Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)

Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam (Đề tài NCKH)

i

BỘ NỘI VỤ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

BÁO CÁO KẾT QUẢ

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG

GIẢI PHÁP NÂNG CAO KHẢ NĂNG TIẾP NHẬN THẨM MỸ CHO SINH VIÊN PHÂN HIỆU TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

TẠI TỈNH QUẢNG NAM

Mã số: ĐTCT.2018.104 Chủ nhiệm đề tài: ThS NGUYỄN THANH TUẤN

ii

HÀ NỘI, THÁNG 05 NĂM 2019

BỘ NỘI VỤ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

BÁO CÁO KẾT QUẢ

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG

GIẢI PHÁP NÂNG CAO KHẢ NĂNG TIẾP NHẬN THẨM MỸ CHO SINH VIÊN PHÂN HIỆU TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

TẠI TỈNH QUẢNG NAM

Mã số: ĐTCT.2018.104 Chủ nhiệm đề tài: ThS NGUYỄN THANH TUẤN Thành viên – thư ký: CN NGUYỄN VĂN THÀNH Thành viên: ThS HỒ THỊ BÍCH THỦY

HÀ NỘI, THÁNG 05 NĂM 2019

iii

iv

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của nhóm chúng tôi, các

số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong báo cáo là trung thực, chưa được công

bố trong bất kỳ một công trình nào khác

Họ và tên tác giả

Nguyễn Thanh Tuấn

v

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

MỤC LỤC ii

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu 2

3 Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài 6

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 6

5 Phương pháp nghiên cứu 6

6 Cấu trúc của đề tài 7

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KHẢ NĂNG TIẾP NHẬN THẨM MỸ CỦA SINH VIÊN 9

1.1 Những khái niệm và các phạm trù thẩm mỹ cơ bản 9

1.1.1 Những khái niệm cơ bản 9

1.1.1.1 Khái niệm khả năng 9

1.1.1.2 Khái niệm tiếp nhận 10

1.1.1.3 Khái niệm tiếp nhận thẩm mỹ 11

1.1.2 Các phạm trù thẩm mỹ cơ bản của sinh viên 13

1.1.2.1 Phạm trù thẩm mỹ cái đẹp 13

1.1.2.2 Phạm trù thẩm mỹ cái bi 15

1.1.2.3 Phạm trù thẩm mỹ cái hài 17

1.1.2.4 Phạm trù thẩm mỹ cái cao cả 19

1.2 Các tiêu chí đánh giá và tầm quan trọng của khả năng tiếp nhận thẩm mỹ của sinh viên 21

vi

1.2.1 Tiêu chí đánh giá và các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp nhận

thẩm mỹ của sinh viên 21

1.2.1.1 Tiêu chí đánh giá khả năng tiếp nhận thẩm mỹ của sinh viên 21

1.2.1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp nhận thẩm mỹ của sinh viên 22

1.2.2 Tầm quan trọng của khả năng tiếp nhận thẩm mỹ đối với đời sống và hoạc tập của sinh viên 22

1.2.2.1 Tầm quan trọng của khả năng tiếp nhận thẩm mỹ đối với đời sống 23 1.2.2.2 Tầm quan trọng của khả năng tiếp nhận thẩm mỹ đối với học tập 27

Chương 2: THỰC TRẠNG TIẾP NHẬN THẨM MỸ CỦA SINH VIÊN PHÂN HIỆU TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI TẠI TỈNH QUẢNG NAM 30

2.1 Khái quát về Phân hiệu và thực trạng tiếp nhận thẩm mỹ của sinh viên 30

2.1.1 Khái quát về Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại Quảng Nam 30

2.1.1.1 Quá trình hình thành và phát triển 30

2.1.1.2 Đời sống thẩm mỹ của sinh viên 32

2.1.1.3 Khái quát quá trình giảng dạy và học tập học phần Mỹ học đại cương 33

2.1.2 Thực trạng tiếp nhận thẩm mỹ thông qua quá trình học tập 36

2.1.2.1 Tiếp nhận thẩm mỹ thông qua học phần Mỹ học đại cương 36

2.1.2.2 Tiếp nhận thẩm mỹ thông qua các học phần cơ bản 39

2.1.3 Thực trạng tiếp nhận thẩm mỹ thông qua các hoạt động Đoàn và ngoại khóa 40

vii

2.1.3.1 Tiếp nhận thẩm mỹ thông qua các hoạt động do Đoàn Thanh niên tổ

chức 40

2.1.3.2 Tiếp nhận thẩm mỹ thông qua các hoạt động ngoại khóa 42

2.1.4 Thực trạng tiếp nhận thẩm mỹ thông qua quá trình sinh hoạt và giải trí 45

2.1.4.1 Tiếp nhận thẩm mỹ thông qua quá trình sinh hoạt 45

2.1.4.2 Tiếp nhận thẩm mỹ thông qua hoạt động giải trí 46

2.2 Nguyên nhân dẫn đến thực trạng tiếp nhận trên 49

2.2.1 Đánh giá khả năng tiếp nhận thẩm mỹ của sinh viên 49

2.2.1.1 Ưu điểm 49

2.2.1.2 Hạn chế 50

2.2.2 Những nguyên nhân xuất phát từ phía Phân hiệu và sinh viên 51

2.2.2.1 Những nguyên nhân xuất phát từ phía Phân hiệu 51

2.2.2.2 Những nguyên nhân xuất phát từ phía sinh viên 53

Chương 3:GIẢI PHÁP NÂNG CAO KHẢ NĂNG TIẾP NHẬN THẨM MỸ CHO SINH VIÊN PHÂN HIỆU TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI TẠI QUẢNG NAM 55

3.1 Giải pháp nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên 55

3.1.1 Nâng cao chất lượng giáo dục và học tập thẩm mỹ 55

3.1.1.1 Nâng cao chất lượng giáo dục và học tập thẩm mỹ thông qua học phần Mỹ học đại cương 55

3.1.1.2 Nâng cao chất lượng giáo dục và học tập thẩm mỹ thông qua các học phần cơ bản 57

3.1.2 Tăng cường và nâng cao chất lượng hoạt động Đoàn, ngoại khóa 62

3.1.2.1 Tăng cường và đảm bảo chất lượng các hoạt động Đoàn Thanh niên, đặc biệt là vai trò giáo dục thẩm mỹ 62

3.2 Kiến nghị đối với Nhà trường và Phân hiệu 74

3.2.1 Đối với Nhà trường 74

3.2.1.1 Đưa học phần Mỹ học Đại cương vào chương trình giảng dạy bắt buộc đối với tất cả các ngành đào tạo 74 3.2.1.2 Tạo điều kiện thuận lợi để nâng cao chất lượng giảng dạy và quản lý đào tạo cho Phân hiệu Quảng Nam 75 3.2.1.3 Bổ nhiệm, bố trí cán bộ quản lý phù hợp 76

3.2.2 Đối với Phân hiệu 76

3.2.2.1 Tập trung, đầu tư cho công tác nâng cao chất lượng đào tạo và tuyển sinh 76 3.2.2.2 Khai thác, sử dụng cơ sở vật chất, bố trí cán bộ phù hợp cho các hoạt động Đoàn Thanh niên và ngoại khóa 77 3.2.2.3 Tạo động lực làm việc, xây dựng - thực thi nghiêm túc các chế tài khen thưởng, kỷ luật 77 3.2.2.4 Tăng cường công tác đoàn kết nội bộ, văn hóa công sở, xây dựng hình ảnh và uy tín của Phân hiệu 78

KẾT LUẬN 79 TÀI LIỆU THAM KHẢO 81

ix PHỤ LỤC

QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI (BẢN SAO)

1

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Tiếp nhận thẩm mỹ đối với con người nói chung, sinh viên nói riêng là

cơ sở quan trọng trong quá trình nhận thức và ứng xử với tự nhiên - xã hội Người có khả năng tiếp nhận thẩm mỹ tốt là người thu thập và tích lũy được nhiều cái hay, cái tốt, cái đẹp, cái cao cả, cái nên làm, cái cần làm, cái không nên làm, cái không được làm Toàn bộ những điều họ có được thông qua hoạt động tiếp nhận thẩm mỹ trở thành nền tảng, có vai trò định hướng cho quá trình hình thành đạo đức, nhân cách, tác phong của mỗi người

