II. Kiãøm tra baìi cuî : Haîy gäüp caïc càûp cáu sau âáy thaình mäüt cáu coï cuûm chuí vë laìm thaình pháön cáu hoàûc thaình pháön cuía cuûm tæì maì khäng thay âäøi yï nghéa chênh c[r]
Trang 1Tiết: 113 VH CA HUẾ TRÊN SÔNG HƯƠNG
Minh
-A/ Mục tiêucần đạt:
- Giúp HS thấy được vẻ đẹp của một sinh hoạt văn hoá ở cố đô Huế, một vùng dân ca với những con người rất đỗi tài hoa
- Giáo dục tinh thần yêu mến, trân trọng những di sản văn hoá của ông cha, tình yêu Huế nói riêng và quê hương đất nước nói chung
- Rèn luyện kỹ năng cảm thụ, phân tích văn bản nhật dụng
B/ Chuẩn bị:
- Thầy: Tranh ảnh về Huế, băng đĩa có ca Huế, soạn bài
- Trò: Soạn bài
C/ Các bước lên lớp:
I Ổn định:
II Kiểm tra bài cũ: - Tính cách của Va Ren và Phan Bội
Châu được thể hiện
như thế nào trong tác phẩm?
- Giải thích nghĩa của cụm từ “những trò lố” trong tác phẩm Vì sao có thể coi việc ”hứa chăm sóc vụ Phan Bội Châu” và việc đến xà lim giam Phan Bội Châu
ở Hà Nội của Va Ren là những trò lố?
III Tiến trình tổ chức dạy bài mới:
1 Giới thiệu bài mới: Huế đẹp và thơ đã từng thu hút
bao nhiêu du khách Ai đến Huế cũng ao ước một lần được xuống thuyền rồng, nghe ca Huế trên sông Hương Vì sao ca Huế lại có sức cuốn hút như thế?
Chúng ta sẽ cùng nhau lí giải khi tìm hiểu bài “Ca Huế
trên sông Hương” của nhà báo Hà Aïnh Minh
2 Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học:
HOẠT ĐỘNG CỦA
THẦY HOẠT DỘNG CỦA TRÒ GHI BẢNG
Hoạt Động 1: Đọc
văn bản và tìm hiểu
chú thích.
- GV đọc mẫu, hướng
dẫn đọc rõ ràng, sâu
- Đọc bài
- Đọc các chú thích
I Giới thiệu:
- Đây là một bút ký ghi chép lại một sinh hoạt văn
Trang 2lắng, chậm rãi.
- hướng dẫn hs tìm
hiểu chú thích trang
103, 104 sgk
Hoạt động 2: Tìm
hiểu vẻ đẹp của
các làn điệu dân ca
Huế.
- Em hãy thống kê tên
các làn điệu dân ca
Huế và tên những
dụng cụ âm nhạc
được nhắc tới trong
bài.
- Em có nhớ hết tên
các làn điệu dân ca và
các nhạc cụ đã nhắc
tới trong bài không?
+ chốt lại bằng lời
bình: ca Huế đa dạng
và phong phú đến nỗi
khó có thể nhớ hết
tên các làn điệu, các
dụng cụ và những
ngón đàn của các ca
công.Mỗi làn điệu lại
có một vẻ đẹp riêng,
qua bài văn chúng ta sẽ
thấy được điều đó
- Em hãy tìm trong bài
viết một số làn điệu
ca Huế có đặc điểm
nổi bật?
- Nội dung các bài hò
Huế có nét gì chung?
- Trả lời câu hỏi 2 Sgk
+ nhóm 1, 2 thống kê làn điệu dân ca, hò, nhóm 3,
4 thống kê nhạc cụ
- Những điệu hò: bàn
thai, hò đưa linh, hò giã gạo, ru em, giã vôi, giã điệp, bài chòi, bài tiệm, nàng vung, hò lơ, hò ô, xay lúa, hò nện
- Những điệu lí: Lí con
sáo, lí hoài xuân, lí hoài nam
- Các khúc điệu nam:
nam ai, nam bình, quả phụ
- Các khúc điệu nam pha bắc: tứ đại cảnh
- Nhạc cụ: Đàn tranh,
đàn nguyệt, đàn tì bà, nhị, đàn tam, đàn bầu, sáo, sanh
- chèo cạn bàn
thai buồn bã.
