môc lôc thiõt kõ trß ch¬i to¸n häc cho häc sinh líp 23 phßng gi¸o dôc vµ ®µo t¹o huyön ®«ng triòu tr­êng tióu häc m¹o khª a s¸ng kiõn kinh nghiöm thiõt kõ trß ch¬i to¸n häc cho häc si

Nh÷ng trß ch¬i ®îc tæ chøc ngay trong kh«ng gian líp häc, t¹i thêi gian cña c¸c tiÕt häc sÏ gióp häc sinh tr¸nh ®îc c¨ng th¼ng thÇn kinh, t¹o cho c¸c em høng thó vµ niÒm vui trong tiÕt [r]

Trờng tiểu học mạo khê A

***************

sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên thực hiện : Ngô Thị Ninh

Đơn vị : Trờng Tiểu học Mạo Khê A

Huyện : Đông Triều- Quảng Ninh

đông triều Tháng 5-2008

Mục lục

I Phần mở đầu

I.1 Lý do chọn sáng kiến kinh nghiệm

I.2 Mục đích nghiên cứu

I.3 Thời gian và địa điểm

I.4 Đóng góp về mặt lý luận, thực tiễn

II Phần nội dung.

Chơng I : Tổng quan.

Chơng II: Nội dung và vấn đề nghiên cứu

II.1 Đặc điểm tâm lý học sinh tiểu học nói chung, học sinh lớp 2 + 3 nói riêng.II.2 Cơ sở khoa học của việc "Tổ chức trò chơi học tập ở lớp 2+3"

II.3 Lý thuyết trò chơi

II.4 Lý thuyết về toán học thống kê

II.5 Giới thiệu một số loại hình trò chơi toán học lớp 2+3

Chơng III Phơng pháp nghiên cứu và kết quả nghiên cứu

III.1 Một số giờ dự về việc “Tổ chức trò chơi Toán học lớp 2+3” ở trờng tiểu họcMạo Khê A

III.2 Tình hình học tập của học sinh khối 2+3 trờng tiểu học Mạo Khê A

III.3 Đề xuất và phơng pháp tổ chức “trò chơi Toán học lớp 2+3”

III.4 Dạy thực nghiệm

III Phần kết luận và kiến nghị.

IV Tài liệu tham khảo

V Nhận xét của hội đồng khoa học cấp trờng và phòng giáo dục đào tạo.

Môn toán có khả năng giáo dục nhiều mặt rất lớn có nhiều khả năng pháttriển t duy logic, bồi dỡng và phát triển thao tác trí tuệ cần thiết để phát triển nhậnthức giáo dục hiện thực từ trứu tợng hoá, khái quát hoá, phân tích hoá, tổng hợp, sosánh dự đoán, chứng minh và bác bỏ Nó có vai trò lớn trong việc rèn luyện phơngpháp suy nghĩ,phơng pháp suy luận, giải quyết vấn đề có căn cứ khoa học, toàndiện chính xác: Nó có nhiều tác dụng phát triển trí thông minh t duy độc lập, linh

hoạt sáng tạo của con ngời, góp phần giáo dục ý chí và những đức tính tốt nh: cần

cù, nhẫn lại, ý thức vợt khó khăn

Vì vậy dạy học toán ở các trờng học là nền tảng của một đất nớc, là sức mạnhtơng lai của cả dân tộc Nó là cơ sở bắt đầu quan trọng cho sự phát triển các t duytrí tuệ, nhận thức kiến thức của một con ngời, tạo ra đợc những con ngời phát triểntoàn diện

Để nâng cao chất lợng học môn Toán thì ngày nay từ những lớp học đầu tiên,ngời giáo viên võ trang cho các em những kiến thức cơ bản làm nền tảng cho việcnắm kiến thức ở phần tiếp theo Mặt khác ngời giáo viên phải hiểu đặc điểm tâmsinh lý học sinh tiểu học, đó là sự phát triển t duy cha cao, chủ yếu là t duy cụ thể,ghi nhớ máy móc vốn kinh nghiệm nghèo nàn, những kiến thức lý thuyết lại khôkhan Trong quá trình dạy học cũng nh quản lí, tổ chức giờ học toán thì ngời giáoviên phải lựa chọn các phơng pháp dạy học phù hợp, biết lôi cuốn học sinh vào giờhọc, tạo đợc không khí vui vẻ, phấn khởi học tập cho các em làm cho các em khôngthấy bị gò ép, bó buộc trong giờ học

Đặc biệt đối với học sinh tiểu học, nhất là các em khối 1-2-3 các em còn mảichơi chủ yếu Vậy các em chịu nhiều ảnh hởng của phơng pháp "chơi mà học" chonên khi vào lớp các em phải tuân thủ theo một qui định chặt chẽ, phải kiến thứcnhiều kiến thức mới lạ và khó, phải ngồi học trong lớp 2 tiếng đồng hồ mới đợc rachơi Vì thế khả năng chú ý của các em là không cao, các em hay làm việc riêng,quay bên nọ bên kia Để học sinh chú ý vào việc học tập cho tốt, chú ý nghe giảngphải phụ thuộc vào cái "tài" của ngời giáo viên, ngời giáo viên phải biết kết hợp tổchức hình thức dạy học "học mà chơi - chơi mà học"

Với học sinh tiểu học khả năng tập trung cha cao, các em rất hiếu động.Chóng nhớ dễ quên và mau thích chóng chán …

Vậy làm thế nào các em có hứng thú học tập? Đặc biệt hứng thú học môntoán?

