Qua bài học các em hãy cho thầy một số ví dụ về ứng dụng của các yếu tố ảnh hưởng đến sự ra hoa nhằm điều khiển ra hoa theo ý muốn. Một em hãy đứng lên và đọc to phần ứng dụn[r]
Trang 1GIÁO ÁN SINH HỌC 11 NÂNG CAO BÀI 36: PHÁT TRIỂN Ở THỰC VẬT CÓ HOA
Trường THPT Châu Văn Liêm GVHD CM: Trương Thị Bích Phượng
Lớp: 11A7 Môn: Sinh Học Tên SV: Phan Trường An
Tiết thứ 2 ngày 02/03/2010 MSSV:3060457
I MỤC TIÊU
Sau khi học xong bài này HS có khả năng.
1 Kiến thức
Xác định được các nhân tố ảnh hưởng đến sự ra hoa.
Giải thích được cơ chế tác động của các yếu tố ảnh hưởng đến sự ra hoa.
Ứng dụng giải thích các hiện tượng có liên quan trong thực tế sản xuất.
2 Kỹ năng
Liên hệ giữa kiến thức bài học với thực tế.
Kỹ năng quan sát hình và rút ra nhận xét.
3 Thái độ
Thêm hứng thú với môn sinh học, vì những ứng dụng lý thú của nó.
II PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
1 Phương pháp dạy
Dùng hệ thống câu hỏi dẫn dắt học sinh khám phá kiến thức mới, diễn giảng hỏi đáp.
2 Phương tiện dạy học
Tranh ảnh có liên quan
III NỘI DUNG VÀ TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Chuẩn bị
Kiểm tra bài cũ
Đặt câu hỏi và gọi học sinh đứng tại chổ trả lời, nếu chưa đầy đủ có thể gọi bổ sung.
Thế nào là hoocmôn thực vật ?
Kể tên các loại hoocmôn thực vật mà em biết ?
Ứng dụng của một vài loại hoocmôn thực vật trong thực tế sản xuất?
Vào bài
Nhắt tới hoa thì chúng ta thường nghĩ tới cái đẹp Hoa đóng vai trò rất quan trọng trong đời sống của chúng ta như ngày tết thì thường là nhà nào cũng sẽ có vài chậu hoa để chưng, vào ngày 8 tháng 3 chàng trai sẽ tặng hoa cho cô gái, hay vào những dịp quan trọng như lễ tốt nghiệp ta cũng thường tặng hoa cho nhau Và dĩ nhiên sẽ có nhiều hộ giai đình có thu nhập chủ yếu dựa vào trồng hoặc bán hoa Vậy các em có biết sự ra hoa phụ thuộc vào những yếu tố nào? Và người ta đã ứng dụng các biện pháp kỹ thuật gì để điều khiển sự ra hoa? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu bài 36 PHÁT TRIỂN Ở THỰC VẬT CÓ HOA để trả lời các câu hỏi trên
2 Nội dung tài liệu mới
Trang 2TG Nội dung bài dạy Hoạt động của thầy Hoạt động của học sinh
I-CÁC NHÂN TỐ CHI PHỐI
SỰ RA HOA
1 Tuổi cây
VD: cây cà chua chỉ ra hoa khi
được 14 lá.
2 Vai trò ngoại cảnh
Chế độ dinh dưỡng tốt, hợp lý.
Nhân tố môi trường Hoocmôn
thực vật bộ máy di truyền
(AND) giới tính thực vật
Hãy cho thầy biết các nhân tố nào chi phối sự ra hoa?
Và như các em đã học ở bài 34 sinh trưởng ở thực vật (các em có thể mở sách ra ở trang 127, quan sát hình 34.1) thì cây chỉ ra hoa khi nào?
Tương tụ như ở động vật hay con người chỉ sinh sản được khi tới tuổi trưởng thành.
Sự ra hoa có liên quan đến tuổi cây, ví dụ như cây cà chua ra hoa khi nào?.
Vậy ở các cây ngắn ngày người ta dùng cách gì để tính tuổi cây?
Kết luận: Dựa vào số lá của cây.
Ngoài ra sự ra hoa còn thụ thuộc vào lượng hoocmôn Một em hãy đứng dậy và đọc to đoạn thứ 2 phần 1 cho cả lớp.