Từ quá trình giảng dạy thực tế ở Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại Quảng Nam, đặc biệt là học phần Mỹ học đại cương – Một học phần nhằm mục đích trang bị cho sinh viên những kiến thức và khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cần thiết; chúng tôi nhận thấy quá trình tiếp nhận thẩm mỹ của các

em còn nhiều hạn chế Chính những hạn chế đó đã ảnh hưởng không tốt đến quá trình phát triển nhân cách, đạo đức, lối sống, tác phong Nếu chúng ta áp dụng những giải pháp phù hợp, hiệu quả để phát triển khả năng tiếp nhận thẩm mỹ sẽ tạo ra điều kiện thuận lợi, động lực quan trọng thúc đẩy việc hoàn thiện nhân cách, đạo đức, lối sống, tác phong của các em Trên cơ sở đó,

chúng tôi nhận thấy việc thực hiện đề tài: Giải pháp nâng cao khả năng tiếp

nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam là vô cùng cần thiết đối với quá trình đào tạo của Phân hiệu

Đề tài tập trung làm rõ những vấn đề cơ bản của lý thuyết tiếp nhận thẩm mỹ làm cơ sở, làm nền tảng cần và đủ cho sinh viên trong quá trình tiếp nhận thẩm mỹ của mình Với những giải pháp được đề xuất, chúng tôi hi vọng sẽ giúp sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh

2

Quảng Nam nâng cao và tự nâng cao hơn nữa khả năng tiếp nhận thẩm mỹ của mình Trên cơ sở đó không ngừng hoàn thiện nhân cách, đạo đức, lối sống, tác phong trong quá trình học tập, rèn luyện nói riêng và cuộc sống nói chung

2 Lịch sử nghiên cứu

Mỹ học (Thẩm mỹ học - Esthétique) ngay từ khi mới ra đời đã trở thành một vấn đề quan trọng, thu hút được sự quan tâm, nghiên cứu của nhiều triết gia Tuy nhiên, lúc đó nó chưa trở thành một khoa học độc lập mà chỉ là một bộ phận của Triết học Chính vì thế, mỹ học nói chung, các nhà nghiên cứu mỹ học nói riêng vẫn chưa xác định được đối tượng, phương pháp nghiên cứu rõ ràng Những nội dung cơ bản của mỹ học lần đầu tiên được triết gia Đức: A Baumgarten (1714 - 1762) chính thức nghiên cứu vào năm 1735

trong tuyển tập các bài báo có nhan đề: Những suy niệm triết học về các vấn

đề liên quan tới sáng tác thi ca Vào những năm đầu của thế kỷ XX, nội dung

của mỹ học được các nhà nghiên cứu phương Tây như: Hans Robert Jauss, Wolfwang Iser đặc biệt quan tâm và đi sâu nghiên cứu; trong đó họ chú trọng đến lý thuyết tiếp nhận nhưng chủ yếu trong lĩnh vực văn học

Sau nhiều năm nghiên cứu Baumgarten đã công bố công trình có tên:

Aesthetic (Esthetique – Mỹ học) Thông qua công trình này, ông cho rằng:

tiếp nhận thẩm mỹ là sự nhận thức cảm tính hoàn mỹ (Đơn phương bản thân

nó nhìn thấy) Ông cũng chỉ rõ phương thức tư duy về cái đẹp Trên cơ sở đó, ông khẳng định: dùng phương thức khoa học để nhận thức về cái đẹp là phương thức thấp nhất Nghiên cứu hoàn thiện nhận thức cảm tính thì đó là

mỹ Nhưng nhận thức cảm tính như thế nào là hoàn thiện Vấn đề này có hai phương diện: một phương diện là tính duy nhất trong sự đa dạng, toàn thể với các bộ phận hợp thành Phương diện thứ hai là ý tưởng rõ ràng, sinh động, nó

và trở thành một khoa học độc lập, có đối tượng, phương pháp nghiên cứu và

hệ thống lý thuyết riêng Sự ra đời của chủ nghĩa Mác là cuộc cách mạng vĩ đại nhất trong nền khoa học thế giới Nó đánh dấu sự mở đầu cho một thời đại mới trong quá trình phát triển nhận thức nhân loại nói chung và mỹ học nói riêng Đây chính là đóng góp lớn lao nhất, quan trọng nhất của Mác-Ăngghen cho nền mỹ học nhân loại

Dưới ánh sáng của Chủ nghĩa duy vật biện chứng và Chủ nghĩa duy vật lịch sử Mác, Ăngghen và Lênin đã giải quyết một loạt vấn đề chủ yếu của mỹ học Cống hiến của Mác, Ăngghen là đã làm rõ nguồn gốc của nghệ thuật, cảm xúc thẩm mỹ, cái đẹp, nghệ thuật nảy sinh do quá trình hoạt động thực tiễn của con người Trên cơ sở đó, chúng ta thấy quá trình tiếp nhận thẩm mỹ của con người là một quá trình liên tục, lâu dài, những điều chúng ta tiếp nhận

có cả trong tự nhiên, xã hội và nghệ thuật

Ở Việt Nam quá trình nghiên cứu mỹ học nói chung, tiếp nhận thẩm

mỹ nói riêng được chính thức bắt đầu khi hai tổ chức nghiên cứu mỹ học của Viện Triết học và Trường Đại học Văn hóa được thành lập Từ đó cho đến nay, các vấn đề của mỹ học, tiếp nhận thẩm mỹ được các học giả tập trung nghiên cứu và đạt được nhiều thành tựu đáng mừng Trong công trình nghiên

cứu: Tìm hiểu mỹ học Mác – Lênin được Nhà xuất bản Văn hóa ấn hành năm

4

1979, tác giả Hoài Lam nhấn mạnh đến vai trò quan trọng của phần khách thể thẩm mỹ, theo đó tác giả chia khách thể thẩm mỹ thành năm cặp phạm trù mỹ học cơ bản là: cái đẹp, cái hùng, cái bi, cái hài

Cũng nhấn mạnh vai trò của khách thể thẩm mỹ, nhà nghiên cứu Đỗ

Văn Khang, Đỗ Huy trong công trình: Mỹ học Mác – Lênin, Nhà xuất bản Đại

học và Trung học chuyên nghiệp, năm 1985 chia khách thể thẩm mỹ thành bốn cặp phạm trù mỹ học cơ bản là: cái đẹp, cái hài, cái bi và cái trác tuyệt

Với công trình nghiên cứu Mỹ học đại cương - Giáo trình đại học, Nhà xuất

bản Giáo dục, Hà Nội, năm 2007, nhà nghiên cứu Lê Văn Dương và cộng sự

tỏ ra có cách nhìn nhận và đánh giá phù hợp hơn về các nội dung nghiên cứu của mỹ học Nhóm tác giả chia khách thể thẩm mỹ thành bốn phạm trù mỹ học như sau: phạm trù mỹ học cái đẹp, phạm trù mỹ học cái bi, phạm trù mỹ học cái hài và phạm trù mỹ học cái cao cả

Các nhà nghiên cứu mỹ học Việt Nam cũng nhấn mạnh đến vai trò trung tâm của phạm trù mỹ học cái đẹp: “Có thể nói cái đẹp là một phạm trù

mỹ học cơ bản, giữ vị trí trung tâm trong quan hệ thẩm mỹ giữa con người và hiện thực, ra đời từ thực tiễn sống, lao động và chiến đấu của con người bao chứa các quan hệ: chân - thiện - ích, xuất phát từ thực tiễn, tồn tại dưới dạng hình tượng toàn vẹn, cân xứng, hài hòa, gây được khoái cảm thẩm mỹ tích cực đối với chủ thể xã hội”[8, tr 167] Cái đẹp vừa có vai trò như là thước đo thẩm mỹ quan trọng nhất để đánh giá phẩm chất, giá trị của con người, tự nhiên và xã hội, cái đẹp cũng chính là động lực, là mục đích cuối cùng để con người vươn tới Chính vì thế, cái đẹp tiếp nhận được từ tự nhiên, cuộc sống và nghệ thuật sẽ trở thành nền tảng vững chắc, động lực to lớn cho quá trình hình thành và hoàn thiện nhân cách con người

