Lùa chän, båi dìng yªu cÇu gi¸o viªn chñ nhiÖm trong d¹y häc .Tæ chøc héi th¶o , b¸o c¸o s¸ng kiÕn kinh nghiÖm vÒ gi¸o dôc häc sinh khã kh¨n yÕu kÐm trong häc tËp vµ rÌn luyÖn ®¹o ®øc...[r]
Trang 1Sở giáo dục và đào tạo thanh hoá
trung tâm giáo dục thờng xuyên Tỉnh
Một số biện pháp quản lí nhằm nâng cao hiệu quả dạy phụ đạo học sinh yếu, bồi dỡng học sinh giỏi
của hiệu trởng trờng tiểu học tế ThắNG
Trang 2Thanh Hoá : 11 - 2008
Phần i
phần mở đầu
I Lý do chọn đề tài:
Sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nớc luôn đòi hỏi phải có một
đội ngũ đi trớc giàu tài năng, sức sáng tạo Trong các chủ trơng nghị quyết về Giáodục & Đào tạo Đảng, Nhà nớc ta luôn quan tâm đến nhiệm vụ bồi dỡng các tàinăng trẻ, nhằm tạo dựng đội ngũ nhân tài cho đất nớc
Nghị quyết TW 2 - khoá VIII của Đảng coi trọng vấn đề đầu t cho chiến lợcnhân tài, bồi dỡng khả năng t duy sáng tạo, kỹ năng thực hành giỏi, giúp thế hệ trẻrèn luyện trở thành những con ngời vừa "hồng" vừa "chuyên" nh lời căn dặn củaBác Hồ kính yêu
Tuy vậy trong thực tiễn quản lý, giảng dạy ở các nhà trờng nói chung, trờng
Tiểu học nói riêng việc phụ đạo học sinh yếu, bồi dỡng đội ngũ học sinh giỏi
đủ mạnh để làm nòng cốt nâng cao chất lợng học tập của học sinh luôn gặp không
ít khó khăn, đó là bài toán khó mà các nhà trờng đã tập trung giải quyết từ nhiềunăm nay Trong quá trình thực hiện vẫn còn nhiều khâu, nhiều chỗ cha tốt, vì vậy
hiệu quả phong trào xây dựng phụ đạo học sinh yếu bồi bỡng học sinh giỏi cha
cao, cha phát huy hết tiềm năng vốn có và những thuận lợi cho phép
Mặc dầu thực tế cho thấy, việc tạo dựng đội ngũ học sinh đại trà, học sinhmũi nhọn đặt nền móng phát triển cho những tài năng giảng dạy của giáo viên, sựquan tâm của gia đình học sinh, các đoàn thể còn có những mặt hạn chế, tiềmnăng ở học sinh còn ít Song, nếu biết phát huy những thuận lợi, tháo gỡ khó khăn
để đẩy mạnh phong trào, biết tìm ra những giải pháp hay để phụ đạo học sinh yếu, bồi dỡng đội ngũ học sinh giỏi (nh đã nêu trên) thì kết quả đạt đợc sẽ khả
quan hơn Việc làm này, những đồng nghiệp của tôi cũng đã quan tâm thực hiệnnhng vẫn còn có nhiều ách tắc cha giải quyết triệt để
Do đó làm thế nào để chỉ đạo dạy học phụ đạo học sinh yếu và bồi d ỡng họcsinh giỏi phù hợp với tất cả các đối tợng học sinh là một điều trăn trở đối với bảnthân cá nhân tôi Là một cán bộ quản lí nhà trờng, nhận thức đợc vị trí tầm quantrọng của công tác nâng cao chất lợng dạy học từ giáo viên góp phần giảm tỉ lệ
Trang 3học sinh “ngồi nhầm lớp” và nâng cao chất lợng mũi nhọn ở đơn vị mình trongthời gian tới, chính vì vậy mà tôi chọn đề tài :
“Một số biện pháp quản lí nhằm nâng cao hiệu quả dạy phụ đạo học sinh yếu ,bồi dỡng học sinh giỏi ở Trờng Tiểu học Tế Thắng” để nghiên cứu, đồng thời
giúp bản thân và đồng nghiệp có thêm kinh nghiệm quí báu trong quá trình quản líchất lợng dạy học ở trờng tiểu học nói riêng và quản lí nhà trờng nói chung, gópphần nhỏ bé của mình vào sự nghiệp giáo dục của đất nớc
II/ Nhiệm vụ nghiên cứu
1/ Nghiên cứu cơ sở lý luận, biện pháp quản lí và thực tiễn tìm tòi biện phápquản lý hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất lợng học sinh yếu và học sinh giỏitrong nhà trờng tiểu học
2/Việc nghiên cứu đề tài nhằm giải quyết những khó khăn, tồn tại trong côngtác chỉ đạo,phụ đạo học sinh yếu và bồi dỡng học sinh giỏi tại nhà trờng, góp phầnnâng cao hiệu quả của nhiệm vụ phụ đạo học sinh yếu bồi dỡng học sinh giỏi, tạo
động lực thúc đẩy chất lợng đại trà
3/ Đề xuất một số biện pháp quản lí nhằm: Nâng cao hiệu quả dạy phụ đạo học sinh yếu, bồi dỡng học sinh giỏi ở Trờng Tiểu học.
