Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Chính sách công: Thực hiện chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài ở tỉnh Vĩnh Phúc

Mục đích cơ bản của luận văn này là trên cơ sở lý luận về thưc hiện chính sách thu hút FDIvà đánh giá thực trạng thựchiện các chính sách thu hút FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc, luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm thực hiện tốt chính sách thu hút FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân trong những năm tiếp theo.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

Công trình được hoàn thành tại:

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Nguyễn Thị Hồng Hải

Phản biện 1: PGS TS Lương Thanh Cường

Phản biện 2: PGS TS Phạm Thái Quốc

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia

Địa điểm: Phòng họp D, Nhà A - Hội trường bảo vệ luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia

Số: 77- Đường Nguyễn Chí Thanh- Quận: Đống Đa- TP: Hà Nội Thời gian: vào hồi 9 giờ 00 ngày 25 tháng 5 năm 2018

Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang Web Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ở mỗi quốc gia, chính sách thu hút đầu tư nước ngoài (FDI) là một trong những nội dung quan trọng của kinh tế đối ngoại góp phần phát triển kinh tế - xã hội Ở Việt Nam, chính sách thu hút FDI là một trong những dấu ấn đậm nét của chính sách đổi mới kinh tế, thể hiện quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về cơ chế mở cửa và hội nhập quốc tế

Tỉnh Vĩnh Phúc được tái lập từ ngày 01/01/1997 Là tỉnh thuộc vùng đồng bằng Bắc Bộ, nằm trong 3 vùng quy hoạch: Vùng Kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, Vùng Đồng bằng sông Hồng và Vùng Thủ đô Với khởi điểm là một tỉnh nghèo, thuần nông, cơ cấu kinh tế chủ yếu là nông nghiệp, chiếm 53,2%, công nghiệp chỉ chiếm 13%, thu ngân sách chỉ khoảng 100 tỷ đồng, thu nhập bình quân đầu người 144 USD Do vậy, Vĩnh Phúc có nhu cầu rất lớn về nguồn vốn để thực hiện CNH, HĐH trên địa bàn Với chủ trương phát triển công nghiệp làm nền tảng, thu hút vốn FDI và doanh nghiệp dân doanh là động lực quan trọng trong phát triển kinh tế, trên cơ sở chính sách thu hút đầu tư cởi

mở thông thoáng của Việt Nam và sự vận dụng linh hoạt, sáng tạo chính sách đó của tỉnh Vĩnh Phúc, sau 20 năm tái lập, bằng sự nỗ lực phấn đấu của toàn Đảng bộ và nhân dân trong tỉnh, bằng các cơ chế, chính sách ưu tiên phát triển công nghiệp, Vĩnh Phúc đã đạt được những kết quả quan trọng, trở thành một tỉnh thu hút đầu tư trực tiếp của nước ngoài với lượng lớn và đã mang lại hiệu quả tích cực Tỉnh đã có những hướng đi mang tính đột phá để trở thành “điểm sáng” của cả nước về thu hút đầu tư Toàn tỉnh hiện có 231 dự án FDI với số vốn đăng ký 3,56 tỷ USD Từ chỗ chỉ có một khu công nghiệp với quy mô 50 ha, đến nay tỉnh có 11 khu đã được thành lập với diện tích

2,3 nghìn ha Một số doanh nghiệp lớn vào đầu tư và sản xuất ra những sản phẩm chủ lực, tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động, đóng góp chủ yếu cho ngân sách và gia tăng xuất khẩu cho tỉnh như: Toyota, Honda, Piaggio, Deawoo bus, Tập đoàn Prime

Mặc dù thu hút FDI của tỉnh Vĩnh Phúc trong thời gian qua đã đạt được một số kết quả đáng ghi nhận, tuy nhiên các dự án FDI đa phần nhỏ lẻ, thiếu bền vững và chủ yếu là các doanh nghiệp vệ tinh Do đó trước yêu công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, đòi hỏi tỉnh Vĩnh Phúc cần thực hiện tốt hơn nữa các chính sách thu hút FDI để FDI có tác dụng mạnh hơn đến phát triển kinh tế - xã hội theo hướng bền vững cả

về kinh tế, xã hội và môi trường, góp phần thực hiện mục tiêu phấn đấu trở thành thành phố Vĩnh Phúc vào những năm 20 của thế kỷ XXI và thực hiện lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi về thăm Vĩnh Phúc,

đó là “phải làm cho Vĩnh Phúc trở thành một trong những tỉnh giàu có, phồn vinh nhất ở miền Bắc nước ta”

Xuất phát từ lý do trên, học viên chọn đề tài “Thực hiện chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài ở tỉnh Vĩnh Phúc” làm đề tài luận văn cao học chuyên ngành Chính sách công của mình, với hy vọng có những đóng góp nhất định để hoàn thiện và nâng cao hiệu quả của việc thực thi chính sách thu hút FDI góp phần phát triển kinh

tế - xã hội của tỉnh Vĩnh Phúc

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

2.1 Nhóm các công trình nghiên cứu về Chính sách công

Nguyễn Hữu Hải (2002)“Giáo trình hoạch định và phân tích

chính sách công”, NXB Thống kê, Hà Nội Cuốn sách đã đề cập đến

chính sách công dưới góc độ chung nhất, bao gồm các vấn đề như: nhận thức về chính sách công; hoạch định chính sách công; tổ chức thực thi chính sách công; phân tích chính sách công

Nguyễn Hữu Hải (2014), “Chính sách công - Những vấn đề cơ

bản”, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội Cuốn sách cung cấp những

kiến thức lý luận chung nhất về chính sách công như: quá trình phát triển khoa học chính sách; đặc điểm, vai trò và phân loại chính sách công; cấu trúc nội dung và chu trình chính sách công; nguyên tắc, căn

cứ, các bước và phương pháp, công cụ hoạch định chính sách công; yêu cầu, các hình thức, phương pháp tổ chức thực thi chính sách công

và phân cấp quản lý chính sách công; nguyên tắc, tiêu chí, quy trình, nội dung và phương pháp phân tích chính sách công; nội dung đánh giá chính sách công; tổ chức công tác phân tích, đánh giá chính sách công Đặc biệt tác giả còn chú trọng đến việc vận dụng những kiến thức cơ bản đã học vào thực tiễn đánh giá chính sách công

Cuốn sách là một tài liệu tham khảo quan trọng của luận văn, cung cấp một cách hệ thống những kiến thức cơ bản về chính sách công, vận dụng những kiến thức đã học vào thực tiễn đánh giá chính sách công, góp phần hoàn thiện công tác hoạch định và thực thi chính sách công trong quản lý nhà nước

2.2 Nhóm các công trình nghiên cứu về đầu tư FDI

Mai Ngọc Cường (2000), Hoàn thiện chính sách và tổ chức thu hút FDI ở Việt Nam, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội Trong nghiên

cứu này tác giả đã phân tích những chính sách trong nước có tác động mạnh đến quá trình thu hút FDI, cũng như đề xuất các biện pháp thu hút FDI Theo tác giả cần tiếp tục nghiên cứu và triển khai thực hiện phân cấp việc cấp phép đầu tư, giải quyết những vấn đề sở hữu, sử dụng đất đai, những ưu đãi và khuyến khích về tài chính, về chính sách tiền lương của người lao động làm việc trong các doanh nghiệp có vốn FDI Tuy nhiên những đề xuất này đã được giải quyết phần lớn trong Luật Đầu tư nước ngoài năm 2000, Luật Đất đai năm 2003

Phùng Xuân Nhạ, (2013), FDI tại Việt Nam: lý luận và thực tiễn, NXB Đại học quốc gia Hà Nội, Hà Nội Cuốn sách đã đề cập tới

khái niệm, hình thức FDI, nhiều lý thuyết luận giải về nguyên nhân hình thành FDI, bao gồm các lý thuyết truyền thống và các lý thuyết mới về quốc tế hóa sản xuất, phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới FDI, các chính sách, biện pháp thu hút FDI tại Việt Nam Trong cuốn sách, tác giả tập trung phân tích các luận cứ khoa học và làm rõ tác động của các chính sách cũng như kết quả hoạt động FDI ở Việt Nam trong hơn 20 năm qua, từ đó đưa ra một số gợi ý điều chỉnh chính sách, biện pháp điều tiết các hoạt động thu hút và sử dụng nguồn vốn FDI ở Việt Nam

Nguyễn Văn Tuấn, (2005), FDI với phát triển kinh tế ở Việt Nam,

NXB Tư pháp, Hà Nội Đây là một đề tài nghiên cứu có phạm vi rộng về lịch sử hình thành, phát triển của hoạt động FDI, trên cơ sở đó tác giả cũng đưa ra một số giải pháp nhằm huy động và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn FDI đối với kinh tế Việt Nam Tuy nhiên, ở đề tài này tác giả chỉ tập trung nghiên cứu, phân tích về vai trò của FDI đối với phát triển kinh tế Việt Nam chứ không đề cập đến việc tổ chức thực thi chính sách thu hút FDI ở các địa phương

Trần Xuân Tùng (2005), FDI ở Việt Nam, thực trạng và giải pháp, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội Trong tác phẩm này, tác giả đã

phân tích vai trò, vị trí khách quan của FDI đối với sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, nêu bật những thành công cũng như những hạn chế chủ yếu trong việc thu hút và sử dụng nguồn vốn FDI trong tình hình hiện nay; trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm thúc đẩy thu hút mạnh hơn và sử dụng có hiệu quả hơn nguồn ngoại lực quan trọng này

Nhìn chung các công trình trên đã mang lại những kiến thức lý luận cơ bản về FDI; làm rõ tác động của nguồn vốn FDI tới nền kinh

tế Việt Nam hiện nay, từ đó đưa ra những đề xuất, giải pháp thực tiễn mang tính dài hạn Tuy nhiên, nhận thấy chưa có công trình nghiên cứu sâu về thực hiện chính sách thu hút FDI tại Việt Nam nói chung

và tại tỉnh Vĩnh Phúc Đồng thời, hiện nay cả nước đang đẩy mạnh thực hiện công cuộc CNH, HĐH, xây dựng “Chính phủ hành động, kiến tạo, liêm chính, phục vụ phát triển, phục vụ nhân dân”, thì vấn

đề thu hút FDI càng cần được quan tâm hơn Do vậy, việc nghiên cứu một cách có hệ thống về thực hiện chính sách thu hút FDI tại tỉnh Vĩnh Phúc là hết sức cần thiết nhằm bổ sung các giải pháp thúc đẩy thu hút đầu tư từ các quốc gia khác trên thế giới Và đó là lý do để học viên lựa chọn chủ đề nói trên làm đề tài luận văn của mình

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích:

Trên cơ sở lý luận về thưc hiện chính sách thu hút FDIvà đánh giá thực trạng thựchiện các chính sách thu hút FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc, luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm thực hiện tốt chính sách thu hút FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, nâng

cao đời sống nhân dân trong những năm tiếp theo

- Phân tích thực trạng, đánh giá ưu điểm và hạn chế, chỉ ra nguyên nhân của ưu điểm và hạn chế trong thực hiện chính sách thu hút FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc

- Đề xuất các giải pháp nhằm thực hiện tốt hơn chính sách thu hút FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc trong những năm tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

Hoạt động thực hiện các chính sách thu hút FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc

5.2 Phương pháp nghiên cứu:

Trong quá trình nghiên cứu, học viên kết hợp sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Phương pháp nghiên cứu tài

liệu được thực hiện nhằm thu thập thông tin, hệ thống các khái niệm

và luận điểm, cơ sở lý thuyết liên quan đến chất thu hút FDI, các tài liệu của các tác giả trong và ngoài nước Luận văn cũng nghiên cứu tài liệu là các văn bản pháp luật, văn bản quy phạm pháp luật như

Luật, Nghị quyết, Nghị định, Quyết định, Thông tư, Chỉ thị, Hướng dẫn…của các cơ quan Đảng và Nhà nước để làm căn cứ pháp lý cho việc phân tích các khái niệm liên quan đến đề tài Đồng thời, để làm

cơ sở thực tiễn cho việc phân tích thực trạng thực hiện chính sách thu hút FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc, luận văn cũng sử dụng các tài liệu: Báo cáo thống kê tình hình thu hút FDI của tỉnh Vĩnh Phúc hàng năm; quá trình hình thành, phát triển, điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của tỉnh Vĩnh Phúc … để phân tích, đánh giá tình hình chung về địa bàn

và đối tượng nghiên cứu

- Phương pháp chuyên gia: Phương pháp này giúp cho luận văn

thu thập được những nhận định sát thực, các ý kiến đóng góp phù hợp với thực tiễn Luận văn áp dụng phương pháp này trên cơ sở phỏng vấn, đối thoại, trao đổi với các cán bộ, công chức làm việc trong cơ quan Đảng, chính quyền, đoàn thể của tỉnh Vĩnh Phúc, những người làm công tác chuyên môn lâu năm, có nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong thu hút FDI Nội dung phỏng vấn về thực hiện chính sách thu hút FDI, các yếu tố ảnh hưởng đến thu hút FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc

- Phương pháp điều tra xã hội học: Đây là phương pháp điều tra

bằng bảng hỏi thu thập thông tin để đo lường, đánh giá việc thực hiện chính sách thu hút FDI dựa trên cơ sở phát phiếu khảo sát để người dân đánh giá, công chứctự đánh giá và lãnh đạo quản lý đánh giá Tổng số phiếu phát ra là 137 Nội dung phiếu khảo sát được thiết kế phù hợp với việc thu thập thông tin từ ba nhóm đối tượng: Lãnh đạo, quản lý; công chức tại các sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Ngoại vụ, Ban Quản lý các Khu công nghiệp, Văn phòng UBND tỉnh…; công dân,

tổ chức Cụ thể như sau:

+ Lãnh đạo/quản lý: 30 phiếu hỏi đã được gửi đến cho các đối tượng trên tại các Sở, ban,ngành nhằm thu thập thông tin về quá trình thực hiện và kết quả thực hiện chính sách thu hút FDI

+ Công chức: 70 phiếu hỏi được phát cho công chứcmột số Sở, ban, ngành ở các vị trí khác nhau nhằm thu thập thông tin vềvề chất lượng và kết quả thực hiện chính sách thu hút đầu tư nước ngoài đối với phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh

+ Công dân, tổ chức: tác giả phát phiếu khảo sát đối với 16 doanh nghiệp nước ngoài và 21 doanh nghiệp trong nước ở các KCN trong địa bàn nhằm thu thập ý kiến đánh giá về kết quả thu hút FDI trong việc giải quyết việc làm, nâng cao đời sống vật chất cho người dân Đối với đối tượng là công dân, tác giả đã sử dụng phương pháp khảo sát điều tra online để đạt được hiệu quả tối đa, nhanh chóng và

đã thu về được 553 câu trả lời

Các bước tiến hành điều tra gồm: chuẩn bị và xây dựng mẫu phiếu điều tra, in sẵn các câu hỏi có liên quan đến luận văn; xác định đối tượng điều travà phát phiếu điều tra; tổng hợp ý kiến làm cơ sở cho việc phân tích, đánh giá việc thực hiện chính sách thu hút FDI Thời gian thực hiện: quý 3/2017 Số liệu qua điều tra được thu thập, xử lý tổng hợp ra kết quả bằng cách thống kê số lượng các yếu tố ảnh hưởng, số lượng lựa chọn mức độ các yếu tố ảnh hưởng, các biện pháp tác động làm căn cứ tính tỷ lệ % để làm rõ vấn đề nghiên cứu

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Luận văn góp phần hệ thống hóa, bổ sung và làm sáng tỏ thêm một số vấn đề lý luận, tạo cơ sở khoa học cho vấn đề nghiên cứu thực hiện chính sách thu hút FDI

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn cung cấp cơ sở dữ liệu về công tác thực hiện chính sách thu hút đầu tư nước ngoàithông qua việc đánh giá thực trạng tại tỉnh Vĩnh Phúc Đồng thời các giải pháp được đề xuất trong luận văn

có giá trị tham khảo cho các nhà lãnh đạo và cơ quan quản lý có thẩm quyền tham khảo xây dựng chính sách và kế hoạch thực hiện nhằm nâng cao chất lượng thu hút FDI góp phần phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Vĩnh Phúc những năm tới Đồng thời, luận văn là tài liệu tham khảo cho những cán bộ và học viên quan tâm đến việc triển khai thực hiện chính sách thu hút FDI tại địa phương

7 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn được cấu trúc gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn về thu hút FDI Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách thu hút FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc

Chương 3: Quan điểm, phương hướng và giải pháp hoàn thiện việc thực hiện chính sách thu hút FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc

* Khái niệm FDI

FDI là việc nhà đầu tư nước ngoài đưa vốn bằng tiền hay tài sản khác vào nước nhận đầu tư để trực tiếp quản lý, điều hành hoạt động sản xuất, kinh doanh nhằm mục tiêu lợi nhuận

* Đặc điểm của FDI

- FDI gắn với hoạt động sản xuất kinh doanh trực tiếp

- Chủ thể của FDI là các chủ thể tư nhân, mục tiêu đầu tư là lợi nhuận cao,

- FDI thường sử dụng công nghệ khác biệt nhằm tận dụng lợi thế trong phân công lao động quốc tế

- Nguồn vốn FDI là vốn đầu tư phát triển dài hạn, trực tiếp từ bên ngoài

* Phân loại các hình thức FDI:

+ Theo bản chất đầu tư:

- Đầu tư mới (Greenfield Investment (GI))

- Mua lại và sáp nhập (Cross-border Merger and Acquisition (M&A))

- Đầu tư BI (Brownfield Investment)

+ Theo mức độ tham gia của nhà đầu tư:

- Hợp đồng hợp tác kinh doanh; Doanh nghiệp liên doanh; Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài

- Hình thức BOT, BTO, BT, PPP

* Mục tiêu và nội dung của chính sách thu hút FDI

a) Mục tiêu:

Mục tiêu của chính sách thu hút FDI là thu hút vốn, công nghệ, kinh nghiệm quản lý của nước ngoài để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, khai thác có hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, tạo việc làm cho người lao động và mở rộng xuất khẩu

b) Nội dung:

Nội dung của chính sách thu hút FDI bao gồm: Chính sách đảm bảo đầu tư, chính sách cơ cấu đầu tư, chính sách tài chính và các công cụ khuyến khích tài chính, chính sách tiền tệ và vốn liên quan đến đầu tư nước ngoài, chính sách đất đai, chính sách lao động, chính sách về môi trường đầu tư và các biện pháp thu hút đầu tư khác

1.2 Thực hiện chính sách thu hút FDI

1.2.1 Khái niệm

Chính sách thu hút đầu đầu tư nước ngoài là một trong những chính sách kinh tế đối ngoại của Nhà nước Do vậy, thực hiện chính sách thu hút FDI là quá trình đưa các chính sách thu hút FDI vào thực tiễn đời sống xã hội nhằm thu hút nguồn vốn FDI phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia nói chung và của từng địa phương nói riêng