- + Sự tiến hóa của các hệ cơ quan: tuần hoàn, tiêu hóa, bài tiết, hô hấp, thần kinh trong mối quan hệ với đời sống và mức độ tổ chức của cơ thể2. - + Sự tiến hóa trong cấu tạo của cơ qu[r]
Trang 1Trường THCS Lê Hồng Phong – An Khê – Gia Lai
Họ và tên: Nguyễn Thị Thái Ngày dạy:Từ 03/9/2009 đến 01/10/2009
CHỦ ĐỀ 1: SINH HỌC 8
SỰ TIẾN HÓA CỦA CÁC HỆ CƠ QUAN
Ở CÁC ĐỘNG VẬT CÓ XƯƠNG SỐNG
CẤU TẠO CƠ THỂ NGƯỜI
Loại chủ đề : Bám sát.
Thời lượng : 10 tiết.
Lý thuyết : 9
Ôn tập + Kiểm tra : 1
I MỤC TIÊU:
1 Kiến thức:
Qua chủ đề này HS:
- Hệ thống hóa kiến thức để thấy rõ:
- + Sự tiến hóa của các hệ cơ quan: tuần hoàn, tiêu hóa, bài tiết, hô hấp, thần kinh trong mối quan hệ với đời sống và mức độ tổ chức của cơ thể
- + Sự tiến hóa trong cấu tạo của cơ quan sinh sản và các hình thức sinh sản để đảm bảo sự tồn tại của loài
- Củng cố lại kiến thức đã học về cấu tạo cơ thể người để thấy rõ sự giống nhau và khác nhau với các động vật có xương sống đã học
2 Kỷ năng:
- Rèn cho HS kỷ năng phân tích, so sánh, tổng hợp và hệ thống hóa kiến thức
- Kỷ năng viết và vẽ sơ đồ
3 Thái độ:
- Giáo dục lòng say mê, yêu thích môn học
II NỘI DUNG:
Bài 1: Đời sống của các động vật thuộc lớp ĐVCXS (1 tiết)
Bài 2: Sự tiến hóa của hệ tuần hoàn (1 tiết)
Bài 3: Sự tiến hóa của hệ tiêu hóa và bài tiết (1 tiết)
Bài 4: Sự tiến hóa của hệ hô hấp (1 tiết)
Bài 5: Sự tiến hóa của hệ thần kinh (1 tiết)
Bài 6: Sự tiến hóa của hệ cơ quan sinh sản và hình thức sinh sản (2 tiết)
Bài 7: cấu tạo cơ thể người, (2 tiết)
Ôn tập và kiểm tra (1 tiết)
III PHƯƠNG PHÁP: Hỏi đáp, trực quan.
IV CHUẨN BỊ: Các bảng hệ thống hóa kiến thức về từng nội dung trong chuyên
đề
Trang 2Họ và tên: Nguyễn Thị Thái Ngày dạy:03/9/2009
Tuần 3
Tiết 1 ĐỜI SỐNG CỦA CÁC ĐỘNG VẬT THUỘC CÁC LỚP ĐVCXS
I MỤC TIÊU:
1- Kiến thức:
-Nêu đặc điểm và so sánh được đời sống của các lớp cá, lưỡng cư, bò sát, chim, và thú Qua đó thấy được sự tiến hóa của ĐVCXS
2- Kĩ năng:
-Rèn cho sinh kỉ năng tổng hợp, so sánh, hệ thống hóa kiến thức
3- Thái độ:
- Giáo dục cho học sinh lòng yêu thích môn học
II- CHUẨN BỊ:
Bảng phụ ghi nội dung bài tập củng cố
III- PHƯƠNG PHÁP:
Hỏi đáp, giảng giải
IV-TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG:
1- Ổn định lớp:
2- Kiểm tra bài cũ: không
3-Bài mới:
Gvgiới thiệu về số loài,
hình thái và môi trường
sống của cácĐVCXS
-H: vì sao động vật sống
khắp nơi trên trái đất ?
-H:tổ tiên ĐVCXSsống ở
đâu ?
-H: kể tên 1 số ĐVCXS
sống ở nước ngọt, nước
mặn ?
