Luận văn Thạc sĩ Quản lý công Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội

Mục đích và nhiệm vụ của luận văn Mục đích nghiên cứu của luận văn là làm rõ cả về phương diện lý luận và thực tiễn vấn đề xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng, đánh giá t

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ …………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

TRẦN TRUNG KIÊN

XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC XÂY DỰNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐÔNG

ANH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

HÀ NỘI - NĂM 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ …………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

TRẦN TRUNG KIÊN

XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC XÂY DỰNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐÔNG ANH,

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia thì việc đầu

tư cơ sở hạ tầng, đầu tư các công trình xây dựng là một lĩnh vực quan trọng, một bộ phận trong quy hoạch sử dụng đất của quốc gia Việc phân bổ hợp lý, phát triển các công trình xây dựng đúng quy định của nhà nước nhằm tạo tiền

đề, động lực cho phát triển kinh tế - xã hội, phục vụ nhu cầu của nhân dân tốt hơn Những năm qua, cùng với việc đầu tư các nguồn lực xã hội cho phát triển các công trình xây dựng, đáp ứng nhu cầu sử dụng và tổ chức sản xuất của nhân dân, Nhà nước cũng không ngừng hoàn thiện khung thể chế về trật tự xây dựng, trong đó có nội dung quan trọng là xử phạt vi phạm hành chính về trật tự xây dựng

Vấn đề xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng hiện nay

được điều chỉnh theo dọc pháp lý cơ bản là: pháp luật về xây dựng, pháp luật

về xử phạt vi phạm hành chính và pháp luật về tổ chức lực lượng xử phạt vi phạm hành chính Hệ thống các quy phạm cũng được sửa đổi, bổ sung và

hoàn thiện để theo kịp với sự phát triển của xã hội, ví dụ như: Luật Thanh tra năm 2010; Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012; Luật Xây dựng năm 2014 Cùng với đó là sự ra đời của các văn bản hướng dẫn thi hành của cơ quan nhà nước đối với các khối cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền Điều này đã tạo nên những hướng tích cực góp phần thúc đẩy phát triển kinh

tế - xã hội

Tuy nhiên, cần phải khẳng định lĩnh vực xây dựng là rất phức tạp, có quan hệ trực tiếp với các vấn đề về quản lý đất đai, quy hoạch sử dụng đất, kiến trúc, môi trường Thực tế cho thấy, địa phương nào có nền kinh tế phát triển thì tình hình xây dựng cũng rất sôi động và nhiều biến chuyển nhưng công tác quản lý còn chưa theo kịp xu thế phát triển đó, tình trạng vi phạm trật

tự xây dựng còn xảy ra khá nhiều, ảnh hưởng đến tổ chức quản lý quy hoạch, đời sống an ninh xã hội

Công tác tổ chức, thành lập lực lượng xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực xây dựng cũng có nhiều thay đổi Ngày 18/06/2007, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 89/2007/QĐ-TTg về thí điểm thành lập Thanh tra xây dựng quận, huyện và Thanh tra xây dựng xã, phường, thị trấn tại thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh Lực lượng này được tổ chức ở cấp quận, huyện và xã, phường, thị trấn Sau gần 6 năm đưa vào thực hiện thí điểm thì mô hình này bộc lộ nhiều bất cập và hạn chế Nghị định số 26/2013/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động của Thanh tra ngành Xây dựng được Chính phủ ban hành ngày 29/03/2013 nhằm cải thiện lực lượng thanh tra xây dựng trên cả nước theo Luật Thanh tra năm 2010 hiệu quả, chuyên nghiệp hơn Tuy nhiên, đưa mô hình thanh tra xây dựng về các cấp huyện,

xã, thị trấn như nào cho hợp với Luật Thanh tra mà vẫn phù hợp với đặc thù xây dựng của địa phương lại là vấn đề cần nghiên cứu, xây dựng và góp ý hoàn thiện Thực tế này cho thấy, việc nghiên cứu vấn đề xử phạt vi phạm hành chính về xây dựng trên địa bàn huyện Đông Anh là cần thiết, đáp ứng yêu cầu về lý luận khoa học quản lý, luật học và thực tiễn công tác quản lý nhà nước về xây dựng bằng pháp luật

Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nội thành Hà Nội, các huyện ngoại thành cũng đang từng bước phát triển quá trình công nghiệp hoá và đô thị hoá hết sức nhanh chóng Huyện Đông Anh cũng không nằm ngoài sự phát triển đó, với tốc độ đô thị hoá nhanh cũng kéo theo những hệ lụy cần phải giải quyết đó là trật tự xây dựng Tình hình vi phạm trật tự xây dựng đô thị đã và đang là một vấn đề nóng trong thực tế các

đô thị nước ta nói chung và Huyện Đông Anh nói riêng Có thể nhận thấy các công trình vi phạm pháp luật về trật tự xây dựng và phát triển đô thị ngày càng nhiều với diễn biến phức tạp, đa dạng hơn Mức độ không chỉ dừng lại

ở những căn hộ tập thể cơi nới không xin phép hay nhà trong hang cùng ngõ

hẻm đua ban công lấn chiếm không gian mà nhà riêng sai theo kiểu nhà riêng, biệt thự sai kiểu biệt thự, các vi phạm về đất tập thể, sử dụng đất đai không đúng mục đích diễn ra ngày càng nhiều và phức tạp Do những điều kiện, những lý do chủ quan, quy hoạch của nước ta nói chung và Thành phố

Hà Nội nói riêng, vốn lẽ đã có nhiều bất cập và thiếu sót Huyện Đông Anh - một trong những huyện ngoại thành của Hà Nội cũng không nằm ngoài ngoại lệ đó Yêu cầu quản lý trật tự xây dựng theo đúng quy hoạch và pháp luật, loại trừ hiện tượng phát triển tự phát, tùy tiện không thể kiểm soát là một vấn đề quan trọng và cấp thiết hiện nay

Bên cạnh những hoạt động xây dựng được đầu tư và tuân thủ đúng theo quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì vẫn còn tồn tại những hoạt động xây dựng sai, trái phép diễn ra với nhiều hình thức đa dạng, phức tạp, không đảm bảo an toàn xây dựng và gây ảnh hưởng tới an ninh, trật tự xã hội Điển hình cho tình hình vi phạm trật tự xây dựng hiện nay trên địa bàn huyện Đông Anh là việc xây dựng trên đất nông nghiệp, lấn chiếm đất công để xây dựng trái phép Các tổ chức, cá nhân cố tình vi phạm với nhiều thủ đoạn nhằm thực hiện hoạt động xây dựng trái phép Trong khi đó, công tác xử phạt vi phạm hành chính còn nhiều bất cập, khó khăn và vướng mắc; nhiều vụ việc gây thiệt hại lớn về kinh tế của người dân và tổn thất ngân sách quốc gia do công tác xử phạt còn nhiều bất cập, kéo dài gây bức xúc trong nhân dân, dẫn đến nhiều vấn đề như: tranh chấp, khiếu nại, tố cáo, kiện tụng, Hoạt động vi phạm hành chính trong xây dựng ngày càng có xu hướng tăng nhanh về số trường hợp vi phạm và có dấu hiệu tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp, gây bức xúc trong nhân dân

Để xây dựng huyện Đông Anh thành cửa ngõ thủ đô, là vùng ngoại ô đảm bảo cảnh quan cũng như góp phần trong tổng quan xây dựng thành phố nói chung và địa bàn huyện Đông Anh nói riêng cần phải giữ gìn trật tự, tuân thủ đúng quy định trong lĩnh vực xây dựng theo đúng pháp luật và định hướng, quy hoạch phát triển của thành phố Hà Nội và huyện Đông Anh Đồng

thời đảm bảo quyền, lợi ích của nhân dân, tạo dựng lòng tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chính quyền địa phương Làm tốt được hoạt động này

sẽ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội huyện Đông Anh nói riêng và thành phố Hà Nội nói chung Vì vậy, việc nghiên cứu vấn đề xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng trên địa bàn huyện Đông Anh có ý nghĩa sâu sắc về lý luận và thực tiễn

Vì tất cả những lý do trên, tác giả quyết định chọn đề tài “Xử phạt vi

phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội” để triển khai luận văn thạc sỹ Luật học chuyên ngành Luật

Hiến pháp và Luật Hành chính

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Vấn đề xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng nói chung luôn nhận được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và giới nghiên cứu khoa

học Các công trình nghiên cứu khoa học liên quan đến đề tài luận văn gồm:

- Quân Ngọc Anh (2009), Hoàn thiện pháp luật về xử lý vi phạm hành

chính trong lĩnh vực xây dựng, liên hệ qua thực tiễn ở thành phố Hà Nội,

Luận văn Thạc sỹ Luật học, Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội [1] Luận văn góp phần nêu ra một cách có hệ thống sự điều chỉnh của pháp luật trong lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính về xây dựng và mối tương quan giữa các ngành luật trong sự điều chỉnh đó

