Bài soạn ĐỀ THI TỐT NGHIỆP PPDH NGỮ VĂN K29

Phân tích các bước dạy của một giờ trả bài Tập làm văn ở trường Trung học cơ sở.. Anh chị hóy thiết kế những cõu hỏi và bài tập: chuyển thể tỏc phẩm, phỏt biểu cảm nghĩ và liờn tưởng, tư

Trang 1

ĐỀ THI TỐT NGHIỆP PPDH NGỮ VĂN K29

ĐÁP ÁN

Đề 1

1 Phân tích các bước dạy của một giờ trả bài Tập làm văn ở trường

Trung học cơ sở

* Trả lời được các cơ bản sau:

3 Phương pháp dạy tiết trả bài.

Không được trả bài một cách tuỳ tiện mà phải tiến hành trả bài trong một tiết học theo năm bước sau với một giáo án trả bài nghiêm túc:

1) Nhận xét chung bài làm của HS.

- Chép đề lên bảng, cho HS đọc lại đề Xác định nội dung, yêu cầu của đề (thể loại, nội dung, đối tượng, phạm vi, hướng triển khai, bố cục,…)

- Nêu nhận xét chung về bài làm:

Nhận xét chung về bài làm: đáng giá ưu nhược điểm chung về tình hình làm bài của lớp so với yêu cầu của đề và so với bài trước nhận xét riêng từng mặt nội dung và hình thức (có minh hoạ) Lời nhận xét không nên căng thẳng, tránh gay gắt, không xúc phạm

HS Nên động viên khuyến khích HS qua lời nhận xét

2) Công bố kết quả chung của cả lớp.

- Điểm số chung; tính tỉ lệ

- Em đạt điểm cao nhất và em đạt điểm thấp nhất

- Những em tiến bộ và những em thoái bộ

- Đọc bài khá nhất

3) Chữa lỗi điển hình của lớp.

- Chữa chung trên bảng lớp: HS có lỗi lên chữa, lớp nhận xét, bổ sung

- Mỗi tiết trả bài chữa 4 lỗi: 2 lỗi nội dung; 2 lỗi hình thức

4) Trả bài, ghi điểm vào sổ.

Trang 2

GV trả bài cho HS đọc và xem lại những nhận xét của GV, giải quyết thắc mắc của HS và lấy điểm vào sổ điểm của lớp

5) HS tiếp tục sửa lỗi trong bài làm của mình dưới sự hướng dẫn của GV.

Bước 5 là bước bức thiết phải có trong tiết trả bài Bước này được thức hiện sau bước 3 là hợp lí, vì các em sẽ vận dụng cách chữa lỗi chung vào việc sửa lỗi riêng trong bài làm của mình

Trong bài làm, GV đã ghi rõ lỗi bên lề theo quy ước, các em cứ theo đó mà sửa lỗi ra ngoài lề

Trong khi các em tự sửa, GV đi từng bàn để giúp các em sửa

Bước 5 là bước HS tự làm việc, tự động não suy nghĩ để tìm cách chữa Vì vậy

GV phải hết sức quan tâm tới bước này trong tiết trả bài

 Tóm lại:

Trong tiết trả bài cần phải đạt được 2 yêu cầu chính:

- HS phải nhận ra được ưu khuyết điểm của mình trong bài làm và hướng khắc phục tiến lên

- HS phải tự sửa chữa được những lỗi trong bài làm của mình

Căn cứ vào 2 yêu cầu trên thì bước 1,3,5 là ba bước quan trọng nhất Bước 2,4

là những bước cần thiết để động viên tâm lí HS Trong giáo án cần thể hiện đầy

đủ 5 bước trên đây của một tiết trả bài TLV

Việc trả bài không nên thực hiện vào đầu giờ bởi HS sẽ mải xem bài của mình

và của bạn mà không chú ý tới khâu chữa lỗi điển hình trên lớp, ảnh hưởng tới việc tự chữa lỗi của các em trong bài làm của mình

2 Theo anh (chị) có nhất thiết phải trả bài vào bước 4 không? Vì sao?

Có giáo viên trả bài làm văn cho học sinh trước ngày có giờ trả bài từ

hai đến ba ngày, ý kiến của anh (chị) như thế nào?