Iii Đối tợng và phạm vi nghiên cứu:
* Đối tợng nghiên cứu:
- Một số biện pháp quản lý hoạt động phụ đạo học sinh yếu, bồi dỡng học
sinh giỏi Trờng Tiểu học Tế Thắng trong giai đoạn hiện nay
* Phạm vi nghiên cứu: Do điều kiện hạn chế về khách quan và chủ quan đề tài
chỉ tập trung nghiên cứu và đề xuất các biên pháp quản lí chủ yếu nhằm giảm tỉ lệhọc sinh yếu nâng cao chất lợng học sinh giỏi ở trờng Tiểu học Tế Thắng, HuyệnNông Cống, Tỉnh Thanh Hoá
* Thời gian nghiên cứu :
- Nghiên cứu trong thời gian từ nay đến năm 2010
iV Phơng pháp nghiên cứu:
Trong phạm vi đề tài này tôi đã lựa chọn một số phơng pháp sau:
1 Phơng pháp nghiên cứu lí luận (Nghiên cứu phân tích tổng hợp tài liệu)
2 Phơng pháp quan sát thu thập thông tin
3 Phơng pháp phỏng vấn
4 Phơng pháp điều tra
5 Phơng pháp phân tích tổng hợp
Trang 46 Phơng pháp nghiên cứu tổng kết kinh nghiệm giáo dục
V Thời gian nghiên cứu đề tài:
Từ ngày 20 /10/2008 đến 26/10/2008 xác lập đề tài, lập đề cơng và kế hoạchnghiên cứu
Từ ngày 26/10/2008 đến 30/10/2008 tìm hiểu thực tế QLGD, thu thập thôngtin, số liệu
Từ ngày 1/11/2008 đến 6/11/ 2008 xử lý thông tin, viết bản thảo, duyệt bảnthảo
Từ 7/11/2008 bổ sung bản thảo và nộp đề tài chính thức
Phần ii: Nội dung
ch
ơng i : cơ sở lí luận của vấn đề nâng cao chất lợng
dạy phụ đạo học sinh yếu, bồi dỡng học sinh giỏi ở Trờng
Tiểu học hiện nay.
i Một số khái niệm liên quan đến đề tài:
1.Khái niệm về biện pháp.
- Biện pháp là cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể
Biện pháp quản lí chính là cách thức cụ thể để thực hiện phơng pháp quản lívì đố tợng quản lí phức tạp đòi hỏi những biện pháp quản lí linh hoạt, các biệnpháp quản lí có liên quan chặt chẽ với nhau tạo thành một hệ thống các biên pháp.Các biện pháp này sẽ giúp nhà quản lí thự hiện tốt các phơng pháp quản lí củamình mang lại hiệu quả hoạt động tối u của bộ máy
2 Khái niệm về quản lý:
Quản lý là sự tác động có tổ chức, có định hớng của chủ thể ( ngời quản lý)lên khách thể (đối tợng quản lý) bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách,các nguyên tắc, các phơng pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trờng và
điều kiện cho sự phát triển của đối tợng
Trang 5Khái niệm quản lý đợc định nghĩa rõ hơn:
“Quản lý là sự tác động chỉ huy điều khiển, hớng dẫn các quá trình xã hội
và hành vi hoạt động của con ngời nhằm đạt tới mục đích đã đề ra”( Quá trìnhquản lý giáo dục và đào tạo – giáo trình dành cho CBQL tiểu học – quyển 1 –Trờng CBQL và ĐTTW)
“Quản lý là sự tác động có mục đích, có kế hoạch chủ thể quản lý lên kháchthể quản lý nhằm thực hiện mục tiêu quản lý”
“Quản lý giáo dục nói chung và quản lý trờng học nói riêng là hệ thốngnhững tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật chủ thể quản lý (hệ giáodục) nhằm làm cho hệ vận hành theo đờng lối và nguyên lý giáo dục của Đảng,thực hiện đợc các tính chất của nhà trờng xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu
điểm hội tụ là quá trình dạy học – Giáo dục thế hệ trẻ đa hệ giáo dục tới mục tiêu
dự kiến tiến lên trạng thái mới về chât” (Tài liệu dùng cho CBQL tiểu học – ờng CBQL)
tr-*Quản lý trờng học:
“Quản lý nhà trờng là tập hợp các tác động tối u của chủ thể quản lý thôngqua việc thực hiện các chức năng quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh và cán bộkhác nhằm sử dụng hợp lý nguồn lực do nhà nớc đầu t, do lực lợng xã hội đónggóp và do chính nhà trờng tạo ra nhằm đẩy mạnh mọi hoạt động của nhà trờng màtrọng tâm là hoạt động dạy học thực hiện có trách nhiệm hiệu quả, mục tiêu và kếhoạch đào tạo đa nhà trờng tiến lên trạng thái mới về chất (Nguyễn Ngọc Quangnhững khái niệm cơ bản việc quản lý giáo dục TW 1989)
Quản lý Giáo dục là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý tới khách thểquản lý nhằm đa hoạy động s phạm của hệ thống giáo dục đạt tới kết quả mongmuốn bằng cách có hiệu quả nhất
3 Khái niệm dạy học:
Dạy học là một bộ phận của quá trình tổng thể giáo dục nhân cách trọn vẹn
và quá trình tác động qua lại giữa giáo viên và học sinh nhằm truyền thụ và lĩnhhội tri thức khoa học, những kỹ năng và kỹ xảo, hoạt động nhận thức, để trên cơ sở
đó hình thành thế giới quan, phát triển năng lực sáng tạo và xây dựng các phẩmchất của nhân cách
Khái niệm về kết quả dạy học:
Kết quả dạy học chính là kết quả của ngời học, hay tri thức phổ thông ngờihọc học hỏi đợc vốn học vấn phổ thông toàn vẹn vững chắc và khả năng thực hànhcao ở mỗi ngời học là kết quả đích thực của ngời học