Cái đẹp nảy sinh và tồn tại ở khắp mọi nơi, tại mọi thời điểm, ở đâu có

5

con người thì ở đó có cái đẹp Nó là cái gần gũi, thân thương trong chính môi trường tự nhiên, đời sống, sinh hoạt, lao động và đấu tranh xã hội của con

người Nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Huyên (Chủ biên) trong công trình: Giáo

trình mỹ học đại cương, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, năm 2004

cho rằng: cái đẹp là những cái rất quen thuộc, rất gần gũi, bình dị, nó có thể là một sự vật, một sự việc, một hành động, một hiện tượng, một ý tưởng, một thực thể đơn lẻ hay một quần thể phức hợp Quá trình giáo dục, tiếp nhận thẩm mỹ cũng chính là quá trình giáo dục và tiếp nhận cái đẹp “Thực tại này chúng ta biết được nhờ hệ thống cảm nhận phổ biến có tính xã hội sâu sắc Dưới ánh sáng của lý tưởng thẩm mỹ chân chính, hệ thống cảm nhận thẩm mỹ phản ánh lại thực tại đẹp Đặc trưng ngôn ngữ của sự phản ánh đó là hình tượng Thành tựu cao nhất của sự phản ánh đó là nghệ thuật Cái đẹp bắt nguồn từ cái chân thật, cái tốt; nó tỏa chiếu bằng những xung đột thẩm mỹ có sức cuốn hút, giúp cho con người định hướng cuộc sống theo quy luật hoàn thiện, hoàn mỹ Tác động của cái đẹp là một tác động có tính thanh cao, hài hòa, biện chứng ở tự thân bên trong tâm hồn con người, bên trong xã hội loài người”[9, tr 112]

Trải qua sáu mươi năm hình thành và phát triển của mỹ học hiện đại Việt Nam với các nhà nghiên cứu tiêu biểu: Đỗ Huy, Vũ Trọng Dung, Lê Văn Dương, Đỗ Văn Khang, Hoài Lam, Lê Ngọc Trà, Lý Trạch Hậu, Nguyễn Văn Huyên, Nguyễn Thu Nghĩa, Vũ Khiêu đã đạt được nhiều thành tựu trong nghiên cứu như: xác định được chương trình giảng dạy mỹ học phù hợp với mục tiêu và đối tượng giảng dạy Các nhà khoa học cũng thống nhất được rằng: mỹ học là khoa học nghiên cứu đời sống thẩm mỹ với ba bộ phận tồn tại là: chủ thể thẩm mỹ, khách thể thẩm mỹ và nghệ thuật Tuy vậy, chúng tôi chưa tìm thấy công trình nào tập trung nghiên cứu vấn đề tiếp nhận thẩm mỹ

6

nói chung và quá trình tiếp nhận thẩm mỹ của sinh viên nói riêng

3 Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài

3.1 Mục tiêu

Đề xuất được các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả tiếp nhận thẩm mỹ cho sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: khả năng tiếp nhận thẩm mỹ của sinh viên

- Phạm vi nghiên cứu:

Không gian: tại Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam

Thời gian: từ năm 2015 đến 2018

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

Bằng việc tìm kiếm, khảo cứu các tài liệu có nội dung liên quan trực tiếp và gián tiếp đến vấn đề nghiên cứu, cho phép chúng tôi thu thập được

7

nguồn thông tin cần thiết, phù hợp, hiệu quả để giải quyết những vấn đề lý

luận của đề tài

- Phương pháp phân tích, tổng hợp

Phương pháp này được sử dụng để phân chia đối tượng nghiên cứu thành các phần nhỏ nhằm mục đích nghiên cứu các đặc điểm, tính chất của từng thành phần đối tượng nghiên cứu đã được chia nhỏ một cách dễ dàng, hiệu quả Trên cơ sở kết quả thu được từ quá trình nghiên cứu từng phần ấy, chúng tôi rút ra kết luận về bản chất, quy luật vận động và phát triển khách quan của đối tượng nghiên cứu

- Phương pháp so sánh

Chúng tôi sử dụng cả so sánh đồng đại và so sánh lịch đại để thấy được

sự tương đồng và dị biệt giữa các đối tượng, các nội dung nghiên cứu trong cùng một thời điểm hay các thời điểm khác nhau; từ đó có cách nhìn nhận, đánh giá và tiếp nhận khái quát, toàn diện (khi cần thiết)

- Phương pháp khảo sát thực địa

Bằng việc thâm nhập vào các hoạt động tiếp nhận và biểu hiện thẩm

mỹ thực tế của sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại tỉnh Quảng Nam, chúng tôi quan sát và thu thập những thông tin có giá trị thực tiễn, phục vụ trực tiếp cho nội dung nghiên cứu của đề tài

Bên cạnh các phương pháp nêu trên, chúng tôi còn sử dụng các phương pháp: điều tra bằng bảng hỏi, phỏng vấn

6 Cấu trúc của đề tài

Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung của đề tài được bố cục trong

ba chương như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận về khả năng tiếp nhận thẩm mỹ của sinh viên;

9

NỘI DUNG

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KHẢ NĂNG TIẾP NHẬN THẨM MỸ

CỦA SINH VIÊN

1.1 Những khái niệm và các phạm trù thẩm mỹ cơ bản

1.1.1 Những khái niệm cơ bản

1.1.1.1 Khái niệm khả năng

Khả năng là nhân tố quan trọng để đánh giá phẩm chất của con người Khả năng thể hiện cái chưa có, chưa làm, chưa diễn ra nhưng chắc chắn sẽ có,

sẽ xuất hiện, sẽ thực hiện khi hội tụ đầy đủ các yếu tố cần và đủ Tất cả các khả năng luôn tồn tại thực, được hình thành và phát triển ngay trong hiện thực Mặc dù vậy, nguyên nhân và sự hình thành các khả năng không hoàn toàn giống nhau Có những khả năng được hình thành từ nguyên nhân tất yếu, khách quan nhưng cũng có những khả năng được hình thành từ nguyên nhân ngẫu nhiên, chủ quan Khả năng tất yếu, khách quan là được hình thành và phát triển thông qua quy luật vận động của bản thân sự vật Khả năng ngẫu nhiên, chủ quan được tạo ra bởi quá trình tương tác ngẫu nhiên của hiện thực

Từ điển tiếng Việt do Trung tâm Từ điển học biên soạn định nghĩa:

“Khả năng là cái có thể xuất hiện, có thể xảy ra trong điều kiện nhất định” [23, tr 628] Khả năng luôn tồn tại và phát triển trong môi trường hiện thực nên giữa chúng có mối quan hệ biện chứng, hữu cơ với nhau Trong đó, chúng luôn xuyên thấm và chuyển hóa lẫn nhau Để hiện thực hóa các khả năng, nhất là khả năng của con người cần chú ý nắm bắt các yếu tố tất yếu,

10

điều tiết các yếu tố chủ quan bằng sự nỗ lực không ngừng của chính bản thân mình trên cơ sở kết hợp một cách đúng đắn tác động của các nhân tố chủ quan với các điều kiện khách quan Trên cơ sở những quan điểm trên chúng ta có thể hiểu khả năng của con người là mức độ hoàn thành một yêu cầu, một nhiệm vụ, một công việc trong điều kiện nhất định

1.1.1.2 Khái niệm tiếp nhận

Đời sống thẩm mỹ được tạo nên bởi sự tổng hòa giữa hai quá trình cơ bản là sáng tạo và tiếp nhận Hai quá trình này gắn kết, tương tác và có vai trò quan trọng như nhau Nếu thiếu một trong hai thì không có đời sống thẩm mỹ hoặc đời sống thẩm mỹ sẽ trở nên nghèo nàn, phiến diện, thậm chí là bị triệt tiêu Tiếp nhận thực chất là hoạt động sáng tạo lại dựa trên cơ sở các giá trị ổn định đã được công nhận Kết quả của quá trình tiếp nhận phụ thuộc vào trình

độ, năng lực, tư duy và khả năng thẩm mỹ của người tiếp nhận

Hoạt động tiếp nhận, đặc biệt là tiếp nhận thẩm mỹ không phải là hoạt động thụ động, một chiều Trong một giới hạn nhất định, nó cũng mang tính sáng tạo, có vai trò quan trọng không kém gì so với hoạt động sáng tạo thẩm

mỹ nên người tiếp nhận cũng cần có sự nỗ lực tương đương với người sáng tạo trong suốt quá trình tiếp nhận Từ điển Tiếng Việt giải thích rằng: “Tiếp nhận là đón cái gì từ người khác, nơi khác chuyển đến”[3, tr 988]

Để tiếp nhận hiệu quả đòi hỏi chủ thể tiếp nhận phải có tâm thế tốt Thứ nhất, chủ thể tiếp nhận phải có sự chủ động, sáng tạo và nỗ lực trong quá trình nhận thức về tự nhiên và xã hội Thứ hai, phải có một nền tảng kiến thức cần

và đủ; muốn có được hệ thống kiến thức này, đòi hỏi chủ thể tiếp nhận phải không ngừng học tập và tự học tập Thứ ba, phải có một môi trường tiếp nhận tốt Thường thì chủ thể thẩm mỹ có thể tiếp nhận thẩm mỹ ở khắp mọi nơi nhưng môi trường quan trọng nhất, mẫu mực nhất và hiệu quả nhất là môi

