chuyên đề phân môn tập đọc – lớp 45 một số biện pháp năng cao kỹ năng đọc tốt cho học sinh lớp 45

- Đối với các lớp có nhiều học sinh chưa đạt về tính chủ động, tự giác học tập của các em chưa cao do khả năng đọc và cảm thụ Tiếng Việt còn hạn chế.. Mục Tiêu cần đạt của phân môn tập đ

TTƯỜNG TH MINH DIỆU B

Khối 4 & 5

CHUYÊN ĐỀ PHÂN MÔN TẬP ĐỌC – LỚP 4&5

“Một số biện pháp năng cao kỹ năng đọc tốt cho học sinh lớp 4&5”.

Người lên chuyên đề : Dương Văn Chiến;

Ngày thực hiện: ngày 23 tháng 9 năm 2015;

Người dạy minh hoạ: Nguyễn Ngọc Nhu

Bài dạy tuần 5: Môt chuyên gia máy xúc;

A Lý do xây dựng chuyên đề:

- Căn cứ vào tình hình thực tế của các tiết dạy: Đa số GV thực hiện chưa tốt yêu cầu chuẩn của tiết tập đọc, chưa nắm vững trình tự của các bước và yêu cầu cần đạt của từng bước

- Cần có sự thống nhất cao trong việc thực hiện các bước và vận dụng các phương pháp dạy – học trong giờ tập đọc

- Xác định đúng yêu cầu đặc trưng của phân môn, đảm bảo thực hiện tốt mục tiêu yêu cầu của từng bài Từ đó phân bổ thời gian cho từng hoạt động hợp lý

- Xây dựng tính tích cực, chủ động cho HS trong các hoạt động học tập

- Rèn cho HS kĩ năng đọc đúng, đọc diễn cảm và nắm vững nội dung, ý nghĩa của các văn bản

- Rèn luyện cho các em kĩ năng nhận xét đánh giá bản thân và nhận xét đánh giá bạn Kết quả luyện đọc đúng, đọc diễn cảm chưa cao

B Nội dung chuyên đề:

I.Tình hình thực trạng:

1 Giáo viên:

- Kết hợp vận dụng một số phương pháp dạy - học chưa linh hoạt, hiệu quả chưa cao, sử dụng đồ dùng dạy học chưa hiệu quả còn mang tính hình thức

- Tổ chức một số hoạt động còn mang tính hình thức Chưa phát huy được tác dụng hết của hoạt động dạy học

2 Học sinh:

- Một số Hs phát âm còn sai

- Hs đọc chưa trôi chảy, đọc diễn cảm rất hạn chế

- Đa số HS chưa biết cách diễn đạt nội dung cần trình bày (Tìm hiểu bài)

3 Chuẩn bị xây dựng chuyên đề:

- Dự giờ các tiết dạy của GV để phát hiện những thiếu sót cần khắc phục

- Theo dõi HS đọc bài, thảo luận và trình bày ý kiến

- Tham khảo một số tài liệu, sách hướng dẫn bài soạn, thiết kế bài dạy …

- Quan sát một số tiết dạy trong đĩa hình

4 Hiệu quả:

- GV xác định đúng mục tiêu, đặc trưng của phân môn Tập đọc nên có kế hoạch dạy – học phù hợp

- Các hoạt động của thầy và trò diễn ra nhịp nhàng hơn Thể hiện được mục đích của từng hoạt động dạy học phù học

- Việc vận dụng một số phương pháp thuần thục và đạt được hiệu quả cao hơn

- HS được tham gia vào hoạt động luyện đọc nhiều nên kết quả tiến bộ hơn Đồng thời chủ động hơn trong việc tham gia tìm hiểu, phát biểu ý kiến trước lớp

- Tốc độ đọc và kĩ năng đọc tiến bộ hơn

5 Hạn chế:

- Thời gian thực hiện của đa số các tiết chưa đảm bảo do kĩ năng đọc của HS còn hạn chế, GV phải dành nhiều thời gian giúp các em rèn luyện, sửa sai

- Đối với các lớp có nhiều học sinh chưa đạt về tính chủ động, tự giác học tập của các em chưa cao do khả năng đọc và cảm thụ Tiếng Việt còn hạn chế