3.1 Quản lý hoạt động dạy học ở Tiểu học.
Khái niệm quản lý dạy học:
Quản lý dạy học là sự tác động hợp quy luật của chủ thể quản lý dạy học
đến chủ thể dạy học bằng các giải pháp phát huy tác dụng của phơng tiện quản lý
Trang 6dạy học nh chế định giáo dục và đào tạo, bộ máy tổ chức và dạy học, nguồn tài lực
và vật lực dạy học, thông tin và môi trờng dạy học
Bản chất của việc triển khai hoạt động quản lý dạy học
- Hoạt động của ngời thầy: là hoạt động chủ đạo có chủ ý của ngời dạy về
mục đích, nội dung, phơng pháp, hình thức tổ chức
Sẽ quyết định đến mục đích, nội dung, phơng pháp hình thức tổ chức củangời học và ngợc lại
Nói cách khác hoạt động dạng chế ớc hoạt động học và ngợc lại cho nênquản lý dạy học là đồng thời quản lý các hoạt động của giáo viên và học sinh Quátrình hoạt động của ngời dạy bắt đầu từ khâu soạn bài, tiếp đó là giảng bài và kếtthúc ở khâu đánh giá kết quả Cho nên quản lý hoạt động của thầy là quản lý cáckhâu soạn bài giảng bài và đánh giá kết quả
- Hoạt động của trò: Là hoạt động chủ động (tự giác, tích cực, tự lực, sáng
tạo) dới sự tác động có chủ ý của ngời thầy nhằm giúp học sinh tri thức khoa học,phát triển năng lực và nhân cách hình thành kỹ năng , kỹ xảo
Do vậy đứng về góc độ quản lý dạy học, phải xem học sinh là trung tâm củaquá trình dạy học
Quá trình hoạt động của trò bắt đầu từ chuẩn bị bài, tiếp thu bài, tiếp đó làcủng cố kiến thức
3.2 Khái niệm về kết quả dạy học:
Kết quả dạy học chính là kết quả của ngời học hay tri thức phỏ thông màngời học lĩnh hội đợc vốn học vấn phỏ thông toàn vẹn vững chắc và khả năng thựchành cao ở mỗi ngời học là kết quả đích thực của ngời học
Khái niệm kết quả dạy học liên quan mật thiết với khái niệm hiệu quả dạyhọc, nói đến hiệu quả dạy học tức là nói đến mục tiêu đã đạt đợc ở mức độ nào, sự
đáp ứng kịp thời yêu cầu của nhà trờng, chi phí tiền của, sức lực và thời gian cầnthiết ít nhất nhng mang lại kết quả cao nhất
3.3 Quản lý để nâng cao kết quả dạy học.
Quản lý nhằm nâng cao kết quả dạy học không chỉ là quản lý đơn thuần cáchoạt động dạy học mà phải quản lý quá trình tác động tới tất cả các thành tố củahoạt động s phạm có tác dụng hỗ trợ , giúp đỡ phục vụ đắc lực cho hoạt động dạycủa thầy và hoạt động của trò.(*)
3.4 Biện pháp quản lý nhằm nâng cao kết quả dạy học ở tiểu học.
* Biện pháp quản lý là cách làm, cách giải quyết những công việc cụ thể củacông tác quản lý nhằm đạt đợc mục tiêu quản lý.(**)
* Biện pháp quản lý nhằm nâng cao kết quả dạy học là quá trình thiết kế cáctiêu chuẩn và duy trì các cơ chế để đảm bảo chất lợng các thành tố, chủ yếu là chấtlợng học sinh.(***)
Trang 7(*)-(**)-(***) Quản lý quá trình dạy học ở trờng tiểu học, bài giảng của tiến
sĩ Phan Thế Sủng – Giảng viên trờng CBQL – GD và ĐT, quyển 2 trang 63 –
Hà Nội 2002
4 Khái niệm về: Phụ đạo, bồi dỡng, học sinh yếu, học sinh giỏi.
- Phụ đạo : Là hình thức tổ chức hoạt động dạy học- giáo dục nhằm bổ sung
cung cấp những tri thức và phẩm chất đạo đức một cách sơ giản tối thiểu cho ng ờihọc
-Bồi dỡng: Bồi dỡng học sinh giỏi là sự kết hợp hài hoà giữa giáo dục toàn
diện với giáo dục chuyên sâu (giữa chất lợng đại trà và chất lợng mũi nhọn ) nhằmbồi dỡng kiến thức, phơng pháp học tập, độc lập trong t duy và sáng tạo tronghoạt động của ngời học
-Học sinh yếu : Học sinh yếu là nhỡng học sinh trong quá trình hình thành và
phát triển nhân cách đã có những biểu hiện không bình thờng về thể chất , tinhthần , trí tuệ , đạo đức hoặc có giá trị nhân bản khác gây ra sự khó khăn cho quátrình chăm sóc nuôi dỡng, giáo dục và khả năngtự giáo dục, tự rèn luyện của họcsinh đó nói cáhc khác học sinh yếu là những học sinh chậm phát triển năng lực trítuệ năng lực t duy yếu Phẩm chất không nổi bật
- Học sinh giỏi : Là những học sinh có năng lực học tập tốt có lí tởng hoài bão,
có phẩm chất đạo đức, có năng lực thẩm mĩ và có thể lực tốt, có điều kiện học lên
ở các bậc học cao hơn nhăm bồi dỡng nhân tài cho đất nớc
ii Nhiệm vụ dạy học ở trờng Tiểu học.