Nh chúng ta đã biết con đờng thông dụng nhất để dẫn tới việc nghiên cứutoán học nghiêm túc đó là :

Ví dụ: Từ trò chơi xếp hình sẽ tạo ra bài toán về dạy số

Hình 1 Hình 2 Hình 3

Yêu cầu của bài:

Hãy điền số thích hợp vào ô trống

1 Tầng dới cùng có 2 vỏ bao diêm thì hình 2 có vỏ bao diêm?

2 Tầng dới cùng có 3 vỏ bao nhiêu thì hình 3 có vỏ bao nhiêu?

Nếu theo cách xếp hình trên thì:

3 Khi tầng dới cùng có 4 vỏ bao nhiêu thì có tất cả vỏ bao nhiêu?

4 Khi tầng dới cùng có 10 vỏ bao diêm thì có tất cả vỏ bao diêm?

Đối với câu 1; 2 học sinh dễ dàng đếm đợc trực tiếp số bao diêm để điền vàochỗ trống Nhng với câu 3; 4 thì học sinh chỉ biết số bao diêm ở tầng dới có cùngquy luật xếp hình thì học sinh đều lúng túng Vấn đề đặt ra ở đây là: học sinh chỉtrả lời nhanh và đúng khi biết quan sát, phân tích tìm ra quy luật xếp hình Muốnvậy trong từng hình vẽ ta hãy cộng các bao diêm từ tầng dới cùng trở lên

Nh vậy: Số bao diêm của hình 1 có: 1

Số bao diêm của hình 2 có: 2 + 1

Số bao diêm của hình 3 có: 3 +2 +1Tơng tự:

Số bao diêm ở tầng dới cùng là 4 có: 4+3+2+1

Số bao diêm ở tầng dới cùng là 10 có: 10+9+8+7+6+5+4+3+2+1

Số bao diêm ở tầng dới cùng là m có: n+(n-1)+…+2+1

Nh vậy đối với ngời giáo viên khi tổ chức trò chơi trong tiết học toán sẽ giúpcho học sinh có khả năng phát triển t duy logic, thúc đẩy quá trình phát triển tâm lí

và hình thành cho các em tính cách tốt nh trí nhớ, sự suy nghĩ, óc quan sát, biếtcách so sánh, có trí tởng tợng và có ý chí khắc phục khó khăn, tự giải quyết lấycông việc của mình Bên cạnh đó, việc tổ chức trò chơi toán học còn bồi dỡng vàphát triển những thao tác trí tuệ cần thiết để học sinh nhận biết thế giới hiện thựcnh: trừu tợng hoá, khái quát hoá, phân tích, tổng hợp Nó có vai trò to lớn trong việcrèn cho các em phơng pháp suy luận, phơng pháp giải quyết vấn đề có căn cứ khoahọc, toàn diện, chính xác Ngoài ra nó còn có tác

dụng trong việc phát triển trí thông minh, t duy độc lập, linh hoạt, sáng tạo trongviệc hình thành và rèn luyện ở mọi lĩnh vực hoạt động của con ngời góp phần giáodục ý chí và đức tính tốt nh: cần cù, nhẫn nại, ý thức vợt qua khó khăn trong cuộcsống Ngoài ra nó còn tạo ra niềm say mê, kích thích hứng thú học tập cho họcsinh, tạo ra sự vui vẻ thoải mái trong học tập.

Để góp phần nâng cao chất lợng dạy học "Dạy theo phơng pháp đổi mới, pháthuy tính độc lập tự giác sáng tạo của cá nhân học sinh " là ngời giáo viên phải nắmchắc và có sự sáng tạo về phơng pháp dạy - học bộ môn toán cả vè lý luận cả về kĩnăng, kĩ xảo Phải ý thức tìm tòi, sáng tạo nhiều laọi hình trò chơi cho phù hợp vớitừng nội dung của bài dạy

Quá trình giảng dạy lớp 3 ở trờng tiểu học Mạo Khê A kết hợp với việcnghiên cứu tìm tòi học hỏi giảng dạy của giáo viên trong tổ 2+3 trờng tiểu học MạoKhê A tôi nhận thấy rằng: việc tổ chức trò chơi trong cá giờ toán học của các đồngchí giáo viên còn hạn chế, giáo viên cha thực sự vận dụng đúng trò chơi vào trongtiết dạy, nếu có vận dụng còn cha sáng tạo vì hình thức trò chơi cha phong phú linhhhoạt