Kết luận: là lượng hoocmôn có liên quan đến sự ra hoa.
Như ở phần trên chúng ta đã tìm hiểu cây muốn ra hoa phải hoàn thành pha sinh dưỡng vậy chúng
ta có những biện pháp gì để thúc đẩy quá trình sinh trưởng của cây tạo nền tảng giúp cây hoa?
Bổ sung: Chúng ta sẽ tưới nước bón phân đảm bảo cho cây được cung cấp một chế độ dinh dưỡng tốt, thích hợp, tỷ lệ C/N cân đối
sẽ làm cây khỏe, thúc đẩy sự ra hoa Vd hoa mai ngày tết.
Ngoài ra trong từng điều kiện môi trường cụ thể sẽ ảnh hưởng cụ thể lên sự ra hoa như.
Mời 1 em học sinh đọc to 2 gạch đầu dòng đầu của phần 2.
Tóm lại: Nhân tố môi trường như
o Gồm có 5 nhân tố là tuổi cây, vai trò của ngoại cảnh, hoocmôn ra hoa – florigen, quang chu kỳ, phitôcrôm.
o Quan sát hình và trả lời Khi hoàn thành pha sinh dưỡng.
o Khi cây cà chua được
14 lá.
o Bằng cách đếm số lá của cây.
o Ở cây non có nhiều lá, ít
rễ, nhiều gibêrelin sẽ phát triển 85-90% cây đực (cây mang nhiều hoa đực) Ngược lại, ở cây non nhiều rễ phụ, nhiều xitôkinin thì đa phần phát triển thành cây cái Cây vừa có nhiều rễ và là tạo
sự căn bằng hoocmôn thì
tỷ lệ đực cái căn bằng.
o Có nhiều câu trả lời, gọi nhiều em HS nói như tưới nước, bón phân đầy đủ.
o Ngày ngắn, ánh sáng xanh, nhiệt độ thấp, hàm lượng CO2 cao, độ ẩm cao, nhiều nitơ, cây sẽ ra nhiều hoa cái.
o Ngày dài, ánh sáng đỏ, nhiệt độ cao, hàm lượng
?
?
?
?
?
?
?
?
Trang 33 Hoocmôn ra hoa-Florigen
a/ Bản chất florigen
-Là một hợp chất gồm gibêrelin
và antezin là chất giả thiết.
b/ Tác động của florigen
sinh ra ở lá
dùng kích thích ra hoa
4 Quang chu kì
- Khái niệm
Là thời gian chiếu sáng xen kẽ
với bóng tối
- Phân loại
+ Cây trung tính
Ra hoa cả ngày dài và ngày
ngắn.
VD: cà chua, đậu, ngô…
+ Cây ngày ngắn
Ra hoa trong điều kiện chiếu
sáng ít hơn 12 giờ.
VD: mía, cà phê…
+ Cây ngày dài
Ra hoa trong điều kiện chiếu
sáng hơn 12 giờ.
VD: thanh long, lúa mì…
ánh sáng, độ dài ngày, chế độ dinh dưỡng sẽ tác động lên sự tổng hợp các hoocmôn của thực vật và các hoocmôn này tùy theo
sự quy định đặc trưng của bộ máy
di truyền mà sẽ biểu hiện đực cái.
Như ở phần 1 cây non có nhiều gibêrelin sẽ phát triển 85-90%
cây đực.
Ngoài ra một số loài cây mà sự ra hoa phụ thuộc vào nhiệt độ thấp, chúng chỉ ra hoa kết hạt vào mùa xuân sau khi đã trải qua một mùa đông lạnh giá Vd như cây huệ đỏ
sẽ ra hoa sao thời gian khô hạn, nên để hoa huệ ra hoa vào dịp tết thì trước tết người ta sẽ nhổ củ huệ lên bỏ 1 thời gian, gần tết thì người ta vào chậu tười nước thì hệu sẽ ra hoa ngay Hay cây chôm chôm muốn ra hoa người ta thường làm gì các em có biết không ?“xiết” nước thì cây chôm chôm sẽ ra hoa.
Bản chất của Hoocmôn ra hoa-Florigen là gì?
Hoocmôn ra hoa được sản sinh
ra ở đâu?
