Tóm tắt luận văn thạc sĩ điều dưỡng kết quả chăm sóc phục hồi chức năng cho người bệnh đột quỵ não tại bệnh viện đa khoa khu vực tân châu

Tôi xin cam đoan đề tài “Đánh giá kết quả chăm sóc kết hợp phục hồi chức năng cho người bệnh đột quỵ não tại Bệnh viện đa khoa khu vực Tân Châu” là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

HUỲNH HỮU TRƯỜNG

KẾT QUẢ CHĂM SÓC PHỤC HỒI CHỨC NĂNG

CHO NGƯỜI BỆNH ĐỘT QUỴ NÃO TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA KHU VỰC TÂN CHÂU

LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG

HÀ NỘI – 2020

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

HUỲNH HỮU TRƯỜNG – C01349

KẾT QUẢ CHĂM SÓC PHỤC HỒI CHỨC NĂNG

CHO NGƯỜI BỆNH ĐỘT QUỴ NÃO TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA KHU VỰC TÂN CHÂU

CHUYÊN NGÀNH: ĐIỀU DƯỠNG

MÃ SỐ: 8.72.03.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS ĐỖ ĐÀO VŨ

HÀ NỘI – 2020

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của các Thầy Cô giáo, đồng nghiệp, bạn bè và gia đình

Trước hết tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến PGS.TS.Đỗ Đào Vũ; TS.BS.Trần Quang Hiền đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ

và động viên tôi hoàn thành luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, phòng Đào tạo Sau Đại học, các thầy giáo, cô giáo trường Đại học Thăng Long đã có nhiều công sức đào tạo, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc, phòng kế hoạch tổng hợp, các cán bộ phòng tổ chức Bệnh viện Đa khoa khu vực Tân Châu đã tạo điều kiện cho tôi được đi học cũng như tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt quá trình làm việc, học tập và nghiên cứu

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc và tập thể cán bộ khoa CCHSTCCĐ; khoa Nội tổng hợp; khoa VLTL- PHCN, Bệnh viện đa khoa khu vực Tân Châu đã tận tình giúp đỡ, tạo mọi điều kiện tốt nhất có thể để tôi hoàn thành luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn các anh chị, các bạn trong lớp Cao học Điều dưỡng khóa 2 đã động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn này

Sau cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới những người thân trong gia đình, những người bạn thân thiết đã cùng tôi chia sẻ những khó khăn và giành cho tôi những tình cảm, sự chăm sóc quý báu trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn này

Hà Nội, ngày… tháng… năm 2020

Tác giả

Huỳnh Hữu Trường

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc



LỜI CAM ĐOAN

Kính gửi:

Phòng Đào tạo Sau đại học - Trường Đại học Thăng Long

Bộ môn Điều Dưỡng - Trường Đại học Thăng Long

Hội đồng chấm luận văn Thạc sỹ

Tôi xin cam đoan đề tài “Đánh giá kết quả chăm sóc kết hợp phục hồi chức năng cho người bệnh đột quỵ não tại Bệnh viện đa khoa khu vực Tân

Châu” là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi dưới sự hướng dẫn của

PGS.TS.Đỗ Đào Vũ Kết quả nghiên cứu của tôi hoàn toàn trung thực và không trùng lặp với bất kỳ kết quả nghiên cứu nào được công bố trước đó.Tôi xin cam đoan đã thực hiện quá trình thu thập số liệu, viết Luận văn một cách nghiêm túc Các số liệu, xử lý và phân tích số liệu là hoàn toàn trung thực, chính xác và khách quan

Hà Nội, ngày… tháng… năm 2020

Tác giả

Huỳnh Hữu Trường

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CCHSTCCĐ Cấp cứu hồi sức tích cực chống độc

WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế Thế giới)