1 Vị trí của trờng Tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân (HTGDQD).
- Điều 22 của luật Giáo dục ban hành ngày 12/10/2007 và điều 2 luật Giáodục phổ cập Tiểu học ban hành tháng 8/1995 nêu rõ các nhiệm vụ
- Giáo dục Tiểu học là bậc học nền tảng của Giáo dục quốc dân vì đây làbậc học đầu tiên của hệ thống giáo dục quốc dân Là bậc học bắt buộc cho mọi trẻ
em từ 6 – 11,12 tuổi, một bộ phận nhỏ trẻ em không có điều kiện học tập bình ờng có thể theo học ở tuổi 13 -14 Bậc học Tiểu học có nhiệm vụ xây dựng vàphát triển toàn diện con ngời Việt Nam xã hội chủ nghĩa
th-2 Đặc trng dạy học của trờng Tiểu học trong giai đoạn hiện nay.
* Mục tiêu chung.
Phát triển những đặc tính tốt đẹp của trẻ em, hình thành ở học sinh lòngham hiểu biết và những đức tính, kỹ năng cơ bản đầu tiên để tạo hứng thú học tậptốt Củng cố và nâng cao thành phổ cập tiểu học trong cả nớc, tăng tỷ lệ huy độnghọc sinh trong độ tuổi đến trờng từ 95% năm 2000, 97%; năm 2005 và 99% năm2010
* Mục tiêu cụ thể.
Kiến thức: Có sự chọn lọc các tri thức của nhân loại, những tri thức đảm
bảo tính lý luận và thực tiễn tạo ra cơ sở khoa học cũng nh khám phá các quy luậtcủa tự nhiên và xã hội
Trang 8Kỹ năng: Giúp ngời học thành thạo trong việc phát hiện vấn đề, lập luận để
lý giải các nguồn gốc vấn đề, giải quyết sáng tạo và có hiệu quả vấn đề, đồng thờiứng dụng kết quả nhận biết để sử lý các tình hớng cụ thể trong cuộc sống
Thái độ: Ngời học sau khi đợc trang bị kiến thức, kỹ năng sẽ phân biệt đợc
cái đúng, cái sai, cái đã biết, cái cha biết,cái cha biết phải khám phá, cái cần chobản thân, cho cộng đồng và cho xã hội Từ đó định hớng cho bản thân những lý t-ởng chan chính và hoạt động cần thiết để thực hiện lý tởng của mình
*Nội dung dạy học ở trờng Tiểu học.
Nội dung dạy học ở trờng Tiểu học hiện nay là hệ thống kiến thức toàn diện
về khoa học tự nhiên và kỹ thuật, khoa học xã hội và nhân văn, về t duy và nghệthuật cùng với kỹ năng và kỹ xảo hoạt động vật chất và hoạt động tinh thần cầntrang bị cho học sinh
Nội dung đợc xác định trên cơ sở các mục đích đã đợc xá định trớc mà cácmục đích đó do xã hội, do cộng đồng và ngời học quy định phù hợp với hoàn cảnh
và nhu cầu phát triển kinh tế xã hội
Nội dung dạy học đợc xây dựng theo hớng đồng tâm : Từ dễ đến khó, từ đơngiản đến phức tạp, từ thấp đến cao để phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi
Nội dung dạy học đợc lựa chọn trong hệ thống tri thức khoa học, phản ánh
đợc nền văn hoá truyền thống của dân tộc
* Phơng pháp dạy học.
Việc đổi mới nội dung chơng trình sách giáo khoa ở Tiểu học đặt ra yêu cầuphải đổi mới phơng pháp dạy học Do vậy đổi mới phơng pháp dạy học ở Tiểu họchiện nay là dựa trên cơ sở các phơng pháp cổ truyền còn giá trị, đồng thời tìm cách
bổ sung, lựa chọn và phối hợp hợp lý các phơng pháp đã có nhờ vào tiến bộ củakhoa học kỹ thuật nhằm nâng cao chất lợng và hiệu quả dạy học
Phơng pháp dạy học phải sử dụng một cách linh hoạt giúp ngời học pháthuy tính tích cực, độc lập, tự chủ và sáng tạo trong việc chiếm lĩnh tri thức Kiên
quyết bác bỏ phơng pháp đã quá lạc hậu “Thầy đọc, trò ghi” biến ngời học tiếp
thu một cách thụ động, làm hạn chế hoặc mất đi tính chủ động của ngời học sinh
Đổi mới phơng pháp dạy học phải tích cực bám sát đối tợng ngời học, phải
gắn liền với nộ dung chơng trình (chủ yếu là sách giáo khoa) và thiết bị dạy học
cũng nh năng lực thực tế của đội ngũ giáo viên
Iii Những yếu tố tác động đến việc quản lý nâng cao chất ợng dạy học trong nhà trờng tiểu học.