Theo các em Hoocmôn ra hoa có tác dụng?
Quan sát hình 36.1 chúng ta thấy khi ghép 2 cây lại với nhau, thì ta
xử lý ra hoa ở cây này thì cây còn lại cũng ra hoa Vậy ta kết luận được gì?
Tác nhân kích thích sự ra hoa này
có thể được truyền qua chổ ghép (hình 36.1) xử lý ra hoa ở cây này thì cây còn lại cũng ra hoa chứng
tỏ đã có chất gì đó chuyển từ cây được xử lý truyền qua cây không được xử lý thông qua chổ ghép và
đó là Florigen
Tuy nhiên Hoocmôn ra hoa vẫn còn là nhiều điều bí ẩn và vẫn đang được nghiên cứu.
Quang chu kì là gì?
Liên quan đến độ dài ngày thì nhân gian ta có câu nói gì?
Tháng năm chưa nằm đã sáng,
CO2 thấp, nhiều kali, cây tạo nhiều hoa đực.
o Là một hợp chất gồm gibêrelin (kích thích sự sinh trưởng ở đế hoa) và antezin (kích thích sự ra hoa mầm hoa – chất giả thiết)
o Ở lá.
o Kích thích sự ra hoa Quan sát hình 36.1
o Chứng tỏ Florigen có thể truyền từ cây này sang cây kia và kích thích
sự ra hoa
o Quang chu kỳ là thời gian chiếu sáng xen kẽ với bóng tối (độ dài ngày đêm), ảnh hưởng tới sinh trưởng và phát triển của cây.
o Tác động đến sự ra hoa, rụng lá, tạo củ, di chuyển các hợp chất quang hợp.
o 3 loại, cây trung tính,
?
?
?
?
?
?
?
?
Trang 45 Phitôcrôm
- Khái niệm
Là sắc tố enzim
Có ở chồi mầm và chóp của lá
mầm, tồn tại ở hai dạng: P660 (Pđ)
và P730 (Pđx).
- Cơ chế tác động
P660 hấp thu ánh sáng đỏ và kích
thích ra hoa ở cây ngày ngắn.
P730 hấp thu ánh sáng đỏ xa và
kích thích ra hoa ở cây ngày dài.
P660 P730
II-ỨNG DỤNG
tháng mười chưa cười đã tối.
Những tác động của quang chu
kỳ đến cây?
Có thể thành mấy loại cây theo quang chu kỳ, đó là những loại cây nào?
Cho ví dụ từng loại cây đó?
Sự ra hoa của cây ngày ngắn và cây ngày dài có thể tóm tắt ở hình 36.2 Trong một ngày 24 giờ nếu
độ dài chiếu sáng ngắn thì đêm sẽ dài và ngược lại.
Chia nhóm thảo luận, 2 bàn cạnh nhau là 1 nhóm, quan sát hình 36.2 và trả lời các câu hỏi.
Chú thích hình: yêu cầu HS hãy miêu tả diễn biến và kết quả của
2 thí nghiệm
Trong điều kiện ngày ngắn (thì cây ngày ngắn sẽ ra hoa) nếu ta chiếu sáng bổ sung vào đêm dài thì cây ngày ngắn có ra hoa được nữa không? Tại sao?
Và trong điều kiện ngày ngắn (cây ngày dài sẽ không ra hoa) nếu ta chiếu sáng bổ sung vào đêm dài, thì cây ngày dài có ra hoa được không? Tại sao?
Nhận xét, bổ sung và hoàn chỉnh câu trả lời của HS
Hãy đọc đoạn đầu phần 5 và phần đầu em có biết và cho thầy biết Phitôcrôm là gì?
Là sắc tố enzim có cấu trúc giống như phân tử diệp lục và cũng hấp thu ánh sáng nhưng lưu ý là Phitôcrôm không tham gia quang hợp.
Phitôcrôm có ở đâu và tồn tại ở những dạng nào?
P660 hấp thu ánh sáng đỏ, có bước sóng 660 và P730 hấp thu ánh sáng
đỏ xa, ở bước sóng 730 2 dạng
cây ngày ngắn, cây ngày dài.
