Kiến thức, thực hành phòng chống ngộ độc thực phẩm và một số yếu tố liên quan của người chế biến trong các bếp ăn tập thể tại thành phố thuận an, tỉnh bình dương năm 2020

i uă30.ă i uăki năb oăđ măanătoƠnăth căph mătrongăch ăbi năvƠăb oăqu năth că ph m 1.ăS ăd ngăth căph m,ănguyênăli uăth căph măph iărõăngu năg căvàăb oăđ măanătoàn,ă l uăm uăth că n.. M

TR NGă IăH CăTH NGăLONG

NGUY NăNG CăTH NG

KI N TH C, TH C HÀNH PHÒNG CH NG

NG C TH C PH M VÀ M T S Y U T

LIÊN QUAN C AăNG I CH BI N

TRONG CÁC B Pă NăT P TH T I

THÀNH PH THU N AN, T NH BỊNHăD NGă

N Mă2020

LU NăV NăTH CăS YăT ăCỌNGăC NG

HẨăN Iăậ 2020

TR NGă IăH CăTH NGăLONG

-* - KHOA: KHOA H C S C KH E

B MÔN: Y T CÔNG C NG

NGUY NăNG CăTH NG

KI N TH C, TH C HÀNH PHÒNG CH NG

NG C TH C PH M VÀ M T S Y U T

LIÊN QUAN C AăNG I CH BI N

TRONG CÁC B Pă NăT P TH T I

THÀNH PH THU N AN, T NH BỊNHăD NGă

N Mă2020

ChuyênăngƠnh:ăYăT ăCỌNGăC NG

Mưăs :ă8720701

LU NăV NăTH CăS YăT ăCỌNGăC NG

H NGăD NăKHOAăH C:ăTS.BS NGUY NăMINHăQUỂN

HẨăN Iăậ 2020

L IăC Mă N

tài Lu n v n Th c s chuyên ngành Y t công c ng: “Ki năth c,ă

th căhànhăphòngăch ngăng ăđ căth căph măvàăm tăs ăy uăt ăliênăquană

c aăng iăch ăbi nătrongăcácăb pă năt păth ăt iăThànhăph ăThu năAn,ă

t nhăBìnhăD ngăn mă2020”ălà k t qu c a s c g ng không ng ng c a

b n thân tác gi , c ng nh s giúp đ , đ ng viên khích l c a các th y cô,

b n bè đ ng nghi p và ng i thân Qua trang vi t này tác gi xin g i l i c m

n t i nh ng ng i đã giúp đ chúng tôi trong th i gian h c t p - nghiên c u khoa h c v a qua

Tôi xin t lòng kính tr ng và bi t n sâu s c đ i v i TS.BS Nguy n

Minh Quân - Ng i h ng d n khoa h c đã tr c ti p t n tình h ng d n và

B nh vi n a khoa Nam Anh đã cung c p tài li u thông tin khoa h c c n

thi t cho lu n v n này

Tôi c ng xin chân thành c m n Ban giám hi u Tr ng i h c

Th ng Long, Phòng Sau i h c, Khoa khoa h c s c kh e, B môn Y t

công c ng đã t o đi u ki n thu n l i cho tôi trong su t quá trình h c t p và

th c hi n đ tài nghiên c u khoa h c này

Cu i cùng tôi xin g i l i c m n sâu s c đ n b n bè, đ ng nghi p, đ n

v công tác đã giúp đ tôi trong quá trình th c hi n đ tài

Tácăgi ălu năv n

Nguy năNg căTh ng

Kính g i: Phòng ào t o Sau đ i h c Tr ng i H c Th ng Long

B môn Y t công c ng – Tr ng i h c Th ng Long

H i đ ng ch m lu n v n t t nghi p

Tôi tên là: Nguy n Ng c Th ng – h c viên l p cao h c YTCC Khóa 7.2, chuyên ngành Y t công c ng, Tr ng i h c Th ng Long

Tôi xin cam đoan:

- ây là lu n v n do tôi th c hi n d i s h ng d n c a giáo viên TS BS Nguy n Minh Quân

- Các s li u trong lu n v n này là do tôi tr c ti p thu th p và k t qu trình bày trong lu n v n là hoàn toàn trung th c, chính xác, ch a có ai công b d i b t

k hình th c nào

Tôi xin hoàn toàn ch u trách nhi m v l i cam đoan này

Hà N i, tháng 10 n m 2020

H c viên

M C L C

DANH M C CH VI T T T

DANH M C B NG, BI Uă

T V Nă 1

CH NGă1:ăT NG QUAN TÀI LI U 3

1.1.M tăs ăkháiăni m 3

1.2.1.Lu tăAnătoànăth căph m: 4

1.2.2.M iănguyênăt căvàngăc aăWHOăv ăv ăsinhăanătoànăth căph m: 5

1.3.Phânălo iăm iănguyăc ăôănhi măth căph m 7

1.3.1.M iănguyăc ăsinhăh c 7

1.3.2.M iănguyăc ăhóaăh c 8

1.3.3.M iănguyăc ăv tălỦ 8

1.4.Phânălo iăvàăx ătríăng ăđ căth căph m 9

1.4.1.Phânălo iăng ăđ căth căph m 9

1.4.2.Tri uăch ngăng ăđ căth căph m 9

1.4.3.H ngăx ătríăkhiăb ăng ăđ căth căph m 10

1.5.Tìnhăhìnhăng ăđ căth căph m 11

1.5.1.Trênăc ăn c 11

1.5.2.T iăBìnhăD ng 13

1.6.M tăs ănghiênăc uăki năth c,ăth căhànhăv ăng ăđ căth căph m 13

1.6.1.Trênăth ăgi i 13

1.6.2.T iăVi t Nam 16

1.6.3.T iăBìnhăD ng 18

CH NGă2.ă IăT NGăVẨăPH NGăPHỄPăNGHIểNăC U 21

2.1 iăt ngăậ aăđi măậ Th iăgianănghiênăc u 21

2.1.1 iăt ng nghiên c u 21

2.1.2 aăđi m và th i gian nghiên c u 21

2.2.Ph ngăphápănghiênăc u 21

2.2.1 Thi t k nghiên c u 21

2.2.2.C ăm uăvàăcáchăch năm u 21

2.3.Bi năs ,ăch ăs ănghiênăc uăvàătiêuăchu năđánhăgiá 23

2.4.Ph ngăphápăthuăth păthôngătin 32

2.4.1 Công c thu th p thông tin 32

2.4.2 K thu t thu th p thông tin 32

2.4.3.Quyătrìnhăthuăth păthôngătin 32

2.4.4.ăS ăđ nghiên c u 33

2.5.ăSaiăs ăvàăbi năphápăkh căph c/ăkh ngăch ăsaiăs 34

2.5.1.ăSaiăs 34

2.5.2.ăBi năphápăkh căph c 34

2.6.X ălỦăvàăphânătíchăs ăli u 34

2.6.1.Th ng kê mô t 34

2.6.2.Th ng kê phân tích 35

2.7.V năđ ăđ oăđ cănghiênăc u 35

2.8.H năch ăc aănghiênăc u 36

CH NGă3:ăK T QU NGHIÊN C U 37

3.1.Thông tin chung c aăđ iăt ng tham gia nghiên c u 37

3.2 T p hu n v an toàn v sinh th c ph m c aăng i CBTP 40

3.3.1 Ki n th c v phòng ch ngăN TPăc aăng i CBTP 41

3.3.2 Th c hành v phòng ch ngăN TPăc aăng i CBTP 51

3.4 M t s y u t liên quan gi a ki n th c v phòng ch ng ng đ c th c ph m c a ng i ch bi n th c ph m 56

3.4.1 Các y u t liênăquanăđ n ki n th c v phòng ch ngăN TPăc aăng i CBTP 56

3.4.2 Các y u t liênăquanăđ n th c hành v phòng ch ng N TPăc aăng i CBTP 59

3.4.3 M i liên quan gi a ki n th c và th c hành v phòng ch ngăN TPăc aăng i CBTP 62

3.4.4.ăPhânătíchăđaăbi n gi a ki n th c, t p hu n ATTP v i th c hành v phòng ch ngăN TPăgi a nh ngăng i ch bi n 63

CH NGă4 BÀN LU N 64

4.1 Ki n th c v phòng ch ng ng đ c th c ph m c aăng i ch bi n th c ph m 64 4.1.1 Ki n th c v khái ni m th c ph m 64

4.1.2 Ki n th c v nhi m chéo th c ph m c aăng i CBTP 65

4.1.3 Ki n th c v l u tr và b o qu n th c ph m c aăng i CBTP 65

4.1.4 Ki n th c v b nh lây truy năquaăđ ng th c ph m c aăng i CBTP 66

4.1.5 Ki n th c tri u ch ng ng đ c th c ph m c aăng i CBTP 67

4.1.6 Ki n th căchungăđúngăv phòng ch ngăN TPăc a nhân viên ch bi n 67

4.2 Th c hành v phòng ch ng ng đ c th c ph m c aă ng i ch bi n th c ph m 68

4.2.1 Th căhànhăđúngăv x trí x yăraăN TP 68

4.2.2 Th c hành v ch n mua nguyên li u th c ph m c aăng i CBTP 68

4.2.3 Th c hành c aăng i CBTP 68

4.3 M t s y u t liên quan 70 4.3.1 M i liên quan gi a ki n th c v phòng ch ng ng đ c th c ph m v iăđ c

PH L C

b nh t t và t vong

Disability Adjusted Life Years

N TP Ng đ c th c ph m

NVCB Nhân viên ch bi n

TTYT Trung tâm Y t

WHO T ch c Y t th gi i World Health Organization

B ngă1.1.ăTìnhăhìnhăN TPăvàăch tădoăN TPătrongăc n căgiaiăđo n 2007 ậ 2014: 11

B ng 1.2.Ng đ c th c ph măn mă2013ăvàă2014ăc a c n c 12

B ng 1.3 Nguyên nhân trong các v ng đ c th c ph măn mă2013ăvàă2014ăc a c n c 12

B ng 2.1 Bi n s , ch s trong nghiên c u 23

B ng 3.1 Nhóm tu iăvàătrìnhăđ h c v n c aăng i ch bi n th c ph m 37

B ng 3 2: Kinh nghi m làm vi c, trách nhi m trong công vi c và th i gian làm vi c c aăng i ch bi n 38