- Hò giã gạo, ru em
náo nức, nồng hậu tình người.
- hò lơ, hò ô gần gũi
với dân ca Nghệ Tĩnh
- Các khúc điệu Nam:
buồn man mác, thương cảm, bi ai.
- Các điệu Nam pha Bắc:
Không vui, không buồn.
* Hò Huế thể hiện lòng
khao khát, thiết tha của tâm hồn Huế
- Liệt kê kết hợp với giải thích, bình luận
hoá: Ca Huế
Hương
II Phân tích:
1.Vẻ đẹp của các làn điệu dân ca Huế.
- Tác giả dùng biện pháp liệt kê kết hợp với giải thích, bình luận
- Ca Huế phong phú về làn điệu, sâu
Trang 3- Em có nhận xét gì
về cách viết của tác
giả trong các đoạn văn
này?
- Qua đó tác giả đã
chứng minh được
những giá trị nổi bật
nào của dân ca Huế?
+ Giảng bình: - Nét
đặc trưng của tâm
hồn Huế: Nhẹ nhàng,
mơ mộng mà sâu sắc,
lắng đọng tình người,
phảng phất buồn và
dường như luôn có
một nỗi mong chờ
hoài vọng
- Huế là cái nôi dân ca
của nước ta
Hoạt động 3: Tìm
hiểu nguồn gốc
một số làn điệu ca
Huế.
- Ca Huế được hình
thành từ đâu?
+ Nhạc dân ca là các
làn điệu dân ca, những
điệu hò thường sôi
nổi, lạc quan, vui tươi
Nhạc cung đình, (nhã
nhạc) là nhạc dùng
trong những buổi lễ
tôn nghiêm trong cung
đình của vua chúa, nơi
tôn miếu của các triều
đình phong kiến,
thường có sắc thái
trang trọng, uy nghi
- Tại sao các điệu ca
Huế được nhắc tới
trong bài văn vừa sôi
nổi, vừa trang trọng,
- Giá trị nổi bật:
+ Phong phú về làn điệu
+ Sâu sắc, thấm thía về nội dung, tình cảm
- Mang những nét đặc trưng của miền đất và tâm hồn Huế
- Đọc “Ca Huế hình thành quyến rũ”
- Ca Huế được hình thành từ dòng ca nhạc dân gian và ca nhạc cung đình (nhã nhạc) trang trọng uy nghi
- Chính do nguồn gốc của nó
- Các ca công còn rất trẻ, nam mặc áo dài the, quần thụng, đầu đội khăn xếp, nữ mặc áo dài, khăn đóng duyên dáng
- HS đọc: “không gian yên tĩnh bỗng bừng lên những âm thanh của dàn
sắc về nội dung tình cảm
những nét đặc trưng của miền đất và tâm hồn Huế
gốc một số làn điệu
ca Huế:
- Hình thành từ dòng ca nhạc dân gian và ca nhạc cung đình (nhã nhạc)
- Ca Huế vừa sôi nổi, tươi vui, vừa trang trọng, uy nghi
3 Vẻ đẹp của ca Huế
Hương.
Trang 4uy nghi?
Hoạt động 4: Tìm
hiểu vẻ đẹp của ca
Huế trên sông
Hương.
- Các ca công trang
phục như thế nào?
- Đoạn văn nào miêu tả
tài nghệ chơi đàn của
các ca công và âm
thanh phong phú của
các loại nhạc cụ?
- Lời ca nhi được tác
giả miêu tả như thế
nào?
- Em có nhận xét gì
về cách viết của
đoạn văn này?
- Cách thưởng thức ca
Huế có gì đặc biệt
về không gian?
- Tìm các chi tiết miêu
tả cảnh thiên nhiên.