11

trường giáo dục trong các nhà trường và cơ sở đào tạo Trên cơ sở đó, chúng

ta có thể hiểu rằng: tiếp nhận là quá trình nhận thức, tiếp thu thông tin từ môi trường tự nhiên và xã hội nhằm làm nền tảng cho mọi hoạt động, cách ứng xử của chủ thể xã hội

1.1.1.3 Khái niệm tiếp nhận thẩm mỹ

Thẩm mỹ là một nội dung quan trọng, thể hiện bản chất của Mỹ học nói riêng và đời sống thẩm mỹ của con người nói chung Khái niệm thẩm mỹ được các triết gia, các nhà mỹ học nghiên cứu từ thời cổ đại Tiêu biểu là các tác gia: Aristote, Kant, Hegel, Platon, Schiller, Schopenhauer, Taine, Croce, Delacroix, Alain, Lalo Các nhà nghiên cứu đều cho rằng: “thẩm” là xem xét, đánh giá, tiếp nhận, đón nhận; “mỹ” là cái đẹp, cái hay cái tốt, cái đạo đức, cái anh hùng, cái cao cả

Nội hàm của khái niệm thẩm mỹ bao gồm hai nội dung: thứ nhất là quá trình xem xét, đánh giá và tiếp thu Theo quan điểm của các nhà mỹ học hiện đại thì đây là quá trình thẩm thấu vừa theo quy luật tự nhiên của tạo hóa, vừa theo quy luật của tư duy, sáng tạo Quá trình tiếp nhận, đặc biệt là tiếp nhận thẩm mỹ phụ thuộc nhiều vào yếu tố bẩm sinh nhưng quá trình nỗ lực và phương pháp tư duy của bản thân lại có tác động vô cùng mạnh mẽ đến hiệu quả, kết quả của quá trình này Thực chất đây là phần thể hiện bản chất của chủ thể thẩm mỹ Chỉ có những chủ thể xã hội mới có thể trở thành chủ thể thẩm mỹ Trong thực tế chúng ta thấy giữa con người và loài vật có nhiều sở thích và hoạt động giống nhau Đôi khi chúng ta phải say mê chiêm ngưỡng

và thán phục các hoạt động của loài vật nhưng chúng không bao giờ trở thành chủ thể thẩm mỹ vì nó chỉ là những hành động bản năng và bản thân loài vật không bao giờ là chủ thể xã hội

Nội dung thứ hai là cái đẹp, cái hay cái tốt, cái đạo đức, cái anh hùng,

12

cái cao cả Đây chính là toàn bộ các thành phần cấu thành khách thể thẩm

mỹ Đây là các phạm trù thẩm mỹ, hệ thống tri thức thẩm mỹ “Khách thể thẩm mỹ là một phương diện hợp thành mối quan hệ thẩm mỹ của con người với thế giới hiện thực Đó là sự khái quát những hiện tượng thẩm mỹ khách quan trong tự nhiên, trong đời sống xã hội và nghệ thuật thành các phạm trù thẩm mỹ cơ bản như: cái đẹp, cái cao cả, cái bi, cái hài” [4, tr 68]

Nội hàm của thẩm mỹ đã bao gồm cả chủ thể thẩm mỹ, khách thể thẩm

mỹ và quan hệ thẩm mỹ “Quan hệ thẩm mỹ là một kiểu, dạng trong mối quan

hệ đa dạng của con người với thế giới thực tại Đó là mối quan hệ giữa chủ thể thẩm mỹ - tức là chủ thể người xã hội có nhu cầu và khả năng đánh giá, thưởng thức, sáng tạo các giá trị thẩm mỹ với khách thể thẩm mỹ - tức là những thuộc tính, khía cạnh, phẩm chất thẩm mỹ ở các sự vật và hiện tượng trong thiên nhiên, trong xã hội và con người” [4, tr21]

Trên cơ sở đó, chúng ta có thể hiểu rằng: thẩm mỹ là toàn bộ sự vật, sự việc, hiện tượng, quan điểm, cách ứng sử trong tự nhiên, xã hội và nghệ thuật khi nó phù hợp với quan điểm và lý tưởng thẩm mỹ của con người Người có khả năng tiếp nhận thẩm mỹ tốt là người thu thập và tích lũy được nhiều điều

bổ ích Toàn bộ những điều họ có được thông qua quá trình tiếp nhận thẩm

mỹ trở thành nền tảng, có vai trò định hướng trong suốt tiến trình hình thành đạo đức, nhân cách, tác phong Khả năng tiếp nhận đóng vai trò quyết định, là nền tảng trong quá trình nhận thức và tư duy của con người Mọi hoạt động thực tiễn, đấu tranh xã hội và nghệ thuật của mỗi cá nhân đều được bắt đầu từ khả năng tiếp nhận của họ

Thẩm mỹ là toàn bộ cái hay, cái đẹp, cái cao cả, cái nên làm, cái không nên làm có trong tự nhiên, xã hội, nghệ thuật, đặc biệt là cách ứng xử với chính bản thân mình, cộng đồng, xã hội và môi trường tự nhiên Trên cơ sở

13

đó, chúng ta thấy tiếp nhận thẩm mỹ là: quá trình tiếp thu, lĩnh hội, thưởng thức cái tốt, cái nhân văn, cái có ích của chủ thể thẩm mỹ nhằm mục đích hoàn thiện nhân cách, đạo đức, tác phong và những kiến thức thẩm mỹ làm nền tảng cho cách ứng xử đúng đắn, nhân đạo, nhân văn với tự nhiên và xã hội

1.1.2 Các phạm trù thẩm mỹ cơ bản của sinh viên

1.1.2.1 Phạm trù thẩm mỹ cái đẹp

Cái đẹp là phạm trù thẩm mỹ trung tâm, phổ biến nhất của mỹ học Nó

có trong thiên nhiên, xã hội, trong mọi hoạt động và sản phẩm vật chất - tinh thần do con người tạo ra Cái đẹp có vai trò quan trọng nhất trong đời sống thẩm mỹ của sinh viên Bản thân cái đẹp tồn tại một cách khách quan và phong phú trong chính bản chất của nó nên con người cảm nhận về cái đẹp vô cùng tinh tế, đa dạng, gắn liền với tư duy sáng tạo Có những quan niệm về cái đẹp đạt tới sự thừa nhận rộng rãi như: hài hòa là quy luật phổ biến của cái đẹp Hài hòa của các sự vật, hiện tượng trong tự nhiên và xã hội là sự thống nhất hữu cơ giữa các yếu tố, giữa các bộ phận với cái toàn thể, giữa vẻ bên ngoài với phẩm chất bên trong Đặc biệt, sự hài hòa được thể hiện rõ ràng, sâu sắc và tập trung ở con người

Hài hòa thường bộc lộ ra bên ngoài, đập mạnh vào các giác quan của con người Đó có thể là sự cân đối hoặc không cân xứng nhưng bao giờ cũng thống nhất với nhau trong một chỉnh thể Có hai dạng kết hợp tạo ra sự hài hòa cụ thể Sự kết hợp giữa các mặt đối lập, tương phản và sự kết hợp giữa các mặt không đối lập, không tương phản Trên cơ sở đó, chúng ta thấy: bản chất của “cái đẹp là một phạm trù thẩm mỹ dùng để chỉ một phẩm chất thẩm

mỹ của sự vật khi nó phù hợp với quan niệm của con người về sự hoàn thiện

và tính lý tưởng, có khả năng gợi lên ở con người một thái độ thẩm mỹ tích

Cái đẹp trong tự nhiên là cái đẹp do tạo hóa sinh ra, tồn tại một cách khách quan, không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con người Đó là những cái đẹp thuộc về thế giới tự nhiên như: sông, núi, biển, trời, trăng, sao,

cỏ, cây, hoa, lá, chim muông…trong đó thân thể con người cũng thuộc cái đẹp tự nhiên do tạo hóa ban tặng Cái đẹp trong xã hội là kết quả hoạt động thực tiễn của con người Hoạt động này vô cùng phong phú nên cái đẹp trong

xã hội cũng vô cùng phong phú Cái đẹp này được bộc lộ ngay trong những vật dụng mà chúng ta sử dụng hằng ngày Đó là những sản phẩm do bàn tay, khối óc con người làm ra theo thước đo của sự hoàn thiện và tính lý tưởng Cái đẹp cũng luôn thường trực trong các hoạt động của con người từ vui chơi, giải trí cho đến các hoạt động lao động, sản xuất, đấu tranh xã hội và các mối quan hệ xã hội Cái đẹp trong xã hội chịu sự chi phối trực tiếp bởi các quan điểm chính trị, đạo đức và chuẩn mực xã hội Đặc biệt là con người với sự hài hòa giữa vẻ đẹp bên ngoài và thế giới tinh thần bên trong là một nhân tố quan trọng tạo ra cái đẹp xã hội