B ng 3 3: Khám s c kh eăđìnhăk c aăng i ch bi n 39

B ng 3 4: T p hu n v an toàn v sinh th c ph m c aăng i ch bi n th c ph m 40

B ng 3 5.Ki n th c v khái ni m v ng đ th c ph m 41

B ng 3.6 Ki n th c v nhi m chéo th c ph m c aăng i CBTP 43

B ng 3.7 Ki n th c v l u tr và b o qu n th c ph m c aăng i CBTP 46

B ng 3.8 Ki n th c v b nh lây truy năquaăđ ng th c ph m c aăng i CBTP 48

B ng 3.9 Ki n th c v Tri u ch ng ng đ c th c ph m c aăng i CBTP 49

B ng 3.10 Ki n th căchungăđúngăv phòng ch ngăN TPăc aăng i CBTP 50

B ng 3.11 Cách x trí khi x yăraăN TPăc aăng i CBTP 51

B ng 3.12 Th c hành v ch n mua nguyên li u th c ph m c aăng i CBTP 52

B ng 3.13 Th c hành c aăng i CBTP 53

B ng 3.14 Th căhànhăchungăđúngăv phòng ch ngăN TPăc aăng i CBTP 55

B ng 3.15: M i liên quan gi a nhóm tu iăvàătrìnhăđ h c v n v i ki n th c v phòng ch ngăN TPăc aăng i CBTP 56

B ng 3 16: M i liên quan gi a t p hu n v ATTP v i ki n th c v phòng ch ngăN TPă c aăng i CBTP 57

th i gian làm vi c v i ki n th c v phòng ch ngăN TPc aăng i CBTP 58

B ng 3 18:M i liên quan gi a nhóm tu iăvàătrìnhăđ h c v n v i th c hành v phòng

ch ng N TPăc aăng i CBTP 59

B ng 3 19: M i liên quan gi a t p hu n v ATTP v i th c hành v phòng ch ngăN TPă

c aăng i CBTP 60

B ng 3 20: M i liên quan gi a kinh nghi m làm vi c, trách nhi m trong công vi c và

th i gian làm vi c v i th c hành v phòng ch ngăN TPăc aăng i CBTP 61

B ng 3.21 M i liên quan gi a ki n th c và th c hành v phòng ch ngăN TPăc aăng i

TăV Nă

Ng đ c th c ph m ho c b nh t th c ph m th ng là các b nh truy n nhi m

do vi khu n, n m, vi rút, ký sinh trùng ho c hóa ch t[49] T ch c Y t Th gi i (WHO) báo cáo r ng có kho ng 2 tri u tr ng h p ng đ c th c ph m gây t vongăhàngăn mă

trên toàn c u [53], đ c bi t là các n căđangăphátătri n Th c ph m không an toàn có

th gây ra h n 200 b nh - t tiêu ch yăđ n ung th c tính có kho ng 600 tri u ậ g n

1 trên10 ng i trên th gi i - b măsauăkhiă năth c ph m b ô nhi m và 420.000 ng i

ch t m iăn m,ăd năđ n m t 33 tri uăn măs ng kh e m nh (DALYs) Tr em d i 5 tu i

mang 40% gánh n ng b nh do th c ph m, v i 125.000 ca t vong m iăn m.ăB nh tiêu

ch y là nh ngăc năb nh ph bi n nh t do tiêu th th c ph m b ô nhi m, khi n 550 tri u

ng i m c b nh và 230.000 ng i t vong m iăn m[53] Theo c p nh t c a Trung tâm

ki m soát và phòng ng a d ch b nh Hoa K (CDC)ăn mă2017,ăm iăn măcóăkho ng 50

tri u ng i liên quan đ n các b nh d a trên th c ph m, d năđ n cái ch t c a kho ng

3.000 ng i[52] cătínhăcóăkho ngă500.000ătr ngăh păm căb nhăt ăth căph măliênăquanăđ năm măb nhăđưăbi tă ăAnhăhàngăn mă[50] vàă9,4ătri uăt iăHoaăK ă[44] Liên quanăđ nănh ngăc năb nhănàyălàăchiăphíăyăt ,ătàiăchínhăvàăphúcăl i,ă cătínhăl năl tălàă1,8ăvàă14ăt ăđô la [31].ăT iăVi tăNam,ătínhăchungă6ăthángăđ uăn mă2018,ătrênăđ a bàn c

n c x y ra 44 v ng đ c th c ph m,ălàmă1.207ăng i b ng đ c,ătrongăđóă7ătr ng

h p t vong[18].ă aăs các v ng đ c th c ph m x y ra ch y u các b pă năt p th

(BATT) v i t l m c l n [5]

S xu t hi n toàn c u c a các b nh lây truy năquaăđ ng th c ph m có t m quan

tr ngăđ i v i s c kh e c ngăđ ng c cácăn c phát tri năvàăđangăphátătri năđ u b nh

h ng [51] T ăch căYăt ăTh ăgi i (WHO) báo cáo đâyălàăm tătrongănh ngănguyênănhânăchínhăgâyăb nhăt tăvàăt ăvongă ăcácăn căđangăphátătri n.ăT ăch căYăt ăTh ăgi iă

(WHO) xácăđ nhăcácăv ăd chăvàăs ăc ăd chăb nhăt ăth căph m,ăbaoăg măc ănh ngăv ăphátăsinhăt ăôănhi măth căph măt ănhiên,ăvôătìnhăvà c ăỦ,ălàăm iăđeăd aăs căkh eăc ngă

đ ngătoànăc uătrongăTh ăk ă21ă[38] Tuy nhiên, trên toàn c u nh n th c v các b nh t

th c ph m và an toàn th c ph m v năch aăđ căquanătâmăđúngăm c gây ra nh ng h u

qu đángăk cho s c kh e, phát tri n xã h i, phát tri n kinh t [52] Nguyên nhân v các

v năđ liênăquanăđ n an toàn th c ph m có th là do tình tr ng v an toàn th c ph m và

v sinh chung các qu c gia nàyăkhôngăđ m b o V năđ ăng ăđ căth căph m đangătr ăthànhăv năđ ăđ căcácăn căquanătâmăđángăk vì h ăqu ătiêuăc cămàăng ăđ căth căph m

gây ra Nhi uănghiênăc uăđưăđ căti năhànhăđ ăxácăđ nhăcácăy uăt ănguyăc ăgópăph năgâyăraăcácăv ăng ăđ căth căph m, ng i ch bi n th c ph m là y u t quan tr ng trong

s bùng phát d ch b nh do th c ph m do x lý sai trong quá trình chu n b , ch bi n

ho c b o qu n th c ph m [43] M t s nghiên c u trên th gi iăđưăch ra r ng ki n th c

c ngănh ăth c hành v phòng ng a x y ra ng đ c th c ph m v n còn h n ch trong

ng i tr c ti p ch bi n th c ph m[21], [24], [30], [35] T i Vi t Nam, nh ng nghiên

c uăt ngăt v năch aăph bi n, và vi c ti n hành nh ng nghiên c u nh m xácăđ nh

ki n th c ậ th c hành v phòng ng a ng đ c th c ph m là c n thi t trong vi c quy

ho ch xây d ng phát tri n chi năl c đ m b o an toàn th c ph m

Thành ph Thu n An là m t trong 9 huy n /th xã/ thành ph trênăđ a bàn t nh BìnhăD ng.ăV i t căđ phát tri n kinh t nhanh, vi c thu hút nhi u doanh nghi păđ u

t ăvàăphátătri nătrênăđ a bàn t o ra nhi u thách th c trong công tác qu n lý an toàn th c

ph m t iăđ a bàn Hi n t i,ătrênăđ a bàn thành ph qu n lý 426 b pă năt p th ,ătrongăđóă

b pă năt p th ngoài khu công nghi p là g n 70 b p[20], quy mô ph c v daoăđ ng t 200ăđ n 1000 su tă n/ăl n ph c v , vi c đ m b o an toàn th c ph m trong quá trình ch

bi n và cung c p su tă năchoăcôngănhânălàăđ c bi t quan tr ng M t s câu h iăđ căđ t

ra đâyălà:ăTh c tr ng ki n th c, th c hành v phòng ch ng ng đ c th c ph m c a

ng i ch bi n trong các b pă năt p th t i Thành ph Thu n An nh ăth nào? Và có

nh ng y u t nàoăliênăquanăđ n ki n th c, th c hành v phòng ch ng ng đ c th c

ph m c a h Chính vì v y chúng tôi ti năhànhăđ tài Ki n th c, th c hành phòng ch ng

ng đ c th c ph m và m t s y u t liên quan c aăng i ch bi n trong các b pă năt p

th t i Thành ph Thu n An, BìnhăD ngăn mă2020ăv i hai m cătiêuănh ăsau:

Cể bỄ n tể Ế pể m làăquáătrìnhăx ălỦăth căph măđưăquaăs ăch ăho căth căph mă

t iăs ngătheoăph ngăphápăcôngănghi păho căth ăcôngăđ ăt oăthànhănguyênăli uăth că

ph măho căs năph măth căph m

Ễ u kỄ n b o đ m an toàn tể Ế pể m làănh ngăquyăchu năk ăthu tăvàănh ngă

quyăđ nhăkhácăđ iăv iăth căph m,ăc ăs ăs năxu t,ăkinhădoanhăth căph măvàăho tăđ ngă

s năxu t,ăkinhădoanhăth căph mădoăc ăquanăqu nălỦănhàăn căcóăth măquy năbanăhànhă

nh măm căđíchăb oăđ măth căph măanătoànăđ iăv iăs căkho ,ătínhăm ngăconăng i

ẩỂ đ Ế tể Ế pể m làătìnhătr ngăb nhălỦădoăh păth ăth căph măb ăôănhi măho că

cóăch aăch tăđ c

ẩỂuy Ế ô nểỄ m tể Ế pể m làăkh ăn ngăcácătácănhânăgâyăôănhi măxâmănh păvàoă

th căph mătrongăquáătrìnhăs năxu t,ăkinhădoanh

Ô nểỄ m tể Ế pể m là s ăxu tăhi nătácănhânălàmăôănhi măth căph măgâyăh iăđ nă

s căkh e,ătínhăm ngăconăng i

Pể ỂỄa tể Ế pể m làăch tăđ căch ăđ nhăđ aăvào th căph mătrongăquáătrìnhăs nă

xu t,ăcóăho căkhôngăcóăgiáătr ădinhăd ng,ănh măgi ăho căc iăthi năđ cătínhăc aăth că

ph m

S Ếể tể Ế pể m làăvi căx ălỦăs năph mătr ngătr t,ăch nănuôi,ăthuăhái,ăđánhăb t,ă

khaiăthácănh măt oăraăth căph măt iăs ngăcóăth ă năngayăho căt oăraănguyênăli uăth că

ph măho căbánăthànhăph măchoăkhâuăch ăbi năth căph m

S Ế v an toàn tể Ế pể m làătìnhăhu ngăx yăraădoăng ăđ căth căph m,ăb nhă

truy năquaăth căph măho căcácătìnhăhu ngăkhácăphátăsinhăt ăth căph măgâyăh iătr că

ti păđ năs căkh e,ătínhăm ngăconăng i

TáẾ nểân Ểây ô nểỄ m làăy uăt ăkhôngămongămu n,ăkhôngăđ căch ăđ ngăchoă

thêmăvàoăth căph m,ăcóănguyăc ă nhăh ngăx uăđ năanătoànăth căph m

Tể Ễ ể n s ế nỂ tể Ế pể m làăth iăh nămàăth căph măv năgi ăđ căgiáătr ădinhă

d ngăvàăb oăđ măanătoànătrongăđi uăki năb oăqu năđ căghiătrênănhưnătheoăh ngăd nă

c aănhàăs năxu t

Tể Ế pể m làăs năph mămàăconăng iă n,ău ngă ăd ngăt iăs ngăho căđưăquaăs ă

ch ,ăch ăbi n,ăb oăqu n.ăTh căph măkhôngăbaoăg măm ăph m,ăthu căláăvàăcácăch tăs ă

d ngănh ăd căph m

Tể Ế pể m t Ễ s nỂ làăth căph măch aăquaăch ăbi năbaoăg măth t,ătr ng,ăcá,ă

thu ăh iăs n,ărau,ăc ,ăqu ăt iăvàăcácăth căph măkhácăch aăquaăch ăbi n

Truy xu t nỂu n Ể Ế tể Ế pể m làăvi cătruyătìmăquáătrìnhăhìnhăthànhăvàăl uăthôngă

th căph m[17]

1.2 M tăs ăquyăđ nhăv ăđ măb oăanătoƠnăth căph m

1.2.1 Lu tăAn toƠnăth căph m:

i u ki năđ m b o ATTP trong kinh doanh d ch v nău ng:

i uă28:ă i uăki năb oăđ măanătoƠnăth căph măđ iăv iăn iăch ăbi n, kinh doanh

d ch v nău ng

1.ăB pă năđ căb ătríăb oăđ măkhôngănhi măchéoăgi aăth căph măch aăquaăch ăbi năvàă

th căph măđưăquaăch ăbi n

2.ăCóăđ ăn căđ tăquyăchu năk ăthu tăph căv ăvi c ch ăbi n,ăkinhădoanh

3.ăCóăd ngăc ăthuăgom,ăch aăđ ngărácăth i,ăch tăth iăb oăđ măv ăsinh

4.ăC ngărưnhă ăkhuăv căc aăhàng,ănhàăb păph iăthôngăthoát,ăkhôngă ăđ ng

5.ăNhàă năph i thoáng,ămát,ăđ ăánhăsáng,ăduyătrìăch ăđ ăv ăsinhăs chăs ,ăcóăbi năphápă

đ ăng năng aăcônătrùngăvàăđ ngăv tăgâyăh i

6.ăCóăthi tăb ăb oăqu năth căph m,ănhàăv ăsinh,ăr aătayăvàăthuăd năch tăth i,ărácăth iăhàngăngàyăs chăs

7.ăNg iăđ ngăđ uăđ năv ăcóăb pă n t păth ăcóătráchănhi măb oăđ măanătoànăth căph m

i uă29.ă i uăki năb oăđ măanătoƠnăth căph măđ iăv iăc ăs ăch ăbi n,ăkinhădoanhă

d chăv ă nău ng

1.ăCóăd ngăc ,ăđ ăch aăđ ngăriêngăchoăth căph măs ngăvàăth căph măchín

2.ăD ngăc ăn uăn ng,ăch ăbi năph iăb oăđ măanătoànăv ăsinh

3.ăD ngăc ă nău ngăph iăđ călàmăb ngăv tăli uăanătoàn,ăr aăs ch,ăgi ăkhô

4.ăTuânăth ăquyăđ nhăv ăs căkho ,ăki năth căvàăth căhànhăc aăng iătr căti păs năxu t,ăkinhădoanhăth căph m

i uă30.ă i uăki năb oăđ măanătoƠnăth căph mătrongăch ăbi năvƠăb oăqu năth că

ph m

1.ăS ăd ngăth căph m,ănguyênăli uăth căph măph iărõăngu năg căvàăb oăđ măanătoàn,ă

l uăm uăth că n

2.ăTh căph măph iăđ căch ăbi năb oăđ măanătoàn,ăh păv ăsinh

3.ăTh căph măbàyăbánăph iăđ ătrongăt ăkínhăho căthi tăb ăb o qu năh păv ăsinh,ăch ngă

đ căb i,ăm a,ăn ngăvàăs ăxâmănh păc aăcônătrùngăvàăđ ngăv tăgâyăh i;ăđ căbàyăbánătrênăbànăho căgiáăcaoăh năm tăđ t[17]

1.2.2 M iănguyênăt căvƠngăc aăWHOăv ăv ăsinhăanătoƠnăth căph m:

gi m thi uănguyăc ăng đ c th c ph m, nên chú ý 10 nguyên t c do WHO

2 N uăchínăk ăth că n.ăN uăchínăk ăhoànătoànăth că nălàăb oăđ mănhi tăđ ătrungătâmă

th căph măph iăđ t t iătrênă70°C

3 năngayăsauăkhiăn u.ăHưyă năngayăsauăkhiăv aăn uăxongăvìăth că năcàngăđ ălâuăthìăcàngănguyăhi m

4 B oăqu năc năth năcácăth că năđưăn uăchín.ăMu năgi ăth că năquáă5ăti ngăđ ng h ,ă

c năph iăgi ăliênăt cănóngătrênă60°Căho căl nhăd iă10°C.ăTh că năchoătr ănh ăkhôngănênădùngăl i

5 N uăl iăth că năth tăk ăCácăth că năchínădùngăl iăsauă5ăti ngăvà nh tăthi tăph iăđ căđunăk ăl i

6 Tránhăôănhi măchéoăgi aăth că năchínăvàăs ngăv i b ăm tăb n.ăTh că năđưăđ căn uăchínăcóăth ăb ănhi măm măb nhădoăti păxúcătr căti păv iăth că năs ngăho căgiánăti păv iăcácăb ăm tăb nă(nh ădùngăchungădao,ăth tăđ ăch ăbi năth căph măs ngăvàăchín)

7 R aătayăs chătr căkhiăch ăbi năth că năvàăsauăm iăl n giánăđo năđ ălàmăvi căkhác.ă

N uăb năb ănhi mătrùngă ăbànătay,ăhưyăb ngăk ăvàăkínăv tăth ng nhi mătrùngăđóătr căkhiăch ăbi năth că n

8 Gi ăs chăcácăb ăm tăch ăbi năth că n.ăDoăth că năd ăb ănhi măkhu n,ăb tăk ăb ăm tănàoădùngăđ ăch ăbi năth că năc ngăph iăđ căgi ăs ch Kh nălauăbátăđ aăc năph iăđ că

lu căn căsôiăvàăthayăth ngăxuyênătr căkhiăs ăd ngăl i

9 Cheăđ yăth căph măđ ătránhăcônătrùngăvàăcácăđ ngăv tăkhác Cheăđ yăgi ăth căph mătrongăh păkín,ăch n,ăt kính,ăl ngăbàn ă óălàăcáchăb oăv ăt tănh t.ăKh năđưădùngăcheă