- Em có nhận xét gì
về khung cảnh này?
hoà tấu, bởi bốn nhạc khúc lưu thuỷ, kim tiền, xuân phong, long hổ du dương, trầm bổng réo rắt mở đầu đêm ca Huế Nhạc công dùng các ngón đàn chau
chuốt như ngón nhấn,
mổ, vỗ, vả, ngón bấm day, chớp, búng, ngón phi, ngón rãi Tiếng đàn
lúc khoan lúc nhặt làm nên tiết tấu xao động tận đáy lòng người”
- Có sôi nổi, tươi vui, có buồn cảm, bâng khuâng, có tiếc thương ai oán
Lời ca thong thả, trang trọng, trong sáng gợi lên tình người, tình đất nước trai hiền, gái lịch
- Dùng phép liệt kê, dẫn chứng làm rõ sự phong phú của cách diễn ca Huế
- trên thuyền, giữa sông Hương trăng thanh gió mát
- Đêm, thành phố lên đèn như sao sa, sương dày
Trăng lên Gió mơn man dìu dịu Dòng sông trăng gợn sóng Con thuyền bồng bềnh
- Đêm nằm trên dòng sông Hương thơ mộng nghe ca Huế với tâm trạng chờ đợi rộn lòng, hồn thơ lai láng, tình người nồng hậu
- Liệt kê và miêu tả
- Ca Huế diễn
ra trong không gian thơ mộng
Trang 5- Tác giả thưởng thức
ca Huế với tâm trạng
như thế nào?
+ Cách thưởng thức ca
Huế vừa dân dã, vừa
sang trọng giữa một
thiên nhiên và lòng
người trong sạch - Ca
Huế đã đạt tới vẻ
đẹp hoàn thiện trong
cách thưởng thức này
- Khi viết đoạn văn
cuối cùng này, tác giả
muốn bạn đọc cùng
cảm nhận sự huyền
diệu nào của ca Huế
trên sông Hương?
+ Người ta nghe trong
lời hát, khúc nhạc cả
một lối sống, một
quan niệm thanh tao,
trong sáng, nhẹ nhàng
- Em hiểu từ tao nhã
nghĩa là gì?
- Tại sao nói ca Huế là
một thú tao nhã?
GV chốt lại, ghi bảng
Hoạt động 5: Tổng
kết bài.
- Qua ca Huế, em hiểu
gì về tâm hồn con
người nơi đây?
- Em biết thêm gì về
vùng đất di sản văn
hóa thế giới này?
- Tác giả bộc lộ tình
cảm như thế nào với
Huế?
Em có cảm nghĩ gì về
Huế?
HS đọc lại đoạn cuối:
- Ca Huế khiến người nghe quên cả không gian, thời gian chỉ còn cảm thấy tình người
- Ca Huế mãi mãi quyến rũ với vẻ đẹp bí ẩn của nó
- Tao nhã: thanh cao và lịch sự
- Ca Huế sang trọng, nhã nhặn
- Người dân Huế sâu sắc, thâm trầm
- Huế còn nổi tiếng về
âm nhạc dân gian và cung đình
- Nồng hậu, hiểu biết sâu sắc
- Yêu mến, tự hào, mong được đến Huế
- quan họ Bắc Ninh(Miền Bắc), hát bài chòi(Quảng Nam)
- Ca Huế thanh cao, lịch sự, nhã nhặn, sang trọng và duyên dáng từ nội dung đến hình thức, từ cách biểu
cảnh thưởng thức; từ ca
nhạc công; từ giọng ca đến cách trang
mặc Cho nên
ca Huế là một thú tao nhã
III Tổng kết
Sgk/104
Trang 6- Ngoài Huế, nước ta
còn nhiều vùng dân ca
khác Em biết bài dân
ca nào? Quê hương em
có làn điệu dân ca
nào?