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

Chương 1: TỔNG QUAN 3

1.1 Đại cương về đột quỵ não 3

1.1.1 Định nghĩa 3

1.1.2 Phân loại 4

1.1.3 Giải phẫu mạch não 4

1.1.4 Các yếu tố nguy cơ của đột quỵ não 6

1.1.5 Các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được 7

1.1.6 Một số yếu tố liên quan đến đột quị não 11

1.2 Xuất huyết não: 12

1.2.1 Cơ chế bệnh sinh của Xuất huyết não 12

1.2.2 Nguyên nhân xuất huyết não 12

1.2.3 Đặc điểm của xuất huyết não 13

1.2.4 Biểu hiện lâm sàng 13

1.3 Nhồi máu não: 14

1.3.1 Định nghĩa: 14

1.3.2 Nguyên nhân Nhồi máu não: 14

1.3.3.Cơ chế bệnh sinh của Nhồi máu não 15

1.4 Hậu quả và các thương tật thứ cấp do đột quỵ não 16

1.4.1 Hậu quả của đột quỵ não 16

1.4.2 Các thương tật thứ cấp sau đột quỵ não 17

1.5 Mức độ độc lập sinh hoạt hàng ngày ở bệnh nhân đột quị não 18

1.5.1 Định nghĩa 18

1.5.2 Đánh giá mức độ độc lập sinh hoạt hàng ngày 18

1.5.3 Một số nghiên cứu về mức độ độc lập trong sinh hoạt hàng ngày của người bệnh sau đột quỵ não 19

1.6 Phục hồi chức năng cho người bệnh sau đột quỵ não 21

1.6.1 Mục đích phục hồi chức năng người bệnh sau đột quỵ não 21

1.6.2.Nguyên tắc phục hồi chức năng người bệnh sau đột quỵ não [8] 21

1.7 Chương trình PHCN người bệnh sau đột quỵ não 23

1.7.1 Tiêu chuẩn quyết định can thiệp PHCN 23

1.7.2 Thành lập chương trình phục hồi chức năng 23

1.7.3 Các phương pháp tập luyện phục hồi chức năng cho người bệnh sau đột quỵ não 27

Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 29

2.1.Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu 29

2.1.1.Đối tượng nghiên cứu 29

2.1.2.Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân 29

2.1.3.Địa điểm, thời gian nghiên cứu 29

2.2.Phương pháp nghiên cứu 30

2.2.1 Thiết kế nghiên cứu 30

2.2.2.Nội dung chăm sóc phục hồi chức năng 31

2.2.3.Phương pháp thu thập thông tin 36

2.2.4.Các thang điểm đánh giá trong nghiên cứu 38

2.3.Chỉ tiêu nghiên cứu 39

2.3.1 Các biến số nghiên cứu 39

2.3.2.Đánh giá kết quả chăm sóc phục hồi chức năng 39

2.4.Thời điểm đánh giá kết quả: Sau 3 tháng 39

2.5 Phương pháp khống chế sai số 40

2.6.Xử lý số liệu 40

2.7.Đạo đức trong nghiên cứu 40

Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 41

3.1 Đặc điểm chung 41

3.2 Đặc điểm lâm sàng 45

3.3 Kết quả chăm sóc phục hồi chức năng cho người bệnh sau đột quỵ não 50

Chương 4: BÀN LUẬN 55

KẾT LUẬN 76

KHUYẾN NGHỊ 77 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG

Bảng 3.1 Đặc điểm về tuổi, giới và tỷ lệ mắc bệnh theo giới của đối tượng

nghiên cứu 41

Bảng 3.2 Tỷ lệ mắc bệnh theo giới của đối tượng nghiên cứu 41

Bảng 3.3 Đặc điểm về nghề nghiệp của đối tượng nghiên cứu 41

Bảng 3.4 Phân bố nơi cư trú củađối tượng nghiên cứu theo giới 42

Bảng 3.5 Tỷ lệ trình độ ở đối tượng nghiên cứu theo giới 42

Bảng 3.6 Tỷ lệ bệnh tăng huyết áp ở đối tượng nghiên cứu theo giới 42

Bảng 3.7 Phân bố thể trạng ở đối tượng nghiên cứu theo giới 43

Bảng 3.8 Tỷ lệ về lối sống – sinh hoạt hàng ngày ở đối tượng nghiên cứu theo giới 43

Bảng 3.9 Tỷ lệ bệnh lý kèm theo ở đối tượng nghiên cứu theo giới 44

Bảng 3.10 Tỷ lệ tiền sử bệnh ở đối tượng nghiên cứu theo giới 44

Bảng 3.11 Tỷ lệ bệnh nhân có các triệu chứng lâm sàng theo giới 45

Bảng 3.12 Phân bố tỷ lệ lý do vào viện của đối tượng nghiên cứu theo giới 45 Bảng 3.13 Phân bố mức độ liệt của đối tượng nghiên cứu theo giới của thang điểm Bobath trước tập luyện 46

Bảng 3.14 Tỷ lệ mức độ độc lập chức năng sinh hoạt hàng ngày theo chỉ số Barthel trước tập luyện của nam và nữ 46

Bảng 3.15 Tỷ lệ mức độ nặng của bệnh nhân theo thang đểm NIHSS trước tập luyện 46

Bảng 3 16 Tỷ lệ tình trạng giảm khả năng, tàn tật theo thang điểm Rankin cải tiến trước tập luyện 47

Bảng 3.17 Phân bố thể đột quỵ theo bệnh lý kèm theo của đối tượng nghiên cứu47 Bảng 3.18 Phân bố mức độ liệt của đối tượng nghiên cứu theo các thể tổn thương trước tập luyện 48

Bảng 3.19 Tỷ lệ mức độ độc lập chức năng sinh hoạt hàng ngày của chỉ số

Barthel theo tuổi trước tập luyện ở đối tượng nghiên cứu 48 Bảng 3.20 Tỷ lệ bệnh nhân có khả năng độc lập chức năng sinh hoạt hàng

ngày theo mức độ liệt trước tập luyện 49 Bảng 3.21 Tỷ lệ mức độ nặng của bệnh nhân theo mức độ độc lập chức năng

sinh hoạt hàng ngày trước tập luyện 49 Bảng 3.22 Tỷ lệ mức độ nặng của bệnh nhân theo thang điểm NIHSS Sau 3

tháng tập luyện 50 Bảng 3.23 Đánh giá kết quả mức độ cải thiện sự giảm khả năng, tàn tật sau đột

quỵ não theo thang điểm Rankin cải tiến sau 3 tháng tập luyện 50 Bảng 3.24 Đánh giá kết quả sự cải thiện mức độ liệt người bệnh đột quỵ não

theo thang điểm Bobath sau 3 tháng 51 Bảng 3.25 Đánh giá kết quả mức độ độc lập trong sinh hoạt của người đột

quỵ não theo thang điểm Barthel sau 3 tháng tập luyện của nam và nữ 51 Bảng 3.26 Đánh giá kết quả cải thiện mức độ liệt của bệnh nhân theo thể tổn

thương sau tập luyện 3 tháng 52 Bảng 3.27 Đánh giá kết quả khả năng cải thiện mức độ độc lập chức năng

sinh hoạt hàng ngày theo tuổi sau 3 tháng tập luyện 52 Bảng 3.28 Đánh giá kết quả mức độ cải thiện khả năng độc lập chức năng

sinh hoạt hàng ngày theo mức độ liệt sau 3 tháng 53 Bảng 3.29 Đánh giá kết quả cải thiện mức độ nặng theo mức độ độc lập sinh

hoạt sau 3 tháng tập luyện 53 Bảng 3.30 Đánh giá kết quả mức độ cải thiện khả năng độc lập chức năng

sinh hoạt hàng ngày theo mức độ liệt sau 3 tháng 54

1

ĐẶT VẤN ĐỀ

Đột quỵ não đã và đang là vấn đề thời sự của y học nói chung và phục hồi chức năng nói riêng Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới, đột quỵ não là nguyên nhân tử vong đứng hàng thứ ba sau các bệnh lý về tim mạch và ung thư, nhưng đứng hàng đầu về tỷ lệ tàn tật ở người trưởng thành [1], [2]

Vì vậy đột quỵ não không chỉ là vấn đề y tế mà còn là vấn đề kinh tế, là gánh nặng cho toàn xã hội, cho chính người bệnh và gia đình người bệnh

Hiện nay, đột quỵ não vẫn đang là một vấn đề lớn của Y học các nước trên thế giới cũng như ở Việt Nam Đó là gánh nặng không chỉ đối với người bệnh, gia đình mà còn ảnh hưởng đến cả cộng đồng và quốc gia của họ [1],[19] Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ ước tính hàng năm Hoa Kỳ có trên 700.000 người mắc đột quỵ não, trong đó có hơn 160.000 người chết vì đột quỵ não với khoảng 4,8 triệu người sống sót sau đột quỵ não Sau đột quỵ não

3 tháng, 20% số bệnh nhân đột quỵ não vẫn phải nằm viện, 15 - 30% tàn tật vĩnh viễn Tổng chi phí chung ở Hoa Kỳ cho đột quỵ não là 53,6 tỷ đô la/năm [50]

Tỷ lệ bệnh nhân đột quỵ não tại Việt Nam đang ngày càng gia tăng do nhiều yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, các bệnh về tim, chuyển hóa, đột quỵ não có tỷ lệ tử vong cao, nếu bệnh nhân sống sót sau đột quỵ não thường để lại di chứng nặng nề: liệt nửa người, nói khó, khó khăn vận động, di chuyển [2]

Ngày nay với sự tiến bộ không ngừng của y học, nhiều phương tiện chẩn đoán và phương pháp điều trị hiện đại đã giúp cho việc dự phòng, điều trị có hiệu quả cao hơn, cải thiện đáng kể tiên lượng của người bệnh nhưng như thế cũng có nghĩa tỷ lệ người bị di chứng và tàn tật do đột quỵ não cũng sẽ tăng Phần lớn người bệnh đều có nhu cầu phục hồi chức năng sau đột quỵ não [6],[7],[8],[15],[27] để giảm mức độ tàn phế, thương tật thứ cấp nhằm giúp họ

2

có thể tự thực hiện được các chức năng sinh hoạt hàng ngày cũng như khả năng tái hội nhập vào đời sống cộng đồng

Thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang là một địa phương trong những năm gần đây đã có nhiều phát triển về kinh tế - xã hội, đời sống người dân được nâng cao Tuy nhiên, đồng thời với sự phát triển về kinh tế - xã hội thì tại địa phương đã xuất hiện nhiều bệnh tật ảnh hưởng tới đời sống, sức khỏe của nhân dân, đặc biệt trong những năm gần đây tỷ lệ đột quỵ não ngày càng tăng với mức độ di chứng để lại rất nặng nề trong khi kiến thức về dự phòng, điều trị, phục hồi chức năng có hiệu quả và cải thiện di chứng cho bệnh nhân sau đột quỵ não còn hạn chế [5],[18],[21][23] Để cải thiện những di chứng cho bệnh nhân sau đột quỵ não, việc đáp ứng về chăm sóc kết hợp PHCN rất quan trọng giúp người bệnh giảm thiểu các di chứng sau này, giúp họ hòa nhập trở lại cộng đồng một cách hiệu quả nhất Chính vì vậy, chúng tôi lựa chọn đề

tài “Kết quả chăm sóc phục hồi chức năng cho người bệnh đột quỵ não

tại Bệnh viện đa khoa khu vực Tân Châu” với mục tiêu:

ngày của người bệnh đột quỵ não tại Bệnh Viện Đa Khoa Khu Vực Tân Châu

não