tiết 61 tiết 77 ngày soạn 110109 ngày giảng 120109 vợ nhặt kim lân a mục tiêu cần đạt 1 kiến thức giúp hs đọc hiểu khái quát vài nét về tác giả tác phẩm nắm được nt đặt nhan đề tạo tình huống v

Nhà văn KL rất hiểu nổi niềm của người nghèo nhà văn đã phân tích q/trình diễn biến tâm lí nhân vật, sự đan xen nhiều sắc thái tâm trạng rất chân thực và cảm động: dù niềm vui hay nỗi [r]

Trang 1

Tiết 77 Ngày soạn: 11/01/09

Ngày giảng: 12/01/09

VỢ NHẶT

(Kim Lân)

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

1 Kiến thức: Giúp HS

- Đọc- hiểu khái quát vài nét về tác giả- tác phẩm

- Nắm được NT đặt nhan đề, tạo tình huống và bức tranh thảm đạm của dân tộc trong nạn đói 1945

2 Kỹ năng: Rèn kỹ năng đọc- hiểu truyện ngắn

3.Thái độ: Có thái độ thông cảm, sẽ chia trước cảnh ngộ đau thương của con người, trân trong

những khát vọng sống chân chính của những con người đáng sống

B PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

Thầy: Thiết kế bài soạn- TLTK về tác phẩm, tác giả Trò: Vở bài soạn- sgk

C CÁCH THỨC THỰC HIỆN

Vấn đáp- phân tích-tổng hợp

D TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

I Ổn định lớp:

II Kiểm tra bài cũ: Hãy tóm tắt hành động Mỵ cởi trói cho A Phủ? Nêu ý nghĩa?

III Bài mới:

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

Hoạt động 1 H: Dựa vào tiểu dẫn sgk, hãy nhận xét một

vài nét về cuộc đời và sự nghiệp VC của

nhà văn Kim Lân?

GV: Hướng dẫn, gợi ý

HS: Làm việc cá nhân, khái quát

GV: Nhận xét, bổ sung

Lưu ý khi nhận xét về Kim Lân chúng ta nên

gắn cuộc đời và sự nghiệp VC để thấy được sự

cần cù chịu khó và táo bạo của nhà văn trong

sáng tác Đồng thời thấy được sở trường của

KL, một nhà văn một lòng đi về với “đất”, đi

về với “người”, đi về với cuộc sống thuần hậu

nguyên thủy ở nông thôn bằng tâm hồn của

một con người vốn là con đẻ của đồng ruộng

Thật vậy trong TGNT của KL ta luôn tìm thấy

được khung cảnh của c/s nông thôn, hình

tượng người nông dân lam lũ , mộc mạc chân

chất rất đỗi VN

I Đọc- hiểu khái quát:

1 Tác giả: Kim Lân (1920- 2007)

* Tên thật: Nguyễn Văn Tài

* Quê: Bắc Ninh

* Gia đình nghèo- học đến tiểu học- đi làm- viết văn khi 21 tuổi

* Nhà văn KL là tấm gương sáng cho ý chí, nghị lực và sự cần cù chịu khó

* Sống gắn bó với làng quê Bắc Bộ  viết về mảng đề tài quen thuộc nông thôn VN

Trang 2

H: Em biết gì về tác phẩm “Vợ nhặt”? Cảm

xúc chủ đạo của tác phẩm là gì?

HS: Làm việc cá nhân, phát biểu

- Nêu xuất xứ

- Nêu chủ đề: Tác phẩm viết về người nông

dân trong cuộc sống đói kém khốn khổ mà họ

vẫn yêu thương, đùm bọc lẫn nhau vượt qua

số phận

GV: Nhận xét, kết luận

GV: Hướng dẫn cách đọc

HS: Đọc- tóm tắt

Hoạt động 2

H: Tiếp cận với nhan đề “Vợ nhặt” em có

suy nghĩ gì về số phận của con người và

hoàn cảnh XH?