Bên cạnh cái đẹp trong tự nhiên và xã hội là cái đẹp trong nghệ thuật Đây thực chất là cái đẹp trong tự nhiên và xã hội được phản ánh vào tác phẩm

15

nghệ thuật thông qua lăng kính chủ quan của người nghệ sỹ Cái đẹp trong nghệ thuật vô cùng phong phú, đa dạng và sống động; đó chính là cái đẹp trong thiên nhiên, trong xã hội và bản thân chủ thể của thiên nhiên, xã hội Thiên nhiên là nơi khởi nguyên của cái đẹp Vẻ đẹp thiên nhiên là thước đo đầu tiên của vẻ đẹp trong đời sống và trong nghệ thuật Bản thân mối quan hệ mật thiết giữa thiên nhiên và nghệ thuật đã khẳng định vai trò của cái đẹp trong tự nhiên Tự nhiên là một trong những đối tượng thể hiện hấp dẫn nhất của nghệ thuật

Trên cơ sở phân tích bản chất và các lĩnh vực biểu hiện của cái đẹp, chúng ta nhận thấy cái đẹp có vai trò không thể thiếu đối với xã hội nói chung, sự hình thành và hoàn thiện nhân cách, đạo đức, trình độ của con người nói riêng Khi nói về vai trò của cái đẹp, Marx khẳng định: “Trong bất

cứ ngành sản xuất vật chất nào, con người cũng đều sáng tạo theo quy luật của cái đẹp”[19, tr 137] Ở đâu có lao động là ở đó có cái đẹp, cái đẹp luôn là người bạn đồng hành mọi lúc, mọi nơi của con người “Cái đẹp đem lại niềm vui, niềm hạnh phúc, nâng đỡ con người trong mọi khó khăn, tiếp thêm sức mạnh để con người vượt qua thử thách Nhờ cái đẹp mà con người không mất lòng tin vào cuộc sống, vào chân lý, vào ngày mai”[4, tr 68] Cái đẹp là khát khao là mục đích vươn tới Cái đẹp có vai trò như là thước đo quan trọng nhất

để đánh giá con người, tự nhiên và xã hội Cái đẹp còn có vai trò định hướng, thúc đẩy và đảm bảo cho con người và xã hội phát triển một cách toàn diện và bền vững

1.1.2.2 Phạm trù thẩm mỹ cái bi

Bản chất của cái bi chính là cái đẹp, cái cao cả, cái anh hùng trong trạng thái xung đột với những thế lực đối kháng Xung đột, mâu thuẫn chính là nguồn gốc tạo ra cái bi Không có xung đột giữa tự do và tất yếu,

Nếu cái đẹp tồn tại ở mọi lĩnh vực thì cái bi chỉ có trong xã hội, và trong nghệ thuật Riêng đối với nghệ thuật, có thể tìm thấy cái đẹp ở cả nội dung lẫn hình thức của tác phẩm thì cái bi chỉ có ở mặt nội dung Cái đẹp gắn liền với cảm xúc êm dịu, thỏa mãn, vui tươi còn cái bi gắn liền với mất mát,

hy sinh gợi cảm xúc đau buồn, thương tiếc Bản chất của cái bi là luôn gắn

bó với cái đẹp, cái cao cả và cái anh hùng

Cái bi trong cuộc sống nảy sinh từ quá trình con người chinh phục tự nhiên và đấu tranh xã hội Cái bi được biểu hiện trong những hoàn cảnh cụ thể rất đa dạng, có cái bi mang ý nghĩa xã hội, lịch sử nhưng cũng có cái bi chỉ có ý nghĩa trong phạm vi cá nhân, gia đình Có cái bi mang tính tất yếu, có cái bi ngẫu nhiên, cá biệt, có cái bi do tự nhiên, có cái bi do nguồn gốc xã hội Các bi kịch trong cuộc sống đều có nguyên nhân từ sự mâu thuẫn, đối kháng giai cấp, nếu muốn xóa bỏ cái bi thì phải xóa bỏ cơ sở xã hội của nó là đối kháng giai cấp Mục tiêu của cách mạng xã hội chủ nghĩa là cố gắng loại trừ những nguyên nhân xã hội của cái bi Mặc dù vậy, chúng ta không thể nào xóa bỏ được hoàn toàn nguyên nhân của mọi cái bi bởi con người luôn luôn tiến lên phía trước để khám phá, chinh phục những bí ẩn của tự nhiên để tìm kiếm hạnh phúc nên đương nhiên phải trải qua đau khổ, cay đắng, mất mát…

Cái bi trong nghệ thuật phản ánh cái bi trong cuộc sống một cách tập

17

trung nhất, gây ấn tượng đau thương thấm thía và cảm xúc về sự cao thượng Các thời đại, các thể chế chính trị xã hội khác nhau tạo ra các dạng bi kịch khác nhau, do đó trong nghệ thuật cũng có các hình thức bi kịch khác nhau

Bi kịch Hy Lạp cổ đại phản ánh sự thất bại của con người chống lại thần linh, định mệnh Các nhân vật anh hùng ở đây thường phải chịu thất bại thảm thương hoặc bị đày đọa, nhưng vẫn toát lên những phẩm chất con người cao quý: sự dũng cảm chống lại thần quyền, bảo vệ khát vọng sống, khát vọng về công bằng, lẽ phải

Xúc cảm chủ yếu của chủ thể thẩm mỹ trước bi kịch là sự đồng cảm xót thương Đó là kết quả của một sự hòa quyện đặc biệt các sắc thái tình cảm như thương xót, đồng cảm, cảm phục, quý trọng, tự hào Vì vậy, cái bi là phạm trù mỹ học phản ánh sự thất bại của những con người có nhân cách cao đẹp hoặc những lực lượng xã hội tiến bộ trong cuộc đấu tranh chống lại lực lượng đối lập, gây ra sự đồng cảm xót thương cho chủ thể thẩm mỹ Cái bi

“gợi lên những cảm xúc thẩm mỹ tích cực, khẳng định niềm tin của con người đối với những giá trị chân chính của cuộc sống, kích thích con người hướng

về phía trước”[4, tr 107]

1.1.2.3 Phạm trù thẩm mỹ cái hài

Cái hài là một phạm trù thẩm mỹ dùng để nhận thức và đánh giá về một loại hiện tượng của đời sống Đó chính là những cái xấu nhưng lại cố tỏ ra đẹp bằng sự giả tạo, bằng vỏ bọc dối trá Khi mâu thuẫn này bị phát hiện đột ngột sẽ gây nên tiếng cười tích cực, có ý nghĩa phê phán, phủ định cái xấu nhân danh cái đẹp Tiếng cười trong cái hài thể hiện sự chiến thắng của cái đẹp đối với cái xấu Từ trong bản chất của nó, cái hài hoàn toàn đối lập với cái bi Nếu cái hài chứa đựng mầm mống của cái chết, của sự tiêu vong ngay

cả khi cái xấu vẫn còn đủ khả năng tỏ ra đáng sống thì cái bi lại khẳng định

18

sức sống và sự bất tử của những cái cao đẹp ngay cả khi nó bị tiêu vong Cái

bi là cái chết để khẳng định khả năng và sức sống bất diệt của sự sống, ngược lại cái hài lại là con đường đi đến tiêu vong của những cái xấu, cái không đáng sống

Cái hài nảy sinh từ rất sớm trong xã hội loài người từ những hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian nhưng mãi đến khi xã hội có sự phân chia giai cấp, cái hài mới mang tính xã hội sâu sắc Cái hài nảy sinh trong cuộc đối đầu giữa cái đẹp với cái xấu Mỗi hình thái xã hội khi đã lỗi thời thường cố tình che đậy những cái xấu xa, lạc hậu, dấu hiệu của sự tiêu vong bằng vỏ bọc bên ngoài đầy sức sống Đây chính là cơ sở cho cái hài phát triển Cái hài trong cuộc sống được biểu hiện vô cùng phong phú, đa dạng và trực tiếp trên mọi lĩnh vực Nó luôn luôn có xu hướng chống lại, tiêu diệt cái xấu để bảo vệ và khẳng định những cái tốt đẹp