đ yăth că năchínăph iăđ căgi tăs chăl i

10 S d ngăngu năn căs chăanătoàn.ăN căs chălàăn căkhôngămàu,ămùi,ăv ăl ăvàăkhôngăch aăm măb nh

1.3 Phơnălo iăm iănguyăc ăôănhi măth căph m

1.3.1 M iănguyăc ăsinhăh c

Cácăm iănguyăsinhăh căbaoăg m:ăviăkhu n,ăviărus,ăkỦăsinhătrùng

Hình 1.1 Con đ ng gây ô nhi m sinh h c vào th c ph m

Ngu n: C c An toàn th c ph m - Tài li u t p hu n ki n th c v an toàn th c ph m (Ếểo nỂ i tr c

ti p s n xu t, ch bi n th c ph m[3]

Hình 1.2 Nhi t đ nh h ng đ n s phát tri n c a vi khu n

Ngu n: C c An toàn th c ph m - Tài li u t p hu n ki n th c v an toàn th c ph m (Ếểo nỂ i tr c

ti p s n xu t, ch bi n th c ph m [3]

1.3.2 M iănguy c hóaăh c

Trongăs năxu t,ăch ăbi năth căph măcóăth ăx yăraăôănhi măhóaăh c.ăNh ngăch tăhóaăh căhayăb ăôănhi măvàoăth căph măg m:

+ăCácăch tăôănhi măt ămôiătr ngănh :ăchìătrongăkhíăth iăc aăcácăph ngăti nă

v năt i,ăho căôănhi m cadimiădoăx ălỦăn căth i,ăbùn,ăđ t,ărác,ăqu ngầ

+ăCácăch tăhóaăh căs ăd ngătrongănôngănghi pănh :ăthu căb oăv ăth căv t,ăphânăbón,ăthu căthúăy,ăch tăt ngătr ng,ăkíchăthíchăt ngătr ngầ

+ăCácăch tăph ăgiaăth căph măs ăd ngăkhôngăđúngăquyăđ nh,ăngoàiădanhăm căchoăphép,ăho căs ăd ngăkhôngăđúngăh ngăd năc aănhàăs năxu t

+ăCácăh păch tăkhôngămongămu năcóătrongăbaoăbìăch aăđ ng,ăđóngăgóiăth că

ph m

+ăCácăch tăđ căt ănhiênăcóăs nătrongăth căph mănh ăm măkhoaiătây,ăs n,ăm ng,ă

n măđ c,ăcáănóc,ănhuy năth ăhaiăm nhăv ă(sò,ăv m,ănghêuăv ăc ng),ăn măm căsinhăđ că

t ă(đ căt ăviăn măAflatoxinătrongăngô,ăl c,ăđ u,ăcùiăd aăb ăm c).ăNg ăđ cădoăch tăđ că

t ănhiênăth ngăr tăc pătính,ăr tăn ng,ăt ăl ăt ăvongăr tăcaoă(nh ăng ăđ căm ng,ăn mă

đ c,ăcáănóc,ăcóc);ăho că nhăh ngăkhôngăt tăđ năs căkh eălâuădài

1.3.3 M iănguyăc ăv tălỦ

Cácăm nhăkimălo i,ăth yătinh,ăm nhăg ,ăs n,ăđ t,ăs i,ăx ng,ălôngătócầăn uăb ă

l năvàoăth căph măcóăth ălàmănguyăh iăđ năs căkh eăconăng iănh ălàmăg yăx ng,ăhócăx ng,ălàmăt năth ngăniêmăm cămi ng,ăd ădày,ăru tầ

Ọănhi măphóngăx ăt ăth căv t,ăđ ngăv tănuôiătrongăvùngămôiătr ngăb ăôănhi măphóngăx ,ăk ăc ăn cău ng,ăsaiăsótătrongăvi căb oăqu năth căph măb ngăchi uăx ăs ălàmăchoăth căph măb ănhi măcácăch tăphóngăx ăvàăgâyăh iăchoăng iăs ăd ngăkhiă nău ngă

ph iăchúng[3]

1.4 Phơnălo iăvƠăx ătríăng ăđ căth căph m

1.4.1 Phơnălo iăng ăđ căth căph m

Ng đ c th c ph m có th chia làm 2 lo i là ng đ c c p tính và ng đ c mãn

tính:

- Ng đ c c p tính là d ng ng đ căphátătácăngayăsauăkhiă năv i nh ng bi u hi nănh :ă

bu n nôn và nôn ngay có khi nôn c raămáu,ăđauăb ng,ăđiăngoàiănhi u l nă(phânăn c,

có th l n máu), có th không s t ho c s t cao trên 380C ng i cao tu i và tr nh

d i 5 tu i, các tri u ch ngănàyăth ng n ng N u nôn nhi u l năvàăđiăngoàiănhi u l n,

ng i b nh s d b m tăn c, m tăđi n gi i d năđ n b tr y tim m ch và s c.ă i v i

nh ngăng i nôn nhi u trên 5 l năvàăđiăngoàiăphânăl ng trên 5 l n, s t cao, mi ng khô,

môi khô, m tătr ng,ăkhátăn c (c năl uăỦ:ăng i già hay b n ng l i không kêu khát do

tu i cao b m t c m giác khát), m ch nhanh, th nhanh sâu, m t l , hay co gi t,ăn c

ti u ít, s m màu ph iăđ năc ăs y t đ đ căđi u tr ngay sfnjajfhifjusife

- Ng đ c mãn tính là d ng ng đ c không có d u hi u rõ ràng và không phát tán ngay sauăkhiă n.ă d ng này, các ch tăđ c s tích t các b ph nătrongăc ăth , gây nh

h ngăđ n quá trìnhătraoăđ i ch t, v lâu dài s d năđ năungăth ăvàăcácăb nh t t nguy

hi m khác [19]

1.4.2 Tri uăch ngăng ăđ căth căph m

Tri u ch ng lâm sàng ch y uăđauăb ng, bu n nôn, nôn, tiêu ch y (do th c ph m

nhi m vi sinh); tri u ch ng ch y u là h i ch ng v th n kinh (do th c ph m do hóa

ch t) ho c tri u ch ng ch y uăđauăb ng, bu n nôn, nôn t ngăc n,ăcóăkhiăkèmătri u

ch ng ti tăn c b t, ng a c h ng,ăchoángăváng,ăđauăđ u, co gi t, n i m đayă(doăth c

ph m b bi n ch t) [1]

1.4.3 H ngăx ătríăkhiăb ăng ăđ căth căph m

Tr nỂ ể p b nể nểân Ếự bỄ u ểỄ n bu n nôn, nôn:

- S ăc uătr cătiênăph iălàmăchoăng iăb nhănônăh tăth căph măđưăs ăd ng

- Gây nôn khi b nhănhânăcònăt nh,ăb ngăcáchăchoăb nhănhânău ngă100-200mlăn căs chă

r iădùngăt măbông,ăho că ngăxôngăngoáyăh ng,ăcúiăth păđ uănôn,ătránhăs căvàoăph i

- Trongătr ngăh păkhôngănônăđ c,ăchoăng iăb nhău ngăthanăho tătính.ăTácăd ngăc aăthanăho tătínhălàăhútăcácăch tăđ căng n khôngăchoăch tăđ căth măvàoămáu

Tr nỂ ể p b nể nểân Ếự bỄ u ểỄ n tiêu ch y:

- Khôngănênău ngăthu căc mătiêuăch y,ăchoăb nhănhânătiêuăraăh t

- Khiăb nhănhânăcóăbi uăhi năm tăn cănênăchoăb nhănhânău ngăoresolăphaăv iă1ălítăn că

ho căn uăkhôngăcóăs năgóiăoresolăthìăcóăth ăphaă1/2ăthìaăcàăphêămu iăc ngăv iă4ăthìaăcàăphêă

đ ngătrongă1ălítăn că

Tr nỂ ể p b nể nểân Ếự bỄ u ểỄ n ểôn mê, Ếo ỂỄ t…:

Sauăkhiăs ăc uăb nhănhânăch aăcóăbi uăhi năbìnhăph căngayămàăcóăd uăhi uăb nhăn ngă

h n ho c bi uăhi năhônămê,ăcoăgi t c nănhanhăchóngăđ aăb nhănhânăđ năc ăs ăyăt ăg nă

nh tăđ ăcóănh ngăđi uătr ăc năthi t

1.5 Tìnhăhìnhăng ăđ căth căph m

Ngu n: Nhà xu t b n Y h c Hà N i - C m nang An toàn th c ph m, b o v s c kh e c nỂ đ ng[16]

N mă2014ăsoăv iăn mă2013,ăs v t ngă31 v (16,2%), tuy nhiên s m c gi m 145ăng iă(6,4%),ăđiăvi n gi mă860ăng i (17,1%) và t vongăt ngă15ăng i (53,5%)

T l m căN TPălàă5,78/100.000ădân,ăđiăvi n là 4,62/100.000 dân và t l t vongădoăN TPălàă0,048/100.000ădân

Quy mô v N TP:

+ S v N TP l n ( trên 30ăng i m c/v ) gi m 01 v (2,4%), s m c gi m 442

ng i (10,3%), s điăvi n gi mă889ăng i (22,5%) và không ghi nhân t vong

+ S v N TPănh , v a ( d i 30ăng i m c/v )ăt ngă28ăv (22,2%), s m c

t ngă87ăng iă(7,9%),ăđiăvi năt ngă29ăng i (2,7%), t vongăt ngă15ăng i (53,6%)

Ngu n: Nhà xu t b n Y h c Hà N i - C m nang An toàn th c ph m, b o v s c kh e c nỂ đ ng[16]

B ng 1.3 Nguyên nhân trong các v ng đ c th c ph măn mă2013ăvƠă2014 c a c

Ngu n: Nhà xu t b n Y h c Hà N i - C m nang An toàn th c ph m, b o v s c kh e c nỂ đ ng[16]

