-Khi thay ®æi m«i trêng sèng ph¶i thËn träng, khiªm tèn t×m hiÓu ®Ó thÝch nghi.. HS tr×nh bµy.[r]
Trang 1Giáo án hội giảng chào mừng ngày 20-11 Tiết 39
ếch ngồi đáy giếng
* Mục tiêu cần đạt :
Giúp HS :
- Hiểu đợc khái niệm truyện ngụ ngôn,và nội dung ý nghĩa của truyện cũng nh
nghệ thuật diễn đạt
- Liên hệ bài học trong truyện với những tình huống, hoàn cảnh thực tế phù hợp
- Rèn kĩ năng kể chuyện ngụ ngôn
* Đồ dùng : bảng phụ
*Tiến trình dạy học
A.ổn định lớp
B.Bài cũ : Qua truyện “ Ông lão đánh cá và con cá vàng” , em hãy nhận xét ông
lão và mụ vợ? Bài học rút ra từ câu chuyện cổ tích này là gì?
C.Bài mới
HS đọc chú thích SGK
?Ngụ ngôn là một từ HV, dựa vào hiểu biết
của mình em hãy giải thích từ ngụ ngôn?
-Đọc chú thích *
?Dựa vào chú thích hãy nêu đặc điểm chính
của truyện ngụ ngôn?
?ở cấp I, em đã đợc học, đọc những
chuyện ngụ ngôn nào?
-Con cáo và tổ ong, bó đũa, thỏ và rùa…
?Nhân vật chính trong thỏ và rùa là ai?
Truyện này nhằm khuyên chúng ta điều gì?
-GV khái quát lại 3 đặc điểm chính của
truyện ngụ ngôn.NHấn mạnh: Gửi gắm kín
đáo một bài học, lời khuyên trong cuộc
sống Đây là đặc trng nổi bật của truyện
ngụ ngôn
-Để rõ hơn đặc điểm, ý nghĩa của loại
truyện này, chúng ta cùng tìm hiểu văn
bản: ếch ngồi đắy giếng
?Truyện kể dới hình thức nào?văn xuôi hay
văn vần? Phơng thức biểu đạt?Theo em nên
đọc văn bản này với giọng điệu ntn ?
?Tóm tắt ngắn gọn văn bản?
-H tóm tắt
-Nhận xét
?Truyện có mấy sự việc chính ?
Căn cứ vào đó em chia câu chuyện thành
mấy phần ? Nêu giới hạn và nội dung từng
phần ?
HS thảo luận trình bày , GV nhận xét treo
bảng phụ ghi bố cục truyện.
-Tìm hiểu một số chú thích
? Em hãy cho biết nhân vật chính trong
truyện ?
?Câu văn nào vừa giới thiệu nhân vật, vừa
I.Giới thiệu chung :
*Truyện ngụ ngôn
-Ngụ: hàm ý kín đáo; ngôn : lời nói -Ngụ ngôn : là lời nói có hàm ý , ngụ ý kín
đáo-Truyện ngụ ngôn : (SGK)
Đặc điểm:
+HT:Truyện kể bằng văn xuôi hoặc văn vần +Nhân vật: loài vật, đồ vật con ngời… +Mục đích: nhằm khuyên nhủ răn dạy bài học nào đó
II.Đọc- hiểu văn bản:
1.Đọc
-Chậm ,bình tĩnh, xen hài hớc kín đáo
-Tóm tắt
Một con ếch sống lâu ngày nơi đáy giếng sâu.Nó nghĩ mình là chủa tể, trời chỉ bé bằgn chiếc vung.Một hôm , trời ma to, nớc giéng đầy,ếch ta ra ngoài.Vẫn giữ thói quen
cũ nghênh ngang nên ếch ta bị trâu giẫm bẹp
-Bố cục : 2 phần
P1 : Từ đầu đến “chúa tể”: ếch khi ở trong giếng
P2 : Còn lại: ếch khi ra khỏi giếng
-Chú thích 2.Phân tích
a Khi ếch ở trong giếng
- Sống lâu ngày trong giếng
Trang 2giới thiệu không gian ếch sống?