Hoạt động 6: Luyện tập:
Cho HS nghe băng, đĩa dân ca Huế hoặc những bài hát mới có làn điệu ca Huế
IV: Củng cố Đây là một văn bản nhật dụng Tác giả
nhằm đề cập đến nội dung thiết thực nào của cuộc sống trong bài văn này (ca ngợi, tuyên truyền cho một nét
đẹp văn hoá dân tộc)
V Dặn dò Làm bài luỵên tập ở nhà.Soạn Quan Âm
Thị Kính
Tiết : 114 TV LIỆT KÊ
Ngày soạn:
A/ Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS: - Hiểu được thế nào là phép liệt kê, tác dụng của phép liệt kê
- Phân biệt được các kiểu liệt kê: liệt kê theo từng cặp / liệt kê không theo từng cặp, liệt kê tăng tiến / liệt kê không tăng tiến
- Biết vận dụng phép liệt kê trong nói và viết
B/ Chuẩn bị:
- Thầy: Soạn bài, phim đèn chiếu
- Trò: Đọc trước, tự trả lời câu hỏi Sgk
C/ Các bước lên lớp:
I Ổn định:
II Kiểm tra bài cũ: Hãy gộp các cặp câu sau đây thành
một câu có cụm chủ vị làm thành phần câu hoặc thành phần của cụm từ mà không thay đổi ý nghĩa chính của chúng
1) Bạn Giáp kể chuyện này với tôi Đây là một câu chuyện rất xúc động
-> Câu chuyện mà bạn Giáp kể với tôi rất xúc động.
2) Bính học rất giỏi Đó là niềm vui lớn của gia đình Bính, của thầy cô và bạn bè
Trang 7-> Bính học giỏi là niềm vui lớn của gia đình Bính, của
thầy cô và bạn bè
III Tiến trình tổ chức dạy bài mới:
1 Giới thiệu bài mới:
2 Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học:
HOẠT ĐỘNG CỦA
THẦY HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ GHI BẢNG
Hoạt động 1: Tìm
hiểu khái niệm liệt
kê với tư cách là
một phép tu từ cú
pháp.
+ Hướng dẫn HS tìm
hiểu cấu tạo và ý
nghĩa của phép liệt kê
- Cấu tạo và ý nghĩa
của các bộ phận trong
câu in đậm có gì giống
nhau?
+ Tìm hiểu tác dụng
của phép liệt kê:
- Việc tác giả nêu ra
hàng loạt sự việc
tương tự bằng những
kết cấu tương tự như
trên có tác dụng gì?
- Cách trình bày như
vậy gọi là phép liệt
kê Vậy phép liệt kê là
gì?
+ Phép liệt kê thường
đem đến các hiệu quả
tu từ làm bộc lộ tính
chất khẩn trương hay
bề bộn của sự việc,
tính tất bật, tính
- HS đọc ví dụ Sgk/104
- Về cấu tạo: Các bộ
phận in đậm có kết cấu tương tự nhau
+ bát yến hấp đường phèn
+ tráp đồi mồi chữ nhật để mở
+ nào dao chuôi ngà
- Về ý nghĩa: Cùng miêu tả
những đồ vật xa xỉ, đắt tiền bày biện xung quanh quan lớn
- Tác dụng: Làm nổi bật sự xa hoa của viên quan, đối lập với tình cảnh của dân phu đang lam lũ ngoài mưa gió
- HS đọc ghi nhớ 1
- Tìm phép liệt kê và chỉ ra
tác dụng của nó trong đoạn văn sau:
“Bởi vì không lúc nào là lúc không có máy bay sục tìm, hễ chúng nhìn thấy một dấu hiệu nào đó chứng tỏ có con người đang sống,
I Thế nào là phép liệt kê?
Ghi nhớ 1 Sgk/105
Trang 8nghiêm trọng, tính
quyết liệt của hành
động hay biến cố, tính
phong phú hơn mức
bình thường của chủng
loại Sử dụng phép
liệt kê đúng chỗ, đúng
lúc sẽ gây được ấn
tượng sâu sắc cho
người đọc, người nghe.
+ GV đưa thêm ví dụ
+ Có thể dùng thêm
trợ từ nhấn mạnh
- Chị đi chợ mua nào
rau, nào đậu, nào gà,
nào vịt
Hoạt động 2: Tìm
hiểu các kiểu liệt
kê.
+ Đưa bảng phụ ghi ví
dụ mục II
- Xét về cấu tạo, các
phép liệt kê này có gì
khác nhau?
+ Trong kiểu liệt kê
từng cặp thường dùng
quan hệ từ và, với, hay.