HS: Làm việc cá nhân, phân tích

- Nhặt: nhặt nhạnh, lượm lặt vu vơ

- Vợ nhặt: tức là chuyện cưới vợ

 điều thiêng liêng trở thành rẽ rúng

GV: Nhận xét, nhấn mạnh

H: Kim Lân đã chọn bối cảnh cho câu

truyện của mình như thế nào? Em có nhận

xét gì về con người và không gian mà tác

giả xây dựng trong bối cảnh đó?

* Bối cảnh truyện: nạn đói năm1945: dữ dội

* Con người năm đói:

- Khuôn mặt hốc hác, u tối

- Xanh xám như những bóng ma

- Dật dờ đi lại như những bóng ma

 xơ xác, ranh giới giữa sống và chết thật mong

manh

* Không gian năm đói: (xóm ngụ cư)

- Người chết như ngả rạ

- Không khí vẫn lên mùi gây của xác người

- Tiếng khóc hờ tỉ tê

 không vian tối sầm đi vì đói, cõi dương lỡn

vỡn trong cõi âm

H: Trong bối cảnh ấy, tác giả đưa vào sự

kiện gì? Sự kiện ấy có gì độc đáo và đặc

2 Tác phẩm:

a Xuất xứ:

- Tiền thân: Tiểu thuyết “Xóm ngụ cư”, viết sau

CM chưa hoàn thành thì bị mất bản thảo - Sau

1954, KL dựa vào cốt truyện cũ và với cách nhìn mới nhà văn viết “Vợ nhặt”, được in trong tập “Con chó xấu xí”

b Đọc- tóm tắt:

Nạn đói năm 1945- xóm ngụ cứ tiêu điều, xơ xác Tràng lấy vợ, tâm trạng mọi người: Vui,

lo, hi vọng…

II Đọc- hiểu chi tiết:

1 Nhan đề: Vợ nhặt

- Số phận con người éo le, giá trị thật rẽ, như rơm rác

- Hoàn cảnh XH: thê lương, bi thảm

2 Tình huống truyện:

* Bối cảnh truyện: nạn đói khủng khiếp năm

1945, nạn đói tràn đến với con người mạnh như thác dữ

* Con người năm đói: thảm hại

* Không gian năm đói: tối tăm, ngột ngạt…

 Cuộc sống mấp mé bên bờ cái chết Cái đói

có sức hủy diệt cuộc sống tới mức khủng khiếp

* Sự kiện Tràng “nhặt vợ”: bất ngờ, trớ trêu

Trang 3

HS: Thảo luận, tranh luận, phát biểu ý kiến

* Sự kiện Tràng “Nhặt vợ”

- Tình huống bất ngờ: mọi người ngạc nhiên,

bàn tán vì:

+ Tràng: dân ngụ cư, nghèo, ngoại hình thô

kệch, dở tính  khó lấy được vợ

+ Vậy mà Tràng có vợ rất dễ dàng, ngẫu

nhiên, chỉ bằng vài câu bông đùa và 4 bát

bánh đúc

- Tình huống trớ trêu: trong nạn đói, khi chính

Tràng còn chưa nuôi nổi mình lại còn dám đèo

bòng, lấy vợ- một người vợ cũng nghèo, cũng

đói như mình  mọi ngừi lo âu, băn khoăn

H: Từ việc phân tích tình huống, em hãy

nêu ý nghĩa của tình huống ấy? Và giải

thích vì sao?

HS: Làm việc cá nhân, nhận xét, giải thích

* Đó là một cuộc gắn kết kì lạ

* Vì:

- Tràng vì đói mà có vợ, vợ Tràng cũng vì đói

mà theo không Tràng  giá trị con người thật rẻ

rúng

- Đám cưới diễn ra trong âm thầm, lặng lẽ,

không nghi lễ, trong bóng chiều nhập nhoạng,

trong tiếng khóc hờ người chết

 số phận bi thảm của người nông dân trong

nạn đói

GV: Bổ sung, kết luận

Sự gắn kết ấy là 1 biểu hiện của sự sống, của

hy vọng, của hành phúc, của tình thương,

trong đói nghèo vẫn gieo mầm sự sống

* Ý nghĩa của tình huống:

 đó là một cuộc gắn kết kì lạ

IV Cũng cố: GV cho HS tóm tắt câu chuyện và nhận xét tình huống của truyện

V Dặn dò: Học bài- soạn tiếp phần 2

VI Rút kinh nghiệm:

- Tiết dạy đảm bảo thời gian, chuyển tải hết ND

- Dung lượng kiến thức phù hợp với năng lực của HS

Trang 4

VỢ NHẶT

(Kim Lân)

- Hiểu được giá trị nhân đạo của tác phẩm: số phận bi thảm của người dân trong nạn đói

1945, cảm nhận được niềm khao khát tổ ấm gia đình, niềm tin vào cuộc sống và tình thương yêu đùm bọc lẫn nhau giữa những con người nghèo khổ

- Đánh giá những nét đặc săc trong NT viết truyện của Kim Lân

2 Kỹ năng: Rèn kỹ năng đọc- hiểu truyện ngắn

3.Thái độ: Có thái độ thông cảm, sẽ chia trước cảnh ngộ đau thương của con người, trân trong

những khát vọng sống chân chính của những con người đáng sống

Thầy: Thiết kế bài soạn- TLTK về tác phẩm Trò: Vở bài soạn- sgk

Vấn đáp- phân tích-tích hợp- thảo luận

II Kiểm tra bài cũ: Hãy phân tích ý nghĩa tình huống của truyện?

III Bài mới:

H: Hãy tìm các chi tiết mô tả tâm trạng của

người dân xóm ngụ cư và nhận xét tâm trạng

của nhóm nhân vật này? Giải thích vì sao họ có

tâm trạng như vậy?

HS: Làm việc cá nhân, tìm chi tiết, phân tích, nhận

xét

- Họ thấy lạ, ngạc nhiên vì: trong nạn đói người ta

sẽ không dám nghĩ đến chuyện dựng vợ gã chồng

- Họ lo thay cho Tràng, vì: “Biết có nuôi nổi

nhau…”  ám ảnh bởi nạn đói đè nặng nên họ có

tâm trạng ấy

- Họ vui sướng, vì: họ chợt hiểu “có cài gì lạ lùng

và tươi mát…” ngọn gió của khát vọng sống, điều

ấy sẽ nhen nhóm niềm hi vọng về cuộc sống, về sự

thay đổi cho cuộc đời của họ

GV: Bổ sung, kết luận

H: Hãy phân tích diến biến tâm lí phức tạp ấy

của Tràng và cho biết vì sao Tràng có nét tâm lí

3 Tâm trạng của các nhân vật:

a Tâm trạng của người dân xóm ngụ cư:

 ngạc nhiên, lo lắng, vui sướng

b Tâm trạng của Tràng:

- Trước hạnh phúc bất ngờ Tràng cũng có nét tâm lí rất phức tạp

Trang 5

- Ngạc nhiên, vì: Tràng thuộc tầng lớp người nghèo

khổ, dưới đáy cùng của XH xóm ngụ cư “sống hiu

quạnh cùng mẹ già trong cái xóm tồi tàn ở mé

sông”, ngày xưa kiếp ngụ cư là tủi cực trăm bề, bị

khinh rẻ không ai gã con gái cho vì như thế là vô

phúc

“Trai làng ở góa còn đông

Cớ sao em lại lấy chồng ngụ cư” Tràng còn có 1

ngoại hình xấu, thô kệch, bản tính cộc cằn, dở hơi

- Lo sợ, vì: “Thóc gạo này đến thân mình có nuôi

nổi không lại còn đèo bòng…”  đó là nét tâm lí tất

yếu của 1 con người khi ở trong nạn đói

- Ngỡ ngàng, sung sướng, vì: niềm hạnh phúc ấy

đem đến cho Tràng một cảm giác mới mẽ, kì diệu,

cảm giác ấy thấm sâu vào trong tâm linh (“trong

người êm ái lơ lững như đi trong 1 giấc mơ”), vừa

lan tõa ra bên ngoài (“một cái gì mới mẽ,lạ lẫm…

ôm ấp mơn man khắp da thịt Tràng…”)

GV: Nhận xét, kết luận

H: Vì sao nói niềm hạnh phúc ấy đã làm thay

đổi hẳn con người của Tràng, em hãy chứng

minh làm rõ?