1 Quy chế quản lý, quy chế dạy học.
Luật giáo dục của nhà nớc, chiến lợc phát triển giáo dục của Đảng, các quychế, điều lệ của nghành giáo dục - đào tạo, nội quy của Sở, Phòng và nhà trờng
Trang 9các yếu tố này giúp cho công tác quản lý giáo dục học và chủ thể dạy học có cơ sở
để xác định mục đích, lựa chọn nội dung, phơng pháp và hình thức tổ chức, đánhgiá kết quả của quá trình dạy học Nó là tiền đề để thúc đẩy sự phát triển của cácthành tố nói trên theo đúng nguyên lý, bảo đảm đợc các quy luật và thoả mãn đợccác nguyên tắc dạy học
Do vậy, chủ thể của công tác quản lý phải nắm chắc các phơng tiện củacông tác quản lý, sử dụng một cách linh hoạt, hữu hiệu, góp phần thúc đẩy quátrình dạy học và phát triển đúng hớng mang tính tích cực nhất
2 Trình độ và năng lực của đội ngũ giáo viên và học sinh.
Trong quá trình dạy học, trình độ và năng lực của lực lợng dạy học hợpthành năng lực chung của bộ máy tổ chức dạy học Nó quyết định đến việc xác
định mục tiêu, thực hiện nội dung và chủ trơng lựa chọn các phơng pháp, hìnhthành tổ chức dạy học nhằm đạt đến kết quả dạy học cao tơng xứng với mụctiêu Mặt khác trình độ và năng lực của đội ngũ giáo viên là một trong nhữngthành tố quan trọng trong cấu trúc của quá trình dạy học Cho nên để có kết quảdạy học tố phải xây dựng và phát triển khi các hoạt động dạy học có chất lợng
Học sinh là trung tâm của quá trình dạy học, trình độ và năng lực của họcsinh có tác động không nhỏ đến việc nâng cao kết quả dạy học cho nên phải tạo ra
đợc môi trờng giáo dục lành mạnh, không khí sôi nổi trong học tập, đồng thời kíchthích đợc tính chủ động sáng tạo, ý thức tự giác của học sinh
3 Cấu trúc và quá trình hình thành phát triển trí tuệ năng khiếu của học sinh giỏi, học sinh yếu ( chậm phát triển)
3.1 Về cấu trúc đặc điểm học sinh giỏi phải đạt đợc 3 yêu cầu:
- Có năng lực t duy tốt, thông minh (óc tởng tợng, suy diễn, quy nạp, kháiquát hoá tốt)
- Có phẩm chất đạo đức tốt, giàu tính nhân văn, có ý thức vơn lên ham hiểubiết, tự giác, tích cực học tập
- Giàu tính sáng tạo
* Về quá trình hình thành, phát triển năng khiếu, trí thông minh ở học sinh thờng trải qua ba giai đoạn:
- Giai đoạn sinh học: hình thành mầm mống, năng khiếu ban đầu
- Giai đoạn sinh - xã hội học: Bộc lộ phát triển mầm mống năng khiếu
- Giai đoạn xã hội học: thể hiện tài năng, năng khiếu với những điều kiệnxã hội, môi trờng tối u, thuận lợi
Do vậy cần biết phát hiện sớm khả năng, sở trờng ở học sinh, tạo điều kiệntốt để các em học tập, phát huy tốt khả năng t duy, tính sáng tạo, thể hiện đợcnăng khiếu của mình
3.2 Cấu trúc và quá trình hình thành phát triển trí tuệ của học sinh yếu.
* Về đặc điểm cấu trúc nhân cách học sinh yếu:
Trang 10Học sinh gặp khó khăn về măt học tập có nghĩa là sự phát triển không khôngbình thờng về mặt năng lực nhận thức biểu hiên ở các dấu hiệu sau :
- Động cơ học tập lệch lạc, mờ nhạt hoặc bị thui chột biến hoá về nhu cầu cánhân
- Học là bất đăc dĩ do không hiểu bài hoăc do gia đình ép buộc
- Học để tránh việc khác mà bản thân không muốn làm.Học cho bằng bạnbằng bè
- Tri thức các môn học bị hẫng hụt, phiến diện, tụt hậu so với bạn bè kĩnăng thực hành yếu
- Thái độ tiêu cực trong học tập,gian dối,đối phó
* Về nguyên nhân
- Nguyên nhân về phía học sinh:Thiểu năng trí tuệ,khiếm khuyết giácquan,rối nhiễu tâm sinh lí hoặc hình thể
- Nguyên nhân về phía gia đình: Quan tâm nuông chiều con hoặc ngợc lại
Sử dụng quyền uy hoặc vị thế củ cha mẹ đối với con cái một cách cự đoan; nhậnthức lệch lạc, phiến diện,thiếu tri thức về mục đích phơng pháp giáo dục trẻ em;cảnh ngộ gia đình ….vv.vv
- Nguyên nhân từ phía nhà trờng : Cắn bộ quản lí,giáo viên thờng định khiến,thiếu thiệ cảm không chú ý đến học sinh yếu;Sự lạm dụng quyền lực cứngnhắckhông khuyến khích học sinh yếu trong học tập, ít thông cảm cho hoàn cảnh;Thiếu sự phối hợp đồng bộ giữa ba mặt giáo dục.vv
- Nguyên nhân từ phía xã hội:Tác động hai măt của cơ chế thị trờng, ảnh ởng các tai tệ nạn xã hội, nhóm ban bè tiêu cực Thiếu sự thống nhất ba mặt tronggiáo dục