II Những nội dung GV cần nắm vững:

1 Mục Tiêu cần đạt của phân môn tập đọc:

a) Giúp HS củng cố, phát triển kĩ năng đọc trơn, đọc thầm đã được hình thành

ở các lớp dưới ; tăng cường tốc độ đọc, biết đọc lướt để chọn thông tin nhanh và bước đầu biết đọc diễn cảm

b) Phát triển kĩ năng đọc- hiểu lên mức cao hơn: Nắm và vận dụng được một

số khái niệm như đề tài, cốt truyện, nhân vật, tính cách, để hiểu ý nghĩa của bài và phát hiện một số giá trị nghệ thuật trong các bài văn, bài thơ

c) Mở rộng vốn hiểu biết về tự nhiên, xã hội và con người để góp phần hình thành nhân cách của con người mới

2 Nội dung dạy học:

a) Củng cố, nâng cao kĩ năng đọc cho HS:

Phân môn Tập đọc lớp 4&5 tiếp tục củng cố, nâng cao kĩ năng đọc trơn, đọc thầm đã được hình thành, phát triển từ các lớp dưới, rèn luyện thêm kĩ năng mới là đọc diễn cảm Phần chú giải, câu hỏi cuối mỗi văn bản giúp HS nâng cao kĩ năng đọc – hiểu văn bản, cụ thể là:

- Nhận biết đề tài, cấu trúc của bài

- Biết cách tóm tắt bài, làm quen với thao tác đọc lướt để nắm ý

- Phát hiện giá trị của một số biện pháp nghệ thuật trong các văn bản văn chương

Cùng với các phân môn Kể chuyên, Tập làm văn, phân môn Tập đọc còn xây dựng cho HS thói quen tìm đọc sách ở thư viện, dùng sách công cụ (từ điển, sổ tay từ ngữ, ngữ pháp) và ghi chép những thông tin cần thiết khi đọc

b) Mở rộng vốn hiểu biết, bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm, nhân cách cho HS:

Nội dung các bài tập đọc phản ánh một số vấn đề cơ bản về phẩm chất, đạo đức, sở thích, thú vui lành mạnh của con người thông qua ngôn ngữ văn học và những hình tượng giàu chất thẩm mĩ và nhân văn Do đó có tác dụng mở rộng tầm hiểu biết về tự nhiên, xã hội và đời sống, bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm và nhân cách cho HS

3 Các biện pháp - dạy học:

a) Hướng dẫn đọc:

- Đọc thành tiếng: GV có thể hướng dẫn HS bằng các biện pháp như sau

+ Đọc mẫu: Tuỳ theo tình hình thực tế, GV có thể chỉ định HS trên chuẩn đọc

làm mẫu trước GV chỉ nên đọc mẫu toàn bài khi cả lớp đã hoàn thành các bước luyện đọc, trước khi tìm hiểu bài và chuyển sang bước đọc diễn cảm

Các hình thức đọc mẫu bao gồm:

* Đọc từ, cụm từ nhằm hướng dẫn cách phát âm đúng, sửa cách phát âm sai

* Đọc câu, đoạn, bài nhằm hướng dẫn cách đọc diễn cảm

+ Dùng lời nói, chữ viết, kí hiệu và đồ dùng dạy học, hướng dẫn HS cách nghỉ hơi tốc độ đọc, giọng đọc thích hợp

+ Tổ chức cho HS đọc cá nhân (đọc trong nhóm, đọc trước lớp), đọc đồng thanh (cả nhóm, cả tổ); nhận xét cách đọc của HS, sửa lỗi phát âm hoặc lỗi thể hiện nội dung qua giọng đọc cho HS Cần hạn chế số lần đọc đồng thanh và tăng cường hình thức đọc cá nhân

- Đọc thầm: Các biện pháp có thể áp dụng là:

+ Giao nhiệm vụ để định hướng rõ yêu cầu đọc thầm cho HS (đọc câu nào, đoạn nào; đọc để trả lời câu hỏi hay ghi nhớ, thuộc lòng; đọc để trả lời câu hỏi nào )