Th ng kê d a trên báo cáo các v ng đ c th c ph măgiaiăđo n 2010 ậ 2014 t i

Vi t Nam c a C c An toàn th c ph m cho th y,ăhàngăn mătrungăbìnhăcóăkho ng 40 v

ng đ c th c ph mădoăđ c t t nhiên v iătrênă150ăng i m căvàă20ăng i t vong T

l m c ng đ c doăđ c t t nhiên th pă(0,174ăca/100.000ădân/n m)ănh ngăcóăt l t

vong/m c cao (13,4%) và có s khác bi t gi a các vùng sinh thái Ph bi n nh t là ng

đ căđ c t n mă(75,6ăng i/n m),ăx y ra nhi u nh t t i khu v c mi n núi phía B c, t

l t vong/m c là 7,94% Ti p theo là ng đ căcáănócă(16,6ăng i/n m),ăt p trung nhi u

nh t t i vùng Duyên h i Mi n trung, t l t vong/m călàă21,69%.ă ng th 3 là ng

đ căđ c t cócă(11,4ăng i/n m),ăth ng x y ra t i khu v căđ ng b ng sông C u Long

và mi n núi phía B c, t l t vong/m c là 21,05% Ng đ c so bi nă(6,6ăng i/n m),ă

t p trung nhi u nh t t iăvùngă ng b ng Sông C u Long, t l t vong/m c là 33,33% ángăchúăỦălàăng đ c bánh trôi ngô v i t l t vong/m c r t cao (63,16%) K t qu

nghiên c u s làăc năc quan tr ngăđ xây d ng k ho ch phòng ch ng ng đ c th c

ph mătrongăgiaiăđo n t i[12]

Trong 10 thángăđ u n mă2015, c n c ghi nh n 150 v ng đ c th c ph m, làm 4.077ăng i m c,ă21ăng i t vong Trong s đó,ăriêng b p năt p th có 33 v , làm 2.302ăng i m c,ă2.268ăng i điăvi n.ăTrongăđó, có 70% v ng đ cădoăc ăs cung c p

th c năs nă(đ t d ch v )ăkhôngăđ m b o an toàn v sinh th c ph m trong quá trình v n

chuy n, b o qu n th c năvà 30% do b p năt i ch Ch tính riêng t ngàyă25/9ăđ n

25/10, c n c liên ti p x y ra 13 v ng đ c th c ph m, làm 813ăng i m c và điăvi n,

không có ca t vong.ăTrongăđó có 7 v ng đ c do vi sinh v tă(đi u ki n b o qu n th c

ph m khôngăđ m b oầ),ă3ăv doăđ c t t nhiênă(nh ă năcóc, n măđ cầ)ăvà 3 v ch aă

xác đ nh nguyên nhân Riêng t i các khu công nghi p, ng đ c t p th có xuăh ng gia

t ng.[5]

1.5.2 T iăBìnhăD ng

T i t nhăBìnhăD ng,ăt n mă2000ăđ năn mă2012ăx y ra 73 v N TPăv i 3.961

ng i m căvàătrongăn mă2013ăđưăx y ra 01 v v iă247ăng i m c, t p trung ch y u t i

các BATT trong các khu công nghi p [9]

1.6 M tăs ănghiênăc uăki năth c,ăth căhƠnhăv ăng ăđ căth căph m

1.6.1 Trênăth ăgi i

Nghiênăc uăc aăAimi M Mohd Yusof và c ng s (2018) ki mătraăki năth căvàă

th căhànhăanătoànăth căph măc aănhânăviênăd chăv ăth căph măt iăcácăb nhăvi năAlăMadinah,ă ăR păSaudi.ăT ngăc ngăcóă163ănhânăviênăd chăv ăth căph măđưăthamăgiaăt ănguy năt ă10ăb nhăvi nătrênătoànăthànhăph ăAlăMadinah.ăK tăqu ăchoăth y,ănh ngăng iă

đ căh iăth ngăcóăki năth căanătoànăth căph măt tăv iăt ăl ăv tăquaăcaoănh tălàă77,9%ă

đ iăv iăki năth căv ăôănhi măchéo,ăsauăđóălàă52,8%ăv ăki năth căv ăng ăđ căth căph măvàă49,7%ăki năth căv l uătr ăth căph m.ăTh căhànhăanătoànăth căph măc ngăđ căquanăsátăm nhăm ăt iăcácăb nhăvi năv iăt ăl ăv tăquaălàă92,6%.ăM tăm iăliênăquanăcóăỦăngh aă(p < 0,05)ăgi aătu iăvàăki năth căanătoànăth căph măđưăđ căquanăsát.ăNghiênă

c uănàyăchoăth yă40,5%ăs ăng iăđ căh iăcóăki năth căv ăanătoànăth căph mătrongăđ ă

tu i 20 - 30ăsoăv iănhómătu iăl năh n.ăCóăm iăliênăquanăđángăk ăgi aătrìnhăđ ăh căv nă

c aăng iătr ăl iăvàăki năth căanătoànăth căph mă(p < 0,05) Có 48,5% nhânăviênăch ă

bi năcóătrìnhăđ đ iăh c cóăm căđ ăcaoăh năki năth căv ăanătoànăth căph m.ăKhôngăcó

m iăliênăquanăcóăỦăngh aă(p ≥ 0,05)ăđưăđ căquanăsátăgi aănhi uăn măkinhănghi mătrongă

d chăv ăth căph măvàăki năth căanătoànăth căph m.ă i uănàyăcóăth ălàădoăcácăcôngăc ăđàoăt oătiênăti nămàănhânăviênăm iăđ cătrangăb ăcóăth ăt oăđi uăki năchoăh ăcóăki nă

th căanătoànăth căph măt tăh năb tăk ăh ăkinhănghi mătrongăkhuăv c.ăCóăm tăm iăliênăquanăđángăk (p < 0,05)ăgi aăvi căhu năluy năv ăsinhăanătoànăth căph măvàăki năth căanătoànăth căph m.ăNh ngăng iăx ălỦăth căph măt ă20ăđ nă30ătu iăcóăt ăl ăth căhànhăanătoànăth căph măcaoănh tă ăm că41,7%,ăti pătheoălàănhómătu iă31- 40ă ăm că31,3% Nhânăviênăd chăv ăth căph măcóătrìnhăđ ăđ iăh căchoăth yănh năth căcaoăv ăth căhànhăanătoànăth căph mă ăm că52,8%.ăM tăm iăt ngăquanătíchăc căđángăk ă(pă≤ă0,01)ăgi aă

ki năth căanătoànăth căph măvàăth căhànhăanătoànăth căph măđưăđ căquanăsát Nghiên

c uănàyăchoăth yăt măquanătr ngăc aăgiáoăd căvàăđàoăt oănh tăquánănhânăviênăph căv ă

th căph mătrongăvi cănângăcaoăki năth căvàădoăđóăth căhànhăx ălỦăth căph măt tăh n vàăanătoàn,ăcóăth ăgópăph năápăd ngăanătoànăth căph mătrong b nhăvi nă[35]

Nghiênăc uăc a WafaăO.ăAyazăvàăc ngăs ă(2018) ti năhànhătrênă979ăbàăm ă ă ă

R păSaudi,ăt ngăc ngăcóă61,2%ăs ăng iăđ căh iăbi tăr ngăph ngăphápăquanătr ngă

nh tăđ ăng năng aăng ăđ căth căph mălàăgi ăl nhăchoăđ năkhiăth căph măđemăđiăph că

v ăNh ngăng iăđ căh iăcóăki năth căkémăv ălo iăth căph mănàoăcóăth ăgâyăng ăđ că

th căph m,ăch ăcóă10,5%ăbáoăcáoăr ngăN TP cóăth ăđ căgâyăraăb iăth tăbòăvàătr ngă

s ngă ho că n uă ch aă chín.ă Trongă khiă 45,4%ă s ă ng iă đ că h iă bi tă r ngă ng đ căSalmonellaăsp.ăcóăth ăđ căng năch năb ngăcáchăhâmănóngăhoànătoànăth căph m,ăh uă

h tănh ngăng iăđ căh iă(49,9%)ăkhôngăbi tăviăkhu năcóăth ăb ăgi tăb ngăcáchăđôngă

l nhă ăứ18ă°ăC,ănh ngă53,2%ăbi tăr ngăth tăbòăho căth tăgàăs ngăr tăcóăth ăb ănhi mă

Escherichia Coli (E coli)[24]

M tănghiênăc uăc tăngangăđ căth căhi năt ăthángă10ăđ năthángă12ăn mă2009ă

đ căth căhi nătrênă400ăng iătiêuădùngăth căph măng uănhiênăvàăt ănguy năt ă18ătu iă

tr ă lênă (chi mă 1,67%ă dână s ă đ aă ph ng)ă thôngă quaă m tă b ngă câuă h iă t iă đôă th ăMirandela,ăđôngăb căB ă àoăNha.ăK tăqu ănghiênăc uăchoăth yă2,ă5%ătr ăl iăr ngăđôngă

l nhăgi tăch tăt tăc ăviăkhu n.ăSáuăm iăph nătr mătr ăl iăđúngăr ngănhi tăđ ăc aăth că

ph mătrong m tăt ăl nhănênă ăho căd iă8 đ C.ăN măm iăb yăph nătr măxácăđ nhăchínhăxácăr ngăviăkhu năth căph măphátătri nă ă37 đ C, nh ng 8% đư tr ăl iălàă“ch t”, vàă9,8%ăđưătr ăl iă“phátătri năch m”.ăHai m i sáu ph nătr măngh ăr ngăs aăti t trùng làăvôătrùng.ăTrongănghiênăc uănày,76,0%ăs ăng iăđ căh iătr ăl iăr ngăy uăt ăthu nă

l iănh t cho s ănhânălênăc aăviăsinhăv tătrongăth căph mălàănhi tăđ ăphòng.ăNh ngăng iă