4 Cơ sở vật chất và thiết bị dạy học.
Hiện nay, cơ sở vật chất và thiết bị dạy học đợc xem nh một trong những
điều kiện quan trọng để thực hiện nhiệm vụ giáo dục và đào tạo Theo chủ trơng vànghị quyết của Đảng, Quốc hội và nhà nớc đã và sẽ tăng cờng đầu t cho các trờnghọc về cơ sở vật chất và thiết bị dạy học Bởi lẽ, những yêu cầu và đòi hỏi cấp bách
về chất lợng giáo dục đào tạo sẽ không cho phép kéo dài tình trạng trờng lớpnghèo nàn, thiếu những thiết bị dạy học tối thiểu, mà bằng mọi cách xây dựng vàtăng cờng cơ sở vật chất trờng học trở thành một hệ thống quan trọng, một trongnhững yếu tố nhằm đổi mới phơng pháp, đa hoạt động dạy học đạt đến một tầmchất lợng mới, đáp ứng đòi hỏi trớc mắt và lâu dài của sự nghiệp công nghiệp hoá -hiện đại hoá đất nớc
Cơ sở vật chất và thiết bị dạy học là tất cả phơng tiện vật chất đợc huy độngvào việc giảng dạy, học tập và các hoạt động mang tính giáo dục khác để đạt đợcmục đích dạy học Cụ thể đó là: Trờng học, th viện trờng học Sách giáo khoa, tàiliệu nghiên cứu, thiết bị dạy học, dụng cụ thí nghiệm, đồ dùng giảng dạy tự làm,
Trang 11phòng thí nghiệm, phòng thực hành với các phơng tiện kèm theo là những yếu
tố cơ sở vật chất, thiết bị dạy học
Nh vậy cơ sở vật chát, thiết bị dạy học là một bộ phận cấu thành của quátrình giáo dục đào tạo Đồng thời nó còn là một bộ phận của nội dung và phơngpháp dạy học, chúng có thể vừa là phơng tiện để nhận thức, vừa là đối tợng đểchứa nội dung cần nhận thức
Ngoài ra, thiết bị dạy học còn góp phần nâng cao chất lợng dạy học màkhông làm thay đổi bản chất của phơng pháp trong quá trình dạy học đó Cơ sở vậtchất và thiết bị dạy học còn đa dạng hoá các hình thức dạy học bảo đảm kết quảdạy học
5 Chất lợng môi trờng giáo dục.
Vị trí, vai trò và trách nhiệm của trờng phổ thông đợc quy định rõ trong luậtgiáo dục Qua đó, chúng ta thấy rõ mối quan hệ; Nhà trờng – Gia đình – Xã hộitrong việc nâng cao chất lợng môi trờng giáo dục Mặt khác, quản lý giáo dục ởnhà trờng phải bám sát nguyên tắc kết hợp ngành, lãnh thổ Nh vậy, các yếu tốNhà trờng – Gia đình – Xã hội sẽ tác động rất lớn mục tiêu và chất lợng pháttriển giáo dục của nhà trờng Nhà trờng phải thờng xuyên quan tâm nhiều hơn đếnnhu cầu nguyện vọng của ngời học, của cha mẹ học sinh, của cộng đồng xã hội vàkhông ngừng phấn đấu cho chất lợng giáo dục cũng nh tăng cờng uy tín cho nhàtrờng
Mặt khác, điều kiện phát triển kinh tế xã hội địa phơng, điều kiện hoàn cảnhcủa kinh tế gia đình sẽ tác động, chi phối không nhỏ đến tâm lý học tập, điều kiệnchăm sóc sức khoẻ, bảo đảm thời gian và vật chất cho học sinh Do vậy, sự phốihợp chặt chẽ và liên tục thờng xuyên giữa nhà trờng và gia đình, cộng đồng và xãhội ở địa phơng Khu dân c trong việc giáo dục, quản lý học sinh là một vấn đề cơbản và hết sức cần thiết Bên cạnh đó, việc chủ động mở rộng và khai thác cácnguồn đầu t để phát huy tiềm năng nhân lực, vật lực trong xã hội để phát triển giáodục của nhà trờng cần đợc quan tâm đúng mức
Các cấp uỷ Đảng, chính quyền, các tổ chức đoàn thể chính trị, đoàn thể, các
tổ chức kinh tế – xã hội phải có trách nhiệm quan tâm đầu t cho sự nghiệp giáodục, tạo nên phong trào học tập trong toàn xã hội ở địa phơng
IV.Thực trạng chất lợng dạy và học trong nhà trờng hiện nay.
Từ nhiều năm nay, ban giám hiệu vẫn thờng xuyên tập trung chỉ đạo côngtác phụ đạo học sinh yếu, bồi dỡng học sinh giỏi, làm nòng cốt cho việc nâng caochất lợng giáo dục trong nhà trờng
Qua thực tế tế giảng dạy, chỉ đạo các lớp ôn học sinh khá giỏi, phụ đạo họcsinh yếu kém, nhất là lớp học 2 buổi /ngày ở đơn vị Tiểu học Tế Thắng huyện
Nông Cống bản thân tôi nhận thấy một điều rằng: " Học sinh học đợc thì không
đợc học, học sinh không học đợc thì học không hiểu gì " Học sinh khá giỏi thì
Trang 12hoàn thành bài rất nhanh, học sinh yếu thì không làm đợc Vì vậy việc chỉ đạogiáo viên phân loại đối tợng học sinh, phơng pháp hình thức dạy học nh thế nào?Tìm tài liệu tham khảo không vi phạm quy định phân phối chơng trình, nội dung