Ví dụ: Khi dạy bài 133: giới thiệu chữ số La Mã (lớp 3), giáo viên có thể

củng cố kiến thức cho học sinh thông qua trò chơi sau:

Có 5 que diêm xếp thành số 14 Nhấc 1 que và xêps lại đợc số 16

XIV  XVI

Với thời gian ngồi học (35 phút) trẻ hay mất trật tự, không tập trung nếu gò

ép, bắt trẻ vào khuôn khổ trẻ không thích học, không có cảm tình với cô giáo, nếukhông tạo ra sự say mê hứng thú cuốn hút học sinh thì chất lợng giờ học không say

mê hứng thú cuốn hút học sinh thì chất lợng giờ học không cao, không đảm bảotính giáo dục, việc củng cố kiến thức không đạt kết quả cao Đây là vấn đề hết sứcphức tạp mà đòi hỏi ngời giáo viên phải dày công suy nghĩ, tìm hiểu và nghiên cứu

để có cách tổ chức lôi cuốn học sinh vào giờ học tạo cho các em sự say mê, hamhọc trong tiết học

Tất cả các vấn đề nêu trên là những mối bức xúc quan trọng nhất của mỗi

ng-ời giáo viên cần phải suy nghĩ tìm tòi sáng tạo ra nhiều trò chơi toán học cho cáctiết học toán Nhằm mang lại kết quả cao hơn trong công tác giảng dạy

Xuất phát từ quan điểm tâm sinh lí học sinh, từ nguyên tắc lí luận, từ nhiệm

vụ trọng tâm của môn toán, từ quan điểm của đổi mới phơng pháp dạy học, xuấtphát từ lòng yêu nghề mến trẻ Chính những điều đó đã thúc đẩy tôi quyết địnhchọn đề tài "Thiết kế trò chơi toán học cho học sinh lớp 2+3 " để nghiên cứu

I 2 Mục đích nghiên cứu.

Khi bắt tay vào nghiên cứu sáng kiến kinh nghiệm này giúp giáo viên đạt đợcnhững mục đích sau:

1 Giúp giáo viên nắm đợc "cách thức tổ chức trò chơi toán học trong các giờhọc toán lớp 2+3"

2 Giúp giáo viên khi giảng dạy củng cố đợc tri thức, kiến thức rèn luyện chohọc sinh kĩ năng, kĩ xảo, phát triển linh hoạt, nhanh nhạy cho học sinh thông quatrò chơi

3 Giúp cho giáo viên có kinh nghiệm tổ chức trò chơi toán học phù hợp với

đực điểm tâm sinh lí lứa tuổi, đúng nội dung kiến thức của bài học, tạo cho họcsinh say mê, hứng thú môn học

I.3 Thời gian và địa điểm.

Tháng 9 năm 2007 : Đa ra nội dung nghiên cứu

Tháng 10 đến tháng 12 năm 2007 : Lập đề cơng nghiên cứu số liệu lần 1.Tháng 1 đến tháng 2 năm 2008 : Lập đề cơng nghiên cứu xử lý số liệu lần 2Tháng 3 đến tháng 4 năm 2008 : Dạy thực nghiệm

Tháng 4, tháng 5 năm 2008 : Hoàn thành sáng kiến kinh nghiệm

Địa điểm : Trờng Tiểu học Mạo Khê A

I.4 Đóng góp về mặt lý luận và thực tiễn.

II Phần nội dung Chơng I Tổng quan

Để thiết kế trò chơi toán học cho học sinh lớp 2-3 đạt hiệu quả tôi tiến hành thực

hiện nh sau:

-Tháng 9-10 : Tìm hiểu thực trạng vấn đề nghiên cứu

- Tháng 11-12 : Dự giờ của đồng nghiệp

- Tháng 1-2: Đề xuất biện pháp để thiết kế trò chơi toán học cho học sinh lớp 2-3

- Tháng 3- 4 : áp dụng vào giảng dạy tại trờng

- Tháng 5: Báo cáo sáng kiến kinh nghiệm trớc hội đồng khoa học của trờng

Chơng II : Nội dung vấn đề nghiêncứu

II.1 Tìm hiểu thực trạng của giáo viên và học sinh;

I.1 Tình hình giảng dạy của giáo viên:

Qua 8 năm giảng dạy tại trờng tiểu học Mạo Khê A, tôi nhận thấy trờng tiểuhọc Mạo Khê A có nhiều giáo viên giỏi về chuyên môn nghiệp vụ, giảng dạy nhiệttình, truyền thụ kiến thức có hệ thống và phát huy tốt vai trò sáng tạo, chủ động củahọc sinh trong học tập Giáo viên giảng dạy dễ hiểu và tạo đợc không khí vui vẻ,hứng thú học tập của học sinh Mặt khác trờng có đồng chí hiệu phó chỉ đạo chuyênmôn rất vững vàng vê chuyên môn nghiệp vụ, giàu kinh nghiệm trong công tác chỉ

đạo chuyên môn Đồng chí chỉ đạo toàn bộ phơng

pháp, cách thức lên lớp của các khối nên phơng pháp dạy cũng nh nội dung chơngtrình đều thống nhất trong các khối