đ căh iăcóăđ ătu iăt ă18ăđ nă25ălà quanătâmănhi uăh năđ nănhi tăđ ăđi uăkhi n và chính

xác h n xácăđ nhănhi tăđ ălàăm tăy uăt ăquanătr ngăđ iăv iăviăkhu n t ngătr ngă(p =

0,009) [27]

Nghiênăc uăđ căth căhi nătrongăs ă180ăbàăm ă ăYemen,ăTaiz,ăSharaab.Khuăv căSharaabăn mă ăt nhăTaiză ăphíaăNamăYemen Nghiênăc uăb tăđ uăvàoăthángă4ăn mă2014ăvàăk tăthúcăvàoăthángă11ăn m 2014 M căđ ăhi uăbi tăc aăcácăbàăm ăv ăng ăđ căth că

ph măđ cătrìnhăbàyătrongănghiênăc uănh ăsau:ăng iătaăth yăr ngă60%ăbàăm ăđưăngheă

v ăng ăđ căth căph m.ăKi năth căc aăh ăv ăcácăb nhăcóăth ătruy năquaăth căph mălàă68,9%.ăKhiăh ăđ căyêuăc uăk ăchiăti tăv ăcácăb nhăthìăd chăt ăđ căbáoăcáoănhi uănh tă

v iăkho ngă84,4%,ătiêuăch yă50%ăvàăng ăđ căth căph măch ă22,2%.ăCácăbi năphápăphòngăng aăđ căđ ăc păbaoăg m:ăr aătayă37,2%,ăr aărauă31,1%ăvàăn uă năphùăh pă23,9%.ăV ăki năth căc aăcácăbàăm ăv ănguyênănhânăgâyăng ăđ căth căph m,ăkho ngă65,5%ătrongăs ăh ăđ ăc păđ năth căph măb ăôănhi m,ă49,4%ăđ ăc păđ năbànătayăb ăôănhi mătrongăkhiă37,2%ătrongăs ăh ăđ ăc păđ năcácăd ngăc ăb ăôănhi m.ăT ngăs ăki nă

th căchungăv ăN TPăđúngăkho ngă40,72%ă[21]

M tănghiênăc uămôăt ăc tăngangăđánhăgiáăki năth c,ătháiăđ ăvàăth căhànhă(KAP)ă

c aăph ăn ăs ngă Yazd,ăIranăliênăquanăđ năng ăđ căth căph m,ăd ăli uăđ căthuăth păthôngăquaăph ngăv nă266ăph ăn ăs ngă ăYazd,ăđ căch năng uănhiên.ă i măs ăt iăthi uăvàăt iăđaăcóăth ătruyăc păv ăki năth c,ătháiăđ ăvàăth căhànhăl năl tălàă0ăvàă15,ă15ăvàă45ă

và 0 và 20 K tăqu :ă i mătrungăbìnhă(±ăSD)ăv ăki năth c,ătháiăđ ăvàăth căhànhăl năl tă

là 11,13 ± 2,54, 39,98 ± 4,52 và 17,73 ± 1,96 Phân tích sâu h năv ăd ăli uăchoăth yă63,2%ăph ăn ăkhôngăcó ki năth căv ăanătoànăth căph măn uăchínătrongăt ăl nhăvàă41,4%ă

có tháiăđ ăsaiăl măv ălàmăs chărauăqu ,ătinăr ngăch ăc nălàmăs chăchúngăs ăgiúpăh ăanătoànăkhiă n.ăLiênăquanăđ năth căhành,ă68,8%ăph ăn ăđưăchu năb ăvàă nătr ngăbánăchín.ă

K tălu n:ăPh ăn ăYazdiăthi uăki năth căv ngăch căv ă(a).ăm tăs ătácănhânăgâyăng ăđ că

th c ph m,ăvíăd ănh Salmonellaăvàă(2).ăth căph măn uăvàăb oăqu nănhi tăđ ăNênăl pă

k ăho chăvàăth căhi năcácăch ngătrìnhăgiáoăd cănh măm căđíchăthúcăđ yăki năth căvàă

c iăthi năth căhànhăc aăph ăn ătrongăcácăl nhăv cănàyă[30]

1.6.2 T i Vi tăNam

Nghiênăc uăc aăNgôăQuangăMinhă(2016)ăti năhànhătrênă430ăh căsinhătr ngăTHPTăHoàngăDi u,ăTP.ăSócăTr ngăchoăk tăqu ănh ăsau:ă33,72%ăh căsinhăcóăki năth căchungăđúngăv ăN TP,ăt l h c sinh có nghe thông tin v N TPăchi m t l cao 97,67%, trongăđóăt l ngu năthôngătinăđ c h c sinh ti p c n nhi u nh t là tivi/radio (92,09%),

ti păđ n là th y cô và cán b y t (68,34%), ngu n thông tin v internet chi m t l th p

nh t 17,67% K t qu kh o sát cho th y h c sinh có th c hành x tríăđúngăv N TPăt i giaăđìnhăchi m t l 52,21%,ătrongăđóăvi căđ aăng i ng đ căđ năc ăquanăyăt g n nh t

đ c h c sinh bi tăđ n nhi u nh t chi m t l 92,27%, k đ n là ngoáy h ng cho nôn (69,56%),ăđ b nh nhân n m ngh (64,87%) và cho u ng orezol (54,57%) K t qu

nghiên c u cho th y có m i liên quan gi aăđ căđi m gi i tính v i ki n th c chung v

N TPăv i p = 0,044,ătrongăđóăt l ki n th căchungăđúngăv N TPă h c sinh nam

th păh nă0,76ăl n h c sinh n K t qu còn cho th y m i liên quan gi a ki n th c chung

v N TPăv i kh i l p và h c l c c a h c sinh v i p < 0,05,ătrongăđóăh c sinh kh i 11

có ki n th căchungăđúngăcaoăh nă1,31ăl n so v i h c sinh kh i 10 và kh i 12 có ki n

th căchungăđúngăcaoăh nă2,58ăl n so v i h c sinh kh i 10 H c sinh có h c l c t khá

tr lên có ki n th c chung v N TPăcaoăg p 1,58 l n so v i h c sinh có h c l c trung

bình ho c y u H c sinh kh i 11 có th c hành x trí v N TPăđúngăcaoăh nă1,24ăl n

so v i h c sinh kh i 10, h c sinh kh i 12 có th c hành x tríăđúngăv N TPăcaoăh nă

1,60 l n so v i h c sinh kh i 10, h c sinh có h c l c t khá tr lên có th căhànhăđúngă

v N TPăcaoăg p 1,58 l n so v i h c sinh có h c l c trung bình ho c y u (p < 0,005)

Có m iăliênăquanăcóăỦăngh aăth ng kê gi a ki n th c chung v N TPăv i th c hành x

tríăN TPăv i p < 0,001,ăTrongăđó h c sinh có ki n th căđúng,ăth căhànhăđúngăcaoăh nă

2,82 l n h c sinh có ki n th căch aăđúngăv i KTC 95% (2,37-3,35) Có m i liên quan cóăỦăngh aăth ng kê gi a ki n th c chung v N TPăv i ngu n thông tin mà h c sinh

ti p c năđ c v i p = 0,024 K t qu cho th y, có m iăliênăquanăcóăỦăngh aăth ng kê

gi a th c hành x tríăN TPăv i ngu n thông tin mà h c sinh ti p c năđ c v i p = 0,001.ăTrongăđóăh c sinh có nghe thông tin v N TPăcóăth c hành x tríăđúngăcaoăh nă

1,05 l n so v i h c sinh không nghe thông tin v i KTC 95% (1,02-1,08).ăQuaăđóăchoă

th y ngu năthôngătinăcóătácăđ ng tích c căđ n ki n th c l n th c hành v N TPăc aăđ i

ch năth căph m là 17,6% Có 60%ăng i dân có tháiăđ ătíchăc cătrongăphòngăch ngă

N TP.ăTh c hànhăđúngăc aăng iădânăt iăgiaăđìnhătrongăvi căphòngăch ngăN TPă 64% Cóăm iăliênăquanăcóăỦăngh aăth ngăkêăgi aătháiăđ ăvàăth căhànhăphòngăch ngăN TP (p

< 0,05),ănhómăcóătháiăđ ătíchăc căcóăt ăl ăth căhànhăđúngăg pă1,16ăl nă(KTCă95%ă1,05ă

ậ 1,27)ănhómăcóătháiăđ ăkhôngătíchăc c,ănhómăcóăki năth căđúngăcóăt ăl ăth căhànhăđúngăcaoăg pă1,43ăl nă(KTCă95%ă1,11ăậ 1,86)ăt ăl ăth căhànhăđúngă ănhómăcóăki năth căsai.ăNghiênăc uăchoăth yăt ăl ăng iădânăcóăki năth căđúngăphòngăch ngăN TPăcònăh năch ă

đ căbi tăcácăki năth căv ăv ăsinhăanătoànătrongăch ăbi năth căph m,ăki năth căv ăb oă

qu năvàăs ăd ngăth căph măanătoàn.ăDoăv yătrongăth iăgianăt iătrongăho tăđ ngătruy năthông,ăgiáoăd căs căkh e,ăcácăc ăquanăch căn ngăc năchúătr ngăcácăv năđ ănêuătrênă

nh măđ ăng iădânăhi uăvàăcóătháiăđ ătíchăc căvàăth căhànhăđúngătrongăvi căphòngă

ch ngăN TP,ăbi tăt ăch iătiêuăth ăs năph măth căph măkhôngăanătoàn,ăcóăk ăn ngăch nă

l a th căph măanătoàn,ăch ăbi năvàăb oăqu năth căph măh păv ăsinh,ăanătoànăđ ăb oăv ă

s căkh eăchoăb năthânăvàăgiaăđình[13]