?Khi ở trong giếng cuộc sống của ếch đợc
miêu tả nh thế nào?
?Theo em giếng là một không gian nh thế
nào?
?Em hãy nhận xét môi trờng sống cua ếch
?
?ếch có cảm nhận gì về thế giới xung
quanh và về bản thân mình?
? Cách cảm nhận nh vậy có đúng không ?
Không, thực tế cuộc sống vô cùng phong phú, kì
diệu luôn đổi thay.Môi trờng, thế giới sống của
éch rất nhỏ bé.éch cha bao giờ sống thêm, biết
thêm một môi ỉtờng khác.Tầm nhìn thế giới và sự
vật xung quanh của nó rất hạn hẹp.Nó ít hiểu biết,
một sự ít hiểu biết kéo dài “lâu ngày”.Nhng nó lại
luôn thỏa mãn với sự hiểu biết của mình chẳng cần
biết ngoài thành giếng kia có gì, chỉ cần dùng mấy
âm thanh ồm ộp hão ra oại với những con vật tầm
thờng là thỏa chí.
?Điều đó cho thấy đặc điểm gì trong tính
các của ếch?
?Nhân vật là loài vật nhng lại mang đặc
điểm tính cách của con ngời, nh vậy khi
xây dựng nhân vật ếch tác giả dân gian đã
sử dụng biện pháp nghẹ thuật gì?
-Lu ý:nhng không phải vì thế mà làm mất
đi những đạc điểm vốn có của laòi
éch:sống ở môi trờng nớc, ẩm thấp, xung
quanh là cóc nhái…đây chính là nghệ thuật
kể chuyện tự nhiên sinh động mà hấp dẫn
của TNN
-Do sống trong môi trờng hạn hẹp mà ếch
đâm chủ quan,tự cao tự đại.ở đây chuyện
viết về ếch nhằm ám chỉ điểu gì về cuộc
sống con ngời?( môi trờng sống hạn hẹp
dễ khiến con ngời ta có thái độ nh thế nào?
-Giá nh cuộc sống cứ mãi nh vậy thì ếch ta
vẫn thấy mình là kẻ to nhất, nhng rồi
chuyện gì đã xảy ra ,…
?Nêu sự việc tiếp theo của câu chuyện ?
?ếch ra ngoài là do ý muốn chủ quan hay
do tác động của thế giới khách quan ?
? Em có nhận xét gì về vai trò của chi tiết
ấy đối với câu chuyện ?
? Khi ra khỏi giếng môi trờng sống của ếch
có sự thay đổi ntn ? ( Ra ngoài là đến với
1thế giới rộng lớn, phong phú, đa dạng
luôn luôn thay đổi, với không gian bao la
rộng lớn.Hình ảnh con ếch ngáo ngơ giữa
không gian rộng lớn mới nhỏ bé làm
- Xung quanh : ốc, cua, nhái bé nhỏ
- kêu ồm ộp, các con vật khác đều sợ
=> Không gian chật hẹp, đơn giản, trì trệ
-ếch cảm nhận : Bầu trời bằng cái vung còn
nó oai nh một vị chúa tể
=> hiểu biết nông cạn nhng lại huyênh hoang
=> Tầm nhìn hạn hẹp,nhỏ bé, sai lệch ít hiểu biết lâu ngày nhng lại chủ quan kiêu ngạo.
=>Nghệ thuật nhân hóa
=>Môi trờng sống hạn hẹp dễ khiến ngời ta chủ quan, kiêu ngạo không biết thực chất
về mình
b.Khi ếch ra khỏi giếng
-Ma to, nớc tràn bờ, đa ếch ra ngoài
=> Chi tiết quan trọng tạo nên tình huống truyện Nó giúp cho câu chuyện phát triển -Môi trờng sống thay đổi từ nhỏ hẹp-> rộng lớn Thế giới xung quanh thay đổi
Trang 3sao.Nhng éch có nhận ra sự thay đổi quanh
mình không ?
