BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG HÀ THỊ BÍCH Mã HV: C01156 CHĂM SÓC SẢN PHỤ SAU MỔ LẤY THAI TẠI KHOA PHỤ SẢN BỆNH VIỆN BẠCH MAI VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN Chuyên ngàn
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
HÀ THỊ BÍCH
Mã HV: C01156
CHĂM SÓC SẢN PHỤ SAU MỔ LẤY THAI TẠI KHOA PHỤ SẢN BỆNH VIỆN BẠCH MAI
VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG
Hà Nội – 2019
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
HÀ THỊ BÍCH
Mã HV: C01156
CHĂM SÓC SẢN PHỤ SAU MỔ LẤY THAI TẠI KHOA PHỤ SẢN BỆNH VIỆN BẠCH MAI
VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN
Chuyên ngành: Điều dưỡng
Mã số: 06.72.05.01
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
PGS.TS.Trần Hữu Vinh
Trang 3DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
BMI Chỉ số khối cơ thể
BVPSTW Bệnh viện Phụ Sản Trung ương CDTK Chấm dứt thai kỳ
CNTC Chửa ngoài tử cung
ĐTĐTK Đái tháo đường thai kỳ
Trang 4MỤC LỤC
DANH MỤC BẢNG 6
DANH MỤC BIỂU ĐỒ 8
ĐẶT VẤN ĐỀ……… 1
CHƯƠNG 1… 3
TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3
1.1 Giải phẫu, sinh lý hệ sinh dục nữ 3
1.1.1 Giải phẫu cơ quan sinh dục nữ 3
1.1.2 Sinh lý của bà mẹ khi mang thai 3
1.2 Bệnh học mổ lấy thai 4
1.2.1 Định nghĩa mổ lấy thai 4
1.2.2 Chỉ định mổ lấy thai 4
1.2.3 Kỹ thuật mổ lấy thai 6
1.2.4 Biến chứng của sản phụ sau mổ lấy thai 6
1.3 Chăm sóc sản phụ sau mổ lấy thai 7
1.3.1 Chăm sóc tổng trạng của sản phụ sau mổ lấy thai 7
1.3.2 Chăm sóc vết mổ của sản phụ sau mổ lấy thai 8
1.3.3 Chăm sóc về dinh dưỡng cho sản phụ sau mổ lấy thai 8
1.3.4 Theo dõi tình trạng tiêu hóa của sản phụ sau mổ lấy thai 9
1.3.5 Phòng ngừa nguy cơ nhiễm trùng đường tiểu của sản phụ sau khi rút ống thông niệu đạo bàng quang 9
1.3.6 Hướng dẫn vệ sinh cá nhân cho sản phụ sau mổ lấy thai 9
1.3.7 Hướng dẫn chế độ nghỉ ngơi, vận động 10
1.3.8 Chăm sóc về tinh thần 10
1.4 Sơ lược tình hình mổ lấy thai hiện nay 10
1.4.1 Tình hình mổ lấy thai trên thế giới 10
1.4.2 Tình hình mổ lấy thai ở Việt Nam 11
1.5 Sơ lược về địa điểm nghiên cứu 12
CHƯƠNG 4……….… 44
Trang 54.2 Bàn luận về đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của sản phụ và chăm sóc sản
phụ sau mổ lấy thai 47
4.3 Bàn luận về các yếu tố liên quan đến việc chăm sóc sản phụ sau mổ lấy thai 53
PHỤ LỤC 1… 5
PHỤ LỤC 2… 11
PHỤ LỤC 3… 13
PHỤ LỤC 4… 16
PHỤ LỤC 5… 19
Trang 6DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1: Phân bố sản phụ theo độ tuổi 23