Cái hài trong nghệ thuật chính là cái hài của cuộc sống được phản ánh một cách tiêu biểu, tinh túy và ổn định Trong hầu hết các loại hình nghệ thuật đều chứa đựng cái hài (trừ nghệ thuật Kiến trúc) Mỗi loại hình nghệ thuật đều có một hoặc vài thể loại tập trung phản ánh cái hài, tranh châm biếm trong hội họa, hài kịch trong sân khấu, thơ châm biếm - truyện tiếu lâm trong văn học, phim hài trong điện ảnh… So với cái hài trong cuộc sống, cái hài trong nghệ thuật có sức tác động mạnh mẽ hơn hẳn đối với dư luận xã hội vì quá trình cảm thụ cái hài trong nghệ thuật thường mang tính tập thể, công khai, dân chủ, cái hài trong nghệ thuật là cái hài tiêu biểu

Cái hài có vai trò như là một đòn đích đáng, đánh trực diện vào cái xấu, cái ác, cái gian dối, phản bội, vạch trần bộ mặt thật đang được ngụy trang một cách khéo léo, khiến cho nó không còn nơi ẩn náu, không còn lý do để tiếp tục tồn tại Với sức cộng hưởng và lan tỏa vô cùng lớn của tiếng cười là sức

19

mạnh để cái hài bảo vệ, khẳng định và tạo điều kiện cho cái đẹp, cái cao cả, cái nhân văn phát triển Cái hài có vai trò đặc biệt trong quá trình phát triển của xã hội, đạo đức, lối sống, nhân cách và tình cảm của con người Nó có vai trò định hướng và điều tiết cho tất cả những điều kể trên phát triển một cách đúng hướng và bền vững

Về mặt đối tượng thẩm mỹ, cái cao cả thường là những sự vật, hiện tượng, quá trình khách quan có tính khác thường, mang tầm vóc to lớn, hào hùng, kỳ vỹ, siêu việt, tao nhã Về phía chủ thể thẩm mỹ, cái cao cả thường gợi lên những cảm xúc choáng ngợp, ngưỡng vọng, sùng bái, đôi khi có phần chới với, bối rối và lo sợ Sắc thái cảm xúc tùy thuộc vào tính chất của cái cao

cả

Cái cao cả trong tự nhiên tồn tại trong những thuộc tính thẩm mỹ khách quan của sự vật, hiện tượng có tầm vóc to lớn, đồ sộ, hùng vĩ như: trời cao lồng lộng, biển rộng mênh mông, vách núi sừng sững, núi lửa tuôn trào, vực sâu hun hút… Đó là những sự vật hiện tượng chứa đựng trong bản thân nó những sức mạnh tiềm tàng, bí ẩn mà con người chưa thể khám phá, chinh phục Đối diện với những cái cao cả trong tự nhiên, con người thường có cảm

20

giác rợn ngợp, thậm chí sợ hãi Tuy vậy, chính sức mạnh bí ẩn của tự nhiên lại mở ra cho con người những khả năng to lớn để khám phá, chinh phục tự nhiên, bắt tự nhiên phải quy phục con người

Cái cao cả trong xã hội có phạm vi biểu hiện rất phong phú, đó là sức mạnh vô tận, khả năng và ý chí phi thường của con người trong việc chinh phục tự nhiên và đấu tranh xã hội Cái cao cả có mặt trong các công trình vĩ đại của loài người như: Kim tự tháp, Vạn lý trường thành, các cuộc khởi nghĩa lớn, các phong trào giải phóng dân tộc, các lãnh tụ vĩ đại của cách mạng, các anh hùng, các vỹ nhân…

Cái cao cả trong nghệ thuật chính là cái cao cả của tự nhiên và xã hội được phản ánh trong tác phẩm nghệ thuật thông qua thế giới quan nghệ thuật

và thẩm mỹ của người nghệ sỹ Cái cao cả là một đối tượng thường được phản ánh trong văn học, trong đó tập trung nhất ở thể loại anh hùng ca

Cái cao cả có vai trò thể hiện và cỗ vũ sức mạnh, khả năng, ý chí của con người trong chinh phục tự nhiên và đấu tranh xã hội Cái cao cả trong tự nhiên vừa có vai trò như là mục đích chiếm lĩnh, vừa có vai trò là động lực và tiếp thêm sức mạnh cho con người trong quá trình chiếm lĩnh tự nhiên và xã hội Cái cao cả trong nghệ thuật lại có vai trò là định hướng, điều tiết quan điểm xã hội, đạo đức và nhân cách của con người

Các phạm trù thẩm mỹ luôn tồn tại trong mối quan hệ phức hợp với nhau và với tự nhiên, xã hội, nghệ thuật Thực ra các phạm trù cơ bản này chỉ tồn tại một cách độc lập tương đối, giữa chúng luôn có sự tác động qua lại, xâm lấn, chuyển hóa lẫn nhau Trong cái đẹp có cả cái cao cả, cái bi Trong cái bi có cái hài, cái đẹp, cái cao cả cứ như vậy chúng tồn tại đồng thời, không loại trừ lẫn nhau trong tự nhiên, xã hội, nghệ thuật, đặc biệt là đời sống tinh thần của con người

1.2.1.1 Tiêu chí đánh giá khả năng tiếp nhận thẩm mỹ của sinh viên

Khả năng tiếp nhận thẩm mỹ là một khái niệm trừu tượng, định tính nên rất khó khảo sát, đo lường Để đánh giá khả năng tiếp nhận thẩm mỹ, chúng tôi dựa vào một hệ thống gồm ba tiêu chí cơ bản Tuy vậy, các tiêu chí này cũng chỉ mang tính tương đối

Tiêu chí thứ nhất là thái độ và kết quả học tập học phần Mỹ học đại cương và các học phần cơ bản Các học phần cơ bản, đặc biệt là học phần Mỹ học đại cương cung cấp cho sinh viên nhiều kiến thức thức thẩm mỹ, góp phần quan trọng trong quá trình hoàn thiện đạo đức, nhân cách, tác phong và năng lực thẩm mỹ của sinh viên Trên cơ sở đó, chúng tôi thấy: đây là tiêu chí quan trọng và cần thiết nhất trong quá trình khảo sát khả năng tiếp nhận thẩm

mỹ của sinh viên

Tiêu chí thứ hai là ý thức tham gia các hoạt động Đoàn Thanh niên và các hoạt động ngoại khóa do Phân hiệu tổ chức Bên cạnh hoạt động học tập

và rèn luyện, các hoạt động này cũng chứa đựng và truyền tải nhiều giá trị và bài học thẩm mỹ quan trọng, bổ ích Càng tham gia tích cực các hoạt động Đoàn Thanh niên và ngoại khóa, sinh viên càng nhanh chóng nâng cao khả năng tiếp nhận và tích lũy được nhiều bài học thẩm mỹ Những sinh viên có khả năng tiếp nhận thẩm mỹ cao, có kiến thức thẩm mỹ tốt chính là những người chủ động tham gia một cách tích cực các hoạt động Đoàn Thanh niên

22

và hoạt động ngoại khóa

Nề nếp sinh hoạt và thời gian, hình thức, các loại hình giải trí là tiêu chí thứ ba Căn cứ vào các yếu tố này, chúng ta có thể đánh giá được khả năng tiếp nhận thẩm mỹ của sinh viên đang ở mức độ nào Khả năng tiếp nhận thẩm mỹ của sinh viên được biểu hiện thông qua nề nếp sinh hoạt, cách sắp xếp, bố trí thời gian học tập, sinh hoạt và giải trí; lựa chọn hình thức, các sản phẩm giải trí phù hợp

1.2.1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp nhận thẩm mỹ của sinh viên

Khả năng tiếp nhận thẩm mỹ chịu sự tác động trực tiếp của nhiều yếu

tố, trong đó quan trọng nhất là các yếu tố sau: ý thức tiếp nhận; năng lực thẩm mỹ; trình độ, phương pháp của người giáo dục; chất lượng của các hoạt động giáo dục thẩm mỹ

Xét về mặt chủ quan thì ý thức tiếp nhận; năng lực thẩm mỹ của người tiếp nhận chính là nội lực trực tiếp thúc đẩy quá trình hình thành và phát triển khả năng tiêp nhận Khả năng tiếp nhận thẩm mỹ sẽ rất thấp, thậm chí là không có nếu thiếu sự tác động, thúc đẩy của ý thức tiếp nhận và năng lực thẩm mỹ Giữa chúng có mối quan hệ hữu cơ, trong đó chúng luôn xuyên thấm và chuyển hóa lẫn nhau Trong khả năng có ý thức và năng lực; trong ý thức và năng lực có khả năng tiếp nhận Trong những trường hợp và hoàn cảnh nhất định khả năng có thể biến đổi thành ý thức và năng lực, ngược lại ý thức và năng lực có thể biến đổi thành khả năng tiếp nhận