-GV: yêu cầu các nhóm
thảo luận về đời sống và
cấu tạo thích nghi với đời
sống của các lớp ĐVCXS
GV:yêu cầu trả lời
-HS: ghi nhớ
Sự thích nghi Nước ngọt HS:trả lời
Các nhóm thảo luận theo chủ đề của nhóm
-Nhóm 1+2 lớp cá +lưỡng cư
-Sống ở nước ngọt thở bằng mang
-Hình thái cấu tạo trong của
cá thích nghi với đời sống ở nước
Hình dạng ngoài của cá phản ánh đặc điểm thích nghi của cá với nơi ở và sự
di chuyển để kiếm mồi, tránh kẻ thù
Trang 3GV:yêu cầu trả lời
GV:yêu cầu trả lời
GV: yêu cầu trả lời
-Nhóm 3+4 lớp bò sát
-Nhóm 5+6 Lớp chim
-Nhóm 7+8 Lớp thú
-Là lớp ĐVCXS vừa ở cạn vừa ở nước đầu tiên nhưng còn giữ nhiều nét tổ tiên ở nước
-Hình dạng cơ thể thay đổi Dạng thân dài, dạng thân ngắn
Quá trình từ đời sống nước lên cạn là quá trình tiến hóa rất quan trọng của động vật -Là đầu tiên chính thức ở cạn
-Cơ thể có nhiều hình dạng khác nhau được bao phủ bởi lớp vảy sừng hoặc xương bì -Thích nghi với đời sống bay lượn nên tất cả các loài chim đều có cấu trúc cơ thể đồng dạng
-Toàn thân có lông vũ bao phủ:
+Chi trước biến đổi thành cánh
+Chi sau biển đổi khác thích nghi với đậu đi, bơi -Là động có tổ chức cao nhất trong các lớp động vật -Cơ thể phủ lông mao 1
số ít loài cá voi, thú biển tê giác …hầu như không có lông
4- Củng cố:
Trình bày đời sống các lớp đã học
Lớp cá Lớp lưỡng cư Lớp bò sát Lớp chim Lớp thú
5- Dặn dò:
-Học bài
-Xem lại về kiến thức về hệ tuần hoàn của ĐVCXS
Trang 4Họ và tên: Nguyễn Thị Thái Ngày dạy:03/9/2009
Tuần 3
I: MỤC TIÊU:
1 Kiến thức:
-HS nêu lại được và so sánh cấu tạo của hệ tuần hoàn và trình bày được vòng tuần hoàn của các lớp trong ngành ĐVCXS
-Thấy được sự tiến hóa của hệ tuần hoàn qua các lớp động vật
2 Kỉ năng:
-Rèn cho học sinh kỉ năng quan sát, tổng hợp, so sánh,hệ thống hóa kiến thức
3-Thái độ:
-Giáo dục cho hs ý thích môn học
II-CHUẨN BỊ:
- Tranh HTH của các lớp ĐVCXS
- Bảng phụ ghi nội dung bài tập củng cố
III- PHƯƠNG PHÁP:
-Hỏi đáp, giảng giải
IV- TIỂN TRÌNH BÀI GIẢNG:
1- Ổn định lớp:
2- Kiểm tra bài cũ:
3- Bài mới:
1-Lớp cá:
-GV: treo tranh vẽ hình HTH lớp cá
-> yêu cầu hs quan sát:
+H: Nêu cấu tạo tim cá ?
+H: Trình bày vòng tuần hoàn ở cá ?
Cá có mấy vòng tuần hoàn ? Máu
nuôi cơ thể có màu gì ?
-GV: Nhận xét và vẽ sơ đồ vòng
tuần hoàn của cà
2- Lớp lưỡng cư:
-GV: treo tranh HTH của lưỡng
cưYêu cầu hs quan sát
+H: HTH lưỡng cư cấu tạo như thế
nào?
+H: Máu có màu gì đi nuôi cơ thể ?
Có mầy tuần hoàn ?
+H: Hãy rút ra đặc điểm tiến hóa về
hệ tuần hoàn của lưỡng cư so cá ?