- Nên Không trả ài đầu giờ.HS không tập trung vào nhận xét của GV.

- Có thể trả bài trước từ 3 đến 4 ngày để HS tự chữa lỗi trong bài làm của mình, viết lại một số đoạn văn,…

Trang 3

Đề 2

1 Anh (chị) hóy thiết kế hoạt động khởi động cho bài Cõy tre Việt Nam của Thộp Mới trang 95 sỏch Ngữ văn 6 tập 2

* Trả lời được cỏc cơ bản sau:

1 Cho học sinh xem tranh minh họa SGK để giới thiệu cây tre.

- Em có ấn tợng gì về cây tre? Loài cây quen thuộc, gần gũi đã trở thành biểu t-ợng của quê hơng, đất nớc

2 Cho học sinh quan sát những đồ vật làm từ tre Tìm và phát biểu thêm về những công dụng, lợi ích trong cuộc sống sinh hoạt lao động và chiến đấu để giới thiệu cây tre

3 Đọc một vài đoạn trong bài thơ "Cây tre" của Nguyễn Duy.

-Tre xanh, xanh tự bao giờ

Tự ngàn xa đã có bờ tre xanh.

-Mai sau, mai sau, mai sau

Đất xanh tre mãi xanh màu tre xanh

Và một đoạn trong bài "Viếng lăng Bác" của Viễn Phơng.

"Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác

Đã thấy trong sơng hàng tre bát ngát

Ôi hàng tre , xanh xanh Việt Nam

Bão táp ma xa vẫn thẳng hàng"

Cây tre đã trở thành biểu tợng cho tâm hồn, khí phách của dân tộc Việt Nam Để

ca ngợi nhân dân Việt Nam anh hùng vừa kháng chiến chống Pháp thắng lợi, đạo diễn

ngời Ba Lan R.Các men cùng các nhà làm phim Việt Nam đã dựa vào bài tùy bút "Cây tre bạn đờng" của Nguyễn Tuân để xây dựng bộ phim tài liệu "Cây tre Việt Nam" (1956) Nhà báo Thép Mới đã viết bài kí "Cây tre Việt Nam" để thuyết minh cho bộ

phim này

2 Anh (chị) hóy thiết kế những cõu hỏi và bài tập: chuyển thể tỏc phẩm, phỏt biểu cảm nghĩ và liờn tưởng, tưởng tượng cho bài Lượm của Tố Hữu trang 72 sỏch Ngữ văn 6 tập 2

- - Cõu hỏi và bài tập chuyển thể tỏc phẩm:

Trang 4

Sự phân chia loại thể trong sáng tạo văn chương chỉ là tương đối Trong quá trình sáng tạo của nhà văn, nhà thơ, các phương tiện, các yếu tố của loại thể thường xâm nhập lẫn nhau trong một tác phẩm nhà văn còn sử dụng cả các phương tiện của các môn nghệ thuật khác như hội hoạ, âm nhạc, điện ảnh, điêu khác,… để khắ hoạ hình tượng và biểu hiện cảm xúc tình cảm Câu hỏi và bài tập chuyển thể là biện pháp nhằm khai thác hiệu quả nghệ thuật của các phương tiện, các yếu tố của các loại thể văn chương và của các môn nghệ thuật khác được nhà văn sử dụng trong tác phẩm

- Các biện pháp: Diễn ý thơ thành văn xuôi một cách có hình ảnh; hình dung tưởng tượng hình ảnh, cảnh vật, tâm trạng được gợi ra trong tác phẩm và diễn tả lại bằng nói, viết; chuyển các đoạn có đối thoại, kịch thành văn xuôi hoặc ngược lại; vẽ tranh minh hoạ cho cảnh vật, nhân vật; phân tích hình vẽ minh hoạ;…

Ví dụ:

 Hãy tưởng tượng cảnh gặp gỡ giữa hai chú trong 6 khổ thơ đầu bài “Lượm” (Tố Hữu) và tả lại bằng lời của mình?