Trình độ, phương pháp của người giáo dục và chất lượng của các hoạt động giáo dục thẩm mỹ là các yếu tố khách quan tác động đến khả năng tiếp nhận thẩm mỹ

1.2.2 Tầm quan trọng của khả năng tiếp nhận thẩm mỹ đối với đời sống và

23

học tập của sinh viên

1.2.2.1 Tầm quan trọng của khả năng tiếp nhận thẩm mỹ đối với đời sống

Các giá trị thẩm mỹ có trong mọi lĩnh vực: tự nhiên, xã hội và nghệ thuật; tuy vậy đối với sinh viên, hoạt động tiếp nhận thẩm mỹ được thực hiện chủ yếu thông qua: quá trình học tập, hoạt động Đoàn và ngoại khóa, quá trình sinh hoạt và giải trí Nhờ các hoạt động này mà những bài học thẩm mỹ được truyền tải một cách trực tiếp hoặc gián tiếp, giúp sinh viên tiếp thu, vận dụng có hiệu quả nhiều cái hay, cái đẹp, cái nên làm, cái không nên làm vào quá trình học tập, rèn luyện và cuộc sống của mình Trên cơ sở đó nhân cách, đạo đức, lối sống, tác phong của các em không ngừng được hoàn thiện

(Sơ đồ thể hiện nguồn gốc của các giá trị thẩm mỹ mà sinh viên tiếp thu được)

Ngoài việc cung cấp cho sinh viên khối lượng kiến thức nền, kiến thức chuyên môn, quá trình học tập còn cung cấp nhiều kiến thức thẩm mỹ và rèn luyện khả năng tiếp nhận thẩm mỹ Hoạt động học tập, đặc biệt là học phần

Mỹ học đại cương đóng vai trò quan trọng trong quá trình nâng cao khả năng tiếp nhận thẩm mỹ nói riêng và quá trình hoàn thiện nhân cách, đạo đức của

24

sinh viên nói chung

Các hoạt động do Đoàn Thanh niên tổ chức và hoạt động ngoại khóa giúp sinh viên đến với những trải nghiệm thực tế trên nhiều lĩnh vực đời sống,

xã hội Trên cơ sở đó phát huy được tinh thần đoàn kết, thông hiểu và giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống, cũng như trong học tập Thông qua các hoạt động này, sinh viên được rèn luyện và không ngừng nâng cao các kỹ năng mềm quan trọng như: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng thích ứng với môi trường tích lũy được nhiều kiến thức tự nhiên - xã hội, có nghị lực,

có tinh thần nhân ái, nhân văn, sống có trách nhiệm với chính bản thân, gia đình, cộng đồng, xây dựng lý tưởng cách mạng, rèn luyện bản lĩnh chính trị, lối sống trong sáng, lành mạnh Đây chính là những giá trị thẩm mỹ quý báu,

có ý nghĩa quan trọng và luôn tác động mạnh mẽ đến quá trình hình thành nhân cách, đạo đức, tác phong của sinh viên

Môi trường sống có ảnh hưởng rất lớn đến quá trình tiếp nhận thẩm mỹ của con người nói chung, của sinh viên nói riêng Nếu môi trường sống tốt, có nhiều hoạt động phong phú, bổ ích sẽ là một trong số những điều kiện quan trọng để sinh viên tiếp thu các giá trị thẩm mỹ Ở môi trường sống khác nhau, sinh viên có lợi thế và hạn chế khác nhau trong quá trình tiếp nhận thẩm mỹ Đối với những sinh viên sống ở các nhà trọ và trong Ký túc xá thì tiếp thu được nhiều bài học thẩm mỹ từ cuộc sống tự lập, từ tinh thần đoàn kết, sự chia sẻ trong đời sống tinh thần, giúp đỡ lẫn nhau trong đời sống vật chất Tuy vậy, sinh viên sống trong ký túc xá thì nhận được sự định hướng, giúp đỡ cũng như chịu sự quản lý của ban quản lý ký túc xá Các em sinh viên sống cùng với gia đình lại tiếp thu được nhiều giá trị thẩm mỹ từ chính cuộc sống

và sự quan tâm, hướng dẫn của những thành viên trong gia đình và người

thân

Mọi suy nghĩ, hành động của con người đều được thiết lập và điều tiết trên cơ sở những thông tin nhận thức được từ tự nhiên và xã hội Theo quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin thì: Nhận thức là quá trình phản ánh, tái tạo hiện thực trong tư duy con người trên cơ sở của thực tiễn - xã hội Như vậy, quá trình nhận thức chính là quá trình tiếp nhận và xử lý thông tin trên mọi lĩnh vực Trong số những thông tin mà con người tiếp nhận từ tự nhiên và xã hội ấy có một bộ phận rất quan trọng là các thông tin trên phương diện thẩm

mỹ Để tiếp nhận các thông tin này một cách phù hợp, hiệu quả đòi hỏi con người phải có khả năng tiếp nhận tốt Trên cơ sở đó, chúng ta thấy được vai trò quan trọng của khả năng tiếp nhận thẩm mỹ đối với đời sống

Khả năng tiếp nhận thẩm mỹ có vai trò như là chìa khóa mở cánh cửa bước vào đời sống thẩm mỹ và nghệ thuật Đời sống thẩm mỹ bao gồm các yếu tố: chủ thể thẩm mỹ, khách thể thẩm mỹ và quan hệ thẩm mỹ Nghiên cứu

về nghệ thuật, nhà nghiên cứu Lê Văn Dương cho rằng: “Ý nghĩa đầu tiên và rộng nhất của từ này là để chỉ những hoạt động của con người đã đạt đến trình

độ điêu luyện, khéo léo, tinh xảo Trong nghĩa này, nghệ thuật đồng nghĩa với một tài nghệ nào đó của con người Nghệ thuật với nghĩa thứ hai - hẹp hơn dùng để chỉ một loại hoạt động của con người nhằm sáng tạo những sản phẩm vừa có ý nghĩa thực dụng, vừa có khả năng làm đẹp cho đời, đem lại

26

những khoái cảm thẩm mỹ cho con người Nói chung đó là những hoạt động sáng tạo theo nguyên tắc của cái đẹp” [4, tr 136 - 137] Muốn bước vào đời sống thẩm mỹ và nghệ thuật thì điều kiện đầu tiên mà con người cần có là khả năng tiếp nhận thẩm mỹ vì: nghệ thuật và “đời sống thẩm mỹ thẩm thấu vào trong tất cả các chiều của đời sống, vì bản chất của con người là sáng tạo theo quy luật của cái đẹp” [10, tr 23]

Cuộc sống của mỗi con người được tạo nên, duy trì và phát triển bằng

sự tổng hòa của các giá trị thẩm mỹ Tất cả các giá trị thẩm mỹ ấy luôn tồn tại một cách khách quan, đan xen và không loại trừ lẫn nhau Để tiếp nhận và biến chúng thành của riêng cho mình, đòi hỏi mỗi cá nhân phải có khả năng tiếp nhận thẩm mỹ Khả năng tiếp nhận thẩm mỹ là con đường duy nhất để tiếp thu các giá trị thẩm mỹ như: cái đẹp, cái cao cả, cái bi, cái hài Các giá trị này tạo ra cho con người những cảm xúc, trạng thái tâm lý khác nhau, thậm chí là trái ngược nhau nhưng chúng đều có giá trị riêng và đóng vai trò quan trọng, không thể thiếu được

Cuộc sống rất cần cái đẹp, cái cao cả để con người được sống vui vẻ, hạnh phúc, luôn có niềm tin để phấn đấu vượt qua mọi khó khăn nhưng cũng không thể thiếu được cái bi, cái hài Phạm trù thẩm mỹ cái bi, cái hài tạo ra cho con người nhiều nỗi buồn, sự đau thương, mất mát, sự lố bịch, đáng ghét, thậm chí là cái chết nhưng chính nó lại góp phần cùng với các phạm trù thẩm

mỹ cái đẹp, cái cao cả làm cho cuộc sống trở nên cân bằng Chúng ta chỉ thực sự cảm thấy hạnh phúc khi đã trải qua nỗi buồn, sự đau thương, mất mát Chúng ta sẽ sống, ứng xử với tự nhiên và xã hội chuẩn mực hơn khi đã từng rơi vào những hoàn cảnh lố bịch, trớ trêu Nhờ có cái xấu mà chúng ta biết nhận ra và trân quý cái đẹp Nhờ có nỗi đau mà con người mạnh mẽ, quyết tâm đi tìm hạnh phúc