-GV: nhận xét, yêu cầu 1 hs vẽ lại sơ
đồ 2 vòng tuần hoàn của lưỡng cư
3- Lớp bò sát:
-GV: cho học sinh quan sát HTH của
bò sát
+H: phân biệt tim bò sát và lưỡng cư
HS:quan sát tranh đọc
chú thích -> trả lời
HS:quan sát tranh
->trình bày, bổ sung
HS: quan sát tranh
->trình bày nhận xét
Cá tim 2 ngăn: 1TN
1TT Máu đỏ tươi đi nuôi cơ thể
- 1 vòng tuần hoàn
Lưỡng cư tim có 3 ngăn: +2TN
+1 TT -2 vòng tuần hoàn, máu pha đi nuôi cơ thể
Trang 5-H:Vẽ sơ đồ và trình bày 2 vòng tuần
hoàn của bò sát
-H: Vì sao hệ tuần hoàn của bò sát
tiến hóa hơn lưỡng cư ?
4- Lớp chim và thú:
- GV: Treo tranh phóng to HTH
chim và thú ->yều cầu học sinh quan
sát
+H: HTH của chim, thú có cấu tạo gì
tiến hóa hơn bò sát
+H: Vẽ và trình bày 2 vòng tuần
hoàn của chim và thú ?
GV mở rộng: Hồng cầu của thú
không nhân và lõm 2 mặt ->tăng
diện tích trao đổi khí
HS: quan sát->trình bày và vẽ
Bò sát tim 3 ngăn, có vách ngăn TT hụt ( trừ
cá sấu ) Hai vòng tuần hoàn máu ít pha hơn ở lưỡng
Cư đi nuôi cơ thể
Chim và thú tim 4 ngăn +Nửa phải chứa máu
đỏ thẩm +Nửa trái chứa máu đỏ tươi
-Hai vòng tuần hoàn,
đỏ tươi đi nuôi cơ thể
4-Củng cố:Trình bày sự tiến hóa HTH của các lớp đã học
Lớp cá Lớp lưỡng cư Lớp bò sát Lớp chim Lớp thú
5- Dặn dò:
-Xem lại hệ tiêu hóa, hệ bài tiết qua các lớp của ngành ĐVCXS
Trang 6Họ và tên: Nguyễn Thị Thái Ngày dạy: 10/9/2009
Tuần 4
Tiết 3 SỰ TIẾN HÓA CỦA HỆ TIÊU HÓA VÀ BÀI TIẾT
I-MỤC TIÊU:
1- Kiến thức:
-HS trình lại và so sánh được hệ tiêu hóa và bài tiết của các lớp trong ngành ĐVCXS -Thấy được cấu tạo hệ bài tiết hệ tiêu hóa phù với đời sống và chức năng
2- Kỉ năng:
-Rèn cho học sinh kỉ năng so sánh, vận dụng, phân tích hệ thống hóa
3-Thái độ:
-Giáo dục ý thức yêu thích môn học
II-CHUẨN BỊ:
-Tranh hệ tiêu hóa các lớp
-Bảng phụ ghi nội dung và bài tập củng cố
III-PHƯƠNG PHÁP:
-Hỏi đáp,giảng giải,trực quan
IV-TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG:
1-Ổn định lớp:
2-Kiểm tra bài cũ:
-Vẽ sơ đồ và trình bày 2 vòng tuần hoàn ở lớp chim và thú
3- Bài mới:
LỚP CÁ
-GV cho học sinh quan sát
tranh cấu tạo trong của cá
chép
+H: Nêu cấu tạo hệ tiêu
hóa của cá (ống tiêu hóa và
tuyến tiêu hóa /
+Vai trò của bóng hơi ?
+HBT có cấu tạo như thế
nào ?
- Giáo viên nhận xét, giảng
giải
LỚP LƯỠNG CƯ:
- Giáo viên cho HS quan sát
tranh nội quan của ếch trả
lời
+ H: Phân biệt hệ tiêu hóa
của lưỡng cư với cá
+ H: Đặc điểm nào thích
nghi với lối sống?
+ H: Hệ bài tiết của lưỡng
cư có cấu tạo như thế nào?