Những sự vật, hiện
tượng, hành động,
trạng thái, tính chất
trong từng cặp liệt kê
thường tương phản hay
có nét nghĩa bổ sung
cho nhau
- Thử đảo thứ tự các
bộ phận trong những
phép liệt kê dưới đây,
trường hợp nào đảo
dù là một cái thìa gò
bằng vỏ napan sáng chói
hoặc một tí đất rơi vãi,
một luống khoai đang đào dở, chúng cũng không tiếc
gì bom, ít ra cũng là vài
trận pháo cối Đất đá tơi
vụn ra, càng tơi vụn hơn, càng trơ trụi hơn, càng hoang tàn hơn”
(Chu Cẩm Phong)
-> Tô đậm tính chất bề bộn của hiện thực và tính chất ác liệt của cuộc chiến tranh
- Đọc BT 1
1a) Toàn thể dân tộc Việt
Nam quyết đem tất cả tinh
thần, lực lượng, tính
mạng, của cải để giữ
vững quyền tự do, độc lập
b) Toàn thể dân tộc Việt
Nam quyết đem tất cả tinh
thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy
-> Câu a sử dụng phép liệt kê không theo từng cặp Câu b sử dụng phép liệt kê theo từng cặp
(dùng quan hệ từ và)
HS đọc BT 2
a) Tre, nứa, trúc, mai, vầu,
mấy chục loại khác nhau nhưng đều cùng một mầm non măng mọc thẳng
-> Có thể đảo thứ tự các
II Các kiểu liệt kê.
- Xét theo cấu tạo: + Liệt kê theo từng
cặp + Liệt kê không theo từng cặp.
- Xét theo ý nghĩa:
+ Liệt kê tăng tiến + Liệt kê không tăng tiến
Trang 9được, trường hợp nào
không đảo được ?Vì
sao?
- Xét về ý nghĩa, các
phép liệt kê ấy có gì
khác nhau?
- Từ việc giải 2 bài
tập trên, em hãy trình
bày kết quả phân loại
phép liệt kê bằng sơ
đồ hoặc bảng phân
loại.
BT thêm để củng cố:
Xác định kiểu liệt kê
trong ví dụ sau
“Tất cả những gì ta
đọc ở đây đều là sự
thật, các sự thật thô
ráp, tươi ròng và sống
động Những con người
thật, những tâm trạng
thật”
Hoạt động 3: Hệ
thống hoá kiến
thức
Yêu cầu HS đọc lại ghi
nhớ
bộ phận liệt kê
b) Tiếng Việt của chúng ta
phản ánh sự hình thành
và trưởng thành của xã
hội Việt Nam và của dân tộc Việt Nam, của tập
thể nhỏ là gia đình, họ
hàng, làng xóm và của
tập thể lớn là dân tộc, quốc gia
-> Không thể đảo trật tự các bộ phận liệt kê
Vì các hiện tượng liệt kê được sắp xếp theo mức độ tăng tiến
- Đọc ghi nhớ 2 Sgk/105
- Lên bảng trình bày sơ đồ hình nhánh
- Liệt kê tăng tiến: đều là
sự thật, các sự thật thô ráp, tươi ròng và sống động.
- Liệt kê không theo cặp:
Những con người thật, những địa chỉ thật, những tâm trạng thật.
2 HS đọc lại 2 ghi nhớ Sgk
Hoạt động 4: Luyện tập BT 1 về nhà, BT 2, 3 làm ở lớp
1 Những phép liệt kê trong bài Tinh thần yêu nước
của nhân dân ta:
Trang 10- Nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó vượt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước
- Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung
- Từ các cụ già tóc bạc đến các cháu nhi đồng trẻ thơ ( )
2 - Dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm Những cu li kéo xe tay phóng cật lực, đôi bàn chân trần giẫm lạch bạch trên mặt đường nóng bỏng; những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp xường lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách trưng ra giữa trời; một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập
3 HS tự đặt
IV/ Củng cố: Ghi nhớ
V/ Dặn dò: Xem trước tiết 119 Dấu chấm lửng,
chấm phẩy.
Sơ đồ phân loại phép liệt kê
Tiết: 115 - LVTÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BẢN
HÀNH CHÍNH
Ngày soạn:
A/ Mục tiêu cần đạt:
Liệt kê
Xét theo cấu tạo
Xét theo
ý nghĩa
Liệt kê
theo
từng
cặp
Liệt kê không theo từng cặp
Liệt kê tăng tiến
Liệt kê không tăng tiến