?Chi tiết nào chứng tỏ điều đó ?(Tìm chi
tiết miêu tả thái độ , cử chỉ của ếch khi ra
khỏi giếng ?
?Thể hiện tính cách gì của ếch?Vì sao ếch
lại có thái độ đó?Vì sống quá lâu ngày
trong giếng, không có kiến thức về thế giới
rộng lớn, lại chủ quan, đề cao mình, không
thận trọng khi ra môi trờng mới nên ếhc có
thái độ đó
?sự nhận thức ấy của ếch dẫn đến kết cục
gì ?
?Nhận xét về cắi chết của ếch
-Chết thảm quá, kết cục tất yếu cho 1 kẻ
nh ếch, không chết vì bị trâu giẫm bẹp thì
cũng chết vì một tai nạn khác
Thảo luận:? Nguyên nhân nào dẫn đến cái
chết của ếch?
?Cái chét của ếch đáng thơng hay đáng
giận?Vì sao
? Nét đặc sắcvề nghệ thuật của truyện?
Nói chuyện ếch nhng thc j ra là nói bóng
gió chuyện ucả con ngời, theo em tác giả
sử dụng nghệ thuật gì?
?Nhận xét thêm về nghệ thuật kể chuyện?
Tình huống?
?Mợn truyện này, tác giả dân gain phê phán
điều gì và khuyên chúng ta điều gì?
HS thảo luận và trình bày , GV đa bảng
phụ kết luận
? Qua câu chuyện em rút ra đợc bài học gì
cho bản thânmình?
HS đọc ghi nhớ SGK
- Quen thói cũ , nghênh ngang, nhâng nháo, chả thèm để ý đến xung quanh
+ Kết cục : Bị trâu giẫm bẹp
-Nguyên nhân:Chủ quan, kiêu ngạo, đề coa mình quá mức, do không cẩn thận khi sang môi trờng mới
3.Tổng kết
+ Nghệ thuật -Nhân hóa, ẩn dụ
- Cách kể ngắn gọn, tạo tình huống truyện hợp lí
+Nội dung
+Bài học
- Môi trờng nhỏ bé hạn hẹpkhông có sự giao lu làm hạn chế hiểu biết, từ đó nảy sinh tâm lí chủ quan,kiêu ngạo
- Sự kiêu ngạo, chủ quan khiến cho ngời ta phải trả giá đắt ,có khi mất mạng
- Luôn luôn phải học hỏi mở rộng tầm hiểu biết
-Khi thay đổi môi trờng sống phải thận trọng, khiêm tốn tìm hiểu để thích nghi -Không đợc chủ quan kiêu ngạo
III Luyện tập
Bài 1: HS đọc yêu cầu bài tập1?
HS tìm câu văn thể hiện nội dung , ý nghĩa của truyện HS trình bày
GV nhận xét, kết luận
- “ ếch cứ tởng bầu trời trên đầu chỉ bé bằng chiếc vung và nó thì oai nh một vị
chúa tể”
Trang 4- “ Nó nhâng nháo đa cặp mắt nhìn lên bầu trời , chả thèm để ý đến xung quanh nên đã bị một con trâu đi qua giẫm bẹp”
Bài 2: Em hiểu thành ngữ “ếch ngồi đáy giếng” là gì ?Hãy tìm 1 số thành ngữ tơng
tự? Nêu một số hiện tợng trong cuộc sống ứng với thành ngữ trên?
ếch ngồi đáy giếng: Hiểu biết hạn hẹp nhng lại chủ quan huyênh hoang kiêu ngạo
Những thành ngữ tơng tự: Coi trời bằng vung , Thùng rỗng kêu to
- Hiện tợng trong cuộc sống ứng với thành ngữ trên:Tự cho mình là tài giỏi không chịu học hỏi, chủ quan coi thờng những ngời xung quanh, không tiến bộ đợc, kết quả kém
D.Củng cố:- Bài học rút ra từ câu chuyện
- Kể tóm tắt văn bản
E.HDVN : - Đọc một số truyện ngụ ngôn khác.
- Soạn bài : Thầy bói xem voi