- Giáo viên nhận xét
- Học sinh quan sát tranh, vận dụng kiến thức trả lời, bổ sung
- Học sinh quan sát, nhớ lại kiến thức cũ trình bày nhận xét
- Hệ tiêu hóa: Ống tiêu hóa: Miệng Hầu Thực quản Dạ dày Ruột
Hậu môn
- Tuyến tiêu hóa: Gan, ruột
- Hệ bài tiết: Trung thận
- Hệ tiêu hóa:
+ Ống tiêu hóa: Miệng có lưỡi có thể phóng ra bắt mồi Dạ dày, gan, mật lớn, ruột ngắn
+ Tuyến tiêu hóa: Gan, ruột, tụy
- Hệ bài tiết: Trung thận Ống dẫn nước tiểu
Trang 7LỚP BÒ SÁT:
- HS quan sát tranh
nội quan của thằn
lằn Trả lời
+ H: Hệ tiêu hóa của bò
sát có cấu tạo như thế
nào?
+ H: Hệ bài tiết có cấu
tạo ra sao?
LỚP CHIM:
- Giáo viên cho HS
quan sát nội quan
của chim bồ câu
+ H: Trình bày các cơ
quan của hệ tiêu hóa?
+ H: Phân biệt với hệ
tiêu hóa của bò sát?
+ H: Hệ bài tiết của
chim có gì giống và
khác với bò sát?
LỚP THÚ:
+ H: Lớp thú có hệ tiêu
hóa như thế nào? Thích
nghi với thức ăn và cách
ăn ra sao?
+ H: Hệ bài tiết cấu tạo
ra sao?
- GV nhận xét, giảng
giải và kết luận qua hoạt
động của trò
HS quan sát tranh, vận dụng kiến thức Trả lời
HS quan sát tranh, vận dụng kiến thức Trả lời
HS trả lời
HS trả lời
Bóng đái lỗ huyệt
- Hệ tiêu hóa:
+ Ống tiêu hóa: Phân hóa, ruột già có khả năng hấp thụ lại
+ Tuyến tiêu hóa: Gan, ruột, tụy
- Hệ bài tiết: Hậu thận, nước tiểu đặc
- Hệ tiêu hóa:
+ Ống tiêu hóa: Miệng thực quản diều dạ dày (Cơ và tuyến) ruột hậu môn
+ Tuyến tiêu hóa: Gan, ruột, tụy
- Hệ bài tiết: Hâu thận, không có bóng đái, nước tiểu đặc thải cùng phân thích nghi
- Hệ tiêu hóa:
+ Ống tiêu hóa: Miệng thực quản dạ dày ruột manh tràng hậu môn + Tuyến tiêu hóa: Nước bọt, gan, tụy, ruột
- Hệ bài tiết: Hậu thận
4 Củng cố:
- Trình bày sự tiến hóa hệ tiêu hóa của các lớp đã học:
Lớp cá Lớp lưỡng cư Lớp bò sát Lớp chim Lớp thú
5 Dặn dò:
- Học bài
- Xem lại kiến thức hệ hô hấp của các lớp trong ngành ĐVCXS
Trang 8Họ và tên: Nguyễn Thị Thái Ngày dạy: 10/9/2009
Tuần 4
I-MỤC TIÊU:
1-Kiến thức:
-trình bày lại và thấy được đặc điểm tiến hóa của HHH các lớp trong ngành động vật có xương sống
2-Kỉ năng:
-Rèn cho học sinh kỉ năng quan sát, so sánh, tổng hợp, hệ thống lại kiến thức đã học
3-Thái độ:
-Giáo dục ý thức yêu thích môn học
II-CHUẨN BỊ:
-Tranh vẽ HHH của bò sát, chim và thú
-Bảng phụ ghi nội dung bài tập củng cố
III-PHƯƠNG PHÁP:
-Hỏi đáp, trực quan,giảng giải
IV-TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG:
1- Ổn định lớp:
2- Kiểm tra bài cũ:
3 Bài mới:
- LỚP CÁ
-H:cá hô hấp bằng cơ quan
nào?
-H:vị trí cấu tao của mang?
-H:hãy mô tả động tác hô
hấp của cá?
GV: giới thiêu một số cơ
quan hô hấp phụ ở cá da,
buồng mang phụ, phổi
-LỚP LƯỠNG CƯ:
-H: Nêu các cơ quan hô hấp
Của lưỡng cư ? Đâu là cơ
quan hô hấp chủ yếu ? Ví
sao ?
-H: Mô tả động tác hô hấp
ở lưỡng cư ?