Bên cạnh đó, giáo viên vẫn gặp phải một số khó khăn trong giảng dạy Trình

độ nhận thức của học sinh trong cùng một độ tuổi không đồng đều, các em cònham chơi hơn ham học Mặt khác chơng trình toán đang là môn thử nghiệm với lớp2+3, là giai đoạn thực hiện "Đổi mới phơng pháp trong giảng dạy" Do vậy khi lênlớp giáo viên phải tìm tòi, vận dụng các phơng pháp cho phù hợp với nội dung củatừng bài dạy, tiết dạy Hơn nữa phơng pháp giảng dạy luôn đợc bổ sung và chỉnh lícho nên giáo viên luôn phải học tập, bồi dỡng chuyên môn để thích nghi với phơngpháp mới

Giáo viên đã tận dụng phơng pháp trò chơi trong giờ dạy học, nhng cha tổchức triệt để, cha có sáng tạo

em còn giành ít thời gian cho học bài và chuẩn bị bài trớc khi tới lớp cho nên sự tiếtthu kiến thức còn nhiều hạn chế, các em dễ bị rỗng kiến thức

Mặt khác, giáo viên cha vận dụng kết hợp đợc phơng pháp trò chơi trong họctoán, phần nào còn mang tính chất áp đặt kiến thức cho các em, cha phát huy đợctích tích cực của các học sinh Do đó các em còn lời động não, không chịu t duy,

suy luận, không có hứng thú say mê tìm tòi sáng tạo, cha phát huy hết khả năng củahọc sinh.

Bên cạnh đó, giáo viên mới chỉ dừng lại ở khuôn mẫu trò chơi trong sáchgiáo khoa, cha thực sự sáng tạo các loại hình trò chơi khác, phong phú hơn

II.2 Đặc điểm tâm lý học sinh lớp 2+3 nói riêng và đặc điểm tâm lý của học sinh tiểu học nói chung.

Quá trình giáo dục thực chất là quá trình rèn luyện, đa trẻ vào những quan hệ

có thực, là quá trình tổ chức cho trẻ theo nguyên tắc đạo đức của xã hội Vì vậytrong quá trình giáo dục ngời giáo viên phải chú ý đến đặc điểm lứa tuổi học sinhlớp mình dạy, ngoài ra ngời giáo viên phải hiểu biết những đặc điểm chung nhất,phổ biến nhất của lứa tuổi học sinh tiểu học Hiểu đợc những đặc điểm tâm sinh lýnày của lứa tuổi tức là chúng ta đã hiểu đợcc sở khoa học của công tác giảng dạycũng nh hoạt động chơi trong giờ học

Học sinh tiểu học là hoạt động tất yếu trong quá trình phát triển của con ng ời.ở lứa tuổi này trẻ có đặc điểm riêng đó là: hồn nhiên, tiềm tàng khả năng pháttriển, là những nhân cách đang hình thành mang nặng màu sắc cảm tính

-Trẻ say mê học tập cha phải là có nhận thức đợc trách nhiệm đối với xã hội

mà chủ yếu là động cơ mang ý nghĩa tình cảm nh: trẻ học đợc điểm tốt đợc thày côgiáo khen, bạn mến, học vì yêu thơng bố mẹ và đợc bố mẹ yêu, học tốt sẽ là cháungoan Bác Hồ … ở giai đoạn này hoạt động vui chơi đã chuyển sang hàng thứ yếusau hoạt động học tập, thế nhng không vì thế tổ chức trò chơi cho các em bằngnhiều hình thức khác nhau, thông qua nhiều hoạt động môn học khác nhau để giáodục tri thức cho các em

Những trẻ em bình thờng ở lứa tuổi tiểu học có thể chất và tâm lý bình ờngvà hợp thành chỉnh thể Cùng với sự phát triểnvề thể chất tâm lý của trẻ cũnghình thành và phát triển Trong tâm lý của trẻ các quá trình, các thuộc tính, nhữngnét tâm lý đợc hình thành và bộc lộ rất hồn nhiên, chân thực Các em cần đợc đảmbảo tính trọn vẹn nh một chỉnh thể để các em lớn lên, phát triển lành mạnh nh mỗitrẻ em cần và có thể có

th-+Nhìn chung ở mỗi trẻ em đều tiềm tàng khả năng phát triển, bằng kinhnghiệm và bằng định tính ta đều thấy: trẻ em ngày nay thông minh và có sự pháttriển tâm lý tốt hơn trẻ em trẻ em xa kia

Trẻ em ở lớp 2+3 nói riêng cũng nh trẻ em ở độ tuổi tiểu học thờng hiếu

động, dễ hng phấn, khó tập trung chú ý lâu, hay hớng tới những hoạt động cụ thể,

dễ thấy kết quả, không thích những hoạt động kéo dài thời gian, khó thấy kết quảnhất là đối với đối tợngtrừu tợng ít hấp dẫn Do t duy tự phê phán cha phát triển nêncác em dễ bắt chớc, dễ vui lòng làm theo hớng dẫn của ngời lớn, dễ chịu ảnh hởngcủa môi trờng nhất là việc bắt chớc thày cô giáo Các em hành động vì tin yêu thày

cô, muốn nghe lời thày cô nhiều hơn là hiểu sâu sắc ý nghĩa việc làm Từ đó ta hiểutại sao những lời lý thuyết dài dòng, khô khan, trừu tợng lại không có tác dụngbằng một tấm gơng cụ thể.