Cây trung tính: cà chua, đậu, ngô…
Cây ngày ngắn: mía, cà phê, hoa cúc…
Cây ngày dài: thanh long, lúa mì, dâu tây…
Quan sát hình 36.2 thảo luận trong vòng 3 phút và trả lời.
o Cây ngày ngắn sẽ không ra hoa được, bởi vì khi ta chiếu sáng bổ sung vào đêm dài thì thời gian chiếu sáng sẽ kéo dài ra làm cây ngày ngắn không
ra hoa được.
o Cây ngày dài đó sẽ ra hoa, vì khi ta chiếu sáng
bổ sung vào đêm dài thì thời gian chiếu sáng sẽ dài ra làm cây ngày dài
có thể ra hoa được.
o Là sắc tố enzim.
o Có ở chồi mầm và chóp của lá mầm, tồn tại ở hai dạng: P660 (Pđ) và P730 (Pđx).
Sáng, đỏ
Tối, đỏ xa
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
Trang 5này có thể chuyển hóa lẫn nhau,
sự chuyển hóa 2 dạng đó do độ dài ngày đêm hay ánh sáng đỏ và
đỏ xa quyết định.
Trong điều kiện đêm tối tùy theo loại ánh sáng (đỏ hay đỏ xa), chiếu sáng ở lần cuối cùng mà có
sự khác nhau Ánh sáng đỏ kích thích sự ra hoa của cây ngày dài còn ánh sáng đỏ xa kích thích sự
ra hoa của cây ngày ngắn.
Cơ chế là P660 sẽ kích thích cây ngày ngắn ra hoa và P730 kích thích ra hoa ở cây ngày dài Vì vậy nếu ta chiếu ánh sáng đỏ cho cây ngày dài thì P660 sẽ chuyển thành P730 trong cây ngày dài và kích thích nó ra hoa.
Một em hãy cho thầy biết những tác động của Phitôcrôm lên cây?
Người ta đã ứng dụng các yếu tố ảnh hưởng đến sự ra hoa để chủ động điều khiển sự ra hoa như.
Qua bài học các em hãy cho thầy một số ví dụ về ứng dụng của các yếu tố ảnh hưởng đến sự ra hoa nhằm điều khiển ra hoa theo ý muốn?
Một em hãy đứng lên và đọc to phần ứng dụng trong SGK cho cả lớp nghe.
Ở việt nam tại các tỉnh Long An nông dân ở đây đã áp dụng cách chiếu sáng nhân tạo bằng đèn để cây thanh long (cây ngày dài) ra hoa trái vụ.
Còn đối với cây mía là cây ngày ngắn, đêm dài (sẽ ra hoa khi trải qua ngày ngắn) nhưng mía ra hoa thì độ đường giảm, nên nông dân
ở cuba đã bắn pháo bông vào ban đêm trên các cánh đồng mía làm cho đêm ngắn lại ngăn cản sự ra hoa.
Phitôcrôm tác động chủ yếu lên các vận động cảm ứng, đóng mở khí khổng.
Nó có kích thích của Auxin, đặc tính tổng hợp của axit nuclêic và đặc tính vận động cảm ứng.
Ở cây thanh long, cây phong lan, mai…
Dùng gibêrelin tạo điều kiện cho sự ra hoa.
Dinh dưỡng hợp lý (tỉ lệ C/ N) cây ra hoa dễ dàng Dùng tia laze có độ dài bước sóng 632 nm chỉ sao vài giây sẽ chuyển hóa P660 thành P730 cho cây sử dụng Đây là ứng dụng và hướng
đi của “sinh học ánh sáng” thực hiện quang hợp trong điều kiện nhân tạo vào việc trồng cây và trồng hoa theo ý muốn (nền nông nghiệp laze).
3 Củng cố và tổng kết:
Sau khi học xong bài này các em cần nắm những yếu tố ảnh hưởng đến sự ra hoa trong đo yếu tố Florigen và phitôcrôm là 2 yếu tố mới và quan trọng.
Các em cũng cần biết là người ta đã ứng dụng các biện pháp kỹ thuật để điều khiển ra hoa theo ý muốn.
4 Dặn dò:
Trang 6Các em về nhà học bài và trả lời các câu hỏi cuối bài.
Xem bài mới đó là bài 37 Sinh trưởng và phát triển ở động vật.