- Nguyễn Kim Hoàng (2009), Quản lý nhà nước về xây dựng nhà ở đô

thị trên địa bàn thành phố Cần Thơ, Luận văn Thạc sỹ Quản lý hành chính

công, Học viện Hành chính Quốc gia [14] Luận văn đã nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản về trật tự xây dựng nhà ở đô thị, thực trạng quản lý nhà nước về xây dựng nhà ở đô thị ở thành phố Cần Thơ, đề xuất các giải pháp nhằm bảo đảm cho hoạt động quản lý nhà nước về trật tự xây dựng trên địa bàn TP Cần Thơ

- Đặng Thanh Sơn (2010), Cơ chế bảo đảm thi hành Luật xử lý vi phạm

hành chính, đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ, Hà Nội [32] Đề tài đã đề

cập một cách toàn diện về hệ thống cơ chế bảo đảm cho việc thi hành Luật

xử lý vi phạm hành chính Từ đó, đề tài làm nền tảng, xác định các yếu tố đảm bảo cho hoạt động xử phạt vi phạm hành chính ở nhiều lĩnh vực khác nhau, trong đó có lĩnh vực xây dựng ở đô thị

- Hồ Thanh Hiền (2012), Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao

thông đường bộ qua thực tiễn tại thành phố Đà Nẵng, Luận văn Thạc sỹ

Luật học , Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội [13] Luận văn nghiên cứu

những vấn đề lý luận về pháp luật xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ Nghiên cứu thực trạng thực thi các quy định pháp luật,

từ đó đề ra các biện pháp hoàn thiện các quy định pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ tại thành phố Đà Nẵng

- Nguyễn Ngọc Vân (2013), Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực

xây dựng ở quận Tây Hồ, Thành phố Hà Nội, Luận văn Thạc sỹ Quản lý

hành chính công, Học viện Hành chính Quốc gia [54] Luận văn đã nghiên cứu một cách hệ thống cơ sở lý luận về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng ở quận Tây Hồ; phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động này tại quận Tây Hồ và đề ra những giải pháp hữu hiệu; là cơ sở để tác giả

có những so sánh, vận dụng, đề ra các giải pháp nhằm đảm bảo công tác xử phạt vi phạm hành chính tại quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội

- Nguyễn Ngọc Linh (2014), Thực thi pháp luật về giải quyết khiếu nại,

tố cáo về đất đai trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, Luận văn Thạc sỹ Luật học,

Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội [20] Luận văn góp phần hệ thống cơ

sở lý luận về hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo và đánh giá thực trạng thực thi pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh nhằm tìm ra các định hướng hoàn thiện quy định pháp luật về lĩnh vực này nói chung và tăng cường hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại,

tố cáo trên địa bàn Quảng Ninh nói riêng

- Nguyễn Mai Hương (2015), Vi phạm pháp luật hành chính trong lĩnh vực hải quan và biện pháp ngăn chặn, Luận văn Thạc sỹ Luật học, Khoa

Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội [19] Luận văn góp phần hệ thống hóa và làm rõ một số vấn đề lý luận về vi phạm pháp luật hành chính trong lĩnh vực hải quan và đưa ra các giải pháp ngăn chặn các vi phạm đó Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo nghiên cứu về thực trạng các loại hình vi phạm pháp luật hành chính trong lĩnh vực hải quan

- Trịnh Văn Quang (2016), Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực

trật tự đô thị từ thực tiễn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng, Luận văn Thạc

sỹ Luật học, Viện hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, Học viện Khoa học

Xã hội [21] Luận văn góp phần hệ thống hóa các vấn đề lý luận về xử phạt

vi phạm hành chính, phân tích đầy đủ, toàn diện về tình hình vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự đô thị trên địa bàn quận Cẩm Lệ Từ đó, đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động xử phạt vi phạm hành chính từ thực tiễn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

Các công trình nghiên cứu về xử phạt vi phạm hành chính ở hai góc độ là: hoạt động quản lý nhà nước và pháp luật về xử lý vi phạm hành chính Không có nhiều công trình nghiên cứu về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng, đặc biệt là trên địa bàn huyện Đông Anh Tuy nhiên, tài liệu còn hạn chế và chưa có hệ thống để đưa ra giải pháp hữu hiệu thực hiện

xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng trên địa bàn huyện Đông Anh Do đó, trong quá trình nghiên cứu tác giả có kế thừa những nghiên cứu đi trước và khai thác các công trình nghiên cứu có liên quan để thực hiện luận văn này

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

Mục đích nghiên cứu của luận văn là làm rõ cả về phương diện lý luận

và thực tiễn vấn đề xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng, đánh giá thực trạng hoạt động xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng, chỉ ra những bất cập, nguyên nhân của nó để trên cơ sở đó, đưa ra các quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động xử phạt vi

phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội

Để hoàn thành được mục đích đặt ra, luận văn tập trung giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu sau đây:

Một là, nghiên cứu hệ thống cơ sở lý luận, cơ sở pháp lý về xử phạt vi

phạm hành chính và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

Hai là, phân tích, đánh giá thực trạng tình hình vi phạm hành chính và

hoạt động xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng trên địa bàn huyện Đông Anh trong giai đoạn 2011 - 2016 Từ đó, rút ra được những ưu điểm và hạn chế của hoạt động này

Ba là, đề xuất một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả

của công tác xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng trên địa bàn huyện Đông Anh trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu là hoạt động xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

+ Về mặt thời gian: thời gian nghiên cứu từ 2011 đến 2016

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Luận văn được thực hiện trên cơ sở tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa nói chung, về vấn đề xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng nói riêng Bên cạnh đó, các quan điểm, quan niệm, kết quả nghiên cứu trên phương diện lý luận và thực tiễn về xử phạt vi phạm hành chính trong

lĩnh vực xây dựng của các nhà khoa học trong nước cũng là cơ sở lý luận quan trọng của luận văn

Ngoài ra, để hoàn thành mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu, luận văn sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, phương pháp so sánh, khái quát hóa, thống kê nhằm thu thập thông tin, số liệu thực tế phục vụ cho việc đánh giá, phân tích thực trạng, nguyên nhân và tính khả thi của các giải pháp mà luận văn đưa ra

6 Ý nghĩa lý luận, thực tiễn của luận văn

Về lý luận: nội dung luận văn sẽ đề cập, phân tích tương đối toàn diện, có

hệ thống cơ sở lý luận và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

trên địa bàn cấp huyện

Về thực tiễn: thông qua các phương pháp phân tích, đánh giá hiệu quả

của công tác xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội giai đoạn 2011-2016 Luận văn tìm hiểu, nghiên cứu về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng Kết quả nghiên cứu của luận văn là tìm ra những tồn tại, vướng mắc, hạn chế trong công tác xử phạt hành chính trong lĩnh vực xây dựng Từ đó, đưa ra phương hướng nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng đối với chính quyền cấp huyện và đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả cải cách hành chính tại huyện Đông Anh và hỗ trợ công tác xử phạt vi phạm

hành chính trong lĩnh vực xây dựng tại địa phương

Kết quả nghiên cứu của đề tài luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo trong công tác nghiên cứu, học tập trong các cơ sở đào tạo

7 Kết cấu của luận văn

Bố cục luận văn, ngoài phần mở đầu, kết luận, bảng biểu thống kê, danh mục tài liệu tham khảo, phần nội dung được kết cấu thành 02 chương như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực

xây dựng

Chương 2: Thực trạng và giải pháp bảo đảm xử phạt vi phạm hành chính

trong lĩnh vực xây dựng trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG

LĨNH VỰC XÂY DỰNG 1.1 Khái niệm, đặc điểm của vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

1.1.1 Khái niệm vi phạm hành chính

Như chúng ta đã biết, Nhà nước là một tổ chức được xã hội thành lập nên để thực hiện việc quản lý, phát triển xã hội Để có thể thực hiện được vai trò đó, Nhà nước luôn phải tác động lên các quan hệ xã hội bằng một hệ thống các quy tắc quản lý nhà nước được quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật Trên thực tế, trong đời sống xã hội luôn xảy ra tình trạng vi phạm các quy tắc quản lý nhà nước Các vi phạm đó diễn ra hàng ngày trong đời sống xã hội, từ những hành vi đơn giản và phổ biến như hút thuốc lá nơi công cộng, vứt rác bừa bãi, đến những hành vi vi phạm có tính chất nguy hiểm hơn như không đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông, đi ngược chiều, vượt đèn đỏ; xả rác thải làm ô nhiễm môi trường; buôn bán hàng giả; xây dựng trái phép; lấn chiếm đất đai; buôn lậu, trốn thuế,… Những hành vi

