Tiểu luận Đánh giá tác động môi trường: Anh(chị) hãy ứng dụng phương pháp nghiên cứu ĐTM để khái quát các tác động chính và chỉ ra các vấn đề môi trường quan trọng của dự án Trạm bơm Nhiêu Lộc –Thị Nghè (Nhóm 9)

1.1.1 Phương pháp lập bảng liệt kê Check list Phương pháp này dựa trên việc lập bảng thể hiện mối quan hệ giữa các hoạt động của dự án với các thông số môi trường có khả năng chịu tác đ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG

KHOA MÔI TRƯỜNG & BẢO HỘ LAO ĐỘNG

Môn học

ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG

BTKN Chủ đề : Anh(chị) hãy ứng dụng phương pháp nghiên cứu ĐTM để khái quát các tác động chính và chỉ ra các vấn đề môi trường quan trọng của dự án

Trạm bơm Nhiêu Lộc –Thị Nghè

Nhóm: 9

2

3

4

5

6

Nguyễn Bình

Võ Kim Ngân

Võ Thị Quỳnh Trâm

Lê Thị Mỹ Trinh Phạm Thụy Thanh Tuyền

91101008 91102208 91102144 91102152 91102162 Nộp bài: 23g30 ngày 01/10/2014



MỤC LỤC

1 GIỚI THIỆU CÁC PHƯƠNG PHÁP SỬ DỤNG TRONG NGHIÊN CỨU ĐTM 2

1.1 Phương pháp đơn giản –phương pháp hệ thống 2

1.1.1 Phương pháp lập bảng liệt kê ( Check list) 2

1.1.2 Phương pháp ma trận ( Matrix) 3

1.1.3 Phương pháp mạng lưới ( Networks) 4

1.2 Nhóm phương pháp trợ giúp 5

1.2.1 Phương pháp chập bản đồ 5

1.2.2 Phương pháp mô hình hóa (Modeling) 5

1.2.3 Phương pháp viễn thám và GIS 6

2 XÁC ĐỊNH TÁC ĐỘNG THEO PHƯƠNG PHÁP LIỆT KÊ 6

2.1 Bảng liệt kê 6

2.2 Các vấn đề môi trường quan trọng 8

3 XÁC ĐỊNH TÁC ĐỘNG THEO PHƯƠNG PHÁP SƠ ĐỒ LƯỚI 8

3.1 Sơ đồ lưới 8

3.2 Các vấn đề môi trường quan trọng 10

4 XÁC ĐỊNH TÁC ĐỘNG THEO PHƯƠNG PHÁP MA TRẬN(Leopold) 10

4.1 Lập bảng ma trận 10

4.2 Các vấn đề môi trường quan trọng 12

5 NHẬN XÉT CHUNG 13

5.1 So sánh và nhận xét 13

5.2 Lý giải 14

TÀI LIỆU THAM KHẢO 15

1 GIỚI THIỆU CÁC PHƯƠNG PHÁP SỬ DỤNG TRONG NGHIÊN CỨU ĐTM.

1.1 Phương pháp đơn giản –phương pháp hệ thống

Phương pháp ma trận,sơ đồ lưới và bảng liệt kê là các phương pháp đơn giản xác định định tính các tác động Trong nghiên cứu ĐTM chúng ta cần một số hoạt động: xác định chuẩn bị mô tả môi trường bị ảnh hưởng ,dự đoán và đánh giá, lựa chọn các hoạt động dự kiến

1.1.1 Phương pháp lập bảng liệt kê ( Check list)

Phương pháp này dựa trên việc lập bảng thể hiện mối quan hệ giữa các hoạt động của dự án với các thông số môi trường có khả năng chịu tác động bởi dự án nhằm mục tiêu nhận dạng tác động môi trường Một bảng kiểm tra được xây dựng tốt sẽ bao quát được tất cả các vấn đề môi trường của dự án, cho phép đánh giá sơ bộ mức độ tác động và định hướng các tác động cơ bản nhất cần được đánh giá chi tiết

Đối với phương pháp này, có 2 loại bảng liệt kê phổ biến nhất gồm bảng liệt kê đơn giản và bảng liệt đánh giá sơ bộ mức độ tác động

Bảng liệt kê đơn giản: được trình bày dưới dạng các câu hỏi với việc liệt kê đầy đủ các vấn đề môi trường liên quan đến dự án Trên cơ sở các câu hỏi này, các chuyên gia nghiên cứu ĐTM với khả năng, kiến thức của mình cần trả lời các câu hỏi này ở mức độ nhận định, nêu vấn đề Bảng liệt kê này là một công cụ tốt để sàng lọc các loại tác động môi trường của dự án từ đó định hướng cho việc tập trung nghiên cứu các tác động chính

Bảng liệt kê đánh giá sơ bộ mức độ tác động: nguyên tắc lập bảng cũng tương tự như bảng liệt

kê đơn giản, song việc đánh giá tác động được xác định theo các mức độ khác nhau, thông thường là tác động không rõ rệt, tác động rõ rệt và tác động mạnh Việc xác định này tuy vậy vẫn chỉ có tính chất phán đoán dựa vào kiến thức và kinh nghiệm của chuyên gia, chưa sử dụng các phương pháp tính toán định lượng

Như vậy, lập bảng liệt kê là một phương pháp đơn giản, nhưng hiệu quả không chỉ cho việc nhận dạng các tác động mà còn là một bảng tổng hợp tài liệu đã có, đồng thời giúp cho việc định hướng bổ sung tài liệu cần thiết cho nghiên cứu ĐTM Như vậy, phải thấy rằng, hiệu quả của phương pháp này phụ thuộc rất nhiều vào việc lựa chọn chuyên gia và trình độ, kinh nghiệm của các chuyên gia đó.[1]

Ưu điểm:

động

Nhược điểm:

quy định cho từng thông số

nhau

thành tổng tác động

tác động

1.1.2 Phương pháp ma trận ( Matrix)

Phương pháp ma trận môi trường còn gọi là phương pháp ma trận (matrix method) phối hợp liệt kê các hành động của các hoạt động phát triển với việc liệt kê các nhân tố môi trường có thể bị tác động vào một ma trận Hoạt động được liệt kê trên trục hoành, nhân tố môi trường được liệt kê trên trục tung, hoặc ngược lại Cách làm này cho phép xem xét quan hệ nhân quả của những tác động khác nhau một cách đồng thời Thông thường việc xem xét chúng dựa trên

sự đánh giá định lượng của các hoạt động riêng lẻ trên từng nhân tố Có thể phân biệt các phương pháp ma trận cụ thể sau:

hành động, trục tung ghi các nhân tố môi trường Hành động nào có các tác động đến nhân

tố môi trường nào thì người ta đánh dấu “X “, biểu thị có tác động, nếu không có tác động thì để trống Có thể xem phương pháp này là một dạng danh mục môi trường cải tiến, đồng thời xem xét đến nhiều tác động trên cùng một tài liệu

Trên các ô của ma trận không chỉ ghi có hay không có tác động mà phải ghi mức độ và tầm quan trọng của tác động Theo quy ước của Leopold, người đầu tiên đề xuất phương pháp

ma trận vào năm 1971, thì mức độ tác động được đánh giá theo 10 cấp Không tác động thì được điểm 1, tác động nhiều nhất được điểm 10 Tầm quan trọng của nhân tố môi trường cũng được ghi điểm theo 10 cấp Hết sức quan trọng được điểm 10, ít quan trọng nhất được điểm 1 Việc cho điểm dựa vào cảm tính của người đánh giá, hoặc của nhóm chuyên gia đánh giá

Tầm quan trọng của các nhân tố môi trường đối với từng hoạt động phát triển được xác định bằng cách lấy ý kiến chuyên gia, dựa theo ma trận tương tác giữa các nhân tố môi trường với

nhau Một nhân tố nào đó có khả năng ảnh hưởng tới nhiều nhân tố khác thì được coi là quan trọng hơn các nhân tố ít ảnh hưởng đến các nhân tố khác

Mức độ tác động đến chất lượng chung của môi trường của từng nhân tố được biểu thị bằng mối quan hệ giữa độ đo của nhân tố đó với chỉ tiêu môi trường.[2]

Ưu điểm:

hình thức thông tin tóm tắt đánh giá tác động

thể phân tích tường minh được nhiều hoạt động khác nhau lên một nhân tố

Nhược điểm:

tác động lâu dài hay tạm thời

1.1.3 Phương pháp mạng lưới ( Networks)

Phương pháp này dựa trên việc xác định mối quan hệ tương hỗ giữa nguồn tác động và các yếu

tố môi trường bị tác động được diễn giải theo nguyên lý nguyên nhân và hậu quả Bằng phương pháp này có thể xác định được các tác động trực tiếp (sơ cấp) và chuỗi các tác động gián tiếp (thứ cấp) Phương pháp này được thể hiện qua sơ đồ mạng lưới dưới nhiều dạng khác nhau.[3]

Ưu điểm:

rõ được các tác động đó có ảnh hưởng tốt hay xấu như thế nào đối với môi trường

tiêu cực đến tài nguyên môi trường

trường

tác động cuối cùng

Nhược điểm:

một nhân tố chịu tác động có thể chịu tác động của nhiều yếu tố khác nhau nên việc xây dựng mạng lưới là khó khăn và phức tạp, điều quan trọng phải tìm ra đâu là tác động chính, đâu là nguyên nhân chính, và nhân tố chịu tác động chính

lên các nhân tố vì không cho điểm

1.2 Nhóm phương pháp trợ giúp

1.2.1 Phương pháp chập bản đồ

Phương pháp này nhằm xem xét sơ bộ các tác động của dự án đến từng thành phần môi trường trong vùng, từ đó định hướng nghiên cứu tiếp theo Phương pháp chập bản đồ dựa trên nguyên tắc so sánh các bản đồ chuyên ngành (bản đồ dịa hình, bản đồ thảm thực vật, bản đồ thổ nhưỡng, bản đồ sử dụng đất, bản đồ phân bố dòng chảy mặt, bản đồ địa chất, bản đồ địa mạo, bản đồ phân bố dân cư…) với các bản đồ môi trường cùng tỷ lệ Hiện nay kỹ thuật GIS (Hệ thông tin địa lý) cho phép thực hiện phương pháp này một cách nhanh chóng và chính xác Phương pháp chồng bản đồ đơn giản, nhưng yêu cầu phải có số liệu điều tra về vùng dự án đầy

đủ, chi tiết và chính xác

Phương pháp thống kê: Nhằm thu thập và xử lý các số liệu về điều kiện khí tượng, thủy văn, kinh tế xã hội tại khu vực xây dựng Dự án

1.2.2 Phương pháp mô hình hóa (Modeling)

Phương pháp này là cách tiếp cận toán học mô phỏng diễn biến quá trình chuyển hóa, biến đổi (phân tán hoặc pha loãng) trong thực tế về thành phần và khối lượng của các chất ô nhiễm trong không gian và theo thời gian Đây là một phương pháp có mức độ định lượng và độ tin cậy cao cho việc mô phỏng các quá trình vật lý, sinh học trong tự nhiên và dự báo tác động môi trường, kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm

Các mô hình đang được áp dụng rộng rãi trong định lượng tác động môi trường gồm:

Các mô hình chất lượng nước: Dự báo phát tán ô nhiễm hữu cơ (DO, BOD) theo dòng sông và theo thời gian; Dự báo phát tán ô nhiễm dinh dưỡng (N, P) theo dòng sông và theo thời gian;

Dự báo phát tán các chất độc bền vững (kim loại nặng, hydrocacbon đa vòng thơm) từ nguồn thải; Dự báo ô nhiễm hồ chứa (ô nhiễm hữu cơ, phú dưỡng hóa…); Dự báo xâm nhập mặt và

phân tán chất ô nhiễm trong nước dưới đất; Dự báo xâm nhập mặn vào sông, nước dưới đất;

Dự báo lan truyền ô nhiễm nhiệt trong sông, biển;

Các mô hình dự báo lan truyền dầu; Các mô hình dự báo bồi lắng, xói lở bờ sông, hồ, biển; Các mô hình dự báo lan truyền độ ồn;

Các mô hình dự báo lan truyền chấn động;

Các mô hình dự báo địa chấn

Những lưu ý trong việc sử dụng phương pháp này là: phải lựa chon đúng mô hình có thể mô phỏng gần đúng với điều kiện tự nhiên của vùng nghiên cứu; số liệu đầu vào phải đầy đủ, chính xác; cần kiểm chứng kết quả dự báo với thực tế

1.2.3 Phương pháp viễn thám và GIS

Phương pháp viễn thám dựa trên cơ sở giải đoán các ảnh vệ tinh tại khu vực dự án, kết hợp sử dụng các phần mềm GIS (Acview, Mapinfor, ) có thể đánh giá được một cách tổng thể hiện trạng tài nguyên thiên nhiên, hiện trạng thảm thực vật, cây trồng, đất và sử dụng đất cùng với các yếu tố tự nhiên và các hoạt động kinh tế khác

2 XÁC ĐỊNH TÁC ĐỘNG THEO PHƯƠNG PHÁP LIỆT KÊ

2.1 Bảng liệt kê

Hoạt động của dự án Mức độ tác động Thành phần môi trường chịu tác động

+ +

- Nước

- Không khí

- Dân cư_Xã hội

+ +

- Không khí

- Nước

Xử lý mùi tại tháp

phản ứng

 + +

- Nước

- Không khí

Sinh hoạt của công

nhân







- Nước

- Không khí

- Đất

Bảng 2.1 Bảng liệt kê mức độ tác động từ các hoạt động của trạm bơm Nhiêu Lộc - Thị Nghè

đến các thành phần môi trường tương ứng

Chú thích  : tác động xấu

 : tác động rất xấu +: tác động tốt + + : tác động rất tốt

Giải trình và nhận xét

Thu gom nước thải: khi bơm nước thải thì ta có thể điều tiết được chế độ thủy triều của khúc

kênh bên cạnh đó khả năng khuếch tán mùi ra xung quanh cũng sẽ giảm

Khử mùi nước thải: xét đến chất lượng môi trường không khí và nước sau khi được khử mùi tại

trạm bơm, cảm quan về mùi giảm cho thấy mùi đã được giảm đáng kể, cải thiện môi trường không khí xung quanh và giảm ô nhiễm mùi trong nguồn nước đầu ra

Xả tràn: khi lưu lượng nước thải đến trạm vượt quá mức cho phép thì nước sẽ được xả tràn ra

kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, tuy nhiên do tần suất xảy ra thấp nên việc xả tràn được đánh giá ở mức độ tác động xấu thấp

Xả nước thải đã xử lý: việc pha loãng dòng thải ra sông Sài Gòn gây ảnh hưởng lớn đến chất

lượng nước sông và thủy sinh vật tại đó

Lược rác: loại bỏ được phần lớn chất thải rắn ra khỏi dòng thải.

Xử lý mùi tại tháp phản ứng: để xử lý mùi tại tháp cần dùng đến hóa chất; sau đó, nước chứa

hóa chất sau khi khử mùi sẽ được thải ra kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè Tuy nhiên, chất lượng nước đầu ra không quá ô nhiễm nên chỉ đánh giá tác động thấp

Hoạt động của công nhân : trong quá trình vận hành nhà máy cần phải có công nhân vận hành

tuy nhiên các hoạt động của công nhân sẽ phát sinh ra nước thải và chất thải rắn có ảnh hưởng tới môi trường đất và không khí còn nước thải sinh hoạt xả tràn sẽ ảnh hưởng tới nguồn nước, tuy nhiên, do số lượng công nhân không nhiều nên lượng ô nhiễm phát sinh được đánh giá là thấp

Chỉnh pH : giúp nước trở về trạng thái trung tính phù hợp với các loại sinh vật nước.

 Theo kết quả đánh giá được bằng phương pháp liệt kê cho thấy, hoạt động của trạm bơm đã

có nhiều tác động tích cực và tiêu cực đối với các loại môi trường khí, nước đất Tuy nhiên, những tác động chủ yếu là những tác động đến môi trường khí và nước Do việc xử lý khí phát sinh trong dòng thải khá tốt, có những thay đổi rõ rệt so với chất lượng ban đầu nên hầu hết các tác động của trạm bơm đến môi trường không khí là tích cực Môi trường nước có thể thấy là tác động tích cực và tiêu cực khá cân bằng với nhau, và cũng cho thấy hiệu quả của trạm bơm đến môi trường nước là vẫn còn hạn chế

2.2 Các vấn đề môi trường quan trọng

Dựa vào bảng 2.1 có thể xác định các vấn đề môi trường quan trọng được xác định cho trạm bơm là:

Do mức độ tác động của trạm bơm đối với việc thu nước và xử lý mùi là rất tốt, cũng như có khá nhiều thành phần chịu tác động của việc thu nước và xử lý mùi, vì vậy vấn đề về lưu lượng dòng thải và mùi hôi của nó được xác định là vấn đề môi trường quan trọng, và trạm bơm đã giải quyết khá tốt hai vấn đề trên

3 XÁC ĐỊNH TÁC ĐỘNG THEO PHƯƠNG PHÁP SƠ ĐỒ LƯỚI

3.1 Sơ đồ lưới

Lược rác

Vận chuyển, xử lý

CTR

Sử dụng hóa chất

Ảnh hưởng đến nguồn nước kênh

Suy giảm hệ sinh

thái

Cải thiện đời sống cộng đồng dân cư, mỹ quan

đô thị

Sức khỏe công nhân

Gia tăng ô nhiễm

Gây mùi hôi

Phát sinh nước thải, CTR sinh hoạt

Xả tràn

Hoạt động của

công nhân

Thu gom nước thải thoát nước cống Thay đổi chế độ

Ảnh hưởng nguồn nước dưới đất

Cải thiện nguồn nước kênh

Pha loãng

Ảnh hưởng chất lượng nước sông SG

Thay đổi chế độ thủy văn sông SG

Thu khí trong nhà

xưởng

Xử lý mùi

Cải thiện môi trường không khí

Hoạt động của máy

móc, thiết bị

Nhiệt thừa Tiếng ồn

Chống ngập Cải thiện tình

hình giao thông

đô thị

Sơ đồ 3.1 Sơ đồ lưới thể hiện những tác động đến môi trường từ các hoạt động của trạm bơm Nhiêu Lộ - Thị Nghè

Nhận xét

Thông qua phương pháp nghiên cứu tác động môi trường thông qua sơ đồ lưới, ta đánh giá được các tác động từ các hoạt động của trạm bơm đã tạo nên những tác động sơ cấp, thứ cấp đến môi trường

Sơ đồ cho thấy có rất nhiều hoạt động trong qua trình vận hành trạm bơm tạo nên một số tác động tích cực đến môi trường nước, khí, đời sống dân cư… như giảm ô nhiễm môi trường nước mặt tại kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống của cộng đồng tại hai bờ của kênh, cải thiện mỹ quan đô thị và quan trọng là giảm ngập lụt tại các khu vực được trạm bơm thu hồi nước thải

Bên cạnh đó, hoạt động của trạm còn có những tác động tiêu cực đến môi trường như ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động tại trạm bơm, lớn hơn là ảnh hưởng tiêu cực đến lưu vực sông Sài Gòn do hoạt động pha loãng trực tiếp dòng thải ra sông sau khi đã xử lý phần lớn rác và mùi

3.2 Các vấn đề môi trường quan trọng

Các vấn đề môi trường quan trọng được xác định:

Hai vấn đề trên thể hiện rõ tác động tích cực và tiêu cực của trạm bơm đối với các loại môi trường khác nhau Tình trạng ngập úng đô thị thông qua trạm bơm đã được giảm đáng kể, nâng cao đời sống dân cư tại khu vực và cải thiện bộ mặt của đô thị nhờ hoạt động thu gom nước thải Tuy nhiên lượng nước thải đó chỉ mới được xử lý sơ bộ và xử lý mùi rồi pha loãng ra sông, gây ra những nguy cơ tồn tại về lâu dài

4 XÁC ĐỊNH TÁC ĐỘNG THEO PHƯƠNG PHÁP MA TRẬN(Leopold)

4.1 Lập bảng ma trận

Thành phần

môi trường

Hoạt động

trạm bơm

Bảng 4.1 Bảng ma trận về tác động của các hoạt động tại trạm bơm Nhiêu Lộc - Thị

Nghè đến các thành phần môi trường

Chú thích:

Tác động và ảnh hưởng đáng kể Tác động và ảnh hưởng không đáng kể Không có tác động và ảnh hưởng

Giải trình và nhận xét

Thu gom nước thải: Đây là hoạt động quan trọng của việc vận hành của trạm bơm có tác động đến nhiều thành phần môi trường Nước thải sinh hoạt của 7 quận trong thành phố được thu gom tập trung không còn xả thải trực tiếp vào kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè Dòng kênh không còn tiếp nhận nước thải nên chất lượng nước được cải thiện, không còn bốc mùi hôi ảnh hưởng đến các hộ dân sống xung quanh Thủy sinh và các loài cá có thể

1

0