Vấn đề cơ bản và nổi bật trong bộ mặt tâm lý của trẻ là đời sống tình cảmcảu các em Các em dễ xúc cảm trớc thế giới Trẻ thờng biểu hiện tình cảm và cảmxúc trong khi tri giác trực tiếp các sự vật và hiện tợng cụ thể, hấp dẫn Những gìơhọc đơn điệu, những triết lý khô khan thiếu hình ảnh sinh động khó gây cảm xúc ởtrẻ, làm cho trẻ chán nản, mệt mỏi

Trí nhớ có vai trò quan trọng đối với toàn bộ hoạt động của con ngời Đối vớihoạt động học tập cũng vậy trí nhớ đóng một vai trò cực kì quan trọng để tiếp thucác kiến thức của bài học

Đặc điểm trí nhớ của học sinh lớp 2+3 là: chóng biết nhng lại mau quên, các

em cha biết tổ chức việc ghi nhớ có ý nghĩa, cha biết sử dụng sơ đồ logic và dựavào đặc điểm tự để ghi nhớ

Mặt khác với học sinh tiểu học, khả năng ngôn ngữ biểu đạt của các em cònrất kém, phát âm còn sai Nhờ tham gia tiếp xúc rộng rãi với những ngời xungquanh và tiếp thu trí thức qua các môn học đặc biệt là môn toán thì vốn từ ngữ củacác em đợc nâng cao và chính xác hơn

ở bậc tiểu học, học sinh lớp 2+3 các em đang đợc hình thành các khả nănglàm việc trí có Do vậy hoạt động vui chơi cũng rất cần thiết nó góp phần

làm lên cuộc sống phong phú nhiều vẻ của các em

Học sinh tiểu học nói chung cũng nh học sinh lớp 2+3 nói riêng đều pháttriển theo hớng hình thành nhân cách, định hình dần con ngời mình theo hớng "mụctiêu giáo dục" Chính vì vậy mà những gì ta đa đến cho trẻ phải đợc chọn lọc, đảmbảo sự đúng dắn và lành mạnh Phơng pháp giáo dục phải đúng, phải phù hợp với

đặc điểm tâm lý của trẻ thì mới đem lại hiệu quả giáo dục cao

Trên đây là toàn bộ những đặc điểm tâm sinh lý của học sinh tiểu học nóichung và học sinh lớp 2+3 nói riêng; là một giáo viên tiểu học thì tối thiểu nhấtcũng phải nắm bắt cơ bản đặc điểm tâm sinh lý cảu học sinh đã đề cập đến ở trên

Là cơ sở để có phơng pháp dạy học phù hợp mang lại hiệu quả tối u nhất

II.3 Cơ sở khoa học của việc tổ chức trò chơi học tập lớp 2+3:

Một câu hỏi đặt ra là: Vì sao phải tổ chức trò chơi học tập ởp lớp 2+3? Đặcbiệt trong môn toán

Chúng ta đều hiểu rằng "Tiểu học" là bậc học của hệ thống giáo dục quốcdân, đặc biệt là ở những lớp 1+2+3 là tiền đề khởi đầu cho quá trình phát triển vềthể chất, trí tuệ sau này của các em

ở lứa tuổi mẫu giáo, các em học theo cách "chơi để học" yêu cầu về kỉ luậthọc tập không đặt ra nghiêm ngặt với các em Nhng khi vào trờng tiểu học thì yêucầu đặt ra cho trẻ với tất cả các môn học Nh vậy xét về cách học, yêu cầu học đốivới trẻ gặp phải sự thay đổi lớn, những tiết học kéo dài 35 phút tạo cho trẻ sự mệtmỏi, không tập trung Do vậy phải tạo ra các hình thực học tập khác nhau để cuốnhút các em vào học bài say mê học hơn đó là hình thức "học bằng chơi, chơi màhọc".

Xét trên quan điểm của việc đổi mới phơng pháp dạy thì tổ chức trò chơi đểhọc tập là một hình thức tổ chức dạy học, là một biện pháp học tập có hiệu quả.Thông qua các trò chơi mà học sinh đợc ôn luyện, làm việc cá nhân, làm việc trong

đơn vị nhóm, đơn vị lớp theo sự phân công với tinh thần hợp tác Đó là việc đổimới phơng pháp dạy học cần hình thành ở ngời học

Cùng với phơng pháp học tập khác, trò chơi tạo ra cho học sinh cơ hội để họcbằng tự hoạt động, tự củng cố kiến thức và hoàn thiện kĩ năng

Để việc tổ chức trò chơi học tập - trò chơi học tập trong môn toán, trở thànhmột hình thức tổ chức dạy học và việc chơi trở thành một biện pháp học tập, cáctrò chơi ở môn toán tiểu học cần đáp ứng những yêu cầu sau:

- Trò chơi phải hớng vào việc củng cố kiến thức, rèn luyện kĩ năng của từngbài toán, nhóm bài, từng phần chơng trình

Ví dụ: Bài 156 - Luyện tập: Về các số trong phạm vi 1000 (lớp 2).

