Báo cáo Vườn quốc gia Chu Yang Sin: Đánh giá các con đường dự kiến và việc phát triển các đường mòn trong vùng lõi

Báo cáo này được chia làm 4 phần: Phần 1 - giới thiệu về mục đích của báo cáo và mô tả về Vườn quốc gia Chu Yang Sin và tầm quan trọng của nó trong sự đa dạng sinh học toàn cầu của Việt Nam. Phần 2 - Xem xét các phương án tuyển chọn thay thế. Phần 3 - Xem xét các tác động của việc nâng cấp mạng lưới đường mòn bằng việc lát bề mặt cứng một cách rộng rãi. Phần 3 - Đưa ra những kết luận về những tích lũy của con đường và hệ thống đường mòn nâng cấp.

Birdlife International & Ban qu n lý V n qu c gia Chu Yang Sin

29 THÁNG 3 2010

C Á C C H V I T T T

VQG

NBNP

S

NN&PTNT

– S Nông nghi p và Phát tri n nông thôn

M c l c

TÓM T T   5 

PH N A: B I C NH C A VQG CYS   8 

1.0   Gi i thi u   8 

1.1 THÔNG TIN CHUNG   8 

1.2 M C ÍCH   8 

1.3 PH M VI CÔNG VI C   9 

2.0  Mô t môi tr ng   11 

2.1 THÔNG TIN CHUNG VÀ B I C NH TH CH    11 

2.2 GIÁ TR SINH H C C A VQG CYS   11 

2.3 CÁC GIÁ TR C NH QUAN   15 

2.4 các m I E D A VÀ TÍNH D B T N TH NG HI N T I I V I VQG CYS   16 

PH N B: CON NG   20 

3.0  Mô t k ho ch con đ ng d ki n   20 

3.1 THÔNG TIN CHUNG VÀ B I C NH TH CH    20 

3.2 CÁC C I M THI T K C A CON NG D KI N   20 

3.3 PHÂN TÍCH CÁC BÊN CÓ LIÊN QUAN   21 

3.4 L CH TH C HI N, C T M C TI N , VÀ QUÁ TRÌNH RA QUY T NH   22 

3.5 S CÂY RA QUY T NH & CÁC I M CHI N L C C A S THAM GIA   23 

4.0  Các tuy n thay th cho tuy n đ ng đang d ki n   25 

4.1 b I C NH pháp lý   25 

4.2 KHÁM PHÁ CHO N NAY   25 

4.3 CÁC TUY N THAY TH KHÁC   26 

4.3 KI N NGH    28 

5.0  Tác đ ng c a các con đ ng   29 

5.1 CÁC M I E D A VÀ CÁC HO T NG CÓ TÁC NG TI M TÀNG   29 

5.2 CÁC TÁC NG C A VI C THI CÔNG   30 

5.3 CÁC TÁC NG TORNG QUÁ TRÌNH V N HÀNH s D NG   33 

5.4 CÁC TÁC NG U TIÊN   35 

5.4.1  CÁC VÙNG TÁC NG VÀ NH H NG   36 

5.4.2  tính toàn v N C A KHU B O T N   39 

5.4.2  CÁC TÁC NG KHÔNG KH C PH C C VÀ KHÔNG PH C H I C   40 

6.0  Ki n ngh cho vi c gi m thi u tác đ ng c a con đ ng và K ho ch qu n lý môi tr ng   41  6.1 CÁC BI N PHÁP GI M THI U TÁC NG CHO THI T K CHI TI T C A CON NG   41 

6.2 CÁC BI N PHÁP GI M THI U TÁC NG TRONG GIAI O N THI CÔNG   41 

6.3 CÁC BI N PHÁP GI M THI U TÁC NG TRONG GIAI O N V n HÀNH   44 

PH N C: CÁC TUY N NG MÒN   47 

7.0  Mô t m ng l i đ ng mòn   47 

7.1 M NG L I HI N T I VÀ B I C NH TH CH    47 

7.2 NH NG NG I S D NG HI N T I VÀ TRONG T NG LAI C A M NG L I NG MÒN . 47 7.3 VI C S D NG TRÁI PHÉP M NG L I NG MÒN   47 

7.4 VI C QU N LÝ M NG L I NG MÒN HI N NAY   48 

7.5 CÁC S PHÁT TRI N D KI N CHO M NG L I NG MÒN   48 

8.0  Các ph ng án thay th cho vi c phát tri n tuy n đ ng mòn   50 

9.0  Các tác đ ng c a m ng l i đ ng mòn   55 

9.1 các tác đ NG CHÍNH VÀ B O V TÍNH TOÀN V N C A KHU V C   55 

9.2 CÁC TÁC NG C A LO I NG MÒN   55 

9.3 các tác đ NG C A VI C THI CÔNG   56 

9.4 CÁC TÁC NG C A GIAI O N V N HÀNH   57 

9.4.1  vùng tác đ NG VÀ NH H NG   59 

9.5 CÁC BI N PHÁP GI M THI U TÁC NG VÀ CÁC KI N NGH THI T K CHO VI C NÂNG C P NG MÒN   61 

PH N D: K T LU N   63 

10.0  Các tác đ ng tích l y c a con đ ng và m ng l i đ ng mòn   63 

11.0  K t lu n và ki n ngh    65 

11.1 CÁC M I E D A   65 

11.2 tác đ NG   65 

11.2.1  tác đ ng c A CON NG D KI N XÂY D NG   65 

11.2.2  CÁC TÁC NG C A VI C PHÁT TRI N CÁC TUY N NG MÒN   67 

11.3 CÁC KI N NGH GI M THI U TÁC NG   67 

11.3.1  các ki N NGH CHO VI C XÂY D NG CON NG   68 

11.3.2  KI N NGH I V I VI C NÂNG C P CÁC TUY N NG MÒN   69 

12.0   Tài li u tham kh o   72 

13.0   Các b N Đ    73 

B N Đ  1: CON Đ NG D  KI N VÀ CÁC S  PHÁT TRI N ĐU NG MÒN   73 

B N Đ  2: các m NG L I Đ NG MÒN HI N T I TRONG VQG CYS   74 

B N Đ  3: hình th C S  D NG Đ T XUNG QUANH VÀ CÁC KHU B O V  C A VQG CYS   75 

B N Đ  4: T  L  NGHÈO C A CÁC XàXUNG QUANH   76 

B N Đ  5: CÁC KHU B O T N   VI T NAM VÀ T M QUAN TR NG C A VQG CHU YANG SIN   77 

B N Đ  6: CÁC TUY N THAY TH  CHO TUY N Đ NG D  KI N   78 

B N Đ  7: MÔI TR NG C A VQG CYS: Đ  CHE PH  R NG VÀ CÁC LOÀI CHÍNH   79 

B N Đ  8: vqG cHU yANG sIN: VÙNG  NH H NG C A CON Đ NG D  KI N   80 

B N Đ  9a: VÙNG  NH H NG (vah) C A TUY N Đ NG MÒN D  KI N: Vah 1KM   81 

B N Đ  9b:  VÙNG  NH H NG C A TUY N Đ NG MÒN D  KI N: VAH 5KM   82 

T Ó M T T

Báo cáo đánh giá này đ c chia ra làm 04 ph n Ph n 1 là ph n gi i thi u v m c đích c a báo cáo

và mô t v V n qu c gia Chu Yang Sin và t m quan tr ng c a nó trong s đa d ng sinh h c toàn

nh ng ki n ngh

đo n dài 25 km Nghiên c u này t p trung vào các tác đ ng c th lên VQG và nh m đ b tr cho

tra & Quy ho ch r ng th c hi n

chi u r ng 1m và dài 125 km

núi cao th hai c a vùng Tây Nguyên Cùng v i VQG Bidoup Núi Bà, n i li n v i VQG này, nó t o ra

VQG CYS b đe do b i m t s m i đe do tr c ti p nh s n b t, đ n g trái phép, và xây d ng c

VQG, đã đ c ti n hành b i các ch d án, nh ng k t lu n đ a ra là tuy n đi qua VQG là kinh t

đi xuyên qua VQG M c dù ch là c l ng ban đ u, phân tích này đã k t lu n r ng có nh ng

đ c ti n hành chi ti t b i các ch d án và trong TM đang đ c Vi n i u tra & Quy ho ch r ng

th c hi n

nguy c p chính đã đ c ghi nh n Ngoài các tác đ ng môi tr ng th ng g p c a các ho t đ ng

c a các loài này Khi con đ ng đã đ c xây d ng, nó s làm t ng tính d ti p c n t i các vùng lõi

đ n g trái phép, làm t ng t c đ th t thoát đa d ng sinh h c M t đánh giá v các vùng nh h ng

đ n con đ ng, và 48% c a vùng r ng nguyên sinh c a VQG s n m trong ph m vi này T t c 30

đi tính toàn v n c a h sinh thái Các tác đ ng ch ng ng i c a con đ ng c ng gây nh h ng t

b i ch d án và Ban qu n lý VQG, các bi n pháp này bao g m các thi t k chi ti t cho vi c ch n

hi u qu trong vi c qu n lý các m i đe d a này, c trong quá trình xây d ng và trong quá trình v n

đ ng H tr cho t t c các bi n pháp này là s c n thi t đ i v i vi c Ban qu n lý ch đ ng qu n lý

đ nh rõ ràng-bao g m ai ch u trách nhi m th c hi n và ai ch u trách nhi m cung c p tài chính, theo dõi, báo cáo, rà soát T i thi u, VQG nên duy trì quy n ki m soát s ti p c n v i VQG và c n ph i

có 02 đi m ki m soát đ u vào và đ u ra VQG CYS c a Ban qu n lý VQG

s d ng hi n t i (b o v , ki m lâm, các nhà khoa h c) ti p c n h u h t các di n tích trong vùng lõi,

đ c s d ng b i nh ng ng i s n b t và đ n r ng trái phép Nh ng ng i này đã đ c th y d ng

tuy n này s làm cho 97% di n tích vùng lõi c a VQG CYS n m trong ph m vi ti p c n trong ngày và

giá ch a đu c cung c p thông tin chi ti t gì v vi c phát tri n tuy n đ ng mòn, nh ng r t có th là

Các tác đ ng tích l y c a con đ ng và m ng l i đ ng mòn s nh h ng sâu s c đ n VQG CYS Th nh t, các s phát tri n này k t h p l i v i nhau s làm cho toàn b vùng lõi c a VQG CYS

có th ti p c n đ c trong 1 ngày- vì v y nh ng ng i s n b t và đ n r ng trái phép có th k t h p

BQL VQG và n u không có thêm kinh phí thì tính hi u qu c a các n l c qu n lý hi n t i s gi m đi

và các s u tiên ch n l a c a h là gì, (iv) xác đ nh ai là nh ng ng i s d ng không đ c mong

S d ng khung này, vi c xây d ng d ki n s ch nên đ c ti n hành n u: (i) m c tiêu là rõ ràng,

đ ng mòn không có lát m t và nâng đ cao lên đ đi b mà không th đi xe đ c và đ khuy n

BQL (bao g m k ho ch t ng th v du l ch)

đ c tìm hi u m t cách đúng đ n đ i v i con đ ng và vi c nâng c p các tuy n đ ng mòn, và có

P H N A : B I C N H C A V Q G C Y S

1 0 G i i t h i u

Ma Thu t c a t nh Dak Lak, Vi t Nam Các huy n này t o ra m t vùng sinh c nh chuy n ti p t các

s cách ly và đ cao c a VQG đã t o ra m t h đ ng v t h u nh thu c núi và đ t th p r t đ c đáo

c p đ ng mòn đ c trình bày trong B n đ 1 trong tài li u h tr

t vi c s n b t và s va ch m

đ c thi t k nh m trình bày các phát hi n chính cho các bên có liên quan và giúp cho các bên có

1.2 M C ÍCH

ánh giá này r t quan tr ng cho VQG CYS và c ng r t nh y c m chính tr Vi c xây d ng con

đ ng ông Tr ng S n là m t h p ph n quan tr ng c a t m nhìn c a Chính ph và s phát tri n

đ ng trong VQG thì mâu thu n

v i Lu t b o v r ng và lu t v các khu b o t n C ng nh các d án v c s h t ng khác, m t

M t TM chính th c đang đ c ti n hành b i Vi n i u tra & Quy ho ch R ng, và đánh giá b tr

đ ng c a con đ ng ông Tr ng S n d ki n và m ng l i đ ng mòn c a VQG CYS lên tính

còn ch a xác đ nh rõ, và vi c nâng c p m ng l i đ ng mòn ch a đ a vào nh ng cách làm hay

nh t c a qu c t vào thi t k , xây d ng, và qu n lý

nh ng kho ng tr ng v ki n th c nh là m t ph n quan tr ng c n thi t cho vi c l p k ho ch qu n lý VQG và s tham gia c a các ngành trong quá trình xây d ng và có các m c tiêu sau:

i H tr k thu t: ánh giá các tác đ ng v t lý-sinh h c c a con đ ng và các h th ng

đ ng mòn lên đa d ng sinh h c c a VQG CYS trong các giai đo n xây d ng và v n hành,

đ cung c p thông tin t t h n cho vi c TM và quá trình ra quy t đ nh r ng l n h n; và

ii H tr chính sách: Cung c p thông tin c n thi t cho vi c ch đ ng thu hút s tham gia

1.3 PH M VI CÔNG VI C

d ng là m t đ ng cao t c 02 làn xe đ k t n i M’drak và Da L t và vi c xây d ng đ c

qu n lý b i B Qu c phòng, và

mòn bao g m 02 tuy n b c-nam trong vùng l u v c Dak Tour và Kron K’mar và hai tuy n đông-tây t Dak Phui đ n xã Yang Mao ch y theo đ ng chính m t s đo n Các tác đ ng ti m n ng c a hai lo i phát tri n c s h t ng này s là t ng t nhau m c dù r t

B ng 1: T ng quan v các s phát tri n đ ng và đ ng mòn c a VQG CYS

Lo i c s h t ng ng cao t c hai làn xe ng lát bê tông r ng 1 mét

Ki m soát quá trình ra quy t

đ nh B Qu c phòng, UBND T nh Dak Lak, B TN&MT, B Giao thông

BQL VQG, UBND t nh Dak Lak,

• Quy t đ nh c a Qu c h i s 38/2004/QH11

• K ho ch qu n lý VQG

• K ho ch đ u t VQG CYS

Lo i và đ l n c a các c

h i và các r i ro liên quan

đ n vi c xây d ng

• S t o ra nh ng tác đ ng m i đ i v i VQG

• Có nh ng l i ích tài chính ti m n ng cho VQG CYS

• Có ti m n ng giúp gi m nghèo cho các vùng xung quanh

• Làm tr m tr ng thêm nh ng

m i đe d a hi n t i

• nh h ng đ n kh n ng c a VQG CYS trong vi c xây

d ng các các c h i tài chính khác (du l ch sinh thái)

• Có ti m n ng các l i ích tài chính cho VQG CYS

Ph ng pháp đánh giá ánh giá nhanh t p trung vào đánh giá k

thu t các tác đ ng và các gi i pháp gi m thi u c th

Khám phá các tác đ ng ti m tàng

c a h th ng đ ng mòn, t p trung vào vi c đ a ra các cách làm t t nh t và các tiêu chu n thi t

k đ đ m b o vi c nâng c p (n u

th c s c n thi t) có th t i đa hóa l i ích và tránh đ c các r i

ro

2 0 M ô t m ô i t r n g

VQG Chu Yang Sin n m trong vùng c nh quan chuy n ti p gi a vùng đ ng b ng đ t th p Dak Lak

và vùng Tây Nguyên và là khu b o t n l n nh t Cao nguyên à L t Cao nguyên này đ c phân

nh ng chi l u l n nh t c a Sông Mekong

tây nam c a vùng lõi hi n t i H n n a, VQG CYS và VQG Bidoup Núi Bà t o ra m t ph c h p r ng

cho VQG CYS và VQG BDNB t o thành m t ph c h p r ng liên t c l n nh t Vi t Nam và là m t

2.1 THÔNG TIN CHUNG VÀ B I C NH TH CH

t và các k ho ch qu n lý-theo chu k 05 n m

đ nh chính ph vì vùng này xa xôi và nhi u b nh s t rét Các con đ ng đi b n i các vùng đ nh c

2.2 GIÁ TR SINH H C C A VQG CYS

VQG b o v các m ng r ng li n m nh c a Cao nguyên à L t cao trình kho ng 2,000 mét Cùng

v i VQG Bidoup-Núi Bà, VQG CYS b o v m t b ng r ng giàu, l n nh t Vi t Nam và là di n tích còn sót l i duy nh t c a r ng trên núi có giá tr b o t n c p toàn c u c a Cao nguyên à L t

Ph m vi sinh c nh toàn c u c a 03 loài chim và 25 ph loài chim là n m EBA Cao nguyên à L t

EBA Cao nguyên à L t

thu c lo i này Cao nguyên à L t Lo i r ng này chi m 38,000 hectares, hay 65% di n tích VQG

các cây lá kim n i lên d c theo chóp núi cao nh là Thông ba lá và Thông à L t M t lo i lá kim

đi u ki n cho s xu t hi n s đa d ng th c v t b c cao M t báo cáo so n vào n m 2008 ghi nh n

948 loài, thu c 591 chi, 155 h , thu c 06 ngành th c v t có m t trong VQG

c p) và/ho c r ng tái sinh (Hình 1 và Hình 7) R ng xu ng c p t p trung ch y u các thung l ng

đ cao d i 800 mét Lo i r ng này che ph h n 3% di n tích VQG và đã b gi m b i vi c

thu c nhóm Dipterocarpaceae

3 R ng lá kim: r ng lá kim có loài tr i là Pinus kesiyai là m t lo i r ng riêng bi t c a VQG

nh Pinus latteri và Cycas insignis c ng phân b r ng

6

Lê V n Cham (2007) Nghiên c u th c v t h t tr n VQG Chu Yang Sin Báo cáo ch a xu t b n c a BirdLife International Ch ng

CÁC LOÀI NG V T H U NH CHÍNH

quan tr c đa d ng sinh h c c a cán b VQG và nh ng ng i khác và s li u cho th y đây là loài hi m

đang suy gi m nhanh chóng Trung Qu c và Vi t Nam Loài này đã đ c quan sát th y

loài ch th đ quan tr c đa d ngh sinh h c và t n su t g p là cao h n loài Kh đuôi l n

Khu b o t n a d ng sinh h c Seima), nh ng mi n Nam Vi t Nam, loài này t n t i trong

b t và m t sinh c nh T ng qu n th c a loài này trong VQG là ch a rõ và vi c t ch thu m u

đang t n t i

sinh h c

chúng Tuy nhiên, s m t r ng nhanh chóng trong toàn b ph m vi sinh c nh c a chúng và

vi c buôn bán g u hoang dã và các b ph n c a chúng là m t d u hi u cho th y m t khuynh

ngày 16 tháng 3, 2009

8 Báo l a Pardofelis temminckii: Loài này đ c li t vào nhóm G n nguy c p c p toàn c u

ch p b ng b y nh cao trình 900 mét

c a ph loài Bos Fontalis laosiensis xu t hi n Mi n i n, Lào, Vi t Nam, Campuchia, Thái

ông D ng và Malaysia, và có th Myanmar và Trung Qu c S suy gi m có th trên

sát tr c ti p nào c a loài này nh ng có d u chân và d u phân m i đ c phát hi n c a loài này

d a c p toàn c u Không có s quan sát tr c ti p nào c a loài này trong VQG nh ng d u

c p toàn c u cho đ n 2009 và hi n đang đ c li t vào nhóm Thi u d li u vì thi u thông tin v s phân b toàn c u c a loài này

Loài n côn trùng (1 loài, 1 h ); (Insectivora: one species, one family), Nhóm chu t chù cây (Scandentia: 3 loài, 1 h ) và Loài g m nh m (7 loài, 5 h )

alboniger, Mèo r ng Prionailurus bengalensis, Heo r ng Sus scrofa, Nai Rusa unicolor, and Ho ng Muntiacus muntjak

D I

khu c a VQG là xã Yang Mao (trong l u v c su i Dak Gui và Dak Mei) và xã Cu Pui Các kh o sát,

CHIM

VQG VQG là đi m quan tr ng nh t c a Vùng Chim c H u à L t (EBA) b i vì đây là đi m duy

Jabouilleia danjoui, Chích ch ch má xám Macronous kelleyi và Trèo cây m vàng Sitta solangiae (Lê

Langbiang, loài đ c h u c a Cao nguyên à L t và đ c x p vào nhóm Nguy c p c p toàn c u

bi t chi ti t v các loài chim này VQG CYS, xem Hughes, 2009

m t s loài khác tiêu bi u cho vùng ông Hymalaya và B c b nh Philautus cf carinensis,

Tính đa d ng sinh thái và đa d ng phân lo i cao c a các loài l ng c và bò sát là do m t s y u t

phú, đi u ki n khí h u thu n l i v i mùa m a rõ ràng và m t biên đ cao đ l n 25 loài l ng c và

đ c mô t hi n nay g m m t loài nhái cây Rhacophorus chuyangsinensis và ít nh t m t loài k

phát hi n cao trình kho ng 1600 mét, trong khu r ng g n m t dòng su i đá Các m u k nhông

đ c thu th p trong r ng đ cao 900 mét Các s khác bi t v hình thái v i các loài Rhacophorus spp cho th y loài này là m t loài m i

CÁ

l u v c Mekong: 74 loài là b n đ a c a Sông Mekong trong khi các loài khác đã đ c đ a vào t các

Acantopsis và 02 loài có th là loài m i c a nhóm Schistura i u quan tr ng cho b o t n là thành

đ c báo cáo, thu c 10 h Th m th c v t ven sông là n i có s đa d ng các qu n th b m trong

Nam l n đ u tiên

2.3 CÁC GIÁ TR C NH QUAN

VQG CYS là VQG l n th 4 Vi t Nam v i 58,947 hectares Nó là m t khu b o t n có t m quan

đang r ng đ c d ng (khu b o t n Chua Hoa và Phuoc Binh), xem B n đ 3, có l là đi m b o t n

t n V nh C u có th m r ng di n tích thành 124,370 ha) Ph c h p CYS-BDNB c ng có ti m n ng

B ng 3: Các khu b o t n (V on qu c gia) theo th t v đ l n

Th t v

đ l n

Khu b o t n/Ph c h p khu b o t n

• + 37,174 ha cho các khu b o t n Phuoc Binh & Chu Hoa đang d ki n l p khu b o t n thiên

nhiên + 2 Lâm tr ng + các khu b o t n c nh quan H Lak và Lâm Viên ( à L t)

H n n a, VQG Yok Don, Phong Nha K Bàng và Cát Tiên đã có các con đ ng đi xuyên qua chúng,

xá

2.4 CÁC M I E D A VÀ TÍNH D B T N TH NG HI N T I I V I VQG CYS

đ c cách ly kh i s phát tri n kinh t nhanh chóng c a Vi t Nam và ít đ c k t n i v i các tuy n

1 Th y đi n: t ng nhu c u đi n đã d n đ n vi c t ng khai thác ti m n ng th y đi n c a Vi t

xã Yang Mao

Các s li u này m t ph n là do s t ng c ng th c thi pháp lu t d n đ n s li u báo cáo cao

i u lo ng i nh t đ i v i nh ng ng i liên quan đ n vi c b o v đa d ng sinh h c c a VQG CYS là

kh n ng c a VQG, c v m t sinh thái và v th ch , trong vi c thích nghi và ng phó v i nh ng áp

đe d a này v n ti p di n i u lo ng i h n đó là s ph n ng khác nhau c a các đ ng v t hoang dã

đ i v i các m i đe d a này (mô t tóm t t d i đây) Nh đã trình bày trong ph n 3.1, VQG CYS là

CYS có 8 loài m i đ i v i khoa h c và ch c ch n còn nhi u loài ch đ c phát hi n Các loài thú

đ i v i các thay đ i này hi n ch a đ c bi t rõ, nh ng ki n th c sinh thái cho chúng ta bi t r ng nên

trì s nguyên v n và s li n m ng c a ph c h p r ng CYS-BDNB có t m quan tr ng c c k cao đ i

v i công cu c b o t n c a Vi t Nam Vùng này đ i di n cho m t vùng nguyên v n nh t và r ng nh t

có giá tr b o t n cao theo lu t b o v c a qu c gia Chia c t h sinh thái này ra làm 02 m nh s làm

n i hi n nay là m t vùng lõi r ng l n Vi c chia c t ph c h p b o t n này c ng t o ra m t s

đ a ph ng, đ b sung cho ngu n thu nh p th p t ho t đ ng nông nghi p

s n b t H’Mong đã b b t cùng v i nh ng m u đ ng v t có giá tr b o t n cao H Panthera tigris đã

Vi c s n b t th ng m i đ c d n d t b i nhu c u th tr ng ngày càng t ng và đ c t o đi u ki n

Minh

các kh o sát đa d ng sinh h c t t c các đ cao và hàng ngàn b y đã đ c cán b b o v r ng

d ng nhà máy th y đi n Krong K’mar trong ranh gi i ban đ u c a VQG đã phát tín hi u cho s kh i

đ u c a vi c leo thang các k ho ch “phát tri n” VQG thông qua các c s h t ng h y ho i sinh

, nh ng

đ ng t i n c 11 km xuyên qua các c m r ng có giá tr đa d ng sinh h c cao, cùng v i vi c làm

ng p di n tích lòng h

VQG và các bên có liên quan khác đ tìm cách đáp ng đ c các m c tiêu b o v đa d ng sinh h c

ng i h n so v i các nhóm M’Nông, Ede, và Kinh s ng xung quanh VQG là s di c nhanh chóng c a

CÁC M I E D A GIÁN TI P VÀ NGUYÊN NHÂN

i u r t đáng lo ng i đ i v i VQG CYS là các m i đe d a ngày càng leo thang và s đu i k p ho c

l p BQL t n m 1998, và đ c bi t t n m 2002 t khi nâng c p lên V n qu c gia, các m i đe d a

h t ng c b n cho VQG, nh là xây d ng khu tr s m i và m t s tr m gác m i VQG c ng có

đ c s lãnh đ o m nh m c a Ban Qu n Lý Tuy nhiên, v n còn ph i làm nhi u đ c ng c n ng

đ i ng cán b và các c s h t ng c b n, BQL VQG-c ng nh các khu b o t n, VQG khác Vi t Nam, thi u kinh phí đ ti n hành các ho t đ ng b o t n Các ngu n kinh phí này r t c n thi t n u

pháp, đánh giá nh ng s thay đ i v buôn bán đ ng v t hoang dã, đã đ a ra nh ng phát hi n r t đáng báo đ ng M ng l i buôn bán đ ng v t hoang dã và g trong và xung quanh VQG đã t ng

đ a ph ng đã di chuy n vào trong v n đ ki m s ng và kinh nghi m t VQG Bi Doup-Núi Bà

g n đó đã cho th y r ng khi nào vi c di c t phát và vi c xây d ng đ ng di n ra bên ngoài VQG

vào tài nguyên bên trong VQG

10

P H N B : C O N N G

3 0 M ô t k h o c h c o n đ n g d k i n

3.1 THÔNG TIN CHUNG VÀ B I C NH TH CH

Chí Minh) Con đ ng đ c d ki n hoàn thành vào 2020 o n đ ng xuyên qua VQG CYS d

(iv) Gi m thi u tác đ ng môi tr ng đ n các VQG và các đi m b o t n thiên

nhiên

đi m đã xác đ nh đi qua thành ph Buôn Ma Thu t thu c t nh Dak Lak Thi t k đ ng

làm ch d án Các bên có liên quan tham gia trong quá trình phê duy t và thi t k là UBND

đ t b nh h ng c n ph i đ c phân lo i l i t đ t v n qu c gia sang Hành lang giao thông Quá

xây d ng vào n m 2010 Các đi u kho n c ng yêu c u ti n hành m t TM toàn di n và đ c xem

ti n hành m t TM d ki n s hoàn thành vào gi a n m 2010

ngh kh i công các đo n n m ngoài vùng lõi, nh ng BQL đã bác b đ ngh và yêu c u ph i tuân th

Hình 2: Thí d c a m t lát c t đi n hình c a con đ ng d ki n (d a vào thông tin tham v n v i Công Ty Xây d ng ng Tr ng S n)

• L đ ng 0.5m phía th p c a d c núi, phía vách núi s có m t kênh h thoát n c ch y

đ ng

• C n ph i mang đá và xi m ng vào đ l p

3.3 PHÂN TÍCH CÁC BÊN CÓ LIÊN QUAN

C ng (D1000-1500, m i kho ng 300m)

Mái d c s đ c n đ nh b ng

s k t h p gi a: (i) c vetiver (m t loài ngo i lai t Úc, (ii) bê tông, (iii) đá

Nhóm m c tiêu B-Các nhà lãnh đ o và nh ng ng i ra quy t đ nh c p trung ng, qu c gia, và huy n

Nhóm m c tiêu C- Cán b qu n lý VQG

đ nh nh ng b n l đóng góp cho quá trình và xác đ nh nh ng k t qu đ u ra c a d án liên quan đ n

• B Qu c phòng- Ch d án c a tuy n đ ng đi qua VQG CYS

• CIENCO – Thi t k k thu t và mua s m

phí

• Vi n T&QH R ng đ c giao ti n hành TM cho đo n đ ng đi qua VQG

• UBND t nh Dak Lak- phê duy t tuy n và phê duy t tái phân lo i s d ng đ t và t ch c h i

đ ng nghi m thu TM

• B TN&MT- Phê duy t TM

• B Giao thông & V n t i- Qu n lý con đ ng (thông qua S Giao thông & V n t i)

• S NN&PTNT Dak Lak (và các s khác c a t nh) tham gia nh n xét và ph n h i cho TM và

• BQL VQG CYS- Qu n lý VQG CYS và đóng góp vào vi c qu n lý vùng đ m VQG

NH

đ ng VQG CYS đ c nâng c p thành VQG vào n m 2002 b ng m t quy t đ nh c a Th t ng

duy t, ph n ánh s ng h cao nh t v m t chính tr , trên quan đi m an ninh qu c phòng và xóa đói

B ng 3: Các c t m c chính trong quá trình thi t k và các đi m tham gia c a các bên có liên quan (các đ i tác chính cho các c t m c ti n đ đ c tô màu cam đ m)

TH I

GIAN

TRONG QUÁ TRÌNH THI T K VÀ

2 ánh giá môi tr ng nhanh c a toàn

4 Nghiên c u ti n kh thi & tham v n s

Màu cam đ m dùng cho bên có liên quan cho m t quy t đ nh chính trong quá trình

GIA

Vi t Nam có m t s lu t pháp v DTM m nh nh t trong vùng Mê Công và t o c h i cho s tham gia

chuy n m c đích s d ng đ t c a VQG thành hành lang giao thông Quá trình này c ng cho phép

d ng đ h tr cho qyu t đ nh đ c đ a ra (trình bày b ng màu đ ) M t vài tuy n thay th đã đ c

đ nh đ c đ a ra là đi xuyên qua VQG theo tuy n d ki n, thì các bi n pháp qu n lý môi tr ng và

gi m thi u tác đ ng ki n ngh trong báo cáo này dành riêng cho VQG CYS trong quá trình thi công và

đ c đ a ra đ phân b các ngu n kinh phí c n thi t đ h tr cho kinh phí ho t đ ng và đ u t c a VQG

Hình 3: S đ cây ra quy t đ nh và các đi m tham gia c a BQL VQG

Ch n các tuy n t t h n

Quy t đ nh ch n tuy n (UBND T nh L)

K ho ch qu n lý v n hành VQG CYS

Xem xét và phê duy t T M

Tuy n thay th

Quy t đ nh c p qu c gia v tuy n khái quát

[Qu c h i}

Tính kh thi c a tuy n ánh giá các tuy n thay th khác

Thông tin và các phát hi n ban đ u

(Ph n 4)

4 0 C á c t u y n t h a y t h c h o t u y n đ n g đang

d k i n

4.1 B I C NH PHÁP LÝ

đ ng giao thông đi qua các VQG Ngoài ra, vi c thu hút s tham gia ý ki n c a t t c các bên có

đáp ng các m c tiêu h tr phát tri n c a các t nh, huy n mà con đ ng đi qua

i v i đánh giá ban đ u này, M’Drack, Dan Kia Su i Vàng và à L t đã đ c xác đ nh là các đi m

đ ng đi xuyên qua vùng lõi c a VQG CYS Tuy nhiên, do s lo ng i c a BQL VQG, m t đánh giá các tuy n thay th đã đ c ti n hành M t tuy n đ c xác đ nh là đi qua phía nam

gia c a cán b công ty xây d ng và cán b b o v r ng c a VQG CYS Tuy n này đi qua

đã đ a ra k t lu n trong B n ghi nh (MOU) gi a công ty xây d ng và BQL Tóm t t chi ti t

có l i th c a m t thung l ng r ng c a dòng su i Krong Bong Dòng su i Krong Bong là ranh

do BQL đ a ra là tuy n này s t o ti p c n cho m t đo n ranh gi i VQG mà cho đ n nay v n

đ c cách ly khá t t T quan đi m đa d ng sinh h c, tuy n này có m t s nh c đi m-t c

là nó v n chia c t ph c h p CYS-BDNB, là ph c h p r ng còn sót l i l n nh t Vi t Nam

4.3 CÁC TUY N THAY TH KHÁC

th nào cho tuy n đi xuyên qua VQG CYS, đi u r t rõ ràng là v n có nh ng tuy n khác có th đ c xem xét

ranh gi i phía nam

Tuy n đ ng d ki n đi xuyên qua VQG CYS thoát ra kho i VQG ranh gi i phía tây là ranh gi i

đ ng 723 Kho ng 16km đ ng 723 là n m trong vùng lõi c a VQG BDNB, là đ ng t t n i à L t

đi qua v n hu ng đông có ti m n ng chuy n các tác đ ng đ n VQG BDNB Tuy nhiên, đi u này

c ng có ngh a là đã có nh ng con đ ng hi n có, có th đ c s d ng và nâng c p lên đ v a gi m thi u nh ng xáo tr n thêm cho ph c h p VQG CYS-BDNB, và gi m chi phí c a vi c xây d ng con

đ ng cho d án ông Tr ng S n

có liên quan

A1 Nâng c p đ ng 694 Có m t ph ng án thay th trong vi c nâng c p con đ ng vòng

trong s nh ng xã nghèo này

A2 Ban M’Drack - Thach Trai – à L t: ng 723 hi n ch y xuyên qua góc phía đông c a VQG BDNB n i à L t, Th ch Trai và Nha Trang Tuy n thay th này ch y v phía nam t

đi tr c ti p h n tuy n A2 nh ng đi ngang qua đ a hình d c h n Tuy n này không có phân tích trong B ng 4

th i gian đi t M’Drak đ n à L t

• Chi u dài đo n đ ng m i: Tuy n d ki n thì đòi h i ph i xây d ng đo n đ ng m i dài

kinh t nh t, ch đòi h i 65 đ n 70 km đ ng m i, trong khi tuy n A1 đòi h i 75-80 km đ ng

B ng 4: So sánh các đ c đi m chính c a các tuy n thay th gi a M’drak và à L t

c đi m so sánh Tuy n đ ng đang

d ki n

T ng chi u dài tuy n đ ng 133.5Km 188.0 Km 133.1Km

d c trung bình theo kinh

• Tính k t n i kinh t -xã h i: M t trong nh ng m c tiêu đ ra là c i thi n phát tri n kinh t xã

bày t l nghèo các xã xung quanh A1 s có tác đ ng l n nh t đ i v i các xã v i t l nghèo h n 50%, trong khi tuy n d ki n và c A2 và A3 s ch k t n i 10 và 13 xã có t l nghèo trên 50%

VQG, c nh quan ho c khu b o t n d ki n, so v i 25% c a tuy n A1, A2, và A3 i u này

ki n đi xuyên qua VQG CYS

c a con đ ng, thì chi phí đ n bù m t l n cho đ t nông nghi p có th là th p h n so v i chi phí qu n

lý VQG liên t c

4.3 KI N NGH

giá ban đ u tóm t t trên cho th y r ng có nh ng tuy n thay th ng n h n, đi qua các đ a hình thu n l i h n, k t n i nhi u vùng nghèo h n, và có các tác đ ng ít h n lên đa d ng sinh h c so v i

5 0 T á c đ ng c a các con đ n g

i v i các con đ ng và đ ng cao t c chính, các tác đ ng s x y ra trong quá trình thi t k , thi công, và v n hành c a con đ ng và có th có nh ng tác đ ng trùng l p gi a các giai đo n và th m

chúng bi u hi n ra và lo i ph n ng qu n lý c n thi t Ngoài ra, c s h t ng thâm nh p vào các

CÁC M I E D A QU N LÝ

6 Khai thác lâm s n ngoài g

7 Khai thác Ngo Thong

B ng 1: Các ho t đ ng có ti m n ng tác đ ng c a quá trình thi công và v n hành con đ ng và

nh ng h p ph n môi tr ng b tác đ ng (Theo NRA, 2009; Pastakia, 1995)

5.2 CÁC TÁC NG C A VI C THI CÔNG

th o lu n v vi c phê duy t tuy n đ ng c ng nh là ph m vi và n i dung c a K ho ch qu n lý môi

Các tuy n ti p c n c a công nhân và máy móc h ng n ng, các ch ch a v t li u

và các hành đ ng xói mòn và ô nhi m t m th i có th gây ra s chia c t manh mún c c b (các v t c n v t lý và các xáo tr n c c b cho s di chuy n c a các loài) c a t t c các sinh c nh mà con đ ng đ c d ki n đi qua

Ch t l ng sinh c nh Khi vi c thi công con đ ng di n ra, bao g m c vùng b o v nghiêm ng t và các

đo n xa h n c a VQG, s có m t c a các máy móc h ng n ng và các lán tr i công nhân s làm gi m tr m tr ng ch t l ng c a sinh c nh vì ti ng n, rác và các ch t ô nhi m khác, s m t r ng c c b và s xu ng c p r ng, và có th là s phá ho i c ý thông qua vi c thu th p và s n b t tài nguyên r ng

Tính liên t c sinh

c nh

Trong quá trình thi công, các sinh c nh c c b s m t m t ph n tính k t n i Các

ch ng ng i v t s g m các hành lang đào cho các tuy n đ ng mòn sau này,

và s có m t c a máy móc h ng n ng, các lán tr i công nhân, và ng i s làm

c n tr ho c ng n c n hoàn toàn s di chuy n c a đ ng v t, làm cho sinh c nh b chia c t v m t ch c n ng

Thành ph n loài Ph ng pháp thi công, bao g m vi c đ n r ng, n đá, đào b i, và s xói l , ti ng

n và ô nhi m ngu n n c, s có m t tác đ ng c c b t m th i lên thành ph n loài vì m t s loài ch t ho c b xáo tr n ho c bu c ph i di chuy n sang các vùng khác

Các loài hi m/nguy

c p

Nh đã xác đ nh trong b n đ 7, vi c thi công đ ng mòn s di n ra nh ng n i

có nh ng qu n th có t m quan tr ng toàn c u, các loài quý hi m đ c lu t pháp

b o v Nh trong giai đo n v n hành (xem B ng d i) nh ng s h y ho i bên trong VQG là nh ng m i đe d a lên đa d ng sinh h c Chúng c ng s chia c t manh mún các ph m vi sinh c nh, đ c bi t là sinh c nh c a các loài thú l n, và làm đ o l n các quá trình quan tr ng nh tìm b n tình và mùa di c và s phát tán c a đ ng v t con trong nh ng vùng lãnh đ a m i

S t ng tác các loài nh ng vùng thi công và nh ng n i mà s di chuy n ho c di c c a đ ng v t b

t m th i ng ng l i vì các ho t đ ng thi công, s t ng tác c a loài s b thay đ i,

t ng ho c gi m i u này bao g m các m i quan h gi a đ ng v t n m i và con

m i, làm nh h ng toàn b ch c n ng c a h sinh thái.– t t c m c đ và

Ch t l ng n c m t nh ng vùng thi công và phía h l u c a các vùng thi công, ch t l ng n c

m t có th suy gi m nghiêm tr ng S xói l đ t cùng v i vi c d n s ch th c v t

và đào b i và n c ch y tràn b m t có ch a phù sa và đ c ch t s b r a trôi

xu ng các dòng n c g n đó S gi m ch t l ng đáng k này s t o ra s

gi m t m th i v s n l ng sinh h c c p m t trong n c m t và gi m l ng oxy

và th c ph m cho các loài th y sinh Các loài ch có 03 ph ng án ch n l a: thích nghi v i đi u ki n gi m oxy, gi m t m nhìn và n ng đ ô nhi m cao h n; di chuy n sang nh ng th y v c khác, ho c ch t

Hình thái dòng sông Hình thái c a dòng sông s nói chung không thay đ i trong quá trình thi công

a hình và đ t ph m vi c c b , n i có đào b i và thi công di n ra, đ t phù h p cho r cây và

các loài th c v t khác trên m t đ t r ng s b làm t i và xói l b i n c m a và

cu i cùng là b cu n trôi thành phù sa trong n c Các r ng nhi t đ i th ng có

l p đ t nông đ c duy trì b n s phân h y nhanh và liên t c c a lá cây r ng liên

t c nh ng n i đ t b cu n trôi, các cánh r ng này có kh n ng ch ng ch i

th p và th ng không th ph c h i i u này có ngh a là các vùng b m t s che

ph r ng cho vi c thi công (bên ngoài hành lang giao thông) s không quay tr l i tình tr ng r ng t nhiên, và s v n trong tình tr ng xu ng c p, v i đ t nghèo nàn, và ch di n th t i đa đ n m c có các cây b i và th c v t tái sinh

Cu i cùng, vi c ti p c n vùng lõi c a công nhân xây d ng s t o ra m t m i đe

hi n t i, ngu n l c tài chính c a VQG h n ch và đã đ c phân b h t, theo k

ho ch 5 n m Hi n không có kinh phí thêm ho c kinh phí ho t đ ng trong h

th ng ngân sách cho phép vi c qu n lý thích nghi Vì v y, vi c có m t c a các công nhân xây d ng trong VQG đòi h i ph i có s t ng đáng k các ho t đ ng

th c thi pháp lu t, nh ng kinh phí đang h n h p i u này có th t o ra thêm gánh n ng cho h th ng hi n nay đang không đ đ gi i quy t các m i đe d a mà VQG đang g p ph i

Du l ch sinh thái Hi n không có du l ch sinh thái trong VQG, vì v y s không có tác đ ng lên du l ch

sinh thái trong quá trình thi công Danh hi u VQG Theo lu t Vi t Nam, vi c xây d ng đ ng xá bên trong m t VQG là b t h p pháp

cho con đ ng đ c xây d ng nh k ho ch, m t đo n th ng đ t c a VQG

ph i đ c chuy n đ i sang hành lang giao thông

Phát tri n c ng đ ng S không có kh n ng có nh ng tác đ ng nào quan tr ng cho vi c phát tri n c ng

đ ng trong quá trình thi công, ch là nh ng c h i th tr ng bán cho công nhân

nh ng hàng hóa tiêu dùng và s n ph m r ng

Vi c xây d ng nh ng nhà t m c a ng i đ a ph ng d c theo tuy n đ ng đ

g n nh ng công nhân xây d ng s t o ra m t m i đe d a thêm cho đa d ng sinh

h c c a VQG Tr phi đ c tháo d b i Ch d án ho c BQL VQG, các nhà t m này s có th tr thành c đ nh

S k t n i c ng đ

ng-VQG

Hi n nay r t khó tiên đoán s k t n i hay quan h gi a VQG và c ng đ ng đ a

ph ng s b nh h ng nh th nào trong giai đo n thi công Tuy nhiên, m t ngu n tài nguyên đ a ph ng quan tr ng t VQG là n c cho t i và sinh ho t

Nh mô t trên, vi c thi công s có th mang l i s gi m đáng k v ch t l ng

n c c a các dòng sông, su i đi t các khu r ng ra các vùng đ t nông nghi p

5.3 CÁC TÁC NG TORNG QUÁ TRÌNH V N HÀNH S D NG

Trong VQG CYS, tính toàn v n c a h sinh thái s b gi m nghiêm tr ng vì con

đ ng t o ra ch ng ng i v t cho vi c di chuy n c a nhi u loài M t s loài s không có kh n ng v t qua ch ng ng i này và m t s khác s tránh nó do s xáo tr n và do s Trong khi r ng có th nhìn có v nguyên v n, c hai bên

đ ng, nó đã b chia c t thành nhi u đo n-xem b n đ 8, đo n 5.4.2 làm thành nh ng m nh r ng nh h n/các vùng b o t n phân m nh

(SLOSS)-Ch t l ng sinh c nh Sinh c nh d c và g n tuy n đ ng s không bao gi ph c h i Các tuy n b

m t r ng hai bên s v n nh v y và s thay đ i ánh sáng, ch t l ng đ t và

th y v n s có ngh a là r ng s không bao gi ph c h i nguyên tr ng i v i nhi u loài ph thu c vào tán lá nguyên v n, khôn có s xáo tr n, ho c r t d b

s n b t, thì vi c gi m ch t l ng sinh c nh này s t o ra m t r i ro thêm n a Tính liên t c sinh c nh Con đ ng d ki n s phá h y tính liên t c và tính toàn v n c a ph c h p r ng

CYS-BDNB hi n đang t n t i Tuy n đ ng s g n v i VQG phía nam và t o

ra m t ch ng ng i v t, ngo i tr nh ng loài có th bay thì có th v t qua

M t đ ng, bao g m kênh thoát n c, hai l , và b d c s kho ng 10 đ n 60 mét tùy vào đ a hình Ch riêng đi u này đã ng n c n h u h t đ ng v t, nh ng khi có thêm ph ng ti n giao thông trên đ ng cao t c qu c gia này và nh ng

đ ng v t b xe cán ch t, vi c xáo tr n l n h n và s ti p c n l n h n c a con

ng i (đ s n b t và đ n g trái phép), con đ ng s tr thành m t b c t ng không th v t qua Giá tr c a VQG CYS, nh là m t khu r ng đ c b o v ,

đ c k t n i v i các giá tr c a VQG BDNB-hai VQG này là m t h sinh thái duy

nh t, mà con đ ng s phá h y v m t ch c n ng

Thành ph n loài Thành ph n loài là không nh t quán trong toàn v n Trong khi toàn b khu

b o t n có giá tr b o t n cao nh t, các sinh c nh thì không đ ng nh t Thí d , các dòng sông s có giá tr quan tr ng cho các loài l ng c trong khi m t khu

r ng nguyên sinh khác v i nh ng cây có qu s r t c n thi t cho v n Nh

v y, con đ ng chia c t VQG s có nh ng tác đ ng đáng k lên thành ph n loài Chúng ta đã có th th y (b n đ 7 và 8) r ng con đ ng d ki n s đi qua các sinh c nh chính c a các loài linh tr ng và l ng c và bò sát

Các loài hi m/nguy c p Nh đã xác đ nh trong b n đ 7, rõ ràng là con đ ng d ki n s c t ngang

vùng lõi c a 2 vùng lãnh đ a c a hai gia đình v n H n n a, b n đ 8 trình bày các Vùng nh h ng t o ra b i các s phát tri n, cho th y các tác đ ng l n

h n, gây ra nb i s ti p c n c a con ng i lên s di chuy n c a đ ng v t, nh

h ng đ n chà vá chân đen, g u chó, và các cánh r ng nguyên sinh quan tr ng cho các loài chim, các loài bò sát và l ng c quý hi m Các loài thú l n có khuynh h ng là hi m h n do nhu c u không gian l n, m t đ th p và áp l c

s n b t cao Các loài này ph thu c vào các di n tích l n đ tìm th c n, sinh

s n, và nuôi con S manh mún sinh c nh c a VQG CYS do con đ ng, do s

ti p c n c a con ng i, và s k t li u s k t n i v ch c n ng sinh thái v i VQG BDND s có nh ng h u qu n ng n cho các loài linh tr ng, móng gu c,

và các loài n th t c a VQG

S t ng tác các loài Nh đã nêu b t trong các tác đ ng c a vi c thi công, s t ng tác c a các

loài-t vi c pháloài-t loài-tán h loài-t cho đ n s tiêu th th c v t và đ ng v t c a các loài n

th c v t và các loài n th t, có m t c ch đ n ng l ng di chuy n trong h sinh thái-đó là c s c a s s ng trong r ng S manh mún và xáo tr n gây ra

b i các s phát tri n s có nh ng h u qu v n xa đ i v i s t ng tác c a

m t s loài Trong khi r t khó tiên đoán loài nào s th ng b ng cách nào, thì r t

có th là m t s (có th r t nhi u) loài s b tách ra kh i các loài khác mà chúng

Ch t l ng n c m t Trong quá trình v n hành, v m t xói l và phù sa l l ng, sau khi các mái d c

đã đ c n đ nh hoàn toàn, ch t l ng n c m t s tr l i bình th ng Tuy nhiên, có m t r i ro r ng các s ki n th i ti t c c đoan s t o ra đ t không n

ki n thì nh ng c u trúc này s nh h ng đ n dòng ch y v i các tác đ ng lên dòng ch y h l u lên s xói l và các quá trình b i l ng

a hình và đ t Nh ng thay đ i ti p di n c a đ t và đ a hình s không ti p t c sau khi thi công,

tr phi con đ ng t o ra nh ng thay đ i đáng k v ch đ th y v n có nh ng tác đ ng chu i lên dòng ch y tràn trên m t đ t t b th t thoát trong quá trình thi công s không ph c h i và các hành lang xây d ng và xung quanh các hành lang xây d ng s v n b xu ng c p

Các đi m di tích l ch s Không có thông tin

Tính ti p c n VQG i v i các m c đích du l ch, con đ ng s t o đi u ki n ti p c n và các c h i

m i

i v i ng i dân đ a ph ng, và có th c ng i bên ngoài, tham gia trong

vi c khai thác tài nguyên r ng thì con đ ng s t ng tính ti p c n r t l n Các vùng lõi và xa c a VQG hi n nay là kho ng 2-3 ngày đi b t các làng xung quanh

i v i các nhà th u, các v n đ v ti p c n s ch m d t sau giai đo n thi công

Tài chính và chi tiêu

c a VQG

Trong giai đo n thi công, VQG s ph i tìm ho c trích ra m t l ng kinh phí đáng

k đ th c t ng c ng các n l c th c thi pháp lu t m t khi con đ ng hoàn

t t-xem đo n trên v tính ti p c n v n qu c gia

M t s gi m đ ng v t hoang dã do s xáo tr n sinh thái và s n b t, đ c bi t là

đ i v i các loài có th quan sát th y và đ c a thích nh các loài linh tr ng

có th d n đ n vi c gi m ti m n ng t o ra doanh thu du l ch-có th là đáng k

Du l ch sinh thái Con đ ng s có tác đ ng tiêu c c lên các giá tr du l ch sinh thái c a VQG, v i

nhi u khách du l ch mu n nhìn th y “s hoang dã” ch a b h h ng, không b chia c t b i m t con đ ng cao t c qu c gia i u quan tr ng h n n a đó là

s d ch chuy n n i ho c s bi n m t các loài chính, các loài là c s c a vi c phát tri n du l ch sinh thái Các loài linh tr ng đ c a thích và là các loài

ho t đ ng v đêm là m c tiêu lý t ng c a du l ch sinh thái Con đ ng, tuy nhiên, s t o ra m t áp l c nghiêm tr ng thêm (do m t sinh c nh do s n b t) đ i

v i các nhóm v n

Danh hi u VQG Xem B ng 6 Xem h p bên trái S m t danh hi u VQG c a m t ph n c a v n

là m t t n th t l n cho b n thân VQG, cho toàn b tính toàn v n c a ph c h p CYS-BDNB và cho s nghi p b o t n c a Vi t Nam S m t danh hi u, dù ch

c a m t ph n đ t c a VQG, c ng là m t ti n l r t đáng lo ng i cho giá tr đa

d ng sinh h c và các d ch v sinh thái đ i v i nh ng giá tr c nh tranh khác S

lo l ng đ i v i nh ng ng i qu n lý r ng là đi u này s làm suy y u toàn b khái ni m v khu b o t n t nh và c p qu c gia m t cách t ng th , và m

c a cho nhi u quá trình chuy n đ i m c đích s d ng đ t gây nhi u thi t h i mang danh ngh a là “l i ích qu c gia” Di n tích b m t đi cho con đ ng và cho các hành lang đ ng mòn c ng v t ngoài ranh gi i c a VQG, nh đã mô t

tr c đây, s phá h ng tính toàn v n c a VQG, và c a ph c h p r ng đ c

b o v quan tr ng nh t c a Cao nguyên à L t, vùng Nam Tr ng S n và có l

là c a c n c Vi t Nam

Di c đ n, phát tri n

c ng đ ng Các con tuy n Bên trong VQG, s có m t c a các nhà c a m i và các c ng đ ng có khuynh h ng là thu hút vi c xây d ng nhà c a d c theo đ ng m i

s gây ra nhi u thi t h i và s t o ra m i đe d a m i đ i v i đa d ng sinh h c

c a VQG t vi c s n b t và buôn bán đ ng v t hoang dã Nh trong tr ng

h p c a VQG BDNB, VQG s b nh h ng tiêu c c b i vi c l n chi m đ t, bao chi m, và xây d ng t phát S xáo tr n đ i v i n n kinh t hi n t i c a đ a

ph ng, cùng v i s di c l n vào khu v c, có th d n đ n s b t bình đ ng v

đ t đai và nh ng áp l c m i đ i v i r ng Nh ng quá trình này s có th b t

đ u ngay t giai đo n thi công

Tính k t n i VQG-C ng

đ ng Xem B ng 6

5.4 CÁC TÁC NG U TIÊN

đ ng s t o đi u ki n cho giao thông có đ ng c vào nh ng vùng lõi xa xôi hi n nay c a khu r ng

đ c b o v Nó s làm gi m th i gian v n chuy n các s n ph m r ng ra kh i r ng t vài ngày

và công s c ít h n

Th m chí n i mà đ ng v t có th b ng qua m t kho ng đ ng và d c r ng, s t vong do giao

đ ng chia c t hoàn toàn VQG CYS và VQG BDNB H sinh thái r ng này là m t và là m t h sinh

nh ng n i đ ng v t có th t n t i trong các m nh r ng manh mún, thì s có m t c a ti ng n, ch t

nguy c p s tuy t ch ng hoàn toàn

s t ng s xáo tr n và khai thác do các đi m ti p c n m i, các tuy n m i, và s gi m th i gian đi

r ng 75 mét, n i mà đa d ng sinh h c s b m t hoàn toàn Khái ni m Vùng nh h ng đ c thi t

đ a ph ng di chuy n xuyên qua r ng đ khai thác tài nguyên thiên nhiên (xem B ng 8) Vì v y các

Ti m n ng r t cao trong vi c

m t nghiêm tr ng r ng và đa

d ng sinh h c 1-5km e d a cao Trong kho ng cách đi

15

VÙNG NH H NG C A CON NG D KI N- CHE PH R NG VÀ PHÂN KHU CH C

N NG BÊN TRONG

M t phân tích v đ che ph r ng và phân khu ch c n ng c a VQG CYS cho th y r ng ph n l n con

đ ng s đi xuyên ngang qua r ng nguyên sinh (xem B n đ 7) và Khu b o v nghiêm ng t c a

n m trong khu ph c h i sinh thái:

B ng 5: Chi u dài c a tuy n đ ng d ki n đi xuyên ngang qua vùng bên trong c a VQG CYS

vi ti p c n trong vòng 1 ngày t con đ ng

16

v y cao h n là dùng mô hình 2 chi u ch tính t ng di n tích

Hình 4: Ph n tr m c a VQG CYS n m trong ph m vi ti p c n 1 ngày t hành lang đ ng d ki n

NGUY C P

đ ng s đi xuyên qua vùng ph m vi sinh c nh đã đ c kh ng đ nh c a ít nh t hai nhóm gia đình

Chà vá chân đen Nomascus gabriellae, là m t loài đang nguy c p (IUCN 2009) và là loài, gi ng

nh các loài thú l n khác đ c p trong ph này, đ c b o v Vi t Nam (Ngh đ nh 32)

Viverra zibetha (X p h ng c a IUCN: G n b đe d a)

nigripes (X p h ng c a IUCN: Nguy c p), G u chó Helarctos malayanus (X p h ng c a IUCN:

R t rõ ràng là con đ ng d ki n s phá h y nh ng sinh c nh chính và các ph m vi sinh c nh c a

đ ng di chuy n và dòng trao đ i gien đ n VQG BDNB

i u này đã b BQL t ch i và đòi h i r ng vi c thi công ph i theo các quy trình đúng đ n C ng n m

dù tình hu ng đi m đó t i t h n, v i công ty xây d ng yêu c u vi c thi công xây d ng ng c v i

5.4.2 TÍNH TOÀN V N C A KHU B O T N

gia c a các d ch v h sinh thái c a VQG CYS R ng ph thu c vào s t n t i c a m t m ng th c

có các loài n th c v t và khi không có các loài n th c v t thì các loài th c v t, cây c mà t t c các

loài s d ch chuy n và các c ch phát tán h t quan tr ng, c ng nh các c ch khác, s bi n m t

i u c n thi t c a các m i quan h và s ph thu c này là tính nguyên v n, li n m ng c a r ng

Nh ng loài thú càng l n, nh mèo r ng, không th sinh s ng trong nh ng m nh r ng manh mún, v i

Ngoài s m t các loài thú l n do vi c m t tính toàn v n và tính k t n i sinh c nh, s còn có nh ng

(M t khu l n hay vài khu nh ) Công c này phân tích chi phí và l i ích c a vi c có m t khu l n hay

đ nh c S giàu loài và s cân b ng ph thu c vào di n tích và s cách ly c a nó

Di n tích càng nh (do s manh mún) và càng b cách lý (kho ng cách gi a các m nh manh mún và

s loài s đ c h ng l i t vi c có thêm nhi u “sinh c nh biên” h n là “sinh c nh lõi” c a các khu

nh /t l di n tích biên và di n tích lõi cao)

S xu ng c p này s càng tr m tr ng h n b i vi c gi m ngu n gien- sinh s n ít h n và các c h i phát tán gi m đi do các sinh c nh b nh đi và ph m vi sinh c nh b h n ch và các ch ng ng i v t

và cu i cùng là s tuy t ch ng c c b ho c tuy t ch ng hoàn toàn

n ng c a m t h sinh thái hoàn ch nh mà không c n qu n lý i u này có ngh a là nh ng m nh r ng

đ ch đ t đ c các quá trình t nhiên b n v ng M t khu b o t n l n h n s đòi h i ít đ u t ngu n

l c h n và mang l i nhi u l ích h n

5.4.2 CÁC TÁC NG KHÔNG KH C PH C C VÀ KHÔNG PH C H I

C

giá tr này cho l i ích qu c gia, v nh vi n S đa d ng sinh h c là c s cho các ch c n ng sinh thái

đ c c ng đ ng b o t n qu c t và qu c gia h tr , c ng công nh n giá tr c a r ng trong vi c h tr

đích y h c Tài nguyên s ng c a r ng là n n t ng cho vi c thích nghi v i s bi n đ i khí h u và các quá trình ti n hóa đang di n ra Quan tr ng h n n a đó là, h u h t các giá tr này, hi n đang đ c

nh ng không th tái ph c h i k t n i l i m ng s s ng trong r ng Các cánh r ng b xu ng c p ho c

ch t phá tr m tr ng có đa d ng sinh h c th p h n là nh ng vùng ch a b xáo tr n, th m chí khi th m

chúng c n ph i có sinh c nh l n và thi u nh ng sinh c nh thay th ho c s cách ly c n thi t, thì s

tháo d , và càng nhi u ti n ph i b ra đ ph c h i sinh thái N u đ c xây d ng nh d ki n, con

đ ng s là m t ch ng ng i v t v nh vi n đ i v i s di chuy n c a đ ng v t và t o nh ng đi m ti p

đ nh c Nh trong các tr ng h p các khu b o t n khác Vi t Nam, và các khu r ng kh p n i

h p pháp sau vài n m, v i m t s chi tr nào đó Trong các tr ng h p này, c s h t ng ban đ u