27

Khả năng tiếp nhận thẩm mỹ là nền tảng, động lực thúc đẩy quá trình hình thành và phát triển nhân cách Đó là một chân lý đối với mọi con người, mọi hoàn cảnh và thời đại khác nhau Quá trình hình thành và phát triển nhân cách của con người chỉ có thể bắt đầu và duy trì trên nền tảng các giá trị thẩm mỹ: cái đẹp, cái cao cả, cái bi, cái hài Người có khả năng tiếp nhận thẩm mỹ tốt sẽ tiếp thu được nhiều giá trị thẩm mỹ trong cuộc sống làm cơ sở cho quá trình hình thành và phát triển nhân cách của họ Chính vì thế quá trình này trở nên nhanh chóng hơn, hiệu quả hơn, bền vững hơn Những người có khả năng tiếp thu thẩm mỹ tốt chính là những người có nhân cách cao đẹp, tác phong chuẩn mực Không chỉ làm nền tảng, động lực thúc đẩy quá trình hình thành

và phát triển nhân cách mà khả năng tiếp nhận thẩm mỹ còn có vai trò điều tiết, định hướng cho quá trình nhận thức, tư duy, hành động của con người

1.2.2.2 Tầm quan trọng của khả năng tiếp nhận thẩm mỹ đối với học tập

Quá trình học tập và rèn luyện của mỗi sinh viên chỉ có thể được thực hiện, duy trì và đạt kết quả khi có ý thức, tinh thần tự giác Ý thức và tinh thần tự giác giúp sinh viên tự rèn luyện, tu dưỡng, hoàn thiện bản thân mình một cách có chọn lọc, hình thành những phẩm chất quý báu trong mọi suy nghĩ, hành động nói chung và hoạt động rèn luyện, học tập nói riêng Ý thức, tinh thần tự giác giúp sinh viên tự tin, mạnh mẽ trong suốt quá trình tự nỗ lực

để vượt lên mọi khó khăn, thử thách trong cuộc sống và học tập

Muốn có ý thức, tinh thần tự giác đòi hỏi mỗi sinh viên phải trải qua quá trình khổ luyện nghiêm túc và lâu dài dưới sự giáo dục của gia đình, xã hội, đặc biệt là nhà trường thông qua quá trình tiếp nhận thẩm mỹ Trên cơ sở

đó, khả năng tiếp nhận thẩm mỹ trở thành nền tảng hình thành ý thức, tinh thần tự giác trong học tập và rèn luyện của sinh viên

Khi đã có ý thức, tinh thần tự giác, mỗi sinh viên luôn xác định rõ ràng,

28

chính xác động cơ, mục tiêu học tập và rèn luyện của mình; luôn kiên trì, nỗ lực không ngừng để đạt được kết quả cao nhất trong học tập và rèn luyện Ý thức thẩm mỹ luôn thôi thúc sự hình thành lý tưởng thẩm mỹ Vấn đề là ở chỗ, chủ thể thẩm mỹ phải biết xây dựng cho mình một lý tưởng thẩm mỹ phù hợp với năng lực của bản thân, hoàn cảnh thực tế và đặc biệt phải khả thi Khi

đã có lý tưởng thẩm mỹ đòi hỏi sinh viên phải có kế hoạch, chiến lược và quyết tâm thực hiện nó

Trong quá trình học tập và rèn luyện, mỗi sinh viên luôn đặt ra cho mình một mục tiêu để phấn đấu, mục tiêu đó chính là biểu hiện cụ thể của lý tưởng thẩm mỹ Sự thôi thúc của khát khao hoàn thiện bản thân mình buộc mỗi sinh viên phải không ngừng nỗ lực, tìm tòi, tư duy sáng tạo để đạt kết quả cao nhất trong quá trình học tập và rèn luyện Những kết quả mà sinh viên đạt được trong quá trình học tập và rèn luyện ấy lại góp phần quan trọng trong quá trình hình thành lý tưởng thẩm mỹ mới, củng cố hơn nữa ý thức, tinh thần

tự giác Cứ như thế, chủ thể thẩm mỹ nói chung, chủ thể thẩm mỹ là sinh viên nói riêng luôn được đặt trong quá trình hoàn thiện không ngừng về mọi mặt Khả năng tiếp nhận thẩm mỹ chính là nguồn gốc cơ hữu và sâu xa nhất trong quá trình hình thành và duy trì động lực để nâng cao kết quả học tập và rèn luyện

Trên cơ sở phân tích nguồn gốc, tầm quan trọng của khả năng tiếp nhận thẩm mỹ đối với đời sống, học tập của sinh viên, chúng tôi nhận thấy: đây là một vấn đề quan trọng, có tác động mạnh mẽ đến chất lượng giáo dục và đào tạo của các trường đại học hiện nay Muốn nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo để tạo ra những sản phẩm giáo dục đáp ứng nhu cầu ngày càng cao và toàn diện của xã hội hiện nay phải bắt đầu từ việc nâng cao khả năng và hiệu quả tiếp nhận thẩm mỹ của sinh viên

30

Chương 2

THỰC TRẠNG TIẾP NHẬN THẨM MỸ CỦA SINH VIÊN PHÂN HIỆU TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

TẠI TỈNH QUẢNG NAM

2.1 Khái quát về Phân hiệu và thực trạng tiếp nhận thẩm mỹ của sinh viên

2.1.1 Khái quát về Phân hiệu Trường Đại học Nội vụ Hà Nội tại Quảng Nam

hệ sinh viên luôn quyết tâm vượt qua mọi khó khăn, xây dựng Phân hiệu trở thành một trong những địa chỉ giáo dục uy tín nhất góp phần đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao cho khu vực miền Trung - Tây Nguyên

Từ khi thành lập cho đến nay, Phân hiệu đã từng bước mở rộng về quy

mô, nâng cao chất lượng quản lý và đào tạo nguồn nhân lực, góp phần tạo ra

sự chuyển biến nhanh chóng trong quá trình phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội của khu vực nói riêng và cả nước nói chung Từ chỗ chỉ có 03 viên chức, người lao động, đến nay được nâng lên con số 86 với trình độ chuyên môn cao, kỹ năng sư phạm vững vàng và luôn tâm huyết với nghề Đa số giảng

31

viên có trình độ đại học và sau đại học, trong đó số giảng viên có trình độ thạc

sĩ, tiến sĩ trở lên chiếm tỉ lệ cao Đây là nguồn nhân lực góp phần quyết định vào quá trình ngày càng nâng cao chất lượng và tính chuyên nghiệp của công tác đào tạo

Ngay sau khi thành lập, bên cạnh công tác tổ chức cán bộ và xây dựng

cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị, Phân hiệu cũng bắt đầu tuyển sinh và đào tạo bậc cao đẳng các ngành: Quản trị văn phòng, Văn thư lưu trữ, Thông tin thư viện, Quản trị nhân lực, Hành chính học và bậc trung cấp với các ngành: Hành chính văn phòng, Hành chính văn thư, Văn thư lưu trữ và Hành chính học Tỉ lệ thí sinh dự thi tuyển sinh luôn đạt 80% so với tổng số hồ sơ đăng ký Năm 2012, Phân hiệu tuyển sinh bậc đại học thuộc các ngành: Quản trị nhân lực, Quản trị văn phòng, Văn thư lưu trữ, Quản lý văn hóa, Hành chính văn phòng, Thông tin thư viện, Thư ký văn phòng, Hành chính học với

tỉ lệ thí sinh dự thi luôn đạt trên 76.6% tạo điều kiện thuận lợi để Cơ sở lựa chọn những thí sinh đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn đặt ra Đây cũng là một tiền đề quan trọng để Phân hiệu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực mà mình đào tạo ra Bên cạnh đó, công tác chiêu sinh và bồi dưỡng nghiệp vụ ngắn hạn về: Kỹ thuật soạn thảo văn bản, Văn thư lưu trữ, Quản lý hành chính nhà nước, Kỹ năng lãnh đạo… cho cán bộ của các cơ quan, tổ chức trên khu vực miền Trung - Tây Nguyên

Tính đến nay, Phân hiệu đã đào tạo được hơn 2.000 học sinh, sinh viên, bồi dưỡng nghiệp vụ ngắn hạn cho khoảng 1.000 cán bộ công chức, trong đó

tỉ lệ tốt nghiệp đạt loại khá - giỏi trên 85% Điều đáng mừng nhất là qua khảo sát, chúng tôi được biết sinh viên đã tốt nghiệp đều có việc làm phù hợp với chuyên ngành đào tạo và được các cơ quan tuyển dụng đánh giá cao về mặt chuyên môn, tác phong làm việc, tư tưởng chính trị, đạo đức…đáp ứng được