đa dạng, tinh vi và xuất hiện trong tất cả các lĩnh vực quản lý nhà nước Dưới góc độ lý luận, vi phạm pháp luật được cấu thành bởi các mặt khách quan, chủ quan, khách thể và chủ thể của nó Tổng hợp các yếu tố đó

ta có thể hiểu vi phạm pháp luật là hành vi trái pháp luật do chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lý thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ

Vi phạm pháp luật là hành vi nguy hiểm cho xã hội do chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lý thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ Căn cứ vào khách thể vi phạm, mức

độ, tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi vi phạm, vi phạm pháp luật chia ra các loại sau: vi phạm hình sự, vi phạm dân sự, vi phạm hành chính, vi phạm kỷ luật [16, tr.110-113]

Ở một số nước trên thế giới, vi phạm hành chính thường được hiểu chung là các hành vi vi phạm pháp luật mà không phải là tội phạm, bị xử phạt bằng các chế tài hành chính Ví dụ Pháp lệnh của Hội đồng bang

Milaca, Minnesota, định nghĩa vi phạm hành chính là “hành vi vi phạm quy

định của Pháp lệnh này và phải chịu các hình thức xử phạt hành chính theo quy định…” Luật về xử phạt hành chính của Cộng hòa nhân dân Trung hoa

năm 1996 (Điều 3) định nghĩa vi phạm hành chính là “hành vi vi phạm trật

tự hành chính của công dân và pháp nhân hoặc các tổ chức khác, bị áp dụng các hình thức phạt hành chính được quy định bởi pháp luật theo quy định của Luật này và các hình thức xử phạt này được giao cho các cơ quan hành chính áp dụng theo thủ tục do Luật này quy định”

Trong pháp luật Việt Nam, khái niệm “vi phạm hành chính” lần đầu tiên được định nghĩa một cách chính thức tại Pháp lệnh Xử phạt vi phạm

hành chính ngày 30/11/1989, Điều 1 của Pháp lệnh này quy định “vi phạm

hành chính là hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm quy tắc quản lý Nhà nước mà không phải là tội phạm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính” Định nghĩa này

sau đó đã được áp dụng rộng rãi trong thực tiễn thi hành pháp luật và đưa vào các giáo trình giảng dạy về pháp luật Theo Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 1995 và sau đó là Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm

2002 thì khái niệm vi phạm hành chính không được định nghĩa riêng biệt nữa mà được đưa vào trong khái niệm “xử lý vi phạm hành chính”, nếu trích dẫn từ định nghĩa về “xử lý vi phạm hành chính” được quy định tại khoản 2 Điều 1 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2002.Khoản 2 Điều 1 Pháp lệnh

hoặc vô ý của cá nhân, tổ chức, vi phạm các quy định của pháp luật về quản

lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải

bị xử phạt vi phạm hành chính Về ngôn ngữ thể hiện, có thể thấy có đôi chút khác nhau giữa định nghĩa về vi phạm hành chính được quy định trong các Pháp lệnh về xử phạt/xử lý vi phạm hành chính 1989, 1995 và 2002, tuy nhiên về bản chất hành vi vi phạm hành chính thì các định nghĩa trong các văn bản pháp luật này, về cơ bản, không có gì khác nhau [53, tr.3-10]

Trong Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 đã đưa ra khái niệm:

“Vi phạm hành chính là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính”

và khách thể Dưới đây, các dấu hiệu và yếu tố cấu thành pháp lý của vi phạm hành chính sẽ được xem xét trong mối quan hệ thống nhất với nhau

Thứ nhất, mặt khách quan của vi phạm hành chính là những biểu hiện

ra bên ngoài thế giới khách quan của vi phạm hành chính Đó là các hành vi, thời gian, địa điểm, công cụ, phương tiện hay mối quan hệ nhân quả giữa

hành vi vi phạm hành chính và hậu quả của vi phạm hành chính

Hành vi của vi phạm hành chính là những biểu hiện của con người hoặc

tổ chức tác động vào thế giới khách quan qua hình thức bên ngoài cụ thể gây tác hại đến sự phát triển bình thường của trật tự quản lý Những biểu hiện này được kiểm soát và điều khiển bởi ý thức và ý chí của chủ thể vi phạm hành chính Hành vi là biểu hiện rõ nhất trong mặt khách quan của vi phạm hành chính, chúng có ý nghĩa quyết định đến nội dung biểu hiện khác trong

mặt khách quan (hậu quả, công cụ phương tiện, thời gian, địa điểm); đồng thời hành vi cũng là thể thống nhất giữa mặt khách quan và chủ quan Hành

vi khách quan của vi phạm hành chính có thể là hành vi hành động hoặc không hành động Song dù biểu hiện bằng bất kỳ hình thức nào thì nó cũng chỉ bị coi là vi phạm hành chính khi hành vi đó trái với pháp luật hành chính Hành vi trái pháp luật hành chính là dấu hiệu pháp lý cơ bản của vi phạm hành chính, nhưng đây không phải là thuộc tính riêng của vi phạm hành chính Để phân biệt vi phạm hành chính với tội phạm trong trường hợp cả hai loại hành vi có cùng chung khách thể, người ta lấy tiêu chí là tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi Hành vi vi phạm hành chính ít nguy hiểm cho

xã hội hơn so với tội phạm hình sự

Hậu quả và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm hành chính

và hậu quả của vi phạm hành chính: là tính xâm hại khách quan của vi phạm hành chính, được thể hiện ở vi phạm hành chính đã xâm hại hoặc đe dọa xâm hại các quan hệ đã được pháp luật quy định thành quy tắc quản lý nhà nước Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp hậu quả của vi phạm hành chính được biểu hiện ở các thiệt hại cụ thể về sức khỏe, nhân phẩm, danh dự,

về tự do thân thể của cá nhân hoặc làm thiệt hại về tài sản của Nhà nước, tập thể và công dân Hậu quả của vi phạm hành chính là kết quả của hành vi vi phạm hành chính do con người hoặc tổ chức thực hiện

Quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm hành chính và hậu quả vi phạm hành chính có mối quan hệ hữu cơ, trong đó hậu quả của vi phạm hành chính

có tiền đề xuất hiện của nó là hành vi khách quan của vi phạm hành chính;

sự tồn tại mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm hành chính và hậu quả của vi phạm hành chính dựa trên các căn cứ sau:

Một là, hành vi vi phạm hành chính xảy ra trước hậu quả xâm hại các

mối quan hệ về mặt thời gian

Hai là, hành vi vi phạm phải chứa đựng khả năng thực tế làm phát sinh

hậu quả xâm hại các quan hệ xã hội

Ba là, hậu quả vi phạm đã xảy ra phải là sự hiện thực hóa khả năng thực

tế làm phát sinh hậu quả của hành vi vi phạm Ngoài những biểu hiện trên,

về mặt khách quan của vi phạm còn có một số dấu hiệu khách quan khác như: Thời gian, địa điểm, công cụ và phương tiện vi phạm

Thứ hai, mặt chủ quan của vi phạm hành chính là những quan hệ tâm lý

bên trong của chủ thể, bao gồm các yếu tố: Lỗi, mục đích, động cơ Trong đó yếu tố cơ bản nhất của mặt chủ quan là tính có lỗi, có ý nghĩa quyết định đến các yếu tố khác trong mặt chủ quan của vi phạm hành chính

Lỗi chính là trạng thái tâm lý của người vi phạm, biểu hiện thái độ của người đó đối với hành vi vi phạm và hậu quả của hành vi đó Yêu cầu về lỗi trong Luật Hành chính không cao như trong Luật Hình sự, trong nhiều trường hợp chỉ cần có lỗi nghĩa là người vi phạm biết hoặc có thể biết tính chất sai phạm của mình là đủ để xác định vi phạm hành chính xảy ra Đối với luật hình sự đòi hỏi phải chính xác, không chỉ xác định lỗi mà còn phải xác định hình thức và mức độ lỗi; mặt khác lỗi trong Luật Hình sự chỉ đặt ra với

cá nhân vi phạm, trong hành chính lỗi đặt ra cho cả cá nhân và tổ chức vi phạm

Lỗi trong vi phạm hành chính thể hiện dưới hai hình thức: lỗi cố ý và lỗi vô ý Lỗi cố ý trong vi phạm hành chính là chủ thể nhận thức được hành

vi của mình là nguy hiểm cho xã hội nhưng vẫn thực hiện Lỗi vô ý trong vi phạm hành chính là lỗi của cá nhân hoặc tổ chức thực hiện hành vi trái pháp luật do vô tình thiếu thận trọng mà không nhận thức được nghĩa vụ pháp lý bắt buộc, mặc dù họ có đầy đủ khả năng xử sự theo đúng nghĩa vụ pháp lý quy định