 Được tin Lượm hi sinh, tâm trạng nhân vật trữ tình ra sao? Em hãy hình dung và diễn tả lại tâm trạng ấy

 Hãy hình dung tâm trạng, hình ảnh của Lượm trong chuyến đi công tác cuối cùng Hãy tả lại hình ảnh, tâm trạng ấy của Lượm

 Hãy chuyển thể cho tác phẩm “Lượm” (Tố Hữu) thành truyện hoặc tiểu phẩm

 Vẽ tranh minh hoạ cho một nội dung của bài.( nhân vật, hình ảnh, …)

 Phổ nhạc cho bài thơ vừa học

- Câu hỏi và bài tập phát biểu cảm nghĩ.

Phát biểu cảm nghĩ là bộc lộ ra, diễn tả lại bằng lời nói hoặc viết lại những cảm xúc, ấn tượng, suy nghĩ thiên về cảm tính về một bộ phận, một phương diện, một phần hoạc toàn bộ tác phẩm Ví dụ:

Nêu cảm nghĩ về một hình ảnh, một chi tiết, một nhân vật…

- Câu hỏi và bài tập liên tưởng, tưởng tượng.

Đặt tên lại cho truyện:

 Bài thơ “Lượm” (Tố Hữu) có thể đặt tên khác như thế nào? (Hai chú cháu, Đồng đội, Người chiến sĩ nhỏ, Hai người chiến sĩ …)

 Có thể lấy nhan đề “Bất tử” để đặt cho bài thơ “Lượm” được không?

Trang 5

Đề 3

1 Anh (chị) hiểu thế nào là phương pháp gợi tìm trong dạy học Văn?

1 Phương pháp gợi tìm là gì?

Gợi tìm là một biện pháp một cách thức giáo viên thường sử dụng để giúp học sinh có phương hướng tự tìm tòi, học tập, nghiên cứu

PPGT trong DH Văn là PP dẫn dắt HS từng bước tham gia, phát hiện phân tích

và đánh giá từng bộ phận của tác phẩm

Đây là PP bổ trợ cho PP đọc sáng tạo giúp HS đào sâu, mở rộng hoạt động nhận thức để phân tích, bình giá các hiện tượng văn học.\

4ê/;

Phương pháp gợi tìm bao gồm một hệ thống các biện pháp , hình thức hướng dẫn của giáo viên và những hình thức, những kiểu học tập của học sinh được thực hiện chủ yếu bằng đàm thoại, định hướng nhằm:

- Nâng cảm thụ của học sinh về tác phẩm từ cảm tính đến lí tính

- Kích thích nỗ lực trí tuệ của học sinh trong quá trình thưởng thức, tiếp nhận tác phẩm

- Rèn luyện kĩ năng phân tích, khám phá và nhận xét từng bộ phận của tác phẩm

- Bước đầu giúp học sinh nắm được phương hướng, cách thức để tự tìm tòi, phát hiện thưởng thức những kiến thức vế tác phẩm

2 Các biện pháp, hình thức chủ yếu.

2.1 Xây dựng hệ thống câu hỏi định hướng gợi tìm.

Tiêu chuẩn của hệ thống câu hỏi:

* Câu hỏi ngoài tính chất chính xác, rõ ràng phải có màu sắc văn học, có khả năng khêu gợi tình cảm, xúc động thẩm mĩ cho học sinh

* Câu hỏi phải là một hệ thống hợp logic

Đó là những câu hỏi nhằm dẫn dắt tư duy học sinh đi từ quan sát, phát hiện đến phân tích, từ phân tích tới nhận xét đánh giá, từ nhận xét đánh giá một cách riêng lẻ, bộ phận đến nhận xét đánh giá ở phạm vi rộng hơn, khái quát hơn