+ Giới hạn thời gian để tăng dần tốc độ đọc thầm cho HS Cách thực hiện biện pháp này là từng bước rút ngắn thời gian đọc và tăng dần độ khó của nhiệm vụ (đọc lướt để tìm từ ngữ hay chi tiết, hình ảnh; đọc lướt để nêu nội dung chính của đoạn, của bài )

b) Hướng dẫn tìm hiểu bài:

- Giúp hiểu nghĩa của từ mới:

+ GV không nhất thiết phải yêu cầu HS trình bày tất cả các từ ngữ đã được chú thích trong sách mà có thể chọn một số từ ngữ khó để giải thích cho rõ Biện pháp thực hiện là tổ chức cho HS đọc thầm nội dung chú thích rồi trình bày lại

+ Với những từ ngữ khó hiểu ở phần chú thích hoặc những từ ngữ khác, GV có thể hướng dẫn HS giải thích bằng các biện pháp như sau :

* Dùng các từ cùng nghĩa, trái nghĩa hoặc từ thông dụng ở địa phương để giải thích từ đó

* Đặt câu với từ ngữ đó

* Miêu tả sự vật, hoạt động, trạng thái, đặc điểm hoặc tính chất được gọi tên bằng từ ngữ đó

- Giúp HS nắm vững câu hỏi tìm hiểu bài :

+ Cho HS đọc thầm câu hỏi rồi trình bày lại yêu cầu của câu hỏi đó

+ GV giải thích thêm cho rõ yêu cầu của bài tập

+ Tách câu hỏi, bài tập thành một số câu hỏi nhỏ hoặc bổ sung câu hỏi phụ để

HS dễ thực hiện.Tránh đặt thêm câu hỏi không phù hợp với chủ điểm học tập hoặc vượt quá khả năng nhận thức của HS

Ví dụ: Một câu hỏi có 2 ý thì giáo viên nên tách câu đó ra thành 2 câu hỏi nhỏ

để học sinh dễ hiểu và dễ trả lời câu hỏi hơn

+ Tổ chức cho HS trả lời hay làm mẫu một phần của câu hỏi để cả lớp nắm được yêu cầu

- Tổ chức cho HS trả lời câu hỏi:

+ Tổ chức cho HS làm việc cá nhân hoặc theo cặp, theo nhóm để trả lời câu hỏi

+ Tổ chức cho HS báo cáo kết quả bằng nhiều hình thức khác nhau

+ Trao đổi với HS, sửa lỗi cho HS hoặc tổ chức để HS giải đáp thắc mắc, góp ý cho nhau, đánh giá cho nhau trong quá trình tìm hiểu bài

+ Sơ kết, tổng kết ý kiến HS; ghi bảng nếu cần thiết

c) Ghi bảng:

Việc ghi bảng cần đảm bào tính khoa học, tính Sư Phạm và tính thẩm mĩ:

- Nội dung ghi bảng ngắn gọn, chính xác

- Hình thức ghi bảng rõ, đẹp

- Tiến trình ghi bảng phải kết hợp nhịp nhàng với tiến trình tiết dạy

Cụ thể là:

Thứ ngày tháng năm

Tập đọc Tên bài

- Đọc từ khó: Ghi những từ ngữ, câu,

đoạn văn ngắn hoặc khổ thơ cần luyện

đọc;

- Đọc diễn cảm và HTL: Đoạn nào, khổ

nào? nhưng lưu ý về cách đọc diễn cảm

- Từ ngữ: Ghi từ ngữ, hình ảnh, chi tiết nổi bật,

- Nội dung hoặc ý nghĩa: Ghi ý chính của

cả bài

d) Quy trình dạy – học:

1 Kiểm tra bài cũ: (5 phút)

Gọi 2 – 3 HS đọc thành tiếng hoặc đọc thuộc lòng bài tập đọc trước đó và đặt một số câu hỏi về nội dung bài tập đọc (HTL) để kiểm tra kĩ năng đọc – hiểu