Bảng 3.2: Phân bố sản phụ theo nghề nghiệp 23
Bảng 3.3: Phân bố sản phụ theo địa dư 24
Bảng 3.4: Phân bố sản phụ theo trình độ học vấn 24
Bảng 3.5: Phân bố sản phụ theo tình trạng hôn nhân 24
Bảng 3.6: Thói quen của sản phụ 25
Bảng 3.7: BMI của sản phụ sau phẫu thuật mổ lấy thai 26
Bảng 3.8: Tiền sử sảy thai của sản phụ 26
Bảng 3.9: Bệnh lý kèm theo của sản phụ khi mổ lấy thai 26
Bảng 3.10: Hình thức phẫu thuật của sản phụ 27
Bảng 3.11: Triệu chứng lâm sàng sau phẫu thuật mổ lấy thai 27
Bảng 3.12: Màu sắc và số lượng sản dịch của sản phụ sau mổ lấy thai 29
Bảng 3.13: Đặc điểm tâm lý và tình trạng dinh dưỡng của sản phụ 31
sau mổ lấy thai 31
Bảng 3.14: Các chỉ số cận lâm sàng của sản phụ trước mổ 32
Bảng 3.15: Tình hình vận động sau mổ, thời gian ngủ, thời gian rút sonde và thời gian trung tiện trung bình của sản phụ sau mổ lấy thai 32
Bảng 3.16: Tỷ lệ điều dưỡng tư vấn cho sản phụ sau mổ 33
Bảng 3.17: Kết quả tư vấn của điều dưỡng viên cho sản phụsau mổ lấy thai34 Bảng 3.18: Sự hài lòng của sản phụ sau mổ lấy thai 35
Bảng 3.19: Kết quả chăm sóc sản phụ sau mổ lấy thai 35
Bảng 3.20: Mối liên quan giữa kết quả chăm sóc với tuổi sản phụsau mổ lấy thai 36
Bảng 3.21: Mối liên quan giữa kết quả chăm sóc với nghề nghiệp của sản phụ sau mổ lấy thai 38
Trang 7Bảng 3.23: Mối liên quan giữa kết quả chăm sóc với trình độ học vấn của sản
phụ sau mổ lấy thai 39
Bảng 3.24: Mối liên quan giữa kết quả chăm sóc với tình trạng hôn nhân của
sản phụ sau mổ lấy thai 39
Bảng 3.25: Mối liên quan giữa kết quả chăm sóc với bệnh lý kèm theo của sản
phụ sau mổ lấy thai 40
Bảng 3.26: Mối liên quan giữa mức độ hài lòng với mức độ thực hiện kỹ thuật
chăm sóc cho sản phụ sau mổ lấy thai của điều dưỡng viên 40
Bảng 3.27: Mối liên quan giữa kết quả chăm sóc với việc tư vấn chế độ dinh
dưỡng cho sản phụ sau mổ lấy thai 42
Bảng 3.28: Mối liên quan giữa kết quả chăm sóc với mức độ hài lòng của sản
phụ 43
Trang 8DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 1: Thói quen của sản phụ ……… Error! Bookmark
not defined.
Biểu đồ 2: Màu sắc sản dịch của sản phụ sau mổ lấy thai……… Error! Bookmark
not defined.
Biểu đồ 3: Số lượng sản dịch của sản phụ sau mổ lấy thai……… ……… Error! Bookmark
not defined.
Biểu đồ 4: Kết quả tư vấn của điều dưỡng viên cho sản phụ sau mổ lấy thai… Error! Bookmark
not defined.
Biểu đồ 5: Kết quả chăm sóc sản phụ sau mổ lấy thai…….……… Error! Bookmark
not defined.