điều chỉnh hay không? Có phù hợp với đối tợng của lớp mình không ? Đây làviệc làm khó và cấp bách
Hàng năm, nhà trờng đã chỉ đạo tổ chuyên xây dựng kế hoạch ở từng mônhọc, có đặt ra chỉ tiêu phấn đấu cụ thể, phân công giáo viên kèm cặp, giúp đỡnhững học sinh trong lớp, đội tuyển đi thi tuyến huyện Qua tuyển chọn của giáo
viên (thông qua khảo sát đầu năm) tìm ra đối tợng học sinh cần phụ đạo bồi
d-ỡng để bổ xung, trang bị thêm những nội dung kiến thức cần thiết giúp các emnắm bắt đợc kiến thức cơ bản, nâng cao đi sâu ở những môn thi học sinh giỏi Nhàtrờng cũng đã hớng dẫn giáo viên những yêu cầu kiến thức, lập kế hoạch phụ đạo,bồi dỡng học sinh Phối hợp với hội cha mẹ học sinh, hội khuyến học kịp thời
động viên khen thởng thúc đẩy phong trào Công tác chỉ đạo của nhà trờng đợc đề
ra ở từng tháng, từng đợt bồi dỡng học sinh giỏi, đã thu đợc một số kết quả khảquan
Tuy vậy chất lợng học sinh yếu cha giảm cũng nh học sinh giỏi các đợt ítgiải cao, số lợng học sinh giỏi tăng hàng năm không nhiều (bình quân mỗi năm có
12 - 13 học sinh giỏi huyện) Quá trình tổ chức thực hiện vẫn còn có những bấtcập
Nguyên nhân trớc hết là trình độ đội ngũ giáo viên không đồng đều, kinhnghiệm dạy kèm chú ý đối tợng và phân loại đối tợng dạy đội tuyển học sinh giỏicòn yếu Việc đầu t nghiên cứu tài liệu, đầu t thời gian bồi dỡng nâng cao kiếnthức cho học sinh ở giáo viên còn ít Công tác chỉ đạo ở tổ chuyên môn cha mạnh,phơng pháp bồi dỡng học sinh cha đợc cải tiến đáng kể Vấn đề điều tra, khảo sát,phân loại đối tợng, phát hiện năng khiếu ở học sinh cha làm tốt
Về phía đội ngũ học sinh của trờng thì đại đa số là con em các gia đình làmnghề nông, kinh tế gặp nhiều khó khăn, việc đầu t, chăm lo cho con cái học tập tuy
có cố gắng song cha đáp ứng kịp với yêu cầu đổi mới, nội dung chơng trình, phơngpháp giáo dục hiện nay Sự phối hợp giữa gia đình - nhà trờng tuy có đợc cải thiệnsong cha thực sự kể cả về chiều sâu và bề rộng Đối tợng học sinh yếu đợc nhà tr-ờng mở lớp phụ đạo và lớp buổi 2 trong tuần không đi học kể cả đối tợng học sinh
đợc chọn vào đội tuyển để bồi dỡng dự thi ở cấp huyện Bên cạnh đó còn phải kể
đến sự quan tâm phối hơp cùng với nhà trờng lo cho việc học của con cái mình củacác bậc phụ huynh còn hạn chế Điều đó đã làm phiền lòng các thầy cô giáo trựctiếp giảng dạy, việc ảnh hởng tới kết quả học tập của các em vì thế không cao
Thực trạng trên dẫn đến tỉ lệ học sinh yếu cha giảm, chất lợng học sinh giỏichậm nâng đợc lên trong một vài năm nay ở nhà trờng thể hiện :
Trang 13TT Tổng số SLXL GiỏiTL % SLXL KháTL % XL trung bìnhSL TL % SLXL YếuTL %
* Đổi mới phơng thức đánh giá kết quả dạy học:
Kiểm tra đánh giá là một việc làm thờng xuyên, là một khâu then chốt trongquản lý trờng học nó bao gồm các nội dung: Kiểm tra việc thực hiện nề nếp dạyhọc, kiểm tra các hoạt động nâng cao chất lợng dạy học, kiểm tra giờ lên lớp của
giáo viên (là trọng tâm), kiểm tra các hoạt động của tổ chuyên môn.
Hiệu trởng phải có kế hoạch kiểm tra liên tục, thờng xuyên bằng nhiều hình thức,nhiều biện pháp cách thức khác nhau song phải đảm bảo tính pháp lý và tínhnguyên tắc, phải dựa trên quy định của nhà trờng và Phòng giáo dục, phải tiếnhành một cách chặt chẽ và khoa học Đánh giá khách quan, công bằng, chính xác,công khai hoá kết quả kiểm tra Đồng thời phải có năng lực sử lý mọi tình huốngtrong quá trình kiểm tra một cách linh hoạt, hiệu quả Thông qua kiểm tra, xâydựng và củng cố tinh thần đoàn kết, môi trờng và động lực lành mạnh trong nhà tr-ờng
Kịp thời động viên, khuyến khích những thành viên tích cực thực hiện tốt kếhoạch, biểu dơng khen thởng trớc tập thể những thành viên làm tốt, uốn nắn cácsai lệch, kịp thời phát hiện các vấn đề nảy sinh khâu yếu, mặt yếu để bổ sung cácbiện pháp chỉ đạo cho chặt chẽ và đạt hiệu quả
Chơng II: Thực trạng công tác chỉ đạo dạy phụ đạo học sinh yếu, bồi dỡng học sinh giỏi ở trờng tiểu học Tế
thắng-nông cống
i Khái quát một số nét về tình hình tự nhiên, kinh tế xã hội của
địa phơng và nhà trờng.