* Hệ thống câu hỏi phải tập trung vào những đặc sắc về nghệ thuật, những vấn

đề then chốt về tư tưởng, đạo đức, thẩm mĩ của tác phẩm

Trang 6

* Cõu hỏi gợi tỡm cú tỏc dụng định hướng, kớch thớch trớ tuệ để chủ thể học sinh

tự phõn tớch đào sõu kiến thức về tỏc phẩm Cõu hỏi gợi tỡm cũn phải gợi cho cỏc em phương hướng, cỏch thức để đạt tới những kiến thức ấy

* Cõu hỏi cú yờu cầu và kết cấu phải vừa sức, phự hợp với năng lực của cỏc em

ở từng lớp

* Hỡnh thức và trỡnh tự nờu cõu hỏi phải hết sức linh hoạt, phự hợp với từng bài

ở từng lớp

* Cần cú sự kết hợp cõn đối giữa loại cõu hỏi cụ thể và loại cõu hỏi tổng hợp nờu vấn đề nhằm cung cấp cho học sinh một hệ thống kiến thức vững chắc

* Cũng cú những cõu hỏi nằm ngoài nội dung và nghệ thuật của tỏc phẩm nhưng vẫn nhằm mục đớch làm cho học sinh hiểu tỏc phẩm

* Cõu hỏi gợi tỡm cú thể dựng ở tất cả cỏc giai đoạn giỳp cỏc em chiếm lĩnh tỏc phẩm

2 Thiết kế hệ thống cõu hỏi gợi tỡm cho nội dung đọc hiểu hỡnh tượng Lượm trong bài Lượm của Tố Hữu trang 72 sỏch Ngữ văn 6 tập 2

1 Hỡnh ảnh Lượm qua hồi tưởng của tỏc giả.

- Hỡnh ảnh Lượm qua hồi tưởng của tỏc giả như thế nào? (Về trang phục? Hình

dáng? Cử chỉ?)

- Nghệ thuật miờu tả của tỏc giả cú gỡ đặc sắc?

- Qua cỏc khổ thơ đầu, cảm nhận của em về hỡnh ảnh Lượm như thế nào?

- Em thớch nhất hỡnh ảnh nào của Lượm? Vỡ sao?

2 Sự hy sinh của Lợm:

Hỏi: Ấn tợng của cuộc gặp gỡ cuối cùng còn nguyên vẹn những nét đẹp đẽ, hồn nhiên, tơi vui, ấm áp, in đậm trong tâm trí tác giả Bỗng nhiên có tin Lợm hi sinh Câu thơ nào diễn tả điều đó?

Hỏi: Khổ thơ có gì đặc biệt? Cách sử dụng từ ngữ có gì đặc sắc?

Hỏi: Tác giả hình dung hoàn cảnh Lợm nh thế nào?

- Hỏi: Em có nhận xét gì về hoàn cảnh Lợm hi sinh?

Hỏi: Trong hoàn cảnh nh vậy Lợm đã thể hiện thái độ gì?

Hỏi: Lợm đã thể hiện phẩm chất gì?

Trang 7

Hỏi: Lợm đã anh dũng hi sinh, từ ngữ, hình ảnh diễn tả có gì đặc biệt?

Hỏi: Cảm nhận của em về sự hi sinh của Lợm?

Hỏi: Tác giả đợc tin Lợm hi sinh, đã hình dung ra sự việc một cách cặn kẽ, cụ thể Vậy vì sao tác giả lại hỏi?

3 Hình ảnh Lợm sống mãi:

Hỏi: Hai khổ thơ cuối lặp lại khổ 3 và 4 Tác giả viết nh vậy nhằm mục đích gì?

Hỏi: Trong bài thơ, ngời kể chuyện gọi Lợm bằng nhiều từ xng hô khác nhau Em hãy tìm những từ ấy và phân tích sự thay đổi cách gọi đối với việc biểu hiện thái độ, quan

hệ tình cảm của tác giả đối với Lợm?