2 Dạy bài mới: (31 phút)

2.1 Giới thiệu bài: (1 phút) Nêu nhiệm vụ cần thực hiện trong tiết học Đối

với bài tập đọc mở đầu một chủ điểm mới, trước hết GV cần giới thiệu vài nét về chủ điểm Có thể dùng tranh, ảnh băng hình, vật thật để dẫn dắt hoặc gợi mở bằng câu hỏi nhỏ Tuy nhiên phần giới thiệu bài cần ngắn gọn, tránh mất thời gian

2.2 Hướng dẫn luyện đọc và tìm hiểu bài: (30 phút)

a) Luyện đọc: (14 phút)

+ Đọc thành tiếng:

HS đọc nối tiếp nhau trước lớp lần 1: Mỗi HS đọc một đoạn theo trình tự các

đoạn trong bài (có thể lặp lại nhiều vòng); cho học sinh tự phát hiện từ khó, cho học sinh đọc; giáo viên có thể bổ sung thêm rồi uốn nắn kỉ cho nhóm

Chia đoạn: Có phân định rõ ràng hoặc chưa rõ ràng: Bài nào phân định rõ ràng thì để học sinh chia; có bài nào chưa phân định rõ ràng thì giáo viên chia

Giải thích từ ngữ: không nên để học sinh đọc phần chú giải mà giáo viên nêu câu hỏi để giải thích từ đó mới sinh động và hấp dẫn

Đọc theo cặp hoặc đọc trong nhóm (Mỗi HS đọc một đoạn trong bài theo

trình tự và lặp lại để tất cả HS đều được đọc các đoạn trong bài)

Một, hai HS đọc toàn bài.

+ GV đọc mẫu toàn bài

b) Tìm hiểu bài: (10 phút)

+ GV hướng dẫn HS đọc và trả lời từng câu hỏi cuối mỗi bài theo các hình thức dạy học thích hợp

+ Nếu học sinh trả lời chính xác, rõ ràng thì giáo viên kết luận đúng hoặc sai Nếu chưa rõ ràng thì giáo viên hệ thống lại ý chính rồi chuyển sang câu hỏi khác phải

có lời dẫn chuyển ý

+ Hướng dẫn HS chốt lại nội dung chính hoặc ý nghĩa của bài tập đọc

c) Đọc diễn cảm (3 phút)

(với văn bản nghệ thuật) hoặc luyện đọc lại (với các văn bản phi nghệ thuật) + Hướng dẫn đọc từng đoạn văn, khổ thơ (Một số HS đọc, GV hướng dẫn, điều chỉnh cách đọc cho HS sau mỗi đoạn)

+ HS thi đọc diễn cảm trước lớp ( hoăc đọc phân vai)

d) Học thuộc lòng đối với những bài có yêu cầu học thuộc lòng: (3 phút)

+ HS tự nhẩm học thuộc lòng các khổ thơ, bài thơ hay đoạn văn theo yêu cầu trong SGK

+ Tổ chức cho HS thi đọc thuộc lòng khổ thơ, bài thơ hay đoạn văn vừa luyện đọc thuộc

3 Củng cố, dặn dò: (4 phút)

- Nêu 1 số câu hỏi theo nội dung bài

- Giáo dục cho học sinh thông qua bài học

- Nêu yêu cầu tiếp tục luyện tập và chuẩn bị cho bài sau

- Nêu nhận xét về tiết học

TẬP ĐỌC:

MỘT CHUYÊN GIA MÁY XÚC

I Mục tiêu:

KN: Đọc diễn cảm bài văn thể hiện được cảm xúc về tình bạn, tình hữu gnhị của người kể chuyện với chuyên gia nước bạn

KT: Hiểu nội dung: Tình hữu nghị của chuyên gia nước bạn với công nhân Việt Nam (Trả lời được các câu hỏi 1,2,3)

TĐ: Giáo dục học sinh yêu hòa bình, tình đoàn kết hữu nghị

II Chuẩn bị:

- Tranh phóng to (SGK)

- Tranh ảnh về các công trình do chuyên gia nước ngoài hỗ trợ: cầu Mỹ Thuận, nhà máy thuỷ điện Hòa Bình

III Các ho t đ ng:ạt động: ộng:

1 Bài cũ: (5 phút)Bài ca về trái đất

- HS đọc và trả lời câu hỏi - Học sinh đọc thuộc lòng bài thơ và trả lời

câu hỏi

- Hình ảnh trái đất có gì đẹp? - Giống như quả bóng xanh bay giữa bầu

trời xanh, có tiếng chim bồ câu và những

cánh hải âu vờn trên sóng

- Bài thơ muốn nói với em điều gì?

Giáo viên nhận xét

2 Bài mới: (31 phút)

2.1 GTB:

2.2 Hướng dẫn học sinh luyện

- Phải chống chiến tranh, giữ cho trái đất bình yên và trẻ mãi

a) Luyện đọc :

- HS trên chuẩn đọc cả bài

- Yêu cầu học sinh tiếp nối nhau

đọc

- Sửa lỗi đọc cho học sinh

- Dự kiến luyện đọc từ khó cho hs:

“tr - s”

- Gọi hs đọc phần chú giải

- Goi 1 hs đọc toàn bài

- Hoạt động lớp, cá nhân

- 4 hs đọc

- Chia 4 đoạn:

+ Đoạn 1: Từ đầu … Sắc êm dịu

+ Đoạn 2: Tiếp theo …đến giản dị, thân mật

+ Đoạn 3: Tiếp theo …đến chuyên gia máy xúc

+ Đoạn 4: Phần còn lại

- Lần lượt học sinh đọc từ khó

- 1 hs đọc

- 1 hs đọc

Giáo viên đọc toàn bài - hs theo dõi

b) Hướng dẫn học sinh tìm hiểu bài - Hoạt động nhóm, lớp

- Yêu cầu học sinh đọc thầm, trả lời

câu hỏi:

+ Anh Thuỷ gặp anh A-lếch-xây ở

đâu? (Hs đạt dưới chuẩn)

- ở công trường xây dựng

+ Dáng vẻ của A-lếch-xây có gì đặc

biệt khiến anh Thủy phải chú ý? (Hs

đạt dưới chuẩn)

+ Vóc người cao lớn,tóc vàng + Có vẻ mặt chất phác

+ Dáng người lao động

+ Dễ gần gũi

+ Cuộc gặp gỡ giữa hai bạn đồng

nghiệp diễn ra như thế nào? (Hs đạt

+ Cuộc gặp gỡ thật thân mật, cởi mở

+ Chi tiết nào trong bài làm cho em

nhớ nhất ? Vì sao? (Hs đạt trên chuẩn)

+ HS phát biểu

Nội dung bài nói lên điều gì? (Hs:

TC)

+ Kể về tình cảm chân thành của 2 người

bạn

c) Hướng dẫn học sinh đọc diễn

cảm

- Hoạt động nhóm, cá nhân, cả lớp

Rèn đọc diễn cảm

- GV đọc mẫu và yc hs theo dõi

tìm cách nhấn giọng và ngắt giọng

- Nêu cách đọc - Nhấn giọng từ trong

đoạn Thế là / A-lếch-xây …vừa to / vừa chắc

ra / nắm lấy bàn tay đầy dầu mỡ của tôi

- Tổ chức cho hs thi đọc diễn cảm - HS lần lượt đọc diễn cảm đoạn văn,

- 1 HS đọc lại cả bài

- GV Nhận xét;

3 Củng cố- dặn dò: (4 phút)

- Câu chuyện giữa anh Thủy và

anh A-lếch-xây gợi cho em điều gì?

- HS trả lời

- GD hs về tình hữu nghị giữa các

dân tộc

- Chuẩn bị: “Ê-mi-li, con”

- Nhận xét tiết học

Thời gian nghiên cứu lên chuyên đề còn hạn chế nên nhờ lãnh đạo và các đồng nghiệm đóng góp ý thêm cho chuyên đề để chuyên đề phong phú hơn và đi vào thực

tế nhanh hơn, mang lại hiệu quả cao hơn Xin chào thân ái

Minh Diệu, ngày 23 tháng 9 năm 2015

Duyệt của Phó Hiệu trưởng Người viết chuyên đề

Dương văn Chiến