-H: Hãy so sánh với HHH
của lớp cá ?
GV vẽ hình của ếch và
giảng giải thêm
-HS trả lời
-HS trả lời, bổ sung -HS trình bày nhận xét
-Mang, da và phổi
-HS mô tả -HS so sánh, bổ sung
-Cá hô hấp bằng mang -Mang được nằm ở phần đầu và được đậy bằng nắp mang, mang gồm các sợi mảnh bao phủ bởi lớp biểu
bì mỏng, gấp nếp có nhiều mao mạch
-Động tác hô hấp Nắp mmang mở ra tạo ra dòng nước và khoang miệng -> lá mang ra ngoài nắp mang đậy lại
-Có ba cách hô hấp ; Mang, da và phổi -Phổi hình trứng xốp, thành phổi mạng lưới, dạng tổ ong
-Động tác hô hấp thực hiện nhờ thềm miệng
Trang 9-LỚP BÒ SÁT:
-H: bò sát hô hấp bằng gì ?
-GV: cho hs quan sát HHH
của bò sát > yêu cầu hs
mô tả cấu tạo của HHH?
Từ đó rút ra đặc điểm tiến
hóa so với lớp lưỡng cư
-H: động tác và các cơ quan
tham gia vào quá trình hô
hấp ?
-LỚP CHIM:
-GV cho học sinh quan sát
HHH của chim
+H:Cơ quan hô hấp của
chim?
+H: Cấu tạo của cơ quan hô
hấp ?
+H: Động tác hô hấp khi
chim bay và khi chim đậu ?
-GV: nhận xét và giảng giải
thêm
LỚP THÚ:
-GV vẽ và yêu cầu hs quan
sát HHH của thú trình bày
cấu tạo ?
-H: Nêu các động tác hô
hấp của thỏ ?
-GV: nhận xét và nêu thêm
về cấu tạo và chức năng của
thanh quản
-HS ghi nhớ -Phổi
-HS quan sát và trả lời
-HS trình bày
-HS: quan sát, vận dụng kiến thức
HS: trả lời, bổ sung
-HS: quan sát hình trình bày HS: trả lời
HS: ghi nhớ
-Hô hấp bằng phổi -HHH Mũi khí quản dài2 phế quản 2 lá phổi
-Phổi có nhiều vách ngăn hơn phổi ếch nhái
-Động tác hô hấp được thực hiện nhờ sự co dãn của cơ liên sườn
-Phổi nhỏ, ít giản nở với vô
số vi khí quản, có hệ thống túi khí phát triển
-Vai trò của túi khí +Cách nhiệt
+Giảm trọng lượng cơ thể +Giúp hô hấp khi bay -Động tác hô hấp +Khi bay nhờ túi khí +Khi đậu nhờ lồng ngực
-HHH: Mũi thanh quản khí quản phế quản phổi với nhiều phế nanGiúp làm tăng diện tích trao đổi khí -Động tác hô hấp được thực hiện nhờ lồng ngực vời cơ liêm sườn và cơ hoành
4- Củng cố:
-Trình bày sự tiến hóa HHH của các lớp đã học
LỚP CẤ LỚP LƯỠNG CƯ LỚP BÒ SÁT LỚP CHIM LỚP THÚ
5- Dặn dò:
-Về nhà học bài
-Xem lại kiến thức về hệ thần kinh và sinh sản của các lớp trong ngành động vật có xs
Trang 10Họ và tên: Nguyễn Thị Thái Ngày dạy:17/9/2009
Tuần 5
I MỤC TIÊU:
1- Kiến thức:
-HS: Trình bày lại được và so sánh được sự tiến hóa của HTK qua các lớp ĐVCXS Từ
đó thấy được sự tiến hóa qua các lớp
2- Kĩ năng:
-Rèn cho học sinh kĩ năng quan sát, so sánh, tổng hợp hệ thống kiến thức đã học
3- Thái độ:
-giáo dục cho hộc sinh ý thích môn học
II- CHUẨN BỊ:
-Tranh vẽ HTK của cá, lưỡng cu, bò sát, chim và thú
-Bảng phụ ghi nội dung nài tập củng cố
III- PHƯƠNG PHÁP:
-Trực quan, hỏi đáp
IV-TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG:
1- Ổn định lớp:
2- Kiểm tra bài cũ:
-Trình bày sự tiến hóa HHH qua các lớp đã học
3- Bài mới:
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ NỘI DUNG
1-LỚP CÁ:
-GV giới thiệu HTK gồm
thần kinh trung ương và
thần kinh ngoại biên
-GV treo tranh và cho học
sinh quan sát HTK của cá
+H: Bộ não cá có mấy phần
?
