ! Nghé ọ, nghé ơi ! Nghé đi tập vỡ Nghé đi tập cày Tưới cây tốt cội Nghé lội đồng sâu
Ơi à ơi ! Nghé ọ, nghé ơi ! ( Đồng dao- sưu tầm)
17 VÈ HOA QUẢ
Trang 7Ve vẻ vố ve
Nghe vố hoa quả
Dịu hiền như mỏ
Vỳ sữa đấy mà
Mau mở mắt ra
Quả na be bộ
Ăn vào cay xộ
Ớt đỏ trờn cõy
Áo đỏ hõy hõy
Quả hồng trong giỏ Khụng phải ỏo đỏ Quả cam sần sựi Chơi thật là vui Đọc vố hoa quả
Ve vẻ vố ve Nghe vố hoa quả…
(Vố- sưu tầm)
18 Vẩ CÁC LOẠI BÁNH
Ve vẻ vố ve
Nghe vố kể chuyện
Về cỏc loại bỏnh
Mà bộ được ăn
Bỏnh giầy, bỏnh chưng
Bộ ăn ngày tết
Bỏnh tẻ, bỏnh nếp
Bộ ăn hàng ngày
Bỏnh cốm, su sờ
Ở lễ ăn hỏi
Bỏnh nướng, bỏnh dẻo Ngày tết trung thu Bỏnh cuốn, bỏnh giũ
Bộ ăn buổi sỏng Bỏnh tụm, bỏnh rỏn
Ăn lỳc đi chơi Nào cỏc bạn ơi ! Nghe vố kể truyện
(Vố- sưu tầm)
18 CON CUA MÀ Cể HAI CÀNG
Con cua mà cú hai càng Đầu, tai khụng cú bũ ngang cả đời
Con cỏ mà cú cỏi đuụi Hai võy ve vẩy nú bơi rất tài
Con rựa mà cú cỏi mai Cỏi cổ thụt ngắn, thụt dài vào ra
Con voi mà cú hai ngà Cỏi vũi nú cuấn đổ nhà đổ cõy
Con chim mà cú cỏnh bay Bay cựng nam, bắc, đụng, tõy tỏ tường
(Đồng dao- sưu tầm)
19 Đồng dao về củ
Ngồi chơi trên đất
Là củ su hào;
Tập bơi dới ao
Đen sì củ ấu;
Trang 8Không cần phải nấu
Củ đậu mát lành;
Lợn thích da hành
Chó đòi riềng sả;
Củ lạc đến lạ
Có hạt uống bia;
Nh mũi anh hề
Là củ cà rốt;
Cùng nhau học tốt
Tất cả hiểu bài;
Không để một ai
Mang đầu củ chuối;
Và không thiếu
Trong họ chúng ta
Khoai tây, khoai lang
Anh em một nhà
Cùng nhau đoàn kết
Thơng yêu hết lòng
Bạn ơi hãy nhớ
Họ củ chúng ta
20 NU NA NU NỐNG
Nu na nu nống Con bống, con chai Cỏi mai, cỏi mốt Học tốt học hay Mai này khụn lớn Bảo vệ nước nhà Chăm súc mẹ cha Gia đỡnh văn húa
21 Vẩ RAU QUẢ
Ve vẻ vố ve
Nghe vố rau quả
Ăn quả đu đủ
Mỏt thịt, mỏt da
Ăn quả trứng gà
Bộ Na học giỏi
Cho thờm chỳt tỏi
Bộ thờm khỏng sinh
Ăn củ dưa hành
Bộ lành bụng dạ
Ăn trỏi khổ qua
Bộ xinh như hoa
Cả nhà vui vẻ
Bộ càng mạnh khỏe Học giỏi chăm ngoan
22 TƯỚI RAU
Tưới cho rau muống tốt tươi Tỏi hành lớn cọng, chọc trời mà lờn Tưới cho rau ngổ, rau dền Ngọn lờn chúng lớn để đền cụng ta Tưới cho hành lớn củ ra
Trang 9Tưới cho cải bẹ thuận hòa vừa cao
Có con sáo đậu bờ rào Nhìn bé tưới nước, hát chào líu lo
(Ca dao- sưu tầm)
23.BỐNG TRONG HANG
Cái bống con ở trong hang
Cái rau tập tàng còn ở nương dâu
Ta về ta sắm cần câu Câu lấy cá bống, nấu rau tập tàng
(Ca dao- sưu tầm)
24 BỒNG BỒNG
Bồng bồng mà nấu canh tôm
Ăn vào mát ruột, đến hôm lại bồng
Bồng bồng mà nấu canh khoai
Awen vào mát ruột đến mai lại bồng
(Ca dao- sưu tầm)
25 MÔI TRƯỜNG
Môi trường xanh sạch Thân thiện an toàn
Bé vui đến trường Bên cô, bên bạn Vườn trường xanh mát Hoa nở ngát hương
Bé thấy thân thương Giữ gìn bảo vệ
Cây xanh đẹp thế Không thể bẻ cành Cây sẽ lớn nhanh Cho đời nhiều thứ:
Ô xy khí thở Bóng mát sân trường Mái ấm tình thương Môi trường bảo vệ
26 KÉO CO
Cố lên, cố lên Tiếng hô cố lên Kéo đi, kéo đi
Cố lên tí ơi
Kéo co, bé chơi Thích ghê, thích ghê
Trang 10Bé vui lắm cơ Kéo co, có keo
27 ĐÚC CÂY DỪA
Chuẩn bị : Trò chơi diễn ra trên bãi cỏ sạch hoặc sân gạch Trẻ thuộc bài đồng dao:
Đúc cây dừa
Chừa cây nạng
Cây lồng ống
Cây bí đao
Cây nào cao
Cây nào thấp
Cây nào rập
Cây nào rà Mồng tơi, bí đỏ Quan văn, quan võ
Ăn cắp trứng gà
Bọ xa, bọ xít
Bò ra tay này
Mà bỏ tay ni !
Luật chơi: Trẻ nào thua cuộc bị ra ngoài vòng chơi một lượt
Cách chơi: Tất cả các trẻ úp hai tay mình xuống đất ngồi theo vòng tròn Trưởng trò hát bài đồng dao trên, vừa hát vừa lần lượt đếm tay từng người theo vòng tròn Cứ như vậy, mỗi tiếng hát đập vào tay một người, hết vòng lại tiếp tục vòng khác cho đến tiếng cuối cùng rơi vào tay trẻ nào thì trẻ
đó bị thua
28 TRỒNG ĐẬU TRỒNG CÀ
Chuẩn bị: Sân chơi là nền nhà , sân gạch
Trẻ thuộc lời đồng dao:
Trồng đậu trồng cà Cây cam cây quýt Hoe hoe hoa khế Cây mít cây hồng Khế ngọt khế chua Cành đa cành nhãn Cột đình cột chùa Có chân thì rụt
Hai tay ôm cột
- Luật chơi: Khi đọc đến từ “ rụt” mà trúng chân ai thì người đó co chân lại -Cách chơi: Cho trẻ ngồi xếp hàng ngang, duỗi chân ra, người điều khiển trò chơi đọc bài đồng dao trên Mỗi từ đập nhẹ vào một chân, đập từ đầu theo thứ tự đến cuối cùng thì quay ngược lại cho đến chữ “ rụt”, chân nào trúng chữ rụt thì co lại Cứ như vậy cho đến khi các chân co lại hết thì bắt đầu lại từ đầu