Nghiênăc uăc aă ă căD ngăvàăc ngăs ăti năhànhătrênă400ăsinhăviênăY2ăđ iă

h căYăHàăN iăn mă2012ăchoăk tăqu ănh ăsau:ă aăph năsinhăviênăcóăhi uăbi tăđúngăth ănàoălàăN TPă(82,3%).ăV ătácănhânăgâyăng ăđ căth căph m:ă71,5%ăsinhăviênăbi tăđ nă

tác nhân do th căph măb ănhi măhóaăch tăđ căh i,ă63,5%ăbi tăđ nătácănhânădoăth căph mă

b ăbi năch t,ă50,0%ăbi tăđ nătácănhânădoăth căph măcóăch aăch tăđ căvàăcóă38,5%ăbi tă

đ nătácănhânădoăth căph măb ănhi măviăsinhăv t.ăH uăh tăsinhăviênăcóăki năth căv ăh uă

qu ăs ăd ngăth căph măkhôngăanătoànă(97,5%).ăKi năth căv ăđ ngălâyănhi măc a vi sinhăv t vàăhóaăch tăvàoăth căph m,ă10,5%ăsinhăviênătr ăl iăđúngăvàăđ ăv ăviăsinhăv tălàă7,5%ătr ăl iăđúngăvàăđ ăv ăhóaăch t.ăH nă97%ăsinhăviênăbi tăv ătri uăch ngăc aăN TPălàăr iălo nătiêuăhóa,ă28,0%ătr ăl iăr iălo năth năkinh,ă28,5%ăs t.ăKi năth căv ăx ătríăkhiă

b ăN TPăđúngăchi măt ăl ă21,5%.ăV ăth iăgiană năsauăkhiăn uăvàănhi tăđ ăkhiăb oăqu nă

th căph măcóăt ăl ătr ăl iăđúngăl năl tălàă90,0%ăvàă49,5%.ăCh ăcóă3,0%ăsinhăviênăbi tăđúngăvàăđ ăv ă10ănguyênăt căvàngăđ ăphòngăN TPătheoăkhuy năcáoăc aăWHOăvàă20,0%ăsinhăviênăkhôngăbi tănguyênăt cănàoătrongăphòngăN TPă[7]

Nghiên c uămôăt ăc tăngangătrênă165ăch ăc aăhàngă nătrênăđ aăbànăhuy nă ngăHòa,ăthànhăph ăHàăN iăn mă2018,ănh mămôăt ăv ăt ăl ăki năth căvàăth căhànhăđúngăv ăphòngăch ngăng ăđ căth căph m.ăK tăqu ănghiênăc uăchoăth yăt ăl ăđ tăki năth căchungă

c aăđ iăt ngănghiênăc uălàă45,5%ăvàăt ăl ăđ tăth căhànhăchungăc aăđ iăt ngănghiênă

c uăch ăđ tă22,4%.ăCóăm iăliênăquanăgi aătu iă(ORă=ă2,52),ătrìnhăđ ăh căv nă(ORă=ă3,34),ăs ăn mătrongăngh ă(ORă=ă2,65),ăth iăgianăbánăhàngătrongăn mă(ORă=ă8,22),ăs ăquanătâmăc aăchínhăquy năđ a ph ngă(ORă=ă14,8)ăv iăki năth căvàăth căhànhăphòngă

ch ngăng ăđ căth căph măc aăđ iăt ngănghiênăc u.ăNghiênăc uăchoăth yăc năc năt ngă

c ngăcôngătácăki mătraăgiámăsát,ăkiênăquy tăx ălỦăviăph măđ ănângăcaoăh năki năth c,ă

th căhànhăv ăphòngăch ngăng ăđ căth căph măc aăch ăc aăhàngă năt iăđ aăph ngănàyă

[14]

1.6.3 T iăBìnhăD ng

M tănghiênăc uăc tăngangăđ căth căhi nătrênăt tăc ăng iăch ăbi nă(432ăng i)ăt iătoànăb ă48ăBATTăcóăt ăch căn uă năt iăch ătrongăkhuăcôngănghi păVi tăNam- Singapore,

t nhăBìnhăD ng K tăqu ănh ăsau: Ch ăcóă10,4%ăBATTăđ tăcácăđi uăki năv ăATTP Trong

s ă432ăng iăđ căph ngăv n,ăt ăl ănhânăviênăcóăki năth căvàăth căhànhăđúngăv ăATTPăl nă

l tălàă9,3%ăvàă8,6%.ăV ăt ăl ăki măsoátăth căph măđ uăvào,ănh ngăb păcóălo iăhìnhăh pă

đ ngăn uăcóăt ăl ăđ tăcaoăh năsoăv iănh ngăb păcóălo iăhìnhăt ăt ăch c n uă(PR=1,4;ăKTC

95% (1,1-2,1),ănh ngăb păcóăquyămôăl năcóăt ăl ăđ tăcaoăh năsoăv iănh ngăb păcóăquyămôă

nh ăh nă(PR=1,3;ăKTCă95%ă(1,1-1,7).ăNh ngăng iăđưăt păhu năv ăATTPăcóăt ăl ăki nă

th căđúngăcaoăh năsoăv iănh ngăng iăch aăđ căt păhu nă8,9ăl nă(PR=8,9;ăKTC 95%

(1,2-63,6)ăvàăcóăt ăl ăth căhànhăđúngăcaoăh nă8,2 l nă(PR=8,2,ăKTCă95%ă(1,2-58,9) Ngoài ra,ănhânăviênălàmăvi că ăb păh păđ ngăn uăcóăt ăl ăki năth căđúngăcaoăh nă3,9ăl năsoăv iănhânăviênălàmăvi că ăb păt ăt ăch c n uă(PR=3,9;ăKTCă95%ă(1,2-12,3) [10]

Nghiênăc uăc aăHu nhăT năCúcăti năhànhătrênă93ăBATTăcóăt ăch căn uă năt iăcôngătyătrongăcácăkhuăcôngănghi pătrênăđ aăbànăt nhăBìnhăD ng.ăT l BATT đ tăchu năchungăv ATTPăch chi mă50,5%,ăS ch c s cóăki năth căchung đúngă

v ATTP đ tă47,3%.ăT l ch c s cóăki năth c đúngăv v sinhăcáănhânălàăcaoănh tă(89,3%),ăti pătheoălàăki năth căv v sinhăd ngăc ,ăv sinhăngo iăc nh,ăN TPăvàăki nă

th căv sinhăngu năn c đ tăt l l năl tălàă83,9%;ă79,6%;ă74,2%ăvàă66,7%;ăth pănh tălàăki năth căv sinhătrongăch bi n,ăb oăqu năth căph m,ăchi măt l 54,8% Cóăm iăliênăquanăcóăỦăngh aăth ngăkêăgi aăki năth căc aăch c s và BATT đ tăchu nă(PR =

3,2; KTC 95% = 1,9 - 5,4, p < 0,001).ăCh c s BATTăcóăki năth c đúngăv ATTP thìăcóăt l BATT đ tăchu năcaoăg pă3,2ăl năsoăv iăch c s cóăki năth căkhông đúng.ăCóă m iă liênă quană cóă Ủă ngh aă th ngă kêă gi aă lo iă hìnhă t ch că ph că v nă u ngă v iă

BATT đ tăchu nă(PRă=ă2,1;ăKTCă95%ă=ă1,2 - 3,5, p < 0,001).ăCôngătyăt t ch căn u năthìăcóăt l BATT đ tăchu năATTPăcaoăg pă2,1ăl năsoăv iăcôngătyăh păđ ngăc s bên ngoàiăvàoăn u năt iăcôngăty.ăCóăm iăliênăquanăcóăngh aăth ngăkêăgi aăvi căcôngătyăcóăkỦăcamăk tăkhông đ x yăraăN TP,ăthànhăl păT t qu năATTPăv iăBATT đ tăchu nă

(PR = 2,0; KTC 95% = 1,2 - 3,2, p < 0,001).ăCôngătyăcóăth căhi năvi căkỦăcamăk tăvàăthànhăl păt t qu năgiámăsátăATTPăthìăt l BATT đ tăchu năcaoăg pă2ăl năcôngătyăkhôngăcóăkỦăcamăk tătráchănhi măb o đ măATTP Cóăm iăliênăquanăcóăỦăngh aăth ngăkêăgi aăvi căc s ápăd ngăh th ngăqu nălỦăch tăl ngăATTPătiênăti năv iăBATT đ tăchu n ATTP (PR = 1,9; KTC 95% = 1,3 - 2,6,ă pă =ă 0,008).ă C s cóă ápă d ngă cácă

h th ngăqu nălỦăch tăl ng ATTPătiênăti năthì t l BATT đ t chu năATTPăcaoăg pă1,9ă l n đ iă v iă c s khôngă ápă d ngă h th ngă qu nă lỦă ch tă l ng

ATTP T l ch c s có ki năth căchung đúngăv ATTP đ tă47,3%,ătrong đóăt l đ tă

ki năth căv sinhăv ngo iăc nhălàă74,0%,ăv sinhătrongăch bi năvàăb oăqu nălàă54,8%,ăv sinhăd ngăc làă83,9%,ăv sinhăcáănhânălàă89,3%,ăs d ngăngu năn călàă

66,7% vàăv N TPălàă74,2% Có m iăliênăquanăcóăỦăngh aăth ngăkêăgi aăki năth căc aă

ch c s ,ălo iăhìnhăph căv ,ăvi căkỦăcamăk tăkhông đ x yăraăN TPăvàăvi căthànhăl pă

t t qu nă ATTPă vàă vi că ápă d ngă cácă h th ngă qu nă lỦă ch tă l ng ATTP (GHP, HACCP,ăISO)ăv iăBATT đ tăchu n [9]

1.7 T ngăquanăThƠnhăph Thu năAn,ăt nhăBìnhăD ng

Thànhăph Thu năAnăcóădi nătíchăt ănhiênă8.426ha,ăn mă ăphíaăNamăc aăt nhă

BìnhăD ng;ăphíaă ôngăgiápăthànhăph D ăAn,ăphíaăB căgiápăthànhăph ăTh ăD uăM tă

và th ăxư TânăUyên,ăt nhăBìnhăD ng,ăphíaăTâyăgiápăqu nă12,ăphíaăNamăgiápăqu năTh ăc,ăthànhăph ăH ăChíăMinh Trongănh ngăn măqua,ăThànhăph Thu năAnăluônălàăm tătrongănh ngăđ aăph ngăđiăđ uătrongăs ănghi păcôngănghi păhóa,ăhi năđ iăhóaăc aăt nhăBìnhăD ng.ăT căđ ăt ngătr ngăkinhăt ăthànhăph luônă ăm căcao,ăGDPăt ngăbìnhăquânăkho ngă18,5ă%/n m.ăL nhăv căkinhăt ăchuy năbi nătíchăc cătheoăc ăc uăcôngănghi p,ăd ch v ă- th ngăm i,ănôngănghi p;ăn mă2011,ăt ăl ăcôngănghi pă73,35%,ăd chă

v ă26,29%ăvàănôngălâmănghi pă0,36%

Toànăthànhăph hi năcóă03ăkhuăcôngănghi păvàă02ăc măcôngănghi păt pătrung,ăthuăhútă2.368ădoanhănghi pătrongăvàăngoàiăn c;ătrongăđó,ăs ădoanhănghi păho tăđ ngătrongăcácăkhuăcôngănghi păvàăc măcôngănghi pălàă400ădoanhănghi p[2]

Theoăbáoăcáoăth ngăkêăs ăli uăc ăs ăqu nălỦăv ăl nhăv căan toànăth căph mătrênă

đ aăbànăTP N mă2020,ăkhoaăATTP TP.ăThu năAnăqu nălỦ 2.264ăc ăs ăkinhădoanhăd chă

v ă nău ng,ătrongăđóăs ăl ngăBATTălàă426ăc ăs ăvàăBATTăngoàiăKCNălàă63ăc ăs ă

[20]

CH NGă2 IăT NGăVẨăPH NGăPHỄPăNGHIểNăC U

2.1 iăt ngăậ aăđi măậ Th iăgianănghiênăc u

2.1.1 iăt ng nghiên c u

Dân s m c tiêu

 T t c nhân viên ch bi n th c ph m trong các b pă năt p th t i đ a bàn TP Thu n

An, t nhăBìnhăD ngăn mă2020

Dân s ch n m u

 Nhân viên ch bi n th c ph m t i m t s b pă năt p th ngoài khu công nghi p trên

đ a bàn TP Thu n An t thángă04ăđ năthángă06ăn mă2020

Tiêu chu n ch n vào

 Có m t t i th iăđi m nghiên c uăvàăđ ng ý tham gia nghiên c u

Tiêu chu n lo i ra

 Tr l iăítăh nă75%ăt ng s câu h i v ki n th c và th c hành v phòng ch ngăN TP

 V ng m t c 2 l n ph ng v n

2.1.2 aăđi m và th i gian nghiên c u

 aăđi m: Thành ph Thu n An, t nhăBìnhăD ng

 Th iăgian:ăthángă04ăđ năthángă06ăn mă2020

2.2 Ph ng pháp nghiênăc u

2.2.1 Thi t k nghiên c u

Nghiên c u s d ngăph ngăphápăc t ngang mô t có phân tích

2.2.2 C ăm uăvƠăcáchăch năm u

* C ăm u

Áp d ng công th c tính c m u theo m t t l c a nghiên c u mô t c t ngang:

n =Z 2 (1- ) x

n: c m u t i thi u c n nghiên c u

Z: Tr s phân ph i chu n, v iăđ tin c y 95% thì Z(1- ) = 1,96

: Xác xu t sai l m lo i I, v i = 0,05

d: Sai s cho phép,ăđ cóăđ chính xác 95%, ch n d = 0.05

p: căđoánăt l th căhànhăđúng (p = 0,64)

Nghiên c u s d ng p = 0,64 là t l th căhànhăđúngăc aăng i dân t iăgiaăđìnhătrongă

vi c phòng ch ngăN TPătrong nghiên c uăn mă2016 t i TP H Chí Minh "Ki n th c, tháiăđ , th c hành v phòng ch ng ng đ c th c ph m c aăng i dân t i thành ph H ChíăMinhăn mă2013" c a Nguy n Th Hu nh Mai và c ng s (2016) [13]

T công th cătrênătaătínhăđ c c m u là n = 355 ng i, d trù m t m u 5% thì c m u

t i thi u c năđ nghiên c uălàănă=ă372ăng i ch bi n

* Cách ch n m u

L y m u ng u nhiên có h th ng, c th nh ăsau:

D a trên danh sách các b pă năt p th ngoài KCN do khoa An toàn th c ph m qu n lý,

l a ch n ra nh ng b pă năv iăn ngăl c ph c v trên 100 su tă n/ăngày,ăch n ng u nhiên

50 b pă năb ng ph n m măexcel,ăsauăđóăti n hành ph ng v n ng u nhiên m i b p 8

ng i ch bi n

2.3 Bi năs ,ăch ăs nghiênăc uăvƠătiêuăchu năđánhăgiá

nghiên c u

Nh phân Ph ng v n

nh ngă n iă khácă

Th t Ph ng v n

Khám s c kh eăđ nh k

T l gi a nhóm

có và không khám s c kh e

đ nh k

Nh phân Ph ng v n

L n khám s c kh e g năđâyă

nh t

T l gi a nh ng nhóm th i gian khám s c kh e

vào th c ph m

T l đúngăậ

ch aăđúng

Nh phân Ph ng v n

Ki n th că đúngă v khái

Nh phân

Dùng ph n

m m Stata phân tích

- Khôngă đúng:ă Khiă tr l i đúngă d i 3/4 câu h i v

Lý do vì sao vi c r a tay sau khi x lý th c ph m s ng l i

quan tr ng

T l đúngăậ

ch aăđúng

Nh phân Ph ng v n

S d ng th t và d ng c dùng cho các s n ph măt iă

B nh do th c ph m T l đúngăậ

ch aăđúng

Nh phân Ph ng v n

Th c ph m s nă sàngă đ nă

đưăđ c s d ngăđ chu n b

Ki n th c v nhi m chéo

th c ph m G m 2 giá tr :

- úng:ăKhiătr l iăđúngă7/9ă

câu h i v ki n th c v nhi m chéo th c ph m

- Khôngă đúng:ă Khiă tr l i đúngă d i 7/9 câu h i v

ki n th c nhi m chéo th c

ph m

T l đúngă - khôngăđúng

Nh phân

Dùng ph n

m m Stata phân tích

B o qu n th t s ng T l đúngăậ

ch aăđúng

Nh phân Ph ng v n

T n su t ki m tra nhi tă đ

c a t l nh và t đông

T l đúngăậ

ch aăđúng

Nh phân Ph ng v n

Th că năth aănênăđ c hâm nóngăđ n nhi tăđ t i thi u

70 ° C

T l đúngăậ

ch aăđúng

Nh phân Ph ng v n

Nhi tăđ trong t l nh có th

gi t ch t t t c các vi khu n gây ra các b nh do th c

ph m

T l đúngăậ

ch aăđúng

Nh phân Ph ng v n

Nh phân

Dùng ph n

m m Stata phân tích

B nh lây truy năquaăđ ng th c ph m (g m 04 bi n s ph )

mang vi trùng vào th c

ph m Rau s ng và các lo i rau khác có th có vi khu n gây

h i

T l đúngăậ

ch aăđúng

Nh phân Ph ng v n

Ki n th c v b nh lây truy nă quaă đ ng th c

ph m G m 2 giá tr :

- úng:ăKhiătr l iăđúngă3/4ă

câu h i v ki n th c b nh lây truy nă quaă đ ng th c

Nh phân

Dùng ph n

m m Stata phân tích

Ki n th c chung v phòng

ch ng N TPă c aă ng i CBTP G m 2 giá tr :

Nh phân

Dùng ph n

m m Stata phân tích

Th că hƠnhă đúngă v cách

x trí khi x yă raă N TP

G m 2 giá tr :

- úng:ăKhiătr l iăđúngă2/2

n i dung v th c hành x trí khi x yăraăN TP

- Khôngă đúng:ă Khiă tr l i đúngă d i 2/2 n i dung v

th c hành x trí khi x y ra

N TP

T l đúngă - khôngăđúng

Nh phân

Dùng ph n

m m Stata phân tích

Th că hƠnhă đúngă v ch n mua nguyên li u th c

ph m G m 2 giá tr :

- úng:ăKhi tr l iăđúngă2/2ă

n i dung v th c hành ch n mua nguyên li u th c ph m

T l đúngă - khôngăđúng

Nh phân

Dùng ph n

m m Stata phân tích