Tóm tắt luận văn thạc sĩ điều dưỡng đặc điểm người bệnh đau thần kinh tọa và một số yếu tố liên quan đến kết quả chăm sóc tại trung tâm y tế huyện hòn đất kiên giang năm 2020

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG PHẠM THỊ THANH DUY ĐẶC ĐIỂM NGƯỜI BỆNH ĐAU THẦN KINH TỌA VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN KẾT QUẢ CHĂM SÓC TẠI TRUNG TÂM Y TẾ HUYỆN HÒN

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

PHẠM THỊ THANH DUY

ĐẶC ĐIỂM NGƯỜI BỆNH ĐAU THẦN KINH TỌA VÀ MỘT

SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN KẾT QUẢ CHĂM SÓC TẠI TRUNG TÂM Y TẾ HUYỆN HÒN ĐẤT KIÊN GIANG

NĂM 2020

LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG

Hà Nội-Năm 2020

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

PHẠM THỊ THANH DUY

Mã HV: C01318 ĐẶC ĐIỂM NGƯỜI BỆNH ĐAU THẦN KINH TỌA VÀ MỘT

SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN KẾT QUẢ CHĂM SÓC TẠI TRUNG TÂM Y TẾ HUYỆN HÒN ĐẤT KIÊN GIANG

NĂM 2020

LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG

Chuyên ngành: Điều dưỡng

Mã ngành:8.72.03.01

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Nguyễn Thị Tuyến

Hà Nội – Năm 2020

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này, tôi xin gửi lời cảm ơn trân trọng nhất đến Ban Giám hiệu Trường Đại học Thăng Long, Sở Y tế Kiên Giang, các thầy cô Phòng quản lý đào tạo Sau đại học và Khoa YHCT-PHCN Trung tâm y tế huyện Hòn Đất đã giúp đỡ, tạo mọi điều kiện thuận lợi trong quá trình học tập và viết luận văn của tôi

Tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Thị Tuyến - người cô trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận văn Sự hiểu biết sâu sắc về khoa học cũng như kinh nghiệm của cô đã giúp tôi có được nhiều ý kiến quý báu trong suốt quá trình nghiên cứu

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy cô trong hội đồng xét duyệt đề cương đã đóng góp cho tôi những ý kiến xác đáng, khoa học để tôi hoàn thành luận văn này

Xin được trân trọng cảm ơn !

Hà Nội, ngày 4 tháng 8 năm 2020

Phạm Thị Thanh Duy

LỜI CAM ĐOAN

Tôi là Phạm Thị Thanh Duy, học viên Trường Đại học Thăng Long, chuyên ngành Điều Dưỡng, xin cam đoan:

1 Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam

2 Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này

Hà Nội, ngày 4 tháng 8 năm 2020

Người viết cam đoan

Phạm Thị Thanh Duy

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

MỤCLỤC Trang

Trang phụ bìa

Lời cảm ơn

Lời cam đoan………

Danh mục các chữ viết tắt

Danh mục các bảng, biểu, hình vẽ

Mục lục

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

Chương 1: TỔNG QUAN 3

1.1 Các khái niệm 3

1.2 Đặc điểm giải phẫu thần kinh hông to: 3

1.3 Đặc điểm lâm sàng 5

1.4 Đặc điểm cận lâm sàng 9

1.5 Chẩn đoán: 10

1.5.1 Chẩn đoán xác định: 10

1.5.2 Chẩn đoán phân biệt 10

1.6 Điều trị 11

1.7 Chăm sóc của điều dưỡng đối với người bệnh đau thần kinh tọa 13

1.7.1 Nhận định 13

1.7.2 Chẩn đoán điều dưỡng 14

1.7.3 Lập kế hoạch chăm sóc điều dưỡng 15

1.7.4 Thực hiện kế hoạch chăm sóc 15

1.7.5 Đánh giá quá trình chăm sóc 16

1.8 Một số yếu tố liên quan đến đau thần kinh tọa 17

1.9 Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam và trên thế giới 18

1.9.1 Trên thế giới 18

1.9.2 Tại Việt Nam 18

Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 20

2.1 Đối tượng 20

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu 20

2.1.2 Tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh đau thần kinh tọa 20

2.1.3 Tiêu chuẩn chọn người bệnh 20

2.1.4 Tiêu chuẩn loại trừ 20

2.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu 20

2.3 Phương pháp nghiên cứu 21

2.3.1 Thiết kế nghiên cứu 21

2.3.2 Cỡ mẫu nghiên cứu: 21

2.4 Nội dung nghiên cứu và các biến số nghiên cứu 22

2.4.1 Đặc điểm chung của người bệnh: 22

2.4.2 Đặc điểm lâm sàng: 23

2.4.3 Đặc điểm cận lâm sàng 24

2.5 Phương pháp điều trị và Tư vấn chăm sóc của điều dưỡng 24

2.5.1 Phương pháp điều trị 24

2.5.2 Chăm sóc của điều dưỡng 25

2.6 Tiêu chuẩn đánh giá bệnh nhân 26

2.7 Phân tích một số yếu tố liên quan đến hoạt động chăm sóc 26

2.8 Phương pháp và công cụ thu thập số liệu 26

2.8.1 Phương pháp thu thập số liệu 26

2.8.2 Công cụ thu thập số liệu: 26

2.8.3 Đánh giá hoạt động chăm sóc của điều dưỡng 27

2.8.4 Đánh giá mức độ đau 27

2.8.5 Đánh giá mức độ mất ngủ 27

2.8.6 Đánh giá mức độ lo âu 27

2.9 Phương pháp thống kê và xử lý số liệu: 27

2.10 Đạo đức trong nghiên cứu 28

2.11 Hạn chế nghiên cứu 28

Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 30

3.1 Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu 30

3.2 Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của đối tượng nghiên cứu 34

3.3 Hoạt động chăm sóc bệnh nhân 36

3.4 Mối liên quan giữa đau với lo âu, mất ngủ và kết quả tư vấn chăm sóc 36

Chương 4: BÀN LUẬN 43

4.1 Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu 43

4.1.1 Phân bố đối tượng nghiên cứu theo giới 43

4.1.2 Phân bố theo tuổi 43

4.1.3 Phân bố theo nghề nghiệp 44

4.1.4 Phân bố theo dân tộc 45

4.1.5 Phân bố theo địa chỉ 45

4.1.6 Phân bố theo BMI 46

4.1.7 Phân bố số ngày nằm viện của đối tượng nghiên cứu 46

4.1.8 Phân bố bệnh lí kèm theo 46

4.1.9 Phân bố về thói quen của người bệnh 46

4.2 Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng ở người bệnh đau thần kinh tọa 47

4.2.1 Mức độ đau khi vào viện 47

4.2.2 Hướng lan của cơn đau 47

4.2.3 Cảm giác và teo cơ 47

4.2.4 Tình trạng vận động 47

4.2.5 Kết quả các nghiệm pháp 48

4.2.6 Xquang cột sống thắt lưng thẳng nghiêng 48

4.3 Hiệu quả giảm đau cho người bệnh 48

4.4 Mối liên quan giữa đau với lo âu, mất ngủ và kết quả tư vấn chăm sóc 49

4.4.1 Mối liên quan giữa kết quả giảm đau và lo âu: 49

4.4.2 Mối liên quan giữa kết quả giảm đau và mất ngủ 50

4.4.3 Hoạt động chăm sóc của điều dưỡng 50

4.4.4 Mối liên quan giữa đau với hoạt động chăm sóc của điều dưỡng 51

4.4.5 Mối liên quan giữa hoạt động chăm sóc với lo âu 52

4.4.6 Mối liên quan giữa hoạt động chăm sóc với mất ngủ 53

KẾT LUẬN 54

1 Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng bệnh đau thần kinh tọa 54

2 Phân tích mối liên quan giữa đau với lo âu, mất ngủ và hoạt động tư vấn chăm sóc54 KIẾN NGHỊ 56

TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Biểu đồ 3.1 Giới tính của đối tượng nghiên cứu 30