1 Khái quát về tình hình địa phơng.
Tế Thắng là một xã nằm xa trung tâm thị trấn kinh tế, chính trị, văn hoácủa huyện Nông Cống nằm về phía Bắc của huyện, hệ thống giao thông rất thuậntiện cho việc đi lại, giao lu kinh tế, văn hoá, chính trị, xã hội với các địa phơng.Với tổng diện tích tự nhiên là : 76km2, tổng dân số : 5330 ngời với 1152 hộ, đợcchia thành 10 thôn
Dân số hiện nay chiếm khoảng 96% sống bằng nghề thuần nông là chủ yếu,
số còn lại là công chức, nghề thủ công và buôn bán nhỏ lẻ Điều kiện kinh tế cómức thu nhập trung bình thấp, tổng thu nhập bình quân đầu ngời là :
3.500 000 đồng / ngời/năm Hiện tại vẫn còn khoảng 30% số hộ vẫn cònnằm trong diện hộ nghèo
Trang 14Đảng bộ xã và chính quyền địa phơng rất quan tâm đến sự nghiệp giáo dục,
đầu t và tạo điều kiện thuận lợi cho giáo dục phát triển cả về quy mô và chất lợng
Hệ thống giáo dục của xã có 1 trờng Tiểu học, 1 trờng THCS và 1 trờng Mầm non
Trong những năm gần đây, đợc sự quan tâm lãnh đạo của Đảng bộ và chínhquyền, đời sống kinh tế, trình độ phát triển xã hội đợc tăng lên đáng kể, là cơ sởquan trọng để thúc đẩy sự nghiệp giáo dục phát triển
2 Khái quát về tình hình nhà trờng.
2.1 Về cơ sơ vật chất :
- Trờng có 10 phòng học kiên cố,xây theo cấu trúc 2tầng
- Tất cả các phòng học đều có đầy đủ bàn ghế,đóng đúng qui cách, có điện sáng, quạt mát và hệ thống bảng chống loá….vvvv
- Hệ thống khuôn viên sân chơi đợc xây dựng và nâng cấp
- Văn phòng,phòng th viện đợc mua sắm trang cấp đầy đủ các phơng tiện phục vụ cho công tác dạy và học
2.2 Quy mô, chất lợng :
- Nhà trờng 8 năm liền đợc công nhận trờng tiên tiến cấp huyện
* Tổng số cán bộ giáo viên: 22 CBGV 100% chuẩn, trên chuẩn 12 /22đ/c
Trong đó: - Có 1 nam và 21 nữ
- BGH: 02 đ/c
- Giáo viên văn hóa: 15 đ/c
- Giáo viên nhạc 01 đ/c; Giáo viên TD 01 đ/c ;Giáo viên Mĩ thuật 01 đ/c
2.3 Một số chỉ tiêu phấn đấu trong năm học 2008 -2009.
2.3.1 Về kết quả giáo dục đạo đức:
bình XL Yếu( CĐ)
Trang 15SL TL % SL TL % SL TL % SL TL %
2.3.2 Kết quả xếp loại văn hóa :
TT Tổng số SLXL GiỏiTL % SLXL KháTL % XL trung bìnhSL TL % SLXL YếuTL %
2.3.3 Kết quả thi giáo viên và học sinh ( cấp huyện, cấp tỉnh)
a) Thi giáo viên GV giỏi cấp huyện :
TT Cuộc thi Số thamgia Số đạt giải Nhất Nhìxếp loạiBa KK Ghi chú
Số đạtgiải
Nâng cao dân trí đào tạo nhân lực bồi dỡng nhân tài” bồi dỡng tạo dựng đội
ngũ tài năng cho tơng lai phải đợc xác định rõ hơn, không cho phép việc thành lậpcác trờng chuyên, lớp chọn, kết quả đội tuyển cũng là kết quả của phong trào "haitốt" ở các nhà trờng, nó gắn liền với việc nâng cao chất lợng đại trà, giáo dục toàn
diện đối với học sinh Thực hiện cuộc vân động “Hai không với 4 nội dung” của
Bộ GD&ĐT trong đó chống hiện tợng học sinh ngồi nhầm lớp là một việc làm lâudài và cần thiết Trớc tình hình đó đặt ra cho nhà quản lí phải biết lựa chọn cácbiện pháp chỉ đạo công tác dạy phụ đạo cho học sinh yếu, bồi dỡng học sinh giỏihiện nay trong nhà trờng tiểu học Muốn vậy chúng phải hiểu rõ đặc điểm tâm sinh
lí và khả năng phát triển của các đối tợng học sinh (yếu, giỏi) Lập nhiều biệnpháp thiết thực cụ thể sát với tình hình nhà trờng cụ thể nh :
1 Biên pháp:
Trang 16hiện-để kịp thời điều chỉnh Cụ thể là xây dựng dựng các điều kiện cần thiết cốt yếu choviệc nâng cao kết quả dạy học Xây dựng đội ngũ giáo viên để dáp ứng yêu cầungày càng cao của xã hội và của học sinh hoàn thiện cơ sở vật chất – thiết bị dạyhọc để dáp ứng yêu cầu đổi mới nội dung, phơng pháp, hình thức dạy học, huy
động mọi nguồn lực u tiên cho hoạt động dạy học, sử dụng các biện pháp kinh tế
s phạm và tâm lý xã hội trong quản lý và dạy học Đặc biệt cần chỉ đạo sát saoviệc đổi mới phơng pháp dạy học
4.1.3 Quán triệt đổi mới phơng pháp dạy học tích cực, rèn luyện khả năng tự học cho học sinh.
Đối với công tác bồi dỡng học sinh giỏi thì việc đổi mới phơng pháp dạyhọc càng phái quán triệt Đối tợng học sinh ở đây là những em khá, giỏi, có khảnăng tiếp thu nhanh Tuy nhiên, nếu giáo viên không có phơng pháp giảng dạy tốtcũng dễ gây ức chế, nhàm chán ở các em Cũng có em thiếu tự tin trong học tập.Gặp những đối tợng đó, giáo viên cần biết rõ tâm lý học sinh, xác định phơng phápphù hợp, linh hoạt
Một số phơng pháp dạy học sinh giỏi đã áp dụng trong trờng tôi, đó