Mèi quan hÖ gi÷a gen, tÝnh tr¹ngvµ m«i trêng.[r]
Trang 1Ngày soạn : 02-11- 2009
Ngày dạy :03- 11- 2009
Tiết PPCT : 13
BÀI 13 : ảnh hởng của môi trờng đến sự biểu hiện của gen
I Mục tiêu bài dạy
1 Kiến thức:
- Phân tích đợc mối quan hệ giữa KG, MT, KH
- Nêu đợc khái niệm và những tính chất của thờng biến
- Nêu đợc khái niệm mức phản ứng, vai trò của KG và MT đối với năng suất của vật nuôi và cây trồng
2 Kỹ năng
- Phát triển kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình
- Phát triển kĩ năng làm việc độc lập SGK
3 Thái độ
- HS có ý thức vận dụng kiến thức để lý giải một số hiện tợng
II Chuẩn bị
- Hỡnh 13 SGK
III hoạt động dạy học
1 Bài cũ:
Đặc điểm di truyền của gen ngoài nhân ?
2 Trọng tâm:
- Mối quan hệ KG, MT và KH
3 Bài mới:- NST giới tính khác NST thờng ở những đặc điểm cơ bản nào? Gen trên NST giới
tính X di truyền có điểm gì khác gen trên NST Y?
Hoạt động 1 Mối quan hệ giữa gen, tính trạngvà môi trờng.
Mục tiêu:
- Phân tích đợc mối quan hệ giữa KG, MT, KH
- GV nêu vấn đề:
? Tính trạng trên cơ thể sinh vật là do gen
qui định có hoàn toàn đúng hay không?
- HS đọc mục I trong SGK và thảo luận
nhóm đa ra kết luận
- GV nêu câu hỏi:
+ Tại sao ở thỏ tại vị trí đầu mút cơ thể nh
tai, bàn chân, đuôi, mõm có lông màu
đen, ở những vị trí khác lông trắng muốt?
- HS giải thích -> GV chính xác hóa kiến
thức
+ Do các tế bào ở đầu mút cơ thể có nhiệt
độ thấp hơn nên có khả năng tổng hợp sắc
tố mêlanin làm cho lông màu đen
+ Các vùng khác nhiệt độ cao hơn không
tổng hợp mêlanin lông màu trắng
-> Làm giảm nhiệt độ của vùng lông trắng,
mọc thành lông đen
I Mối quan hệ giữa gen và tính trạng.
Gen(ADN)->mARN->Polipeptit->pr->TT
II Sự tơng tác giữa kiểu gen và môi trờng.
* Hiện tợng: ở thỏ tại vị trí đầu mút cơ thể
nh tai, bàn chân, đuôi, mõm… có lông màu
đen, ở những vị trí khác lông trắng muốt
* Giải thích: Tại các tế bào đầu mút cơ thể có
nhiệt độ thấp hơn nên có khả năng tổng hợp
đợc sắc tố mêlanin làm cho lông màu đen Các vùng khác nhiệt độ cao hơn không tổng hợp đợc mêlanin nên lông trắng
Làm giảm nhiệt độ vùng lông trắng, mọc thành lông đen
* Kết luận: Môi trờng có thể ảnh hởng đến sự
biểu hiện của KG
Hoạt động 2 Mức phản ứng của kiểu gen:
Mục tiêu:
- Nêu đợc khái niệm và những tính chất của thờng biến
- Nêu đợc khái niệm mức phản ứng, vai trò của KG và MT đối với năng suất của vật nuôi
và cây trồng
- HS đọc mục III SGK và thảo luận về sơ đồ
hình vẽ mối quan hệ giữa một KG với các môi
trờng khác nhau trong sự hình thành các KH
khác nhau
? Mức phản ứng là gì? Tìm một hiện tợng thực
III Mức phản ứng của kiểu gen:
1 Khái niệm: Tập hợp các kiểu hình của
cùng một kiểu gen tơng ứng với các môi tr-ờng khác nhau là mức phản ứng của một KG VD: Con tắc kè hoa:
Trang 2tế trong tự nhiên để minh họa.
- GV hỏi:
? Mức phản ứng đợc chia thành mấy loại? Đặc
điểm của từng loại?
? Tính trạng chất lợng và tính trạng số lợng,
th-ờng thì loại nào có mức phản ứng rộng hơn?
Hãy chững minh điều đó?
? Có thể xác định rễ dàng mức phản ứng của
một KG hay không?
- Liên hệ: Trong sản xuất, chăn nuôi muốn
nâng cao năng suất thực cần phải làm gì?
(mối quan hệ giữa yếu tố giống, kĩ thuật canh
tác và năng suất thu đợc)
? Thế nào là sự mềm dẻo về KH?
? Hình vẽ 13 thể hiện điều gì? (Mức phản ứng
của 2 KG khác nhau trong cùng một điều kiện
môi trờng)
? Nhận xét về chiều cao cây của 2 KG trong
mỗi độ cao nớc biển?
? Vậy mức độ mềm dẻo của KH phụ thuộc vào
yếu tố nào? (kiểu gen)
? Sự mềm dẻo về KH của mỗi KG có ý nghĩa
gì đối với chính bản thân sinh vật?
? Con ngời có thể lợi dụng khả năng mềm dẻo
về KH của vật nuôi, cây trồng trong sản xuất
chăn nuôi nh thế nào?
? Từ những phân tích trên hãy nêu những tính
chất và đặc điểm của sự mềm dẻo KH của sinh
vật?
- Trên lá cây: Da có hoa văn màu xanh của lá
- Trên đá: Da có màu hoa của rêu đá
- Trên thân cây: Da có màu hoa nâu
Tập hợp các kiểu hình trên của một con tắc
kè (một KG) tơng ứng với các chế độ môi tr-ờng đợc gọi là mức phản ứng
* Mức phản ứng đợc chia thành 2 loại: Mức phản ứng rộng và mức phản ứng hẹp
* Để xác định mức phản ứng của một KG cần phải tạo ra các cá thể sinh vật có cùng một KG Với cây sinh sản sinh dỡng có thể xác định mức phản ứng bằng cách cắt cành
đồng loạt của cùng một cây đem trồng và theo dõi đặc điểm của chúng
2 Sự mềm dẻo về KH (thờng biến):
* KN: Hiện tợng một KG có thể thay đổi KH trớc những điều kiện môi trờng khác nhau
đ-ợc gọi là sự mềm dẻo về KH
* ý nghĩa: Giúp sinh vật thích nghi với những thay đổi của môi trờng
* Đặc điểm:
- Mức độ mềm dẻo của KH phụ thuộc vào
KG
- Mỗi KG chỉ có thể điều chỉnh KH của mình trong một phạm vi nhất định
IV Củng cố:
- HS đọc kết luận trong SGK
- ý nghĩa của sự mềm dẻo KH đối với thực tiễn sản xuất?
V Dặn dò :
- Ôn tập lí thuyết dựa vào câu 1, 2, 3, và 4 ở cuối bài trong SGK
- Đọc mục “ Em có biết” trang 72