+H: Nêu cấu tạo và chức
năng từng phần ?
GV: gọi học sinh trình bày
qua tranh
-GV nhận xét
2-LỚP LƯỠNG CƯ:
-GV: Cho học sinh quan
sát bộ não ếch
-H: Bộ não ếch có cấu tạo
các phần nào ?
-H: Hãy so sánh các phần
với bộ não cá ?Vì sao có sự
khác nhau trên ?
-GV: nhận xét giảng giải
3- LỚP BÒ SÁT:
-HS ghi nhớ
-HS quan sát tranh và vận dụng kiến thức đã học trả lời, bổ sung
HS: quan sát tranh trả lời
-Lớp cá: HTK trung ương gồm +Bộ não
+Tủy sống -Bộ não có 5 phần +Não trước: nhỏ +Não trung gian +Não giữa: có trung tâm thị giác
+Tiểu não: Đảm bảo sụ thăng bằng của cá
+Hành tủy
-HTK: Não bộ tủy sống và các tế bào thần kinh
-Bộ não 5 phần +Não trước: khứu giác +Não trung gian: có mấu não dưới
+Não giữa: có thùy vị giác vận động các chi và nhận kích thích từ mắt
+Tiểu não: kém phát triển
Trang 11-GV: yêu cầu học sinh quan
sát bộ não của bò sát
-H: Nêu đặc điểm tiến hóa
của não bò sát so với các
lớp trước ?
-H: Bộ não phát triển giup
bò sát có những ưu điểm
gì?
-GV: nhận xét và bổ sung
4-LỚP CHIM:
-GV: treo tranh bộ não
chim yêu cầu học sinh quan
sát
+H: Bộ não chim tiến hóa
hơn bộ não của những lớp
trước ở những đặc điểm
nào?
+Những tiến bộ đó giúp gí
cho chim trong đời sống ?
+Chim có mấy đôi dây Tk
não ?
-GV: nhận xét và bổ sung
5-LỚP THÚ:
-GV: treo tranh vẽ
+H: Bán cầu não có cấu tạo
như thế nào? Vai trò ?
-H: Não giữa có cấu tạo ra
sao ? thực hiện chức năng
gì?
-H: Nêu cấu tạo của tiểu
não và vai trò mà tiêu não
đảm nhận ?
-GV: Nhận xét, giảng giải
thêm
-HS: quan sát, trả lời
HS: quan sát và trả lời
-HS: quan sát tranh vẽ, vận dụng kiến thức đã học trả lời
+Hành tủy giống cá
-Phát triển hơn lưỡng cư +Bán cầu não và tiểu não lớn hơn
+Có vỏ não mới -HTK tiến bộ cho phép bòsát có nhiều tập tính phức tạp
-HTK phát triển cao -Bộ não phát triển +Bán cầu não và tiểu não lớn
+Tiểu não có nhiều nếp nhăn ngang
-Thùy khứu giác nhỏ -Có 12 đôi dây thần kinh
-Bộ não phát triển hơn hẳn các lớp trước
+Bán cầu não có vòm mới Nhiều khúc cuộn với một số
tế bào thần kinh rất lớn +Thùy khứu giác lớn +Não giữa có mấu não sinh
tư +Tiểu não phát triển với nhiều khúc cuộn, có đủ 12 đôi dây thần kinh
4- Củng cố:
-Trình bày sự tiến hóa hệ thần kinh qua các lớp đã học
5- Dặn dò:
-Học bài
-Xem trước cơ quan sinh sản và hình thức sinh sản
Trường THCS Lê Hồng Phong
Họ và tên: Nguyễn Thị Thái
Ngày soạn: 16/9/2009 Ngày dạy:17/9/2009 Tuần 5
Tiết 6
SỰ TIẾN HÓA CỦA CƠ QUAN SINH
SẢN