gi¸o ¸n ng÷ v¨n 9 – n¨m häc 2009 2010 gv so¹n nguyôn §øc tµi – thcs minh t©n ngµy so¹n 21 th¸ng 11 n¨m 2009 ngµy d¹y 24 th¸ng 11 n¨m 2009 tiõt 68 69 viõt bµi tëp lµm v¨n sè 3 môc tiªu cçn ®¹t gióp

Trong mét trËn cµn «ng S¸u hy sinh vµ nhê ngêi b¹n ®em vÒ cho Thu... gi¸o viªn nhËn xÐt.[r]

Trang 1

Ngày soạn: 21 tháng 11 Năm 2009

Ngày dạy: 24 tháng 11 năm 2009

Tiết 68, 69 viết bài tập làm văn số 3.

Mục tiêu cần đạt.

Giúp HS :

- Biết vận dụng những kiến thức đã học để thực hành viết một bài văn tự sự có sử dụng các yếu

tố miêu tả nội tâm và nghị luận

- Rèn kĩ năng diễn đạt, trình bày khoa học

- Giáo dục HS ý thức sáng tạo khi tạo lập văn bản

Chuẩn bị của thầy và trò

- Giáo viên: + Định hớng nội dung ôn tập cho học sinh

+ Ra đề, duyệt đề bài với tổ chuyên môn

- Học sinh: + Ôn tập kiến thức và tập viết bài theo hớng dẫn của giáo viên.

Các bớc lên lớp.

1 ổn định tổ chức.

2 Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

3 Bài mới : - GV đọc đề, chép đề lên bảng.

* Đề bài :

Hãy tởng tợng mình gặp gỡ và trò truyện với ngời lính lái xe trong tác phẩm Bài thơ về“ Bài thơ về

tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật Viết bài văn kể lại cuộc gặp gỡ và trò chuyệnH

đó.

- HS làm bài, hết giờ GV thu bài

* Đáp án và biểu điểm :

A Yêu cầu.

- Thể loại : tự sự ( có sử dụng các yếu tố miêu tả nội tâm và nghị luận )

- Nội dung : Cuộc trò truyện giữa em và anh bộ đội lái xe trong bài thơ “ Bài thơ về Bài thơ về tiểu đội xe không kínhH

B Dàn ý.

I Mở bài :

- Giới tiệu tình huống gặp gỡ ( thời gian, không gian, địa điểm, nhân vật )

II Thân bài : Diễn biến của cuộc gặp gỡ.

1 Khắc hoạ hình ảnh ngời lính lái xe sau nhiều năm khi chiến tranh kết thúc.

- Giọng nói : khoẻ, vang…

- Tiếng cời : sảng khoái …

- Khuôn mặt : thể hiện vẻ già dặn, từng trải nhng vẫn có nét hóm hỉnh, yêu đời ( Yếu tố miêu tả nội tâm : miêu tả những suy nghĩ tình cảm của em khi gặp gỡ ngời chiến sĩ )

2 Cuộc trò truyện giữa em với ngời chiến sĩ.

- Ngời lính Trờng Sơn kể lại cuộc sống chiến đấu, những năm tháng đánh Mĩ gian khổ ác liệt ( Dựa vào nội dung bài “ Bài thơ về Bài thơ về tiểu đội xe không kínhH Khắc hoạ hình tợng ngời chiến sĩ lái xe : tình cảm, những đặc điểm phẩm chất của anh bộ đội trong chiến tranh )

- Bày tỏ những suy nghĩ của em về chiến tranh, về quá khứ hào hùng của cha anh là trang

sử vẻ vang chói lọi ( yếu tố miêu tả nội tâm, nghị luận )

- Trách nhiệm gìn giữ hoà bình ( yếu tố nghị luận )

III Kết bài :

- Cuộc chia tay và ấn tợng của em về ngời lính và ớc mơ của mình

* Hớng dẫn HS học ở nhà.

- Ôn lại kiến thức về văn tự sự

- Chuẩn bị “ Bài thơ về Ngời kể chuyện trong văn bản tự sựH

-***** -Ngày soạn: 14 tháng 11 Năm 2009

Tiết 71,72

Chiếc lợc ngà

Nguyễn Quang Sáng

Giúp học sinh:

Trang 2

- Cảm nhận đợc tình cha con sâu nặng trong hoàn cảnh éo le của cha con ông Sáu trong chuyện chiếc lợc ngà

- Nắm đợc nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật đặc biệt là nhân vật bé Thu, nghệ thuật xây dựng tình huống truyện bất ngờ mà tự nhiên của tác giả

- Rèn luyện kỹ năng đọc diễn cảm, biết phát hiện những chi tiết nghệ thuật đáng chú ý của một truyện ngắn

- Giáo viên : Soạn GA tranh vẽ hai cha con ông sáu, bảng phụ và tài liệu tham khảo.

- Học sinh : Soạn bài và trả lời các câu hỏi trong phần đọc hiểu văn bản.

1 ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ :

? Kể tóm tắt nội dung truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa, vì sao tất cả các nhân vật trong truyện,

kể cả nhân vật chính đều không đợc đặt tên ? Em yêu thích nhân vật nào nhất ? Vì sao ?

3 Bài mới :

I - Hoạt động 1: Hớng dẫn HS đọc – hiểu chú thích.

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung hoạt động

Yêu cầu học sinh đọc phần chú

thích trang 201

? Trình bày những hiểu biết của em

về nhà văn ?

? Nêu hoàn cảnh sáng tác truyện

chiếc lợc ngà ?

Giáo viên : Tác phẩm đã đợc

chuyển thể thành phim

- Giáo viên hớng dẫn cách đọc: Chú

ý giọng kể của tác giả

- Giáo viên đọc mẫu  gọi học sinh

đọc

- Hớng dẫn học sinh kể tóm tắt tác

phẩm

Giáo viên chốt ý : Trên đờng đi

công tác, ông Ba cùng cô giao liên

đi qua tuyến đờng nguy hiếm Hành

lý ông mang theo chỉ là tài liệu và

kỷ vật của ngời bạn trao cho con

gái

 Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến

tám năm mới có dịp vế thăm nhà

Nhng bé Thu không nhận ông là

cha vì có vết sẹo trên mặt nên đối

xử nh ngời xa lạ Khi Thu nhận ra

ba thì đến lúc cha con phải xa nhau

Về nơi căn cứ, ông Sáu làm đợc

một chiếc lợc bằng ngà để tặng con

Trong một trận càn ông Sáu hy sinh

và nhờ ngời bạn đem về cho Thu

? Truyện đợc kể ở ngôi thứ mấy và

đợc đặt vào nhân vật nào ? Tác

dụng ? ( Ngôi thứ nhất  Tăng độ

tin cậy và tính trữ tình của câu

chuyện )

- Yêu cầu học sinh đọc từ khó trang

201

? Tìm các tình huống truyện ?

Đọc chú thích tr 201

Học sinh trả lời

- Nghe GV hớng dẫn đọc

- Đọc tác phẩm

tr 195

- Nhận xét cách

đọc của bạn

- Học sinh tóm tắt đoạn trích

- Nghe giáo viên tóm tắt và ghi chép nội dung chính

- Trả

- Tìm hiểu từ khó trang 201

I) Đọc  hiểu chú thích 1) Tác giả.

 Nguyễn Quang Sáng sinh năm 1932

 Quê ở An Giang

 Là nhà văn quân đội, trởng thành trong quân ngũ, từ hai cuộc kháng chiến của dân tộc

 Đề tài thờng viết về cuộc sống con ngời Nam Bộ

 Ông nổi tiếng với nhiều truyện ngắn và tiểu thuyết : Đất lửa, cánh

đồng hoang, mùa gió chớng

2) Tác phẩm.

 Đợc viết 1966, khi tác giả đang

hoạt động ở chiến trờng Nam Bộ

3) Đọc và kể tóm tắt.

 Sách giáo khoa trang 195

 Truyện kể ở ngôi thứ nhất  Đặt vào nhân vật ông Ba

4) Từ khó trang 201, 202.

2) Bố cục : Có hai tình huống.

 Tình huống 1: Từ đầu  tụt xuống

Trang 3

- Giáo viên gợi : ở tình huống 1 có

thể chia làm hai ý :  từ đầu  về 

Tâm trạng cha con ông Sáu trớc lúc

chia tay

 Đoạn còn lại  Buổi chia tay đầy

nớc mắt

Học sinh trả lời:

Hai tình huống

 Cuộc gặp gỡ của hai cha con ông Sáu sau tám năm xa cách

 Tình huống 2 : Phần còn lại

 Cảm xúc sâu sắc về tình cha con

II - Hoạt động 2: Hớng dẫn HS đọc – hiểu nội dung văn bản.

- Yêu cầu học sinh tóm tắt

cuộc gặp gỡ khi anh Sáu mới

về nhà và bé Thu không

nhận là cha

Tìm những chi tiết đợc miêu

tả trong bài chứng tỏ bé Thu

không nhận ông Sau là cha

và chỉ ra diễn biến tâm lý

trong lòng cô bé?

- GV dùng bảng phụ để kết

luận nội dung chính

? Qua đó, em hãy nhận xét

về bé Thu là em bé nh thế

nào ?

- GV yêu cầu học sinh đọc

các tình huống 1

? Buổi sáng cuối cùng khi

anh Sau lên đờng thái độ và

hành động của Thu thay đổi

nh thế nào ? Hãy tìm các chi

tiết đó và hãy so sánh với

hoàn cảnh trớc đó để đánh

giá ?

? Hãy hình dung và phân tích

tâm trạng, tình cảm của Thu

khi gọi và ôm ba nó và vì sao

có sự thay đổi đó ?

? Nếu đợc chứng kiến cảnh

này thì em có những suy

nghĩ gì ? (Xúc động)

? Hãy lý giải tâm trạng của

ngời kể chuyện : “ Bài thơ về Nh có bàn

tay ai nắm lấy trái tim mình

H ?

? Em hãy khái quát về nhân

vật Thu?

? Hãy phát hiện những chi

tiết biểu hiện tình cảm của

ông Sau đối với con ? Suy

nghĩ của em về những tình

cảm ấy ? Nhận xét tình cảm

của ông Sau dành cho con ?

 Những đêm ở rừng, nhớ

con và ân hận, nỗi khổ tâm

giày vò anh Lời dặn của con

lúc chia tay đã thúc đẩy ông

làm một cây lợc bằng ngà

cho con bé

? Khi có cây lợc, Ông Sáu đã

Học sinh tóm tắt, tìm từ ngữ và thảo luận nhóm

 Gọi : giật mình

 Nhìn ngơ ngác

 Mặt tái  bỏ chạy

Học sinh trả lời

- Nhận xét và trả

lời câu hỏi

- HS đọc các

tình huống và trả

lời câu hỏi

 Chú ý diễn biến tâm lý thay

đổi khi bé Thu

đã hiểu ra vấn

đề

 Thái độ nuối tiếc

- HS bộc lộ cảm

xúc, suy nghĩ của bản thân mình

- Trả lời, nhận xét và bổ xung

- Nêu nhận xét khái quát về nhân vật

- Tìm kiếm, suy nghĩ và trả lời, nhận xét và bổ xung

HS nghe

- Suy nghĩ và trả

lời

II Đọc hiểu nội dung văn bản 1) Hình ảnh bé Thu trong lần gặp cha về

thăm nhà.

a) Trớc khi Thu nhận ông Sáu là cha.

 Khi ông Sáu gọi  Giật mình, ngơ ngác

 Khi ông Sáu định ôm  Thu hốt hoảng

bỏ chạy, mặt tái, kêu thét lên  Sự sợ hãi,

xa lánh

 Khi mẹ nó bảo mời ba vô ăn cơm  Nói trổng, không chịu kêu là ba

 Cơm sôi nhờ chắt nớc cơm  Tỏ thái độ bất cần, ơng ngạnh

 Cơng quyết không nhận ông Sáu là ba

 Thu là một cô bé đầy cá tính, mạnh mẽ,

tình cảm sâu sắc, chân thành em dành cho

ba và chỉ nhận khi biết chắc đó là ba mình.

b) Thái độ và hành động của Thu khi

nhận ra cha.

 Thái độ đợc biểu hiện qua khuôn mặt

sầm lại, đôi mắt mênh mông

 Hành động thì gọi thét tiếng ba rồi chạy

đến ôm chặt không muốn rời

 Sự thay đổi đột ngột đó đã đối lập với những hành động của Thu lúc trớc vì sự nghi ngờ đã đợc giải tỏa nên em đã ân hận nuối tiếc

 Tình yêu và nỗi nhớ mong bùng ra mạnh mẽ, hối hả và cuống quýt

+ Tóm lại: Thu là một cô bé có tình cảm

sâu sắc và mạnh mẽ, cá tính cứng cỏi nhng cũng là một cô bé rất hồn nhiên và trong sáng Điều đó nói lên đợc nhà văn rất am hiểu tâm lý trẻ em

2) Tình cha con sâu nặng

ở ông Sáu.

- Mong gặp con vì tám năm nay ông cha

đ-ợc gặp mặt

- Nhìn thấy con, ông Sáu vui mừng vì nghĩ rằng con sẽ nhận và đến với mình

- Khi bị từ chối, ông Sáu buồn bã, thất vọng

- Ông Sáu đánh con vì tình thơng yêu của ngời cha dành cho con trở nên bất lực

- Ngày ra đi, ông nhìn con với đôi mắt giàu tình thơng yêu và độ lợng

 Những chi tiết chân thực, bộc lộ rõ tình

cảm cảm xúc của ngời cha khi xa con.

 Có cây lợc, ông mong đợc gặp con, chiếc lợc ngà đã trở thành vật quý giá thiêng liêng đối với ông Ông không thể thực hiện

đợc ớc mơ của mình vì trong một trận càn

ông đã hy sinh

 Thấm thía những mất mát đau thơng, éo

le mà chiến tranh mang đến cho bao ngời,

Trang 4

mong ớc điều gì? Mong ớc

đó của ông có trở thành hiện

thực đợc không?

? Qua nhừng chi tiết trên, em

có cảm nhận gì về cuộc sống

cảu họ trong chiến tranh?

- Nêu lên những suy nghĩ của bản thân

bao gia đình

 Tình cảm sâu nặng, bất diệt trớc sự hủy diệt tàn khốc của chiến tranh

III - Hoạt động 3: Hớng dẫn HS tổng kết và luyện tập.

? Câu chuyện gợi cho em

những suy nghĩ gì về chiến

tranh và cuộc sống tâm hôn

ng-ời lính ?

 Chiến tranh đồng nghĩa với

đau thơng và mất mát

? Tóm tắt lại nội dung và nghệ

thuật của văn bản ?

Yêu cầu đọc ghi nhớ trang 202

Học sinh làm luyện tập sách

giáo khoa trang 203

Đọc ghi nhớ tr 202

- Trả lời dựa vào ghi nhớ

- Đọc ghi nhớ

III) Tổng kết  Luyện tập 1) Nghệ thuật.

 Xây dựng cốt truyện khá chặt chẽ có những yếu tố bật ngờ nhng hợp lý

 Lựa chọn nhân vật kể chuyện thích hợp

 Nghệ thuật khắc họa tâm lý, xây dựng tính cách nhân vật rất thành công đặc biệt là nhân vật tâm lý thiếu nhi

 Chi tiết chiếc lợc ngà có ý nghĩa nối kết các nhân vật trong tác phẩm, vừa là biểu hiện cụ thể của ngời cha dành cho con, vừa là biểu tợng của tình cha con

2) Ghi nhớ: trang 202.

V) Luyện tập.

Làm bài tập trang 203

4 Củng cố và dặn dò :

- Kể lại tóm tắt nội dung câu chuyện ?

- Viết một bài phát biểu cảm nghĩ về nhân vật Ông Sáu hoặc về bé Thu

- Học bài và chuẩn bị bài Ôn tập tiếng việt.

-***** -Ngày soạn: 21 tháng 11 Năm 2009

Tiết 73

ôn tập tiếng việt

Giúp học sinh :

- Nắm vững một số nội dung phần tiếng Việt đã học ở học kỳ I

- Biết vận dụng các kiến thức đó trong giao tiếp

- Rèn luyện kỹ năng tổng hợp về sử dụng tiếng Việt trong nói và viết

- Giáo viên : Soạn giáo án, làm bảng phụ.

- Học sinh : Học bài và xem các bài tập sách giáo khoa trang 190.

1 ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ :

- Kết hợp trong quá trình ôn tập để kiểm tra bài cũ

3 Bài mới :

I - Hoạt động 1: Hớng dẫn HS ôn tập lý thuyết.

Giáo viên hớng dẫn ôn tập lại các PCHT

 Giáo viên treo bảng phụ  học sinh

nhắc lại

1) PCVL: Khi giao tiếp, cần nói có nội

dung, nội dung lời nói phải đáp ứng đúng

yêu cầu giao tiếp ( không thiếu, không

thừa )

2) PCVC : Khi giao tiếp không nói những

điều mà mình tin là không đúng hay

- Theo dõi nội dung ôn tập trong SGK

- Học sinh trả

lời và tìm ví

I) Các ph ơng châm hội thoại.

Câu 1 trang 190.

Ví dụ 1:  Anh ăn cơm cha ?  Tôi ăn rồi

Trang 5

Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung hoạt động

không có bằng chứng xác thực

3) PCQH : Khi giao tiếp cần nói đúng về

đề tài giao tiếp, trành nói lạc đề

4) PCCT : Khi giao tiếp cần chú ý nói

ngắn gọn, rành mạch, tránh nói mơ hồ

5) PCLS : Khi giao tiếp cần tế nhị và tôn

trọng ngời khác

- GV Yêu cầu các nhóm kể một tình

huống

 Sau khi học sinh nêu tình huống giáo

viên nhận xét Treo bảng phụ một ví dụ cụ

thể cho học sinh xác định

Ví dụ : Trong giờ vật lý, thầy giáo hỏi một

số học sinh đang mãi nhìn qua cửa sổ

 Giáo viên : Em hãy cho thầy biết sóng là

gì ?

 Học sinh : Tha thầy… “ Bài thơ về SóngH là bài thơ

của Xuân Quỳnh ạ !

 Không tuân thủ PCQH

- Yêu cầu học sinh tìm các từ ngữ xng hô

rồi điền vào bảng phụ

dụ

- Các em khác theo dõi

và nhận xét

- Quan sát bảng phụ, nhận xét và trả lời

- Học sinh

điền từ

Ví dụ 2 :  Con bò to gần bằng con trâu

Ví dụ 3 : Con có ăn quả táo mẹ

để trên bàn không ?

 Con có thích ăn

 Con có ăn vụng

Kể một tình huống giải thích trong đó có một hoặc một số

ph-ơng châm hội thoại không đợc tuân thủ

Ví dụ : Truyện : “ Bài thơ về Mất rồi H  Không tuân thủ phơng châm cách thức vì nói năng không gãy gọn nên ngời nghe hiểu sai, mơ hồ

II) X ng hô trong hội thoại Câu 1 trang 190.

Các từ ngữ xng hô trong tiếng Việt và cách dùng các từ ngữ đó

Bảng phụ

Nhóm các từ ngữ xng hô Từ ngữ cụ thể Cách dùng

1) Đại từ xng hô ( nhân xng)  Tôi, tớ, chúng tôi, chúng tớ

( Ngôi thứ nhất)

 Cậu, bạn, các cậu, các bạn

( Ngôi thứ hai )

 Nó, hắn, chúng nó, chúng hắn, bọn hắn ( Ngôi thứ ba )

 Ngôi thứ nhất, hai, ba

 Dùng ở số ít, số nhiều

2) Dung chỉ quan hệ họ hàng,

chức vụ, nghề nghiệp  Anh, chị, em, cô, dì, chú,bác, cậu mợ

 Thủ trởng, giám đốc, cô

giáo, bác sĩ, kỹ s

 Dùng theo vai quan hệ họ hàng trên dới

 Quan hệ xã hội làm từ xng hô cấp trên, cấp dới

3) Danh từ chỉ tên ngời  Mai, Lan, Hoa, Hồng

 Ba, Hai  Dùng để gọi xng tên.

 Chú ý : Ngời nói cần căn cứ vào đặc điểm của tình huống giao tiếp để xng hô cho thích hợp

 Ví dụ : Bác  cháu; Anh  em

- Yêu cầu đọc bài 2 trang 190

- Thời trớc : Bệ hạ là tôn kính; bần

tăng là khiêm tôn; Hoặc các nhà nho

tự xng là hàn sĩ và gọi ngời khác là

tiên sinh

- Bạn bè gọi là tiểu đệ, gọi ngời khác

là đại ca

- Ngày nay : Gọi là quý ông, quý bà,

quý cô, quý cậu…  Tôn kính

- Xng em  gọi ngời khác là bác 

thay cho con

- Yêu cầu đọc bài 3 trang 190

? Từ ngữ xng hô trong tiếng Việt nh

thế nào ?

- Do vậy cần lựa chọn từ ngữ xng hô

nh thế nào ?

- Giáo viên chú ý cho học sinh trong

tiếng Việt không có từ ngữ xng hô

trung hòa

- Giáo viên hớng dẫn học sinh ôn tập

lại lý thuyết

 Hớng dẫn học sinh làm bài tập

2) Bài tập.(Cách dẫn trực tiếp,

Học sinh thảo luận và trả lời

các câu hỏi

- Học sinh thảo luận

- Học sinh làm vào vở bài tập

Học sinh trả

lời và tìm ví dụ

 Xng hô theo PC : xng khiêm, hô tôn

a) Xng khiêm : Ngời nói xng mình mộtb cách khiêm nhờng, ví dụ nh hàn sĩ, bần hàn, nô bộc

b) Hô tôn : Gọi ngời đối thoại một cách tôn kính

Ví dụ : Bệ hạ  Gọi vua với ý tôn kính

 Thể hiện PCLS  Ngôn ngữ của nhiều nớc phơng Đông

Câu 3 trang 190

 Trong tiếng Việt khi giao tiếp phải lựa chọn từ ngữ xng hô

a) Từ ngữ xng hô trong tiếng Việt rất

đa dạng và phong phú : Dùng từ thân tộc

 Dùng từ chỉ chức vụ, nghề nghiệp

 Dùng theo tên riêng … b) Vì vậy cần phải lựa chọn có căn cứ :  tình huống giao tiếp ( thân mật hay xã giao )

 Quan hệ giữa ngời nói và ngời nghe ( thân, sơ, khinh, trọng )

 Chú ý lựa chọn để đạt đợc kết quả

Trang 6

gián tiếp)

a) Chuyển lời dẫn thành lời dẫn gián

tiếp

 Vua Quang Trung hỏi Nguyễn

Thiếp là quân Thanh sang đánh, nếu

nhà vua đem binh ra đánh chống cự

thì khả năng thắng hay thua nh thế

nào

- Nguyễn Thiếp trả lời rằng bấy giờ

trong nớc trống không, lòng ngời tan

rã, quân Thanh ở xa đến, không biết

quân ta yếu hay mạnh, không hiểu

rõ thế nên đánh, nên giữ ra sao, vua

Quang Trung ra Bắc không quá mời

ngày thì quân Thanh sẽ bị dẹp tan

- Học sinh thảo luận, trả

lời, các em khác bổ xung

- Học sinh thảo luận

- Học sinh làm vào vở bài tập

trong giao tiếp

III) Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp.

1) Khái niệm.

a) Dẫn trực tiếp là nhắc lại nguyên

văn lời nói hay ý nghĩ của ngời hoặc nhân vật, lời dẫn trực tiếp đợc đặt trong dấu ngoặc kép

b) Dẫn gián tiếp là thuật lại lời nói

hay ý nghĩ của ngời hoặc nhân vật,

có điều chỉnh cho thích hợp, không

đặt trong dấu ngoặc kép

b) So sánh.

So sánh Trong lời đối thoại Trong lời dẫn gián tiếp

a) Từ xng hô Tôi  ngôi thứ nhất

Chúa công  ngôi thứ hai Nhà vua  ngôi thứ ba.Quang Trung  ngôi thứ ba

II - Hoạt động 2: Hớng dẫn HS học ở nhà.

 Nắm các đặc điểm của phơng châm hội thoại

 Học bài và chuẩn bị kiểm tra một tiết tiếng Việt

Định dạng
Số trang	6
Dung lượng	30,83 KB