Bảng 3.2 Tuổi của đối tượng nghiên cứu 30

Bảng 3.3 Nghề nghiệp của đối tượng nghiên cứu 31

Bảng 3.4 Dân tộc của đối tượng nghiên cứu 31

Bảng 3.5 Địa chỉ của đối tượng nghiên cứu 31

Biểu đồ 3.6 BMI của đối tượng nghiên cứu 32

Bảng 3.7 Số ngày nằm viện của đối tượng nghiên cứu 32

Biểu đồ 3.8 Đặc điểm về bệnh kèm theo 33

Bảng 3.9 Đặc điểm về thói quen của bệnh nhân 33

Bảng 3.10 Triệu chứng lâm sàng của bệnh nhân thời điểm vào viện 34

Bảng 3.11 Kết quả các nghiệm pháp 35

Bảng 3.12 Kết quả Xquang cột sống thắt lưng thẳng nghiêng 35

Bảng 3.13 Các hoạt động chăm sóc bệnh nhân 36

Bảng 3.14 Cải thiện mức độ đau của bệnh nhân 36

Bảng 3.15 Cải thiện tình trạng lo âu của bệnh nhân 37

Bảng 3.16 Mức độ cải thiện mất ngủ của bệnh nhân 38

Bảng 3.17 Hoạt động chăm sóc của điều dưỡng 39

Bảng 3.18 Liên quan giữa hoạt động chăm sóc và lo âu khi ra viện 39

Bảng 3.19 Liên quan giữa hoạt động chăm sóc và mất ngủ lúc khi ra viện 40

Bảng 3.20 Kết quả phân tích hồi quy Logistic giữa kết quả giảm đau với hoạt động điều dưỡng và một số yếu tố khác 40

DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 1.1: Đám rối thắt lưng - cùng 4

Hình 1.2: Nghiệm pháp Schober 7

1

ĐẶT VẤN ĐỀ

Đau thần kinh tọa (ĐTKT) còn được gọi là đau dây thần kinh hông to (TKHT) một bệnh lí ngoại vi phổ biến, được biểu hiện bởi cảm giác đau dọc theo đường đi của thần kinh tọa Theo điều trị những năm gần đây có tới 70 - 85% dân

số ít nhất một lần bị đau thắt lưng trong đời [6] Tại Mỹ, phụ nữ dưới 45 tuổi bị hạn chế vận động do đau TKHT là nguyên nhân hàng đầu, là lý do đứng thứ hai khiến bệnh nhân đi khám bệnh, là nguyên nhân đứng thứ năm phải nằm viện, và đứng thứ ba trong số các bệnh phải phẫu thuật (Anderson 1999) [6], [36]

Tại Việt Nam, đau TKHT chiếm 11,2% số bệnh nhân vào điều trị tại khoa

cơ xương khớp bệnh viện Bạch Mai trong 10 năm (từ 1991 – 2000), nhiều thứ hai sau bệnh lý viêm khớp dạng thấp [20]

Theo Trần Ngọc Ân, đau TKHT chiếm 2% dân số, trong đó người trên 60 tuổi chiếm 17% Đau TKHT chiếm tỷ lệ 41,45% trong nhóm bệnh thần kinh cột sống, là một trong 15 bệnh cơ xương khớp hay gặp nhất [1]

Nguyên nhân thường gặp nhất là do tổn thương rễ thần kinh (90%), còn lại tổn thương dây và/hoặc đám rối thần kinh Nguyên nhân hàng đầu gây chèn ép rễ thần kinh tọa là thoát vị đĩa đệm chiếm 75%[39], 60-80% theo V.Fattarusse (thường gặp nhất là đĩa đệm L4-L5 hoặc L5-S1) gây chèn ép rễ L5 hoặc S1 tương ứng; ngoài ra còn do trượt đốt sống, thoái hóa cột sống thắt lưng, viêm cột sống, viêm cột sống dính khớp, chấn thương vùng cột sống thắt lưng cùng, lao cột sống, hẹp đốt sống, các khối u ( u đốt sống, u thần kinh, u màng tủy…) và phụ nữ mang thai

Đây là bệnh ảnh hưởng rất nhiều đến khả năng lao động, nhất là đối với người lao động chân tay, do bệnh thường có xu hướng tiến triển kéo dài, dễ tái phát nên ảnh hưởng đến sức khỏe, khả năng lao động sinh hoạt hằng ngày của người bệnh làm cho họ lo lắng, mất ngủ, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh

Do đó sẽ làm ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả điều trị bệnh chính[8].Vì vậy việc chăm sóc thể chất tinh thần cho người bệnh là điều quan

2 trọng nhất đối với một người điều dưỡng đóng vai trò rất quan trọng đến kết quả điều trị ở người bệnh ĐTKT

Vì vậy xuất phát từ thực tế trên chúng tôi tiến hành đề tài: “Đặc điểm người

bệnh đau thần kinh tọa và một số yếu tố liên quan đến kết quả chăm sóc, tại Trung tâm y tế huyện Hòn Đất, Kiên Giang năm 2020” với mục tiêu:

1 Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng ở người bệnh đau thần kinh tọa tại Trung tâm y tế huyện Hòn Đất, Kiên Giang năm 2020

2 Phân tích mối liên quan giữa đau với lo âu, mất ngủ và kết quả tư vấn chăm sóc