 Hạnh phúc làm Tràng thay đổi

- Mặt hắn có vẽ gì phởn phơ khác thường, tủm tỉm

cười nụ, hai mắt sáng lên lấp lánh, cái mặt vênh lên

không giống như dáng vẽ mệt mỏi thường ngày…

- Quên hết cảnh sống ê chề: khát vọng hạnh phúc

lấn át cả nghèo đói, đánh bật nỗi lo âu

- Cảm thấy xung quanh mới mẻ, thay đổi

- Cảm thấy yêu thương và gứn bó với ngôi nhà

- Tràng tin vào tương lai, hi vọng cuộc sống tươi

đẹp: hình ảnh lá cờ đỏ sao vàng…

GV: Bổ sung, bình sâu

Trong sự túng đói quay quắt, trong bất cứ hoàn

cảnh khốn khổ nào, người nông dân ngụ cư vẫn

khao khát vươn lên trên cái chết, cái ảm đạm mà

vui, mà hi vọng…những người đói họ không

nghĩ đến cái chết mà họ nghĩ đến cái sống Vợ

chồng Tràng lấy nhau giữa ảnh ngổn ngang xác

người chết nhưng chút hạnh phúc nhỏ nhoi,

mong manh của 2 người vẫn là bất diệt, vẫn sinh

sôi nảy nở từ bãi tha ma sặc mùi tử khí Hạnh

phúc ấy như làn gió xuân thổi về làm xôn xao sự

 ngạc nhiên, lo lắng, ngỡ ngàng, sung sướng hạnh phúc

- Niềm hạnh phúc ấy đã làm thay đổi hẳn con người của Tràng

Trang 6

sống, làm cho Tràng quên hết cảnh sống ê chề,

tối tăm trước mắt.

Đó chính là giá trị nhân đạo trong tác phẩm.

H: Trước hạnh phúc của đứa con trai bà cụ Tứ

có tâm trạng như thế nào? Vì sao?

HS: Thảo luận, tranh luận phát biểu ý kiến

- Ngạc nhiên: thấy người đàn bà lạ xuất hiện trong

nhà mình, gọi mình bằng U…

- Lo lắng: vì bà mẹ nghèo đã từng trải, thấm thía

cái nghèo, cái đói nên không thể không lo lắng

- Buồn tủi: vì không thể lo cho con đàng hoàng,

không lấy nổi vợ cho con và náy con lấy được vợ

thì không dạm hỏi, cưới xin gì…

- Thông cảm: nhận cô gái làm con dâu với tình cảm

xót thương vô hạn, an ủi, động viên con và vẽ lên

cả tương lai cho con

GV: Nhấn mạnh, kết luận

Nhà văn KL rất hiểu nổi niềm của người nghèo

nhà văn đã phân tích q/trình diễn biến tâm lí

nhân vật, sự đan xen nhiều sắc thái tâm trạng rất

chân thực và cảm động: dù niềm vui hay nỗi

buồn, dù nỗi lo toan hay tủi phận thì người mẹ

VN vẫn thể hiện một tấm lòng yêu thương, đọ

lượng, thương con bà kìm nén nỗi buồn để nhìn

c/s lạc quan hơn và động viên con bằng triết lý

rất dân gian: không ai giàu 3 họ, không ai khó 3

đời, đó chính là cách nghĩ của người lao động dù

bất cứ ở hoàn cảnh nào họ cũng không đánh mất

niềm tin vào c/sống.

H: Nhà văn Kim Lân giới thiệu về người vợ

nhặt như thế nào? Cuộc gắn kết giữa “thị” và

Tràng đã làm cho “thị” thay đổi ra sao?