Có thể sử dụng trò chơi "Nối số theo thứ tự các số thông qua một bức tranhhoặc hình vẽ …"

- Hình thức trò chơi phải đa dạng, giúp cho học sinh luôn đợc thay đổi cáchthức hoạt động trong lớp, học sinh đợc học tập một cách linh hoạt và hứng thú

Ví dụ: Trò chơi ghép hình, ghép tranh bằng các hình học.

- Cách chơi cần đơn giản để học sinh dễ nhớ, dễ thực hiện và thu hút nhiềuhọc sinh cùng tham gia

Ví dụ: Trò chơi tô màu vào tranh để tạo thành bức tranh đẹp những ô nào có

cùng kết quả thì tô màu giống nhau (lớp 2)

- Điều kiện tổ chức thực hiện trò chơi cần đơn giản, phơng tiện dễ chơi, dễlàm, sao cho giáo viên có thể tự chuẩn bị và tổ chức ở lớp học

Ví dụ: Dùng que diêm để xếp hình (lớp 3).

Nh vậy, cơ sở khoa học của việc tổ chức trò chơi toán học đã chỉ rõ nhữngyêu cầu cần thiết và phải có khi tổ chức chơi cho học sinh

II.4 Lý thuyết trò chơi.

Chơi là hoạt động không thể thiếu đợc của con ngời từ khi sơ sinh đến lúc ởng thành và đến hết khả năng lao động

tr-Mặt khác, chơi là hoạt động hấp dẫn nhất của lứa tuỏi thiếu niên, nhi đồng.Chơi tạo ra đợc nhiều hứng thú giúp trẻ phát triển đợc cả về trí tuệ và tính cách, bởivậy cần tạo ra đợc nhiều trò chơi mang tính chất học tập nhằm ôn luyện, củng cốcác tri thức, kĩ năng, kĩ xảo đã họ là hết sức rất cần thiết trong các giờ học căngthẳng Chơi giúp trẻ thay đổi hình thức học tập trên lớp tạo ra sự vui vẻ thoải máitrong các giờ học góp phần nâng cao chất lợng của giờ học.

Trong thực tế có rất nhiều em say mê, chăm chỉ học tập, nhng cũng không ítnhững em chán ghét việc học tập Vậy ngời giáo viên phải làm gì để xây dựng hứngthú cho học sinh? Nhà giáo dục nổi tiếng ngời Nga đã nói: "Việc học không hứngthú và chỉ do cỡng bức sẽ giết chết mọi ham muốn nắm tri thức của học sinh" Đốivới ngời giáo viên dạy học bằng trò chơi đã tạo nên sự hứng thú và rèn luyện khảnăng t duy tốt nhất cho học sinh tiểu học, giúp các em "tích cực hóa " việc học vàhành các môn học khác trong chơng trình

ở lớp 2+3 nói riêng và ở tiểu học nói chung bên cạnh những môn học có nộidung gần gũi với đời sống và hoạt động của trẻ: hát, mĩ thuật, tiếng việt, tự nhiên xãhội Trẻ phải làm quen với một môn học rất khô khan và nặng nề về suy luận - đó làmôn toán Thực tế chứng minh rằng môn toán là một khó khăn mới đối với các emhọc sinh tiểu học Điều đó dễ hiểu vì để lĩnh hội đợc tri thức về toán học, học sinhphải biết so sánh, tổng hợp, trừu tợng hoá, khái quát hoá mà chức năng trừu tợng,khái quát t duy của trẻ còn cha phát triển đầy đủ Để giúp học sinh lĩnh hội đợcmôn toán học đợc tốt từ những ngày đầu tiên ở trờng tiểu học, chúng ta nên giúp trẻphát triển thao tác t duy nh: phân tích, so sánh, khái quát hoá, tổng hợp đơn giản đểgiúp trẻ làm quen với những thuật ngữ toán học sơ đẳng

Để đạt đợc mục đích trên, ngời giáo viên có thể sử dụng nhiều phơng tiện,phơng pháp giảng dạy khác nhau Nhng thực tế đã chứng minh rằng: trò chơi họctập là phơng tiện hiệu quả đối với học sinh tiểu học Đó là việc dạy trò chơi có quytắc, trong đó trẻ đợc thúc đẩy bởi động cơ "chơi cố gắng làm đúng, làm nhanh đểthắng cuộc." Qua việc tham gia tích cực, hào hứng vào trò chơi, học sinh tự mìnhgiải quyết các nhiệm vụ học tập mà không nhận thấy Ngoài ra các trò chơi học tậpcòn rèn luyện độ nhanh nhạy, khéo tay các giác quan, phát triển năng lực quan sát,tăng cờng chú ý có chủ định, phát triển trí nhớ, t duy trừu tợng cũng nh ngôn ngữcủa học sinh Rõ ràng chơi các trò chơi học tập là một trong những phơng tiện tốtnhất để chuẩn bị cho việc lĩnh hội các kiến thức môn toán

