Tóm tắt luận văn Thạc sĩ Điều dưỡng Đặc điểm người bệnh bị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính

CÁC CHỮ VIẾT TẮT BMI BPTNMT Chỉ số khối cơ thể Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính CSNB COPD Chăm sóc người bệnh Chronic Obstructive Pulmonary Disease ĐD HD HSBA NB Điều dưỡng Hướng dẫn Hồ sơ b

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

PHAN ĐỨC TÀI- C01350

ĐẶC ĐIỂM NGƯỜI BỆNH BỊ BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN

ĐẾN KẾT QUẢ CHĂM SÓC TẠI BỆNH VIỆN

ĐA KHOA KIÊN GIANG, NĂM 2020

Chuyên ngành: Điều dưỡng

Mã ngành: 8.72.03.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS.Lê Thị Bình

HÀ NỘI – 2020

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ quý báu của các thầy cô, các anh chị, các em và các bạn Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tôi xin được bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới: Ban Giám hiệu, Phòng đào tạo sau Đại học, Bộ môn Điều dưỡng Trường Đại học Thăng Long đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn

Xin trân trọng cảm ơn PGS Lê Thị Bình cùng các thầy cô giáo đã giảng dạy, hết lòng giúp đỡ, động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Xin chân thành cảm ơn Ban giám đốc Bệnh viện đa khoa Kiên Giang, lãnh đạo khoa Nội, lãnh đạo phòng quản lý chất lượng đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn

Xin cảm ơn những người bệnh và gia đình người bệnh đã hợp tác và cho tôi những thông tin quý giá trong quá trình nghiên cứu

Xin chân thành cảm ơn Bố Mẹ, gia đình, anh chị em, bạn bè, đồng nghiệp

đã luôn ở bên cạnh động viên và giúp đỡ tôi học tập, làm việc và hoàn thành luận văn

Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong suốt quá trình thực hiện đề tài, song có thể còn có những mặt hạn chế, thiếu sót Tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp và

sự chỉ dẫn của các thầy cô giáo và các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 04 tháng 08 năm 2020

Học viên

Phan Đức Tài

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc



LỜI CAM ĐOAN

Kính gửi:

Phòng Đào tạo Sau đại học - Trường Đại học Thăng Long

Bộ môn Điều dưỡng - Trường Đại học Thăng Long

Hội đồng chấm luận văn Thạc sỹ

Tôi là Phan Đức Tài, học viên lớp Thạc sĩ Điều Dưỡng, khóa học

2018 - 2020 tại Trường Đại học Thăng Long xin cam đoan:

1 Đây là nghiên cứu của tôi, thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học

của PGS.Lê Thị Bình

2 Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn trung thực và khách quan, do tôi thu thập và thực hiện

3 Kết quả nghiên cứu của luận văn này chưa được đăng tải trên bất kỳ một tạp chí hay một công trình khoa học nào

Hà Nội, ngày 04 tháng 08 năm 2020

Học viên

Phan Đức Tài

CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BMI

BPTNMT

Chỉ số khối cơ thể Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính

CSNB

COPD

Chăm sóc người bệnh Chronic Obstructive Pulmonary Disease

ĐD

HD

HSBA

NB

Điều dưỡng Hướng dẫn

Hồ sơ bệnh án Người bệnh NKBV

NKMP

KPT

Nhiễm khuẩn bệnh viện Nhiễm khuẩn mắc phải Khí phế thủng

THA

TCYTTG

Tăng huyết áp

Tổ chức Y tế thế giới

TW

VPQM

VSCN

Trung ương Viêm phế quản mạn

Vệ sinh cá nhân

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

1.1 Sơ lược giải phẫu bộ máy hô hấp 3

1.2 Định nghĩa bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 4

1.3 Cơ chế bệnh sinh và sinh bệnh học của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 5

1.3.1 Cơ chế bệnh sinh 5

1.3.2 Sinh bệnh học 6

1.4 Các yếu tố liên quan đến bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 7

1.4.1 Các yếu tố môi trường 7

1.4.2 Các yếu tố cơ địa 8

1.5 Lâm sàng, cận lâm sàng, chẩn đoán, phân loại bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 9

1.5.1 Lâm sàng - Cận lâm sàng 9

1.5.2 Chẩn đoán và phân loại bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 11

1.6 Điều trị 12

1.6.1 Điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính giai đoạn ổn định 12

1.6.2 Điều trị đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 13

1.8 Quy trình điều dưỡng và áp dụng học thuyết điều dưỡng vào quy trình chăm sóc 15

1.10 Các nghiên cứu có liên quan 22

1.10.1 Trên thế giới 22

1.10.2 Tại Việt Nam 23

CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 24

2.1 Đối tượng nghiên cứu 24

2.1.1.Tiêu chuẩn lựa chọn 24

2.1.2 Tiêu chuẩn loại trừ 24

2.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu 24

2.3 Thiết kế và phương pháp nghiên cứu 25

2.3.1 Thiết kế nghiên cứu 25

2.3.2 Cỡ mẫu 25

2.3.3 Phương pháp chọn mẫu 25

2.3.4 Các bước tiến hành nghiên cứu 25

2.4 Phương pháp thu thập số liệu 26

2.4.1 Nội dung nghiên cứu 26

2.4.2 Công cụ thu thập số liệu 27

2.4.3 Cách thu thập số liệu 28

2.4.4 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu 28

2.4.5 Các thuật toán sử dụng trong nghiên cứu 28

2.5 Các biến số nghiên cứu, chỉ số nghiên cứu và sơ đồ quy trình nghiên cứu 28

2.6 Các khái niệm, thước đo, tiêu chuẩn đánh giá 30

2.7 Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu 33

2.8 Sai số, hạn chế của nghiên cứu và các biện pháp khắc phục 34

2.8.1 Sai số, hạn chế 34

2.8.2 Các biện pháp khắc phục 34

CHƯƠNG 3: KẾT QỦA NGHIÊN CỨU 36

3.1 Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu 36

3.1.1 Đặc điểm nhân khẩu học 36

3.1.2 Bệnh lý kèm theo 39

3.2 Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng ở người bệnh COPD điều trị nội trú 39

3.2.1 Đặc điểm lâm sàng của người bệnh COPD điều trị nội trú 39

3.2.2 Đặc điểm cận lâm sàng của người bệnh COPD 45

3.2.3 Thực trạng nhiễm khuẩn ở người bệnh COPD 46

3.2.4 Chất lượng cuộc sống bệnh nhân COPD 48

3.2.5 Đánh giá tác động của từng triệu chứng bệnh đối với chất lượng cuộc sống trước khi bệnh nhân ra viện thu được kết quả sau 49

3.3 Phân tích kết quả chăm sóc và một số yếu tố liên quan đến chăm sóc của điều dưỡng tại bệnh viện đa khoa Kiên Giang 54

3.3.1 Kết quả chăm sóc, tư vấn của điều dưỡng viên 54

3.3.2 Hài lòng của người bệnh COPD trong thời gian điều trị nội trú 58

3.4 Một số yếu tố liên quan đến chăm sóc của điều dưỡng 59

CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN 63

4.1 Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu 63

4.1.1 Đặc điểm nhân khẩu học của đối tượng nghiên cứu 63

4.1.2 Bệnh lý mắc kèm theo 69

4.2 Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng ở người bệnh COPD điều trị nội trú 69

4.2.1 Đặc điểm lâm sàng của người bệnh COPD 69

4.2.2 Đặc điểm cận lâm sàng của người bệnh COPD 73

4.2.3 Thực trạng nhiễm khuẩn ở người bệnh COPD 75

4.2.4 Chất lượng cuộc sống bệnh nhân COPD 76

4.3 Phân tích kết quả chăm sóc và một số yếu tố liên quan đến chăm sóc 77

4.3.1 Kết quả chăm sóc, tư vấn của điều dưỡng viên 77

4.3.2 Hài lòng của người bệnh COPD trong thời gian điều trị nội trú 81

4.4 Một số yếu tố liên quan đến chăm sóc của điều dưỡng 81

4.4.1 Liên quan giữa kết quả chăm sóc với đặc điểm nhân khẩu học 81

4.4.2 Mối liên quan giữa thời gian nằm viện với nhiễm khuẩn mắc phải 82

4.4.3 Mối liên quan giữa kỹ thuật chăm sóc của điều dưỡng với tình trạng nhiễm khuẩn mắc phải 82

4.4.4 Liên quan giữa CLCS với kết quả chăm sóc người bệnh COPD 83

4.4.5 Liên quan giữa kết quả chăm sóc với hài lòng của người bệnh 84

KẾT LUẬN 85

KHUYẾN NGHỊ 86 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Bảng biến số và chỉ số nghiên cứu 28

Bảng 2.2 Phân loại BMI đối với người Châu Á 33

Bảng 3.1 Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu 36

Bảng 3.2 Nhập viện vào ngày của bệnh 38

Bảng 3.3 Phân loại nhóm bệnh lý kèm theo khi vào viện của đối tượng nghiên cứu 39

Bảng 3.4 Đặc điểm dấu hiệu sinh tồn ở người bệnh COPD 39

Bảng 3.5 Triệu chứng cơ năng ở người bệnh COPD 40

Bảng 3.6 Triệu chứng mệt mỏi và đau tức ngực ở người bệnh COPD 41

Bảng 3.7 Triệu chứng thực thể ở người bệnh COPD 42

Bảng 3.8: Mức độ khó thở theo thang đo mMRC 43

Bảng 3.9 Giai đoạn bệnh COPD theo GOLD 2018 44

Bảng 3.10 Đặc điểm cận lâm sàng 45

Bảng 3.11 Kết quả đo chức năng hô hấp của người bệnh 46

Bảng 3.12 Kết quả cấy đờm của người bệnh 46

Bảng 3.13: Đánh giá chất lượng giấc ngủ qua thang điểm PSQI 48

Bảng 3.14 Áp dụng lâm sàng theo thang điểm CAT của PW Jones 49

Bảng 3.15 Chất lượng cuộc sống triệu chứng ho theo CAT 49

Bảng 3.16 Chất lượng cuộc sống triệu chứng khạc đờm theo CAT 50

Bảng 3.17 Chất lượng cuộc sống triệu chứng nặng ngực theo CAT 50

Bảng 3.18 Chất lượng cuộc sống triệu chứng khó thở theo CAT 51

Bảng 3.19 Chất lượng cuộc sống triệu chứng hạn chế vận động theo CAT 51

Bảng 3.20 Chất lượng cuộc sống về tự tin (yên tâm) theo CAT 52

Bảng 3.21 Chất lượng cuộc sống về giấc ngủ theo CAT 52

Bảng 3.22 Hoạt động chăm sóc của điều dưỡng viên với người bệnh COPD 54

Bảng 3.23 Hoạt động hướng dẫn của điều dưỡng viên với người bệnh COPD 55

Bảng 3.24 Hoạt động giải thích kịp thời, tư vấn của điều dưỡng với người bệnh COPD 56

Bảng 3.25 Khảo sát người bệnh COPD hài lòng về chăm sóc, tư vấn, hướng dẫn

của điều dưỡng theo thang đo Likert 5 58 Bảng 3.26 Kết quả chăm sóc người bệnh COPD 59 Bảng 3.27 Liên quan giữa kết quả chăm sóc với đặc điểm nhân khẩu học của

người bệnh 59 Bảng 3.28 Mối liên quan giữa thời gian nằm viện với tình trạng nhiễm khuẩn

mắc phải 60 Bảng 3.29 Mối liên quan giữa kỹ thuật chăm sóc của điều dưỡng với tình trạng

nhiễm khuẩn mắc phải 61 Bảng 3.30 Liên quan giữa chất lượng cuộc sống với kết quả chăm sóc người

bệnh COPD 62 Bảng 3.31 Liên quan giữa kết quả chăm sóc với hài lòng của người bệnh 62

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 3.1 Đặc điểm dân tộc của đối tượng nghiên cứu 37

Biểu đồ 3.2 Đặc điểm trình độ học vấn của đối tượng nghiên cứu 38

Biểu đồ 3.3 Lý do vào viện 38

Biểu đồ 3.4 Tên vi khuẩn mắc phải 47

Biểu đồ 3.5 Tỉ lệ nhiễm khuẩn mắc phải của người bệnh COPD 48

Biểu đồ 3.6.Chất lượng cuộc sống về tình trạng sức khỏe chung theo CAT 53

DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1: Sơ lược giải phẫu bộ máy hô hấp 3

Hình 1.2 Giản đồ Venn 4

Hình 1.4 Bình xịt định liều 18

Hình 1.5 Bình hít Tubuhaler 18

Hình 1.6 Ngậm kín miệng ống trước khi xịt thuốc 19

DANH MỤC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1 Mức độ tắc nghẽn đường thở 12

Sơ đồ 1.2 Quy trình điều dưỡng 15

Sơ đổ.1.3 chất lượng cuộc sống 21

Sơ đồ 2.1 Sơ đồ nghiên cứu 35

ĐẶT VẤN ĐỀ

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) là bệnh hô hấp thường gặp và là một trong những nguyên nhân gây tử vong ở Việt Nam cũng như trên Thế giới, bệnh hiện nay là vấn đề toàn cầu và là ghánh nặng cho người bệnh và cả hệ thống y tế Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) là tình trạng bệnh lý đặc trưng bởi sự tắc nghẽn luồng khí thở ra không có khả năng hồi phục hoặc chỉ hồi phục một phần, sự cản trở thông khí này thường tiến triển từ từ và kèm đáp ứng viêm bất thường của phổi gây nên bởi các khí hoặc các chất độc hại

Năm 2010 trên thế giới có 2,2 triệu người chết vì COPD là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ 6, thứ tự gây tử vong vì COPD ngày càng tăng và dự đoán đến năm 2020 là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ 3, do tỷ lệ hút thuốc ngày càng gia tăng, dân số ngày càng già đi

Một nghiên cứu COPD ở 12 nước thuộc vùng Châu Á Thái Bình Dương ước tính trên tỷ lệ hút thuốc lá cho thấy tỷ lệ COPD giai đoạn trung bình và nặng

ở những đối tượng từ 30 tuổi trở lên cho thấy tỷ lệ khác nhau giữa các vùng: Thấp nhất là 3,5% ở Hồng Kông và Singapore, cao nhất ở Việt Nam với tỷ lệ 6,7% [37]

Theo Đinh Ngọc Sỹ và cộng sự (2016) nghiên cứu dịch tể học COPD ở Việt Nam, tỷ lệ COPD trong cộng đồng dân cư từ 15 tuổi trở lên 2,2%, nam 3,5%; nữ 1,1%; nông thôn 2,6%; thành thị 1,9% Cũng theo nghiên cứư trên tỷ

lệ COPD trong cộng đồng dân cư từ 40 tuổi trở lên chiếm 4,2%; nam 7,1%; nữ 1,9%; nông thôn 4,7%; thành thị 3,3%; tỷ lệ hút thuốc lá là 32% dân số trên 15 tuổi; yếu tố nguy cơ hàng đầu của COPD là hút thuốc lá cao gấp 4 lần người không hút; đun bếp bằng củi, rơm, rạ có mối liên quan đến tỷ lệ COPD và cao gấp 2 lần bằng khí đốt [28]

Vai trò của điều dưỡng trong chăm sóc người bệnh mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đã được nghiên cứu trên thế giới, với bằng chứng về sự cải thiện khả năng tự chăm sóc của người bệnh, chất lượng cuộc sống, chất lượng chăm

sóc, kiến thức và sự hài lòng của người bệnh Tuy nhiên, tác động của công tác chăm sóc của điều dưỡng với sự cải thiện về mặt lâm sàng và cận lâm sàng của người bệnh mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đợt cấp tại Việt Nam vẫn còn chưa được đánh giá đầy đủ Đây thực sự là một thách thức đối với các bác sỹ và điều dưỡng trực tiếp điều trị, chăm sóc người bệnh tại bệnh viện đa khoa Kiên Giang Vai trò chăm sóc của điều dưỡng (vệ sinh bàn tay, chăm sóc tâm lý, hướng dẫn giáo dục sức khỏe…) giúp phòng ngừa được nhiễm khuẩn bệnh viện

Từ thực tế chăm sóc người bệnh bị COPD và hậu quả của nhiễm khuẩn mắc phải khi nằm điều trị tại bệnh viện như thế nào để từ đó có biện pháp phòng

ngừa, đó là lý do đề tài “Đặc điểm người bệnh bị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và một số yếu tố liên quan đến kết quả chăm sóc tại Bệnh viện đa khoa Kiên Giang, năm 2020”

Được tiến hành nghiên cứu với mục tiêu:

1 Mô tả các đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng ở người bệnh bị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính điều trị nội trú tại Bệnh viện đa khoa Kiên Giang, năm

2020

2 Phân tích kết quả chăm sóc và một số yếu tố liên quan đến chăm sóc của điều dưỡng tại bệnh viện đa khoa Kiên Giang, năm 2020