- Thân phận: tội nghiệp

 vì, cô không có gốc gác, ngáy cái tên cô cũng

không có, việc cô lấy chồng cũng như 1 trò đùa

không cưới xin tử tế  cô tìm đến Tràng như tìm

một chổ nương thân trong nạn đói

- Cuộc gắn kết làm cho cô thay đổi:

+ Từ chao chát, táo tợn  ngượng ngùng, im lặng 

trở lại dáng vẽ của người con gái

+ Sau 1 ngày làm dâu: hiền thục, đảm đang thu vén

c Tâm trạng của bà cụ Tứ:

 trước hạnh phúc của con mình bà cụ Tứ

có nhiều cảm xúc lẫn lộn: ngạc nhiên, lo lắng, tủi, cảm thông, sung sướng…

d Vợ Tràng:

- Thân phận: tội nghiệp

- Cuộc gắn kết với Tràng đã làm cho “thị” thay đổi

Trang 7

gia đình  hiểu cái nghèo, cái đói nhưng chấp nhậ nó

để mưu cầu sự sống, mưu cầu hạnh phúc

GV: Hướng dẫn Hs tổng kết lại giá trị NT và ND

của tác phẩm

III Tổng kết:

* Nội dung:

- Giá trị hiện thực: miêu tả cuộc sống khốn cùng của con người trong nạn đói 1945 đồng thời lên án tố cáo bọn tay sai Pk và bon thực dân đã đẩy cuộc sống của con người vào sự túng quẩn, chết chóc

- Giá trị nhân đạo: Khám phá vẽ đẹp tâm hồn của người nông dân lao động

* Nghệ thuật:

- Xây dựng tình huống truyện

- Khắc họa tâm lí nhân vật

- Giọng văn mộc mạc, gần gủi

IV Củng cố: GV nhấn mạnh giá trị nội dung và giá trị Nt trong tác phẩm

V Dặn dò: Học bài- chuẩn bị bài: Nghị luận về một đoạn trích, một tác phẩm văn xuôi

- Bài dạy đảm bảo thời gian

- Truyền thụ được các nội dung cơ bản cho HS

- Tuy nhiên vì ít thời gian nên đôi chổ chưa phân tích sâu được

Trang 8

LUYỆN TẬP VỀ NHÂN VẬT GIAO TIẾP

- Biết vận dụng hiểu biết về nhân vật giao tiếp vào việc đọc- hiểu và tạo lập văn bản

2 Kỹ năng: Rèn kỹ năng sử dụng ngôn ngữ Tiếng Việt

3.Thái độ: Có ý thức giao tiếp đúng ngữ cảnh.

Thầy: Thiết kế bài soạn- Bài tập và đáp án Trò: Vở bài tập - sgk

Luyện tập- giải bài tập

II Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra trong giờ chữa bài tập

III Bài mới:

GV: Gọi HS đọc đoạn trích- hướng dẫn, gợi ý

HS: Chuẩn bị cá nhân, giải bài tập

- Bề trên (Vị thế XH):

thừa lệnh bắt người đi

xem đá bóng

- Cách nói: Xưng tao, gọi

mày, nói năng toàn đe

dọa

+ Nhẫn tâm

+ Hách dịch

- Kẻ dưới (Vị thế XH):

nạn nhân bị bắt đi xem

đá bóng

- Cách nói: Xưng con, thưa ông, lạy

+ Van xin, nhún nhường, năn nỉ + Để được thương tình

Hoạt động 2 H: Nhận xét, lời lẽ, cử chỉ của Huấn Cao và Viên

quản ngục có sự khác nhau như thế nào? Nêu ý

nghĩa?

GV: Gọi HS đọc đoạn trích, hướng dẫn, gợi ý

HS: Làm việc cá nhân, giải bài tập

- Huấn Cao: nói năng đỉnh đạc, thân ái

+ Xưng hô: Ta

+ Gọi: thầy quản

- Ngục quan: Nói năng chân thành mà khiêm cung

I Bài tập 1:

So sánh ngôn ngữ của ông Lí và anh Mịch để làm rõ quan hệ vị thế của 2 nhân vật giao tiếp

- Quan hệ vị thế xã hội: bề trên- bề dưới

II Bài tập 2:

Nhận xét, lời lẽ, cử chỉ của Huấn Cao

và Viên quản ngục :