Mục đích: mục đích của vi phạm hành chính không phải là dấu hiệu bắt buộc phải có trong mọi cấu thành của mọi loại vi phạm hành chính Nó chỉ

có ở một số trường hợp vi phạm hành chính nhất định và những trường hợp này đều có hình thức lỗi là cố ý

Động cơ: là động lực bên trong thúc đẩy người vi phạm hành chính thực hiện hành vi vi phạm hành chính Trừ những vi phạm hành chính với lỗi cố ý

có mục đích xác định, phần lớn động cơ trong vi phạm hành chính là không

rõ rệt Nó không được coi là dấu hiệu bắt buộc trong cấu thành của tất cả mọi loại vi phạm hành chính

Thứ ba, chủ thể vi phạm hành chính

Khác với Luật Hình sự xác định chủ thể tội phạm chỉ có thể là cá nhân, trong Luật Hành chính, chủ thể vi phạm hành chính có thể là cá nhân hoặc tổ chức; cá nhân hoặc tổ chức chỉ có thể trở thành chủ thể của vi phạm hành chính khi có năng lực trách nhiệm pháp lý hành chính

Cá nhân là chủ thể của vi phạm hành chính bao gồm công dân Việt Nam và người nước ngoài (trừ những người được hưởng quyền ưu đãi, miễn trừ ngoại giao và lãnh sự) mà thực hiện hành vi vi phạm hành chính trên lãnh thổ Việt Nam, vùng đặc quyền kinh tế, vùng tiếp giáp lãnh hải Những người này phải có năng lực trách nhiệm hành chính Năng lực trách nhiệm pháp lý hành chính thể hiện khả năng nhận thức của con người với hành vi vi phạm,

vì thế một cá nhân khi có hành vi vi phạm hành chính sẽ trở thành chủ thể của vi phạm hành chính khi có hai yếu tố: Đạt độ tuổi theo quy định của pháp luật, không mắc bệnh làm mất khả năng nhận thức của hành vi Điều 5 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 xác định đối tượng bị xử phạt hành chính là cá nhân bao gồm: Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi bị xử phạt hành chính về vi phạm hành chính do cố ý; người từ đủ 16 tuổi trở lên

bị xử phạt hành chính về mọi hành vi vi phạm hành chính do mình gây ra Người thuộc lực lượng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân vi phạm hành chính thì bị xử lý như đối với công dân khác; trường hợp cần áp dụng hình thức phạt tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn liên quan đến quốc phòng, an ninh thì người

xử phạt đề nghị cơ quan, đơn vị Quân đội nhân dân, Công an nhân dân có thẩm quyền xử lý

Mặt khác, tại các Điều 90, 92, 94 và 96 của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 quy định các cá nhân từ đủ 12 tuổi trở lên, tùy theo tính chất, mức độ hành vi vi phạm hành chính bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính như: giáo dục tại xã, phường, thị trấn; đưa vào trường giáo dưỡng; đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc hoặc đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc [25] Đối với tổ chức: tổ chức là chủ thể đặc biệt của vi phạm hành chính bao gồm: cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, đơn vị kinh tế Cơ quan, tổ chức nước ngoài nếu vi phạm hành chính trong phạm vi lãnh thổ, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam; trên tàu bay mang quốc tịch Việt Nam, tàu biển mang cờ quốc tịch Việt Nam thì bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật Việt Nam, trừ trường hợp tổ chức được hưởng quyền ưu đãi, miễn trừ ngoại giao

Cuối cùng, khách thể của vi phạm hành chính là các quan hệ xã hội

được các quy tắc quản lý nhà nước bảo vệ Các quan hệ xã hội bị hoặc có thể

bị vi phạm hành chính xâm phạm rất đa dạng, đó là: trật tự nhà nước và xã hội, sở hữu xã hội chủ nghĩa, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân,

Khách thể của vi phạm hành chính được chia thành các loại sau:

Khách thể chung: đó là các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực quản

lý nhà nước, hay nói cách khác là trật tự quản lý nhà nước nói chung

Khách thể loại: là những quan hệ xã hội có cùng hoặc gần tính chất với nhau trong từng lĩnh vực nhất định của quản lý nhà nước Các quan hệ này được phát sinh trong cũng một lĩnh vực hoạt động quản lý nhà nước, do vậy chúng có mối liên hệ với nhau, gắn liền với từng phạm vi quản lý nhà nước Khách thể trực tiếp: là quan hệ xã hội cụ thể được pháp luật quy định và

bảo vệ, bị chính hành vi vi phạm hành chính xâm hại tới

1.1.2 Khái niệm vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

Lĩnh vực xây dựng là một lĩnh vực phức tạp, nhiều biến động và được nhà nước quản lý chặt chẽ bằng các quy định pháp luật với nhiều hình thức khác nhau Xây dựng là một quy trình thiết kế và thi công nên các cơ sở hạ tầng

hoặc công trình, nhà ở Hoạt động xây dựng khác với hoạt động sản xuất ở chỗ sản xuất tạo một lượng lớn sản phẩm với những chi tiết giống nhau, còn xây dựng nhắm tới những sản phẩm tại những địa điểm dành cho từng đối tượng khách hàng riêng biệt Tại những nước phát triển, ngành công nghiệp xây dựng đóng góp từ 6-9% tổng sản phẩm nội địa Hoạt động xây dựng bắt đầu bằng việc lên kế hoạch, thiết kế, lập dự toán và thi công tới khi dự án hoàn tất và sẵn sàng đưa vào sử dụng [14, tr.8-10]

Các công trình xây dựng vi phạm trật tự xây dựng gồm:

- Công trình xây dựng theo quy định của pháp luật phải có Giấy phép xây dựng mà không có Giấy phép xây dựng

- Công trình xây dựng sai nội dung Giấy phép xây dựng được cơ quan

có thẩm quyền cấp

- Công trình xây dựng sai thiết kế được cấp có thẩm quyền thẩm định phê duyệt; sai quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt (đối với công trình xây dựng được miễn Giấy phép xây dựng)

- Công trình xây dựng có tác động đến chất lượng công trình lân cận; ảnh hưởng đến môi trường, cộng đồng dân cư

Tại các dự án xây dựng công trình có thể xảy ra các hành vi vi phạm trong hoạt động xây dựng Hoạt động xây dựng bao gồm: lập quy hoạch xây dựng, lập dự án đầu tư xây dựng công trình, khảo sát xây dựng, thiết kế xây dựng, thi công xây dựng, giám sát xây dựng, quản lý dự án, lựa chọn nhà thầu, nghiệm thu, bàn giao đưa công trình vào khai thác sử dụng, bảo hành, bảo trì công trình xây dựng và hoạt động khác có liên quan đến công trình xây dựng Nghị định 121/2013/NĐ-CP đã xác định các nhóm hành vi vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng là:

+ Nhóm hành vi vi phạm hành chính đối với chủ đầu tư xây dựng;

+ Nhóm hành vi vi phạm hành chính đối với nhà thầu xây dựng;

+ Nhóm hành vi vi phạm hành chính đối với tổ chức, cá nhân khác

Một là, nhóm hành vi vi phạm hành chính đối với chủ đầu tư xây dựng

Trong hoạt động xây dựng, một trong những chủ thể của hoạt động này

là chủ đầu tư xây dựng Đây là chủ thể quan trọng nhất, quyết định đến mục đích, yêu cầu của hoạt động xây dựng

Chủ đầu tư xây dựng công trình là người sở hữu vốn hoặc là người được giao quản lý và sử dụng vốn để đầu tư xây dựng công trình Chủ đầu tư

có thể là tổ chức, cá nhân Việt Nam hoặc nước ngoài [4, tr.3-5]

Những hành vi vi phạm của chủ đầu tư xây dựng công trình là:

- Vi phạm về quy định khảo sát xây dựng;

- Vi phạm quy định về lưu trữ, điều chỉnh quy hoạch xây dựng;

- Vi phạm quy định về lập dự án đầu tư xây dựng công trình;

- Vi phạm quy định về thiết kế, dự toán xây dựng công trình;

- Vi phạm quy định về quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình;

- Vi phạm quy định về đầu tư phát triển đô thị;

- Vi phạm quy định về khởi công xây dựng công trình;

- Vi phạm quy định về tổ chức thi công xây dựng;

- Vi phạm quy định về giải phóng mặt bằng xây dựng công trình;

- Vi phạm quy định về giám sát thi công xây dựng công trình;

- Vi phạm quy định về quản lý chất lượng công trình xây dựng;

- Vi phạm quy định về bảo hành, bảo trì công trình xây dựng;

- Vi phạm quy định về nghiệm thu, thanh toán khối lượng hoàn thành

và quyết toán công trình xây dựng đối với công trình sử dụng vốn nhà nước;

- Vi phạm quy định về đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo Luật Xây dựng;

- Vi phạm quy định về quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình của nhà thầu tư vấn quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình

Nhóm hành vi vi phạm hành chính đối với nhà thầu xây dựng

Nhà thầu trong hoạt động đầu tư xây dựng (gọi là nhà thầu) là tổ chức,

cá nhân có đủ điều kiện năng lực hoạt động xây dựng, năng lực hành nghề xây dựng khi tham gia quan hệ hợp đồng trong hoạt động đầu tư xây dựng

(Khoản 28, Điều 3, Luật Xây dựng năm 2014) Nhà thầu là một chủ thể tham gia vào hoạt động xây dựng với vai trò là người thực hiện ở các khâu thiết kế công trình xây dựng và thi công công trình xây dựng theo hợp đồng thỏa thuận với chủ đầu tư xây dựng Các hành vi vi phạm hành chính của nhà thầu gồm:

- Vi phạm quy định về điều kiện hoạt động xây dựng, năng lực hành nghề xây dựng;

- Vi phạm nội dung hồ sơ dự thầu;

- Vi phạm quy định về quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, tiêu chuẩn được áp dụng, sử dụng số liệu, tài liệu trong hoạt động xây dựng;

- Vi phạm quy định về khảo sát xây dựng;

- Vi phạm quy định về công tác lập quy hoạch xây dựng;

- Vi phạm quy định về lập thiết kế, dự toán xây dựng công trình;

- Vi phạm quy định về thi công xây dựng;

- Vi phạm quy định về an toàn trong thi công xây dựng công trình;

- Vi phạm quy định về quản lý chất lượng công trình xây dựng;

- Vi phạm quy định về giám sát thi công xây dựng công trình;

- Vi phạm quy định về nghiệm thu, thanh toán khối lượng công trình xây dựng;

- Vi phạm của nhà thầu nước ngoài tham gia hoạt động xây dựng tại Việt Nam;

Nhóm hành vi vi phạm hành chính đối với tổ chức, cá nhân khác

Những hành vi vi phạm hành chính đối với tổ chức, cá nhân trong hoạt động xây dựng, gồm:

- Vi phạm quy định về ngừng cung cấp điện, cung cấp nước đối với công trình vi phạm trật tự xây dựng;

- Vi phạm quy định về thẩm tra, kiểm định, thí nghiệm, đào tạo trong hoạt động xây dựng

Trên cơ sở định nghĩa về vi phạm hành chính (Khoản 1, Điều 2, Luật

Xử lý vi phạm hành chính năm 2012) thì có thể hiểu: vi phạm hành chính

trong lĩnh vực xây dựng là các hành vi vi phạm pháp luật về hoạt động xây dựng do tổ chức, cá nhân thực hiện cố ý hoặc vô ý nhưng chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự thì sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật

1.1.3 Đặc điểm vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

Vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng có đặc điểm vi phạm hành chính nói chung, bên cạnh đó nó cũng có những đặc điểm riêng sau:

Thứ nhất, xuất phát từ tính đa dạng và phong phú của các hoạt động xây

dựng nên vi phạm hành chính trong lĩnh vực này được pháp luật quy định có đặc điểm khá rộng và đa dạng Vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng được biểu hiện là những hành vi vi phạm của cá nhân hoặc tổ chức, có tính

đa dạng, phức tạp Có thể được phân loại thành các nhóm: về chủ thể vi phạm, loại công trình xây dựng, quy trình xây dựng

Thứ hai, tính lỗi cố ý chi phối đa số vi phạm trong lĩnh vực xây dựng:

vi phạm hành chính trong lĩnh vực này cũng cần phải xem xét đến năng lực nhận thức trách nhiệm pháp lý và trạng thái tâm lý của chủ thể đối với hành

vi trái pháp luật mà chủ thể vi phạm Tuy nhiên, hoạt động xây dựng là một hoạt động đặc thù, phức tạp, đa dạng với nhiều hình thức khác nhau, nó diễn

ra ở nhiều khâu và cần tuân thủ quy trình về các quy chuẩn kỹ thuật nhất định, mang tính tư duy cao Các chủ thể (cá nhân hoặc tổ chức) có kế hoạch

cụ thể, tính toán kỹ lưỡng quy trình khi tham gia hoạt động xây dựng để đạt được mục đích Do đó, các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng có năng lực hành vi nhận thức trách nhiệm pháp lý Dưới góc độ trạng thái tâm lý của chủ thể trong khi tham gia hoạt động xây dựng thì tùy vào điều kiện, hoàn cảnh thực hiện hành vi của chủ thể để có thể xác định tính có lỗi của hành vi

vi phạm

Tính có lỗi của hành vi vi phạm trong lĩnh vực xây dựng rất phức tạp và

đa dạng Nó vừa có tính cố ý cao, vừa có tính che giấu hành vi vi phạm Chủ thể nhận thức được hành vi của mình là trái pháp luật, không được thực hiện, nếu thực hiện sẽ bị các cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiểm tra, xử phạt nhưng vẫn cố tình thực hiện và tìm mọi cách để tránh né việc kiểm tra, phát hiện Đồng thời lợi dụng những kẽ hở của pháp luật để lách luật, sự yếu kém, chậm trễ, thiếu sót của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền để hạn chế việc

Thứ ba, tính nguy hiểm đối với xã hội của hành vi vi phạm: vi phạm

hành chính trong lĩnh vực xây dựng không chỉ ảnh hưởng trên cơ sở thiệt hại thực tế mà còn ảnh hưởng đến trật tự quản lý về xây dựng đã được pháp luật

về xây dựng điều chỉnh, xâm phạm, ảnh hưởng đến các quan hệ đã được pháp luật quy định

Từ tính đa dạng, phong phú và phức tạp của các hoạt động xây dựng thì phạm vi bảo vệ trật tự an toàn xây dựng cũng có đặc điểm khá rộng và đa dạng Đặc điểm này được thể hiện ở các quy định của Luật Xây dựng năm

2014 và Nghị định số 121/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng; kinh doanh bất động sản; khai thác, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng; quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; quản lý phát triển nhà và công sở

Một vấn đề quan trọng khi nghiên cứu vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng đó là việc phân định giữa vi phạm hành chính và vi phạm hình

sự về xây dựng khác nhau về: chủ thể, mức độ nguy hiểm, tính trái pháp luật Dưới góc độ khoa học pháp lý hình sự có thể hiểu: vi phạm hình sự về xây dựng là các hành vi vi phạm trong các lĩnh vực khảo sát, thiết kế, thi công, sử dụng nguyên liệu, vật liệu, máy móc, nghiệm thu công trình hay các lĩnh vực khác gây nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự Việt Nam, xâm hại tới các quan hệ xã hội về đảm bảo an toàn xây dựng Điều 229, Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) quy định:

“Tội vi phạm quy định về xây dựng gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng có hình phạt tù cao nhất là hai mươi năm Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến năm mươi triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến năm năm” Điều 270, Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) quy định:

“Tội vi phạm các quy định về quản lý nhà ở có hình phạt tù cao nhất là hai năm”

Điểm khác nhau giữa vi phạm hành chính và vi phạm hình sự trong lĩnh vực xây dựng là mức độ nguy hiểm gây hại cho xã hội của hành vi Hành vi

vi phạm hành chính về xây dựng ít gây nguy hiểm cho xã hội hơn so với vi phạm hình sự về xây dựng Để xác định mức độ nguy hiểm khác nhau cho xã hội của vi phạm hành chính và vi phạm hình sự trong lĩnh vực xây dựng nói chung, có thể dựa trên những tiêu chí: Chủ thể, mức độ, tính trái pháp luật, lỗi, động cơ, mục đích

Việc xác định ranh giới giữa vi phạm hành chính và vi phạm hình sự về xây dựng có ý nghĩa lý luận và thực tiễn rất lớn trong công tác đảm bảo trật

tự an toàn xây dựng Việc xác định thiếu chính xác các hành vi có thể là bước ngoặt cho những sai phạm trong quá trình áp dụng pháp luật của các cá nhân, tổ chức có thẩm quyền Phạm vi luận văn tập trung vào nội dung chính

là hoạt động xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng trên địa

bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội Tức là tiếp cận vấn đề dưới góc độ hoạt động áp dụng pháp luật của các cơ quan hành chính nhà nước

1.2 Khái niệm và đặc điểm của xử phạt vi phạm hành chính trong

Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính bao gồm: “Cảnh cáo; Phạt tiền; Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn; Tịch thu tang vật vi phạm hành chính, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính (sau đây gọi chung là tang

vật, phương tiện vi phạm hành chính); Trục xuất” (Theo Khoản 1, Điều 21,

Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012)

Các biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại Khoản 1, Điều 28, Luật

Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 :

“Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu;

Buộc tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng không có giấy phép hoặc xây dựng không đúng với giấy phép;

Buộc thực hiện biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, lây lan dịch bệnh;