Trang 9
ĐẶT VẤN ĐỀ
Mang thai và sinh con là thiên chức cao quý của người phụ nữ Trong những năm gần đây, kinh tế–xã hội Việt Nam có những bước phát triển mới, vấn
đề sức khoẻ cũng ngày càng được quan tâm
Tỷ lệ mổ lấy thai đang gia tăng ở nhiều nước trên thế giới Mexico là nước có tỷ lệ mổ lấy thai cao nhất theo khảo sát vào năm 2007, 2008 là 43,9%, Italy là 39,8%, Hàn Quốc là 35,3%, Mỹ là 31,8% [42] Tại Việt Nam,
tỷ lệ mổ lấy thai cũng khá cao và tăng dần hàng năm Số liệu của Viện bảo vệ
Bà mẹ và trẻ sơ sinh từ giữa thập kỷ 50 đến hết thập kỷ 60 cho thấy tỷ lệ mổ lấy thai khoảng 9%, đến những năm đầu thập kỷ 90 đã lên đến 23% [6] Theo nghiên cứu trên 21.722 trường hợp đẻ tại bệnh viện Phụ Sản Trung Ương năm
2017 cho thấy có đến 11.166 trường hợp phẫu thuật lấy thai, chiếm tỷ lệ 54,4%
Đối với phương pháp mổ lấy thai, sản phụ cần có thời gian lâu hơn để phục hồi sức khỏe và cũng có nhiều nguy cơ xảy ra tai biến hơn cho cả mẹ và con Về phía mẹ, sinh mổ mất máu nhiều hơn so với sinh thường, tăng nguy cơ nhiễm trùng vết mổ, tử cung và bàng quang, tổn thương các cơ quan như ruột bàng quang, đặc biệt trong các trường hợp mổ lấy thai được lặp lại Quá trình liền sẹo có thể gây đau và tắc ruột sau khi mổ Tăng thời gian và chi phí nằm viện [23] Theo nghiên cứu của Trần Sơn Thạch và cộng sự (2007) tại bệnh viện Hùng Vương cho thấy có 6,8% sản phụ được chẩn đoán là nhiễm trùng tiểu sau
mổ lấy thai [25] Theo nghiên cứu của Lưu Tuyết Minh và cộng sự (2014) tại Bệnh viện Bạch Mai thì tỷ lệ huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới ở sản phụ sau
mổ lấy thai là 13,5% [10] Theo Lê Thu Đào (2012) tỷ lệ sản phụ được chăm sóc tốt sau mổ lấy thai là 32%, tỉ lệ này khá thấp so với tỉ lệ sản phụ chưa được chăm sóc tốt là 68% [8]
Ngoài việc được chăm sóc như một sản phụ sinh thường, điều dưỡng viên cần có kế hoạch chăm sóc đặc biệt cho sản phụ sau mổ lấy thai nhằm hạn
Trang 10chế các biến chứng giúp sản phụ sớm trở về với hoạt động bình thường Những nghiên cứu liên quan đến việc chăm sóc sức khỏe sản phụ sau mổ lấy thai là thực sự cần thiết, đây là cơ sở để điều dưỡng viên xây dựng được kế hoạch chăm sóc cho sản phụ, góp phần cải thiện và nâng cao chất lượng chăm sóc toàn diện để mang lại sức khỏe tốt nhất cho những sản phụ
Tại khoa sản Bệnh viện Bạch Mai, hàng năm có khoảng năm nghìn ca
mổ lấy thai, song hiện vẫn chưa có nghiên cứu nào liên quan đến về vấn đề này Chính vì vậy, để biết được: “Tình hình chăm sóc sản phụ sau mổ lấy thai tại khoa sản Bệnh viện Bạch Mai hiện nay như thế nào? Những yếu tố nào
liên quan đến việc chăm sóc sản phụ sau mổ tại đây?” tôi thực hiện đề tài:
“Chăm sóc sản phụ sau mổ lấy thai và một số yếu tố liên quan tại khoa Phụ Sản Bệnh viện Bạch Mai” với mục tiêu cụ thể:
1 Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và chăm sóc sản phụ sau
mổ lấy thai tại khoa Phụ Sản của Bệnh viện Bạch Mai, 6 tháng đầu năm
2019
2 Xác định một số yếu tố liên quan đến chăm sóc sản phụ sau mổ lấy thai tại khoa Phụ Sản của Bệnh viện Bạch Mai trong 6 tháng đầu năm
2019