ở tiểu học nhất là lớp 1+2+3, trò chơi có một vai trò quan trọng và cần đợccoi là một thành phần trong nội qui dạy học Trò chơi mang tính chất vui trong họctập, kích thích hứng thú nâng cao tính tích cực và t duy

Trò chơi toán học thực hiện các chức năng của hoạt động thực hành luyệntập Trong đó học sinh đợc củng cố, vận dụng linh hoạt các tri thức, kĩ năng đã họccũng nh kinh nghiệm sống của mình

Trò chơi toán học rèn luyện cho các em tuân thủ luật chơi nhất định từ đóhình thành tính kỉ luật, tính trung thực

Trò chơi toán học đuợc xây dựng và tổ chức dựa vào lí thuyết dạy học hiện

đại (làm cho học sinh hoạt động tự giác tích cực theo đúng khả năng của cá nhân)

Trong đổi mới phơng pháp dạy học toán ở tiểu học nhằm phát huy tính chủ

động, độc lập, tự giác sáng tạo của cá nhân học sinh có hình thức tổ chức trò chơihọc tập giúp cho các em "học bằng chơi, chơi mà học"

II.5 Đề xuất phơng pháp khi tổ chức "trò chơi học toán lớp 2+3"

Trò chơi toán học có vai trò rất quan trọng trong quá trình học tập của họcsinh, đồng thời các em có hứng thú, có niềm tin vào bộ môn toán hay không là phụthuộc vào bớc này Tổ chức trò chơi toán học phải phù hợp với đặc điểm tâm sinh

lý lứa tuổi, phù hợp với nội dung bài học, đúng chơng trình, đúng kiến thức và đúnglúc thì mới gây đợc sự say mê học tạp và thu hút đợc sự chú ý của học sinh

Thực tế cho thấy rằng hầu hết giáo viên cha hiểu rõ đặc điểm tâm sinh lý lứatuổi học sinh nên tổ chức trò chơi trong tiết toán cha có tác dụng cao, khi tổ chứctrò chơi toán học cần phải chhú ý những yêu cầu sau:

- Trò chơi toán học phải dựa vào nội dung bài học để tổ chức trò chơi chohọc sinh

- Phải lựa chọn thời gian thích hợp trong tiết dạy để tổ chức trò chơi Khôngnhất thiết phải tổ chức vào cuối tiết học, tuy nhiên vẫn cần phải cn cứ vào nội dungcủa bài để lựa chọn thời gian tổ chức trò chơi cho phù hợp

- Trò chơi đa ra phải phù hợp với lứa tuổi học sinh không quá khó, cũngkhông quá dễ

- Trò chơi phải phong phú đa dạng, không quá đơn giản mà cũng không quá cầu kì

- Trong một tiết dạy có thể tổ chức 1 – 2 trò chơi Nếu vào tiết ôn tập nên tổchức nhiều trò chơi nhằm củng cố kiến thức, kĩ năng cho học sinh

- Trò chơi không những phục vụ cho tiết học đó mà còn là tiền đề cho tiếthọc sau

- Phải đề ra luật thắng thua trong khi tổ chức trò chơi, tuân thủ thời gian mộtcách chặt chẽ

Đặc biệt chú ý khi tổ chức lời nói, cử chỉ của giáo viên khi tổ chức trò chơiphải tạo ra đợc không khí thoải mái, sôi động của lớp học tạo hứng thú cho các emkhi tổ chức trò chơi

Trên đây là một số đề xuất khi tổ chức trò chơi trong giờ học toán mà tôinghiên cứu, suy nghĩ và thực nghiệm.

Để có trò chơi toán học cần chú ý những điểm sau:

1 Phải xác định: Mục đích chơi

Nhằm củng cố tri thức, kĩ năng dẫn đến một khái niệm, qui tắc mới Gópphần hình thành và phát triển tính linh hoạt, óc sáng tạo cho trẻ em

2 Hoạt động chơi:

Phải gắn với thực tiễn, hấp dẫn học sinh, phù hợp với tâm sinh lý của các emtheo từng lứa tuổi Trong khi thực hiện chơi thì các hoạt động chơi phải mang trongmình nó cái tính chủ động, chủ định của trò chơi toán học

3 Phơng tiện cần thiết cho các hoạt động chơi

Các hình vẽ sẵn, con xúc xắc, bút màu, que diêm, que tính

4.Luật chơi và luật thắng thua

Nêu rõ cách chơi và cách thắng thua

5 Tổ chức chơi

Thông qua các hình thức tổ chức theo nhóm, từng cá nhân hoặc theo lớp

6 Thời gian qui định

Qua thời gian qui định mà cha có kết quả là coi nh thua cuộc

Điều quan trọng nhất đối với trò chơi toán học là tìm đợc cách chơi giànhthắng lợi tức là phải nắm đợc cái "nhân " trong trò chơi, chính là cách giành thắnglợi cho mình theo luật chơi

Giờ học 35 phút với những thao tác nghe, làm theo là chủ yếu trở nên nặng

nề với ngời học, không duy trì đợc khả năng chú ý của các em với bài học Do vậyngời giáo viên phải ra những việc làm, những phần của bài học có sức lôi cuốn họcsinh, tạo cho các em hứng thú Những việc làm những phần của bài học đó là cáctrò chơi để học Những trò chơi đợc tổ chức ngay trong không gian lớp học, tại thờigian của các tiết học sẽ giúp học sinh tránh đợc căng thẳng thần kinh, tạo cho các

em hứng thú và niềm vui trong tiết học

Mặt khác, với lứa tuổi học sinh còn nhỏ, các em học theo ý thích, học theocảm tính, hoạt động chơi vẫn chiếm thời gian lớn của các em Sự nhận thức là chủ

định cho nên trong quá trình học tập sẽ gây cho trí óc non nớt của trẻ sự căng thẳngmỏi mệt Chính vì lẽ đó đòi hỏi phải có phơng pháp trò chơi, tổ chức trò chơi tronggiờ học tạo cho giờ học bớt căng thẳng, giúp cho trẻ em thoải mái khi học bài, tiếpthu kiến thức sâu sắc hơn

II.6 Lý thuyết về toán học thống kê.

Để làm đề tài này tôi đã sử dụng toán học để kiểm tra kết quả thực nghiệm

Đó là kiến thức về: xác suất thống kê, giáo trình đào tạo cao đẳng s phạm và sphạm 12+2

Thông qua phần lý thuyết này chúng ta đánh giá đợc cụ thể kết quả của việckiểm nghiệm để so sánh

II.7 Giới thiệu một số loại hình trò chơi toán học lớp 2+3.

Các loại trò chơi toán học trong chơng trình lớp 2+3 - rất đa dạng và phongphú, có nhiều loại trò chơi khác nhau phục vụ cho từng loại bài dạy, từng phần nộidung luyện tập …với nhiều hình thức chơi, luật chơi khác nhau

Khi nghiên cứu đề tài "Cách tổ chức trò chơi toán học ở lớp 2+3" tôi đãnghiên cứu rất kĩ chơng rình sách giáo khoa thử nghiệm của lớp 2+3 Tôi nhận thấysách giới thiệu rất nhiều loại hình trò chơi theo từng nội dung bài dạy Nhng vì điềukiện có hạn, phạm vi của đề tài không giới thiệu hết loại hình trò chơi mà tôi chỉgiới thiệu 3 phần chính:

* Loại hình trò chơi về số tự nhiên: Đọc, viết số

* Loại hình trò chơi về các phép tính

* Trò chơi xếp hình, gấp hình, vẽ theo mẫu

A Loại hình trò chơi về số tự nhiên- đọc, viết số:

Bài số 100.000 - Luyện tập (lớp 3).

Trò chơi: Viết số.

Số liền trớc Số đã cho Số liền sau

1253443905623703999999999Cách chơi: Trong vòng một phút học sinh thi đua viết số, em nào xong trớc

và đúng kết quả đợc coi là thắng cuộc

Đáp án:

Số liền trớc Số đã cho Số liền sau

1253343904623693999899998

1253443905623703999999999

12535439066237140000100000

Bài 157: Luyện tập về các số trong phạm vi 1000

Trò chơi: Nối với số thích hợp:

NTH:Ngô Thị Ninh

Thiết kế trò chơi toán học cho học sinh lớp 2+3

307

650

811

596

939 745

125

484

Cách chơi: Trong vòng một phút học sinh thi đua nối cách đọc số với viết số, em nào nối nhanh, đúng, em đó thắng cuộc Đáp án:

307

650

811

596

939 745

125

484

* Trò chơi điền số:

- Cách chơi: Giáo viên đa ra một số biểu thức bất kì, chẳng hạn:

7 < < 10

90 < < 92

540 > > 520 Học sinh dùng bộ chữ số để xác định và dứt lệnh của giáo viên học sinh xác

định đợc nhanh và đúng số cần điền thì giơ tay, ai làm nhanh là thắng cuộc

B Trò chơi về các phép tính.

Ví dụ 1: Bài 127 - Luyện tập (lớp 2)

Cách chơi: Trong vòng 2 phút, học sinh phải nối xong kết quả, em nào làm

xong trớc và đúng sẽ đợc tuyên dơng

2 - 2 3: 3 5 - 5 5 : 5

3-2-1 1x1 2:2:1

Tám trăm m ời một

Ba trăm linh bảy

Tám trăm m ời một

Ba trăm linh bảy