Buộc đưa ra khỏi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hoặc tái xuất hàng hoá, vật phẩm, phương tiện;

Buộc tiêu hủy hàng hóa, vật phẩm gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng và môi trường, văn hóa phẩm có nội dung độc hại;

Buộc cải chính thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn;

Buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trên hàng hoá, bao bì hàng hóa, phương tiện kinh doanh, vật phẩm;

Buộc thu hồi sản phẩm, hàng hóa không bảo đảm chất lượng;

Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện vi phạm hành chính hoặc buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tang vật, phương tiện vi phạm hành chính đã bị tiêu thụ, tẩu tán, tiêu hủy trái quy định của pháp luật;

Các biện pháp khắc phục hậu quả khác do Chính phủ quy định”

Như vậy, theo Khoản 2, Điều 2, Luật Xử lý vi phạm hành chính năm

2012 định nghĩa: “Xử phạt vi phạm hành chính là việc người có thẩm quyền

xử phạt áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính”

Khái niệm về xử phạt vi phạm hành chính nêu trên phản ánh những đặc điểm cơ bản như sau:

- Xử phạt vi phạm hành chính chỉ được tiến hành khi có vi phạm hành chính xảy ra

- Xử phạt vi phạm hành chính là hoạt động áp dụng biện pháp cưỡng chế hành chính do các cơ quan, cá nhân có thẩm quyền quản lý hành chính thực hiện

- Xử phạt vi phạm hành chính là hoạt động cưỡng chế nhà nước do các chủ thể có thẩm quyền tiến hành và được đảm bảo bằng quyền lực nhà nước

- Mục đích của hoạt động xử phạt vi phạm hành chính là nhằm truy cứu trách nhiệm hành chính một hành vi vi phạm cụ thể và quan trọng hơn là giáo dục, ngăn chặn những hành vi vi phạm

Từ khái niệm xử phạt vi phạm hành chính nói trên, chúng ta có thể rút

ra khái niệm xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng như sau:

Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng là việc người có thẩm quyền căn cứ vào quy định của pháp luật hiện hành về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng để quyết định xử phạt vi phạm hành

chính và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả đối với tổ chức, cá nhân

vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng.[54, tr.23]

1.2.2 Đặc điểm của xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

Do tính đa dạng, phức tạp của lĩnh vực xây dựng nên hoạt động xử phạt

vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng có những đặc điểm riêng:

Thứ nhất, do đặc điểm của vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

nên hoạt động xử phạt vi phạm hành chính có thể được bắt đầu ở những địa

điểm (tĩnh) nơi công trình vi phạm được thi công xây dựng thuộc địa bàn dân

cư hoặc ở một khu đất có vị trí rõ ràng Mỗi một đơn vị, địa bàn dân cư mang đặc điểm không giống nhau ở các mặt như: địa hình, mật độ dân cư, diện tích, trình độ dân trí, văn hóa, tập quán lối sống Do vậy, đặc thù của quá trình xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực này gắn liền với đặc điểm tình hình thực tế của địa bàn dân cư nơi diễn ra hành vi vi phạm

Thứ hai, hoạt động xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

chủ yếu được thực hiện trên cơ sở kiểm soát địa bàn, kiểm tra các hoạt động xây dựng phát hiện các hành vi vi phạm Nơi diễn ra hoạt động xây dựng là các khu đất có chủ sở hữu riêng của cá nhân hoặc tổ chức, có không gian riêng Do vậy mà hành vi vi phạm ít biểu hiện ra bên ngoài, khó bị phát hiện

Vì vậy, thủ tục kiểm tra, giám định để xác định vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng là rất quan trọng, đòi hỏi phải kịp thời và có tính chính xác Điều này cũng đồng nghĩa với việc cần phải có sự hỗ trợ từ các phương tiện kỹ thuật nhất định trong quá trình thiết lập các chứng cứ chứng minh hành vi vi phạm hành chính

Thứ ba, địa điểm vi phạm hành chính là nơi không gian riêng thuộc sở

hữu của chủ thể, nên việc phát hiện, xác minh hành vi vi phạm gặp khó khăn, nhất là trong điều kiện thiếu phương tiện hỗ trợ giám định mức độ vi phạm, thiếu cán bộ có năng lực thực hiện Trong khi đó chủ thể luôn tìm cách che dấu hành vi vi phạm, có nhiều biện pháp để gây khó khăn trong quá trình

kiểm tra công trình xây dựng xác định vi phạm Mặt khác, đối với nơi có địa bàn dân cư rộng lớn, địa hình phức tạp sẽ gây khó khăn trong công tác kiểm tra phát hiện vi phạm

Thứ tư, việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng liên

quan đến quyền lợi trực tiếp của chủ thể vi phạm ở mức độ cao Do đó, tiềm

ẩn nhiều vấn đề phát sinh phức tạp trong quá trình xử phạt vi phạm như việc đảm bảo an toàn về con người, về tài sản, an ninh trật tự, đảm bảo đời sống dân sinh Quá trình thực hiện xử phạt vi phạm hành chính cần phải có kế hoạch chi tiết, tỉ mỉ, cần có sự tham gia của nhiều người, nhiều cơ quan chức năng và cần nguồn kinh phí thực hiện lớn Nhất là đối với các trường hợp phải xử phạt cưỡng chế dỡ bỏ công trình vi phạm trật tự xây dựng, buộc khôi phục lại hiện trạng ban đầu

Mặt khác, do chi phí xây dựng công trình thường ở mức cao; giá trị kinh

tế của công trình xây dựng lớn khiến cho chủ thể chấp nhận đánh đổi, mua chuộc đối với người có thẩm quyền kiểm tra, xác định hành vi vi phạm, người giám sát, người có thẩm quyền thực thi việc xử phạt vi phạm hành chính Chính điều này, có thể phát sinh những tiêu cực trong việc xử phạt vi phạm hành chính trong xây dựng

1.2.3 Hình thức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây

dựng

Các hình thức xử phạt chính

Một là, hình thức xử phạt cảnh cáo: Cảnh cáo được áp dụng đối với cá

nhân, tổ chức vi phạm hành chính không nghiêm trọng, có tình tiết giảm nhẹ

và theo quy định thì bị áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo hoặc đối với mọi hành vi vi phạm hành chính do người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới

16 tuổi thực hiện Cảnh cáo được quyết định bằng văn bản (Điều 22, Luật

Xử lý vi phạm hành chính năm 2012) Mục đích của hình thức xử phạt cảnh cáo không nhằm gây thiệt hại về mặt vật chất mà nhằm ngăn chặn kịp thời,

xử phạt tại chỗ cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm hành chính Từ đó, giáo dục ý thức chấp hành pháp luật xây dựng đối với người có hành vi vi phạm

Hai là, hình thức phạt tiền: Hình thức phạt tiền là biện pháp cưỡng chế

hành chính được quy định sớm nhất trong pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính ở nước ta, được áp dụng đối với hầu hết các loại vi phạm hành chính Hình thức này đóng vai trò chủ yếu trong trong hệ thống các hình thức xử phạt hành chính Điều 23, Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 quy định: “Mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính từ 50.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng đối với cá nhân, từ 100.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng đối với tổ chức, trừ trường hợp quy định tại Khoản 3, Điều 24 của Luật này”

Trên thực tế, hình thức xử phạt này có tác dụng rất lớn trong việc phòng, chống vi phạm hành chính cũng như răn đe, giáo dục ý thức chấp hành pháp luật trong xã hội Hình thức phạt tiền đối với chủ thể có hành vi vi phạm về xây dựng thể hiện chủ thể sẽ bị thiệt hại lớn về kinh tế nếu không tuân thủ pháp luật về xây dựng, giá trị kinh tế nộp phạt sẽ lớn hơn nhiều so với giá trị công trình xây dựng vi phạm Từ đó, đẩy mạnh việc răn đe, phòng, chống các hành vi vi phạm khác, nâng cao ý thức của người dân trong việc chấp hành pháp luật về xây dựng, góp phần thúc đẩy quá trình quản lý trật tự xây dựng ngày càng hiệu quả hơn

Hình thức xử phạt bổ sung

Giấy phép, chứng chỉ hành nghề là những loại giấy tờ pháp lý do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho cá nhân, tổ chức nhằm cho phép hoặc công nhận cá nhân, tổ chức đó được quyền thực hiện một hoạt động nhất định trong lĩnh vực xây dựng

Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động từ 06 tháng đến 24 tháng là hình thức xử phạt bổ sung, được áp dụng kèm theo hình thức xử phạt chính (phạt tiền) trong trường hợp

cá nhân, tổ chức vi phạm nghiêm trọng quy định sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề

Các biện pháp khắc phục hậu quả

Ngoài việc bị xử phạt hành chính, các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng làm ảnh hưởng, tác động, thay đổi cảnh quan ban đầu hoặc gây ô nhiễm môi trường sống hay gây thiệt hại về tài sản của nhà nước,

tổ chức và công dân thì chủ thể của hành vi đó đều phải khắc phục hậu quả

do mình gây ra Việc khắc phục này là bắt buộc, do cơ quan nhà nước, cá nhân có thẩm quyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế thực hiện Điều 5 Nghị định 121/2013/NĐ-CP quy định các biện pháp khắc phục hậu quả như sau:

Biện pháp thứ nhất, buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi

do hành vi vi phạm hành chính; buộc tháo dỡ công trình xây dựng vi phạm

Biện pháp thứ hai, buộc thực hiện các biện pháp khắc phục tình trạng ô

nhiễm môi trường do hành vi vi phạm hành chính gây ra

Biện pháp thứ ba, buộc phá dỡ công trình xây dựng, bộ phận công trình

xây dựng vi phạm theo quy định tại Nghị định số 180/2007/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật xây dựng về xử lý vi phạm trật tự xây dựng đô thị

Tuy nhiên, từ ngày 01/7/2016, theo quy định tại Khoản 4 Điều 154 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 quy định trường hợp văn bản quy phạm pháp luật hết hiệu lực, theo đó: Văn bản quy phạm pháp luật hết hiệu lực thì văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết thi hành, văn bản đó cũng đồng thời hết hiệu lực

Luật Xây dựng 2003 hết hiệu lực thi hành kể từ 01/01/2015, tuy nhiên Nghị định 180 vẫn còn hiệu lực, đến ngày 01/7/2016 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật mới có quy định như đã nêu ở trên, do đó Nghị định 180 hướng dẫn Luật Xây dựng cũng hết hiệu lực thi hành kể từ 01/7/2016

Theo thông tư 02/2014/TT-BXD quy định chi tiết một số điều của Nghị định số 121/2013/NĐ-CP của Chính phủ, tại Điều 2 hướng dẫn Khoản 10, Điều 13 Nghị định 121, tiêu đề nêu rõ: quy định về áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc phá dỡ công trình xây dựng, bộ phận công trình xây dựng

vi phạm Như vậy, các hành vi vi phạm xây dựng không phép, sai phép theo Nghị định 121 ngoài việc phạt tiền thì còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả phá dỡ công trình xây dựng, bộ phận công trình xây dựng vi phạm.Bên cạnh đó, để đảm bảo tính kịp thời, triệt để, nghiêm minh, đúng pháp luật trong quản lý nhà nước về trật tự xây dựng thì hoạt động xử phạt vi phạm hành chính cần tuân theo các nguyên tắc sau:

Một là, mọi hành vi vi phạm trật tự xây dựng phải được phát hiện kịp

thời và bị đình chỉ ngay để xử phạt Việc xử phạt vi phạm phải được tiến hành nhanh chóng , công khai, minh bạch, triệt để Mọi hậu quả do hành vi

vi phạm gây ra phải được khắc phục theo đúng quy định của pháp luật

Hai là, một hành vi vi phạm chỉ bị xử phạt hành chính một lần, việc tái

phạm phải được xem là hành vi vi phạm mới để xử phạt Việc xử phạt vi phạm hành chính phải căn cứ vào tính chất, mức độ vi phạm, nhân thân người vi phạm và những tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng để quyết định hình thức, biện pháp xử lý thích hợp

Ba là, người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính mà dung túng,

bao che không xử phạt hoặc chậm trễ xử phạt không kịp thời, không công minh, không đúng thẩm quyền thì tùy theo tính chất, mức độ sai phạm sẽ bị

xử lý kỷ luật hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây hậu quả nghiêm trọng thiệt hại về vật chất thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật

Bốn là, cá nhân, tổ chức bị xử phạt vi phạm hành chính có hành vi

chống đối người thi hành công vụ, trì hoãn, trốn tránh thi hành quyết định xử phạt hoặc có những hành vi vi phạm khác thì tùy theo tính chất, mức độ vi

phạm sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại về vật chất thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật

Năm là, không xử phạt vi phạm hành chính đối với người vi phạm trong

các trường hợp thuộc tình thế cấp thiết, phòng vệ chính đáng, sự kiện bất ngờ hoặc vi phạm hành chính trong khi đăng mắc bệnh tâm thần hoặc các bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi

Trong hệ thống các nguyên tắc trên, mỗi nguyên tắc có nội dung và hướng tác động riêng Trong lĩnh vực xử phạt vi phạm hành chính về xây dựng thì nguyên tắc về tính kịp thời, khách quan, triệt để, khắc phục hậu quả

là nguyên tắc quan trọng, không những mang tính hợp pháp, mà còn quán triệt cả tính hợp lý của hoạt động xử phạt vi phạm hành chính Đây là điều rất cần thiết cho hoạt động áp dụng pháp luật nói chung, xử phạt vi phạm hành chính về xây dựng nói riêng Việc quán triệt và thực hiện tốt nguyên tắc này có ý nghĩa quyết định đối với việc nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng Các cơ quan nhà nước

có thẩm quyền phải chủ động, tích cực, phát hiện kịp thời mọi hành vi vi phạm hành chính và có biện pháp cần thiết đình chỉ hành vi vi phạm hành chính, đồng thời với những hành vi vi phạm có tính chất cố tình, chống đối cần những biện pháp mạnh tay, có tính răn đe, ngăn ngừa hậu quả có thể xảy

ra

1.3 Thẩm quyền, thủ tục xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

1.3.1 Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng được quy định tại: Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012, Nghị định

121/2013/NĐ-CP, Nghị định 64/2010/NĐ-CP về cấp giấy phép xây dựng, cụ thể [25],[11], [8]

Theo quy định của pháp luật, các chủ thể có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng bao gồm:

Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã

Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Chủ tịch Ủy ban nhân dân

xã được quy định tại Điều 67 Nghị định 121/2013/NĐ-CP Cụ thể như sau: Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có quyền xử phạt bằng hình thức cảnh cáo

và phạt tiền đến 10.000.000 đồng đối với các hành vi vi phạm về trật tự xây dựng Đồng thời, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cũng có quyền buộc các chủ thể vi phạm về trật tự xây dựng phải khắc phục hậu quả bằng cách áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại Điểm a, Điểm b và Điểm

chính năm 2012: Cảnh cáo được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức vi phạm

hành chính không nghiêm trọng, có tình tiết giảm nhẹ và theo quy định thì bị

áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo hoặc đối với mọi hành vi vi phạm hành chính do người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện Cảnh cáo được quyết định bằng văn bản

Do vậy, khi công dân vi phạm hành chính nhiều lần, tái phạm thì thẩm quyền xử phạt không thuộc Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã mà sẽ chuyển lên các cấp có thẩm quyền cao hơn để giải quyết

Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện

Chủ tịch Ủy ban cấp huyện có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế phá

dỡ đối với công trình xây dựng vi phạm do Ủy ban nhân dân cấp huyện cấp Giấy phép xây dựng hoặc Sở Xây dựng cấp Giấy phép xây dựng mà công trình xây dựng đó đã bị Ủy ban nhân dân cấp xã quyết định đình chỉ thi công xây dựng

Điều 68 Nghị định 121/2013/NĐ-CP quy định Chủ tịch Uỷ ban nhân

dân cấp huyện có thẩm quyền xử phạt:

Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh

Điều 69 Nghị định 121/2013/NĐ-CP quy định thẩm quyền xử phạt của chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh là:

“- Cảnh cáo;

- Phạt tiền:

+ Đến 300.000.000 đồng đối với lĩnh vực: Kinh doanh bất động sản; khai thác, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng; quản lý công trình hạ tầng

kỹ thuật; quản lý, phát triển nhà và công sở;

+ Đến 1.000.000.000 đồng đối với lĩnh vực xây dựng

- Tước quyền sử dụng Giấy phép xây dựng, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn

- Áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại Điểm a, Điểm

b, Điểm c, Điểm d và Điểm e Khoản 3 Điều 5 Nghị định này”

Thẩm quyền xử phạt của thanh tra viên xây dựng

Thẩm quyền xử phạt của thanh tra viên xây dựng được quy định tại Điều 61 Nghị định 121/2013/NĐ-CP:

“- Cảnh cáo;

- Phạt tiền đến 1.000.000 đồng;

- Áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại Điểm a, Điểm

b Khoản 3 Điều 5 Nghị định này”

Thẩm quyền xử phạt của Chánh thanh tra Sở Xây dựng

Điều 63 Nghị định 121/2013/NĐ-CP [9] quy định thẩm quyền xử phạt của Chánh thanh tra Sở Xây dựng:

1.3.2 Thủ tục xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng

1.3.2.1 Kiểm tra, phát hiện, lập biên bản hành vi vi phạm

Khi kiểm tra, phát hiện có hành vi vi phạm hành chính thuộc lĩnh vực, địa bàn quản lý của mình thì người có thẩm quyền đang thi hành công vụ phải nhanh chóng, kịp thời lập biên bản vi phạm dó Trong trường hợp vi phạm hành chính vượt quá thẩm quyền xử phạt của người lập biên bản thì biên bản đó phải được chuyển ngay đến người có thẩm quyền xử phạt để tiến hành xử phạt

Khoản 3 Điều 58 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 quy định:

“Biên bản được lập thành ít nhất 02 bản, phải được người lập biên bản và người vi phạm hoặc đại diện tổ chức vi phạm ký; trường hợp người vi phạm không ký được thì điểm chỉ; nếu có người chứng kiến, người bị thiệt hại hoặc

đại diện tổ chức bị thiệt hại thì họ cùng phải ký vào biên bản; trường hợp biên bản gồm nhiều tờ, thì những người được quy định tại khoản này phải ký vào từng tờ biên bản Nếu người vi phạm, đại diện tổ chức vi phạm, người chứng kiến, người bị thiệt hại hoặc đại diện tổ chức bị thiệt hại từ chối ký thì người lập biên bản phải ghi rõ lý do vào biên bản

Biên bản vi phạm hành chính lập xong phải giao cho cá nhân, tổ chức

vi phạm hành chính 01 bản; trường hợp vi phạm hành chính không thuộc thẩm quyền hoặc vượt quá thẩm quyền xử phạt của người lập biên bản thì biên bản phải được chuyển ngay đến người có thẩm quyền xử phạt để tiến hành xử phạt

Trường hợp người chưa thành niên vi phạm hành chính thì biên bản còn được gửi cho cha mẹ hoặc người giám hộ của người đó”

Nếu hành vi vi phạm vượt quá thẩm quyền xử phạt thì chuyển hồ sơ vụ việc đến cấp có thẩm quyền để xử phạt Cụ thể như sau:

Cán bộ chuyên trách quản lý trật tự xây dựng tại phường, xã, thị trấn chịu trách nhiệm phát hiện kịp thời các hành vi vi phạm về quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn, cùng Tổ công tác lập hồ sơ, biên bản đình chỉ và đề xuất biện pháp xử phạt báo cáo với Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường, xã, thị trấn và Thanh tra xây dựng quận, huyện chậm nhất 24 giờ sau khi lập biên bản

Cán bộ thanh tra xây dựng quận, huyện được phân công theo dõi đảm bảo có trách nhiệm phát hiện, đôn đốc và hỗ trợ Tổ công tác của phường, xã, thị trấn lập biên bản để xử phạt vi phạm về trật tự xây dựng, trực tiếp lập biên bản xử phạt trong trường hợp Tổ công tác chưa lập biên bản sau 24 giờ

kể từ khi phát hiện hành vi vi phạm, thông báo để Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường, xã, thị trấn kiểm điểm làm rõ trách nhiệm của Tổ công tác

1.3.2.2 Ra quyết định xử phạt, nộp và thu tiền phạt

Người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính phải ra quyết định

xử phạt vi phạm hành chính trong thời hạn 07 ngày, kể từ ngày lập biên bản

vi phạm hành chính Đối với vụ việc có nhiều tình tiết phức tạp thì thời hạn

ra quyết định xử phạt tối đa là 30 ngày, kể từ ngày lập biên bản [25] Biên bản vi phạm hành chính giao cho cá nhân, tổ chức vi phạm 01 bản, còn 01 bản lưu lại trong hồ sơ lưu trữ

Quyết định xử phạt phải được gửi cho tổ chức, cá nhân bị xử phạt và cơ quan thu tiền phạt trong thời hạn 02 ngày, kể từ ngày ra quyết định xử phạt

Tổ chức, cá nhân vi phạm trong thời hạn 07 ngày, kể từ ngày được giao quyết định xử phạt phải nộp tiền tại nơi ghi trong quyết định xử phạt và được nhận biên lai thu tiền phạt Nếu quá thời hạn quy định mà tổ chức, cá nhân bị

xử phạt vi phạm hành chính không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt

thì bị cưỡng chế thi hành

Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường, xã, thị trấn sau khi nhận được hồ sơ, biên bản báo cáo đề xuất của cán bộ chuyên trách quản lý trật tự xây dựng có trách nhiệm: Chậm nhất là sau 24 giờ kể từ thời đểm lập biên bản về hành vi

vi phạm hành chính đối với công trình xây dựng trái phép, phải ra quyết định

Ủy ban nhân dân các cấp, Chánh Thanh tra Sở Xây dựng, Chánh Thanh tra

Bộ Xây dựng có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính và tổ chức thực hiện cưỡng chế theo quy định

Tổ chức, cá nhân bị xử phạt vi phạm hành chính không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt thì bị cưỡng chế thi hành bằng các biện pháp sau:

Cá nhân, tổ chức sẽ bị khấu trừ một phần tiền lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản tại ngân hàng;

Người có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế tổ chức, cá nhân vi phạm bằng hình thức kê biên tài sản có giá trị tương ứng với số tiền phạt để bán đấu giá;

Tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính; buộc tổ chức, cá nhân phải khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do hành vi vi phạm hành chính gây ra; nếu xảy ra các vi phạm ảnh hưởng đến môi trường thì tổ chức, cá nhân buộc phải thực hiện các biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường;

Cơ quan chức năng, người có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế phá

dỡ công trình vi phạm trật tự xây dựng đối với các chủ thể có hành vi vi phạm nhưng không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính

Tổ chức, cá nhân bị cưỡng chế phải nghiêm chỉnh chấp hành quyết định cưỡng chế và phải chịu mọi chi phí cho việc tổ chức thực hiện quyết định cưỡng chế Trong quá trình thi hành quyết định cưỡng chế, lực lượng công

an có trách nhiệm tham gia bảo đảm trật tự, an toàn

1.3.2.4 Tịch thu, xử lý tang vật, phương tiện

Khi tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, người có thẩm quyền xử phạt phải lập biên bản Trong biên bản phải ghi rõ tên, số lượng, chủng loại, số đăng ký (nếu có), tình trạng, chất lượng của vật, tiền, hàng hoá, phương tiện vi phạm hành chính bị tịch thu và phải có chữ ký của người tiến hành tịch thu, người bị xử phạt hoặc đại diện tổ chức bị xử phạt và người chứng kiến; trong trường hợp người bị xử phạt hoặc đại diện tổ chức

bị xử phạt vắng mặt thì phải có hai người chứng kiến

Đối với tang vật, phương tiện vi phạm hành chính cần được niêm phong thì phải niêm phong ngay trước mặt người bị xử phạt, đại diện tổ chức bị xử phạt hoặc người chứng kiến Việc niêm phong tang vật, phương tiện vi phạm hành chính phải được ghi nhận vào biên bản, công khai, minh bạch

Đối với tang vật, phương tiện vi phạm hành chính trong quá trình bị tạm giữ, nếu thấy tình trạng tang vật, phương tiện có thay đổi so với thời điểm ra quyết định tạm giữ thì người có thẩm quyền xử phạt phải lập biên bản về những thay đổi này; biên bản phải có chữ ký của người lập biên bản, người

có trách nhiệm tạm giữ và người chứng kiến Tang vật, phương tiện vi phạm hành chính bị tịch thu phải được quản lý và bảo quản theo quy định của

Chính phủ, phải đảm bảo tính công khai, minh bạch

Kết luận Chương 1

Vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng là hành vi cố ý hoặc vô ý của cá nhân, tổ chức vi phạm các quy định của pháp luật về đất đai mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải xử phạt hành chính Như vậy, vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng cũng là một trong các loại vi phạm pháp luật, nhưng nó có phạm vi hẹp hơn Mọi vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng phải bị xử lý theo quy định của pháp luật Việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng phải dựa trên những nguyên tắc nhất định, theo thẩm quyền và trình tự thủ tục do pháp luật quy định; được áp dụng nhiều hình thức xử lý vi phạm hành chính khác nhau Trong đó, chủ yếu là phạt tiền và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả đối với chủ thể vi phạm Vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng có đầy

đủ bốn yếu tố cấu thành là: mặt khách quan, mặt chủ quan, chủ thể và khách thể Để kết luận một hành vi có vi phạm hành chính về xây dựng hay không

ta phải dựa vào các yếu tố cấu thành nói trên Khi đã phát hiện được hành vi

vi phạm hành chính về xây dựng phải căn cứ vào quy định của pháp luật về thẩm quyền, nguyên tắc xử phạt để xử phạt hành vi vi phạm này Những nội dung lý luận của chương 1 là cơ sở cho việc đánh giá thực trạng vi phạm hành chính và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng Từ đó,

đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng trên địa bàn huyện Đông Anh được trình bày trong chương 2