- Huấn Cao: nói năng đỉnh đạc, thân ái

- Viên quản ngục: chân thành mà khiêm cung

Trang 9

+ Giọng nói: nghẹn ngào

+ Cử chỉ: vái người tù

- Ý nghĩa: Xét theo quan hệ vị thế, cách nói năng,

cử chỉ ấy là bất thường Nhưng đó là ứng xử giữa

một ngục quan tự thấy mình thấp kém quá nhiều so

với người tù và có tấm lòng biệt nhỡn liên tài đối

với người biết giá trị của chính mình và biết quý

trọng 1 tấm lòng trong thiên hạ

Hoạt động 3 H: Phân tích sự thay đổi thái độ của chị Dậu qua

3 câu nói trong đoạn trích?

GV: Gọi HS đọc đoạn trích, hướng dẫn, gợi ý

HS: Làm việc cá nhân, giải bài tập

- Câu 1: có thái độ của kẻ dưới với bề trên, cung

kính

+ Xưng cháu

+ Gọi ông

→ giọng van xin

- Câu 2: Cách xưng hô thay đổi, có khoảng cách

+ Xưng tôi

+ Gọi ông

→ giọng “giở lý”, đanh thép

- Câu 3: Cách xưng hô thay đổi, giận dữ

+ Xưng bà

+ Gọi mày

→ giọng đe dọa

III Bài tập 3: Nhận xét thái độ của chị Dậu trong hoạt động giao tiếp:

→ Thái độ thay trổi trong những lượt lời giao tiếp

IV Củng cố: GV nhắc lại các kiến thức về nhân vật giao tiếp để củng cố bài học

V Dặn dò: Học bài- làm các bài tập còn lại- chuẩn bị: Bài lựa chọn và nêu luận điểm

- Tiết dạy đảm bảo thời gian

- Hướng dẫn HS luyện tập tốt

Trang 10

LỰA CHỌN VÀ NÊU LUẬN ĐIỂM

- Biết lựa chọn nà nêu luận điểm xác đáng cho bài văn nghị luận

- Luyện tập thao tác lựa chọn và nêu luận điểm trong quá trình làm văn

2 Kỹ năng: Rèn kỹ năng làm văn nghị luận

3.Thái độ: Có ý thức lựa chọn luận điểm chính xác, phù hợp khi viết văn.

Thầy: Thiết kế bài soạn- bài tập mẫu Trò: Vở bài soạn - sgk

Vấn đáp- giảng- luyện tập

II Kiểm tra bài cũ: Luận điểm là gì? Trong quá trình làm văn làm thế nào để xác định được

Luận điểm của đề ra?

III Bài mới:

Hoạt động 1 H: Luận điểm có vai trò như thế nào trong bài

văn nghị luận? Và luận điểm là của ai?

HS: Làm việc cá nhân, nhớ lại kiến thức cũ và khái

quát

- Luận điểm là những ý chính hàm chứa trong luận

đề, thuyết minh và làm sáng tỏ luận đề

- Luận điểm là của người làm văn, người làm văn

phải tự xác lập luận điểm cho bài viết của mình

GV: Bổ sung, nhấn mạnh

H: Đối với đề bài nghị luận, sau khi tìm hiểu đề

chúng ta làm gì?

HS: Làm việc cá nhân, trả lời

- Tìm ý

- Tìm luận điểm

GV: Nhấn mạnh

H: Em hãy bình luận đề bài “Thật thà là dại

chăng?”

GV: Gợi ý, hướng dẫn

HS: Làm việc cá nhân, tìm luận điểm

Luận điểm chính xác:

- Thật thà là 1 đức tính tốt đẹp

VD: Trong 5 điều Bác Hồ dạy thiếu nhi Vn có đức

I Cách lựa chọn luận điểm:

* Xét VD: sgk

“Thật thà là dại chăng?”

- Các luận điểm:

+ Thật thà là 1 đức tính tốt: không giả dối, không ntham của người khác

→ Từ điển TV định nghĩa: “Thật thà là tự bộc lộ mình một cách tự nhiên, không giả tạo, không giả dối, không tham của người khác

+ Thật thà là tốt nhưng nhiều khi có thể

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	14,83 KB