3 Thiết kế hệ thống cõu hỏi gợi tỡm cho nội dung đọc hiểu hỡnh tượng cảm xỳc của nhõn vật trữ tỡnh trong bài Lượm của Tố Hữu trang 72 sỏch Ngữ văn 6 tập 2

Đề 4

1 Tranh giỏo khoa kốm theo văn bản dạy đọc hiểu được sử dụng như thế nào trong giờ dạy? Phõn tớch cỏch sử dụng tranh giỏo khoa của bài Cụ Tụ (Xuõn Diệu) trang 88 sỏch Ngữ văn 6 tập 2

2 Kết thỳc một giờ học văn nờn thực hiện vào thời điểm nào? Vỡ sao? Anh (chị) hóy soạn lời kết thỳc cho một bài dạy mà mỡnh tõm đắc

Đề 1

3 Phõn tớch cỏc bước dạy của một giờ trả bài Tập làm văn ở trường Trung học cơ sở

Trang 8

4

5 Theo anh (chị) có nhất thiết phải trả bài vào bước 4 không? Vì sao? Có giáo viên trả bài làm văn cho học sinh trước ngày có giờ trả bài từ hai đến ba ngày, ý kiến của anh (chị) như thế nào?

Đề 2

3 Anh (chị) hãy thiết kế hoạt động khởi động cho bài Cây tre Việt Nam của Thép Mới trang 95 sách Ngữ văn 6 tập 2

4 Anh (chị) hãy thiết kế những câu hỏi và bài tập chuyển thể tác phẩm, phát biểu cảm nghĩ cho bài Lượm của Tố Hữu trang 72 sách Ngữ văn 6 tập 2

Đề 3

4 Anh (chị) hiểu thế nào là phương pháp gợi tìm trong dạy học Văn?

5 Thiết kế hệ thống câu hỏi gợi tìm cho nội dung đọc hiểu hình tượng Lượm trong bài Lượm của Tố Hữu trang 72 sách Ngữ văn 6 tập 2

6 Thiết kế hệ thống câu hỏi gợi tìm cho nội dung đọc hiểu hình tượng càm xúc của nhân vật trữ tình trong bài Lượm của Tố Hữu trang 72 sách Ngữ văn 6 tập 2

Đề 4

3 Tranh giáo khoa kèm theo văn bản dạy đọc hiểu được sử dụng như thế nào trong giờ dạy? Phân tích cách sử dụng tranh giáo khoa của bài Cô Tô (Xuân Diệu) trang 88 sách Ngữ văn 6 tập 2

4 Kết thúc một giờ học văn nên thực hiện vào thời điểm nào? Vì sao? Anh (chị) hãy soạn lời kết thúc cho một bài dạy mà mình tâm đắc

ĐỀ THI TỐT NGHIỆP MÔN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC NGỮ VĂN DÀNH CHO LỚP VĂN – CTĐ K29

Đề 1 (3 điểm)

Anh (chị) hãy thiết kế hoạt động khởi động cho bài Cây tre Việt Nam của Thép Mới trang 95 sách Ngữ văn 6 tập 2

Trang 9

Đề 2 (3 điểm)

Thiết kế hệ thống cõu hỏi gợi tỡm cho nội dung đọc hiểu hỡnh tượng Lượm trong bài Lượm của Tố Hữu trang 72 sỏch Ngữ văn 6 tập 2

Đề 3 (3 điểm)

Phõn tớch cỏc bước dạy của một giờ trả bài Tập làm văn ở trường Trung học cơ sở

ĐÁP ÁN ĐỀ 1

Cõu hỏi: Anh (chị) hóy thiết kế hoạt động khởi động cho bài Cõy tre Việt Nam của Thộp Mới trang 95 sỏch Ngữ văn 6 tập 2

* Trả lời được cỏc y cơ bản sau: