c) Chứng minh I là trực tâm tam giác APQ:.. Tâm K của đường tròn ngoại tiếp tứ giác ICPN là trung điểm của đoạn thẳng IP... b) Chứng minh KN là tiếp tuyến của đường tròn (O). b) Chứng m[r]
Trang 1H N
F E
C B
A
= // O
F E
C
D B A
LỜI GIẢI CHI TIẾT CÁC BÀI TOÁN HÌNH ĐÃ THI VÀO LỚP 10 CỦA SỞ GD-QN
( Đề bài đã gửi ngày 23/10/2009)
Bài 1: (đề thi xét tuyển vào lớp 10 năm học 1999 – 2000)
a) Chứng minh tứ giác HFCN nội tiếp:
Ta có : BFC BEC 900(góc nội tiếp chắn nửa đường tròn
đường kính BC)
Tứ giác HFCN có HFC HNC 1800nên nội tiếp được trong
một đường tròn đường kính HC) (đpcm)
b) Chứng minh FB là tia phân giác của góc EFN:
ECB BFN ( hai góc nội tiếp cùng chắn HN của đường tròn đường kính HC)
c) Giả sử AH = BC Tính số đo góc BAC của tam giác ABC :
AFH BFC 900
AH = BC (gt)
FAH FBC (cùng phụ ACB)
Lưu ý: Các câu hỏi hay còn lại từ bài tập trên:
- Chứng minh H là tâm đường tròn nội tiếp tam giác FEN
- Gọi I và K lần lượt là trung điểm của BH và CH Chứng minh tứ giác FEIK nội tiếp
- Cho BC = a Tính BH BF + CH CE theo a
Bài 2: (đề thi xét tuyển vào lớp 10 năm học 2000 – 2001)
a) Chứng minh tứ giác EFDA nội tiếp:
Ta có: AED AFD 90 0(gt)
Hai đỉnh E và F cùng nhìn AD dưới góc 900 nên tứ giác
EFDA nội tiếp được trong một đường tròn
Ta có :
AE CD
AE OC
OC CD
c) Chứng minh tam giác EFA và tam giác BDC đồng dạng:
EFA CDB (hai góc nội tiếp cùng chắn AE của đường tròn ngoại tiếp tứ giác EFDA)
EAC CAB
EAF BCD CAB DCB
d) Chứng minh các tam giác ACD và ABF có cùng diện tích:
Trang 2O P K M H
A
C
B
P I
M
C B
A
SACD =
1
2DF AC và SABF =
1 AF
BC AC
Từ (1) và (2) suy ra : SACD = SABF (đpcm) (Lưu ý: có thể giải 2 cách khác nữa)
Bài 3: (đề thi xét tuyển vào lớp 10 năm học 2001 – 2002)
a) Chứng minh tứ giác MKCH nội tiếp:
Ta có : MHC 900(gt), MKC 900(gt)
Tứ giác MKCH có tổng hai góc đối nhau bằng 1800 nên
nội tiếp được trong một đường tròn
b) Chứng minh tam giác MAP cân:
AH // OC (cùng vuông góc CH) nên MAC ACO (so le trong)
AOC cân ở O (vì OA = OC = R) nên ACO CAO
giác nên tam giác MAP cân ở A (đpcm)
HCA CBA (cùng bằng
1
2sđAC), CBA MPA (hai góc đồng vị của MP// CB)
c) Tìm điều kiện cho tam giác ABC để ba điểm M; K; O thẳng hàng:
Kết hợp với câu b tam giác MAP cân ở A suy ra tam giác MAP đều
Do đó CAB 300
Đảo lại: CAB 300ta chứng minh P O :
Khi CAB 300 MAB 600(do AC là phân giác của MAB)
Tam giác MAO cân tại O có MAO 600nên MAO đều
Bài 4:(đề thi xét tuyển vào lớp 10 năm học 2002 – 2003)
a) Chứng minh AHN ACB:
ANH 900(góc nội tiếp chắn nửa đường tròn (O))
Nên Tam giác ANH vuông tại N AHC 900
giác AHC vuông ở H
Do đó: AHN ACB (cùng phụ HAC)
b) Chứng minh tứ giác BMNC nội tiếp:
AHN ACB (câu a)
c) Chứng minh I là trực tâm tam giác APQ:
Trang 3/ /
=
=
P
O
K I
N M
C
B
A
/ /
//
//
H
O
K
E
D
C
B
A
OA = OH và QH = QC (gt) nên QO là đường trung bình của tam giác AHC
Bài 5: (đề thi xét tuyển vào lớp 10 năm học 2003 – 2004)
a) Chứng minh tứ giác ICPN nội tiếp Xác định tâm K của đường tròn ngoại tiếp
tứ giác đó:
Do đó: ICP INP 900
đường tròn
Tâm K của đường tròn ngoại tiếp tứ giác ICPN là trung điểm
của đoạn thẳng IP
b) Chứng minh KN là tiếp tuyến của đường tròn (O).
Tam giác INP vuông tại N , K là trung điểm IP nên
1 2
KN KI IP
Do đó : NCB NBC (3)
Từ (1) , (2), (3) suy ra: INK IBC , hai góc này ở vị trí đồng vị nên KN // BC
Chú ý: * Có thể chứng minh KNI ONB 900 KNO 900
* hoặc chứng minh KNA ANO 900 KNO 900
c) Chứng minh rằng khi C di động trên đường tròn (O) thì đường thẳng MN luôn
tiếp xúc với một đường tròn cố định:
Ta có AM MC (gt) nên AOM MOC Vậy OM là phân giác của AOC
Vậy tam giác MON vuông cân ở O
2
2 =
2 2
R
không đổi
Vậy khi C di động trên đường tròn (O) thì đường thẳng MN luôn tiếp xúc với một đường tròn cố định (O;
2 2
R
)
Bài 6: (đề thi xét tuyển vào lớp 10 năm học 2004 – 2005)
a) Chứng minh tứ giác ABOC nội tiếp:
ABO ACO 900(tính chất tiếp tuyến)
trong một đường tròn
b) Chứng minh HA là tia phân giác của góc BHC:
Trang 4=
/
O
E D
C
B
A
60
O
J I
N
M
B A
H
Vậy HA là tia phân giác của góc BHC
c)Chứng minh
AK AD AE:
BAE chung, ABDAEB(cùng bằng
1
2 sđ BD)
Do đó:
2
.
AB AD
AB AD AE
BAH chung, ABK AHB (do ABAC) nên chúng đồng dạng
Suy ra:
AK AB
AB AK AH
Từ (1) và (2) suy ra: AE.AD = AK AH
1
.
AH
AK AE AD
.
AH
AK AE AD
=
2
AD DH
AE AD
=
.
AE AD
.
AD AD ED
AE AD
AE AD
AE AD
=
ADAE
(do AD + DE = AE và DE = 2DH)
Vậy:
AK AD AE(đpcm)
Bài 7: (đề thi xét tuyển vào lớp 10 năm học 2005 – 2006)
a) Chứng minh AM và AN là các tiếp tuyến của
đường tròn (B;BM)
Ta có : AMBANB 900(góc nội tiếp chắn nửa đường tròn(O))
Nên AM ; AN là các tiếp tuyến của (B;BM)
MNI MNJ 900(các góc nội tiếp chắn nửa đường tròn tâm O và tâm B )
* Tam giác MJI BO là đường trung bình nên IJ = 2BO = 2R
Nên OH =
3
R
2
R
Vậy JI JN = 2R 3R = 6R2
c)Tính diện tích phần hình tròn (B; BM) nằm ngoài đường tròn (O; R) theo R:
Gọi S là diện tích phần hình tròn nằm (B;BM) nằm bên ngoài hình tròn (O;R)
S1 là diện tích hình tròn tâm (B; BM)
S2 là diện tích hình quạt MBN
Trang 5/ /
//
O
I H
D C
B A
Ta có : S = S1 – (S2 + S3 + S4)
Tính S1:
MAB 600 MB 1200 MB R 3 Vậy: S1 = R 32 3 R2
Tính S2 :
MBN S2 =
2 0 0
3 60 360
R
=
2
2
R
Tính S3 :
S3 = Squạt MOB – SMOB
MOB Squạt MOB =
0
.120
OA = OB SMOB =
1
2SAMB =
1 1
2 2 AM MB=
1
4R R =
2 3 4
R
Vậy S3 =
2
3
R
2
3 4
R
= S4 (do tính chất đối xứng)
Từ đó: S = S1 – (S2 + 2S3)
= 3 R 2 –
2 2 2 2 3
=
6
(đvdt)
Bài 8:
a) Chứng minh tứ giác ACDO nội tiếp:
CAO CDO 900(tính chất tiếp tuyến)
một đường tròn
b) Tính theo R độ dài các đoạn thẳng AH; AD:
AH AO AC
2
R R = 2
5
4R
Vậy : AH =
5
R
và AD = 2AH =
5
R
c) Chứng minh MHD 450 :
AMB 90 0 (góc nội tiếp chắn nửa đường tròn) CMA 900
Suy ra : ACM MHD
Do đó : MHD 450
d) Tính diện tích hình tròn (I) nằm ngoài đường tròn (O) theo R :
Trang 6E I K
N M
D
C
B A
Từ CHD 900và MHD 450 CHM 45 0mà CBA 450(do CAB vuông cân ở B)
Vậy tâm I đường tròn ngoại tiếp tam giác MHB là trung điểm MB
Gọi S là diên tích phần hình tròn ( I ) ở ngoài đường tròn (O)
S1 là diện tích nửa hình tròn đường kính MB
S2 là diện tích viên phân MDB
Ta có : S = S1 – S2
Tính S1 : MB 900 MB R 2 Vậy S1 =
.
Tính S2: S2 = SquạtMOB – SMOB
=
0
.90
=
2 2
S =
2
4
R
(
2 2
) =
2
2
R
Bài 9: a) Chứng minh tứ giác MNAC nội tiếp:
ACB 900 (góc nội tiếp chắn nửa đường tròn)
Suy ra MCA 900 Tứ giác MNAC có N C 1800 nên
nội tiếp được trong một đường tròn
b) Tính CH và tg ABC
* tg ABC =
5 5
CH
BH
c) Chứng minh NC là tiếp tuyến của đường tròn (O):
tứ giác MNAC)
NMA ADC (so le trong của MN // CD) và ADCABC (cùng chắn AC) Nên : NCA ABC Do
2
ABC
sđ AC
2
NCA
sđ AC Suy ra CN là tiếp tuyến của đường tròn (O)
(xem lại bài tập 30 trang 79 SGK toán 9 tập 2)
d) Chứng minh EB đi qua trung điểm của CH:
Gọi K là giao điểm của AE và BC; I là giao điểm của CH và EB
DAB DCB ( cùng chắn cung BD)
DAB MAN (đối đỉnh) và MAN MCN (cùng chắn MN)
Mà EC = EA( tính chất hai tiếp tuyến cắt nhau) nên EK = EA
KBE có CI // KE
CI BI
IH BI
AE BE
Trang 7/
?
_
K
E H
M
O
D
C
B
A
Vậy
CI IH
Bài 10 (Trích đề thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2009- 2010)
Cho đường tròn tâm O, đường kính AC Vẽ dây BD vuông góc với AC tại K ( K nằm giữa A và O) Lấy điểm E trên cung nhỏ CD (E không trùng C và D), AE cắt BD tại H
a) Chứng minh tam giác CBD cân và tứ giác CEHK nội tiếp
c) Cho BD = 24cm; BC = 20cm Tính chu vi hình tròn (O)
Hướng dẫn:
c) Tính BK = 12 cm, CK = 16 cm, dùng hệ thức lượng
Từ đó tính được C = 25
ABMACM 1800
2
MBC
Từ đó tính được
4
MBC Lưu ý: Trong tập tài liệu này đôi chỗ có thể đánh nhầm , bạn đọc sửa lại giúp Lời giải ở các bài chỉ có tính chất tham khảo Các bạn có thể tìm lời giải khác tốt hơn Mọi nội dung sai sót xin phản ánh trực tiếp ở phần góp ý- Chân thành cám ơn
Thăng Bình ngày 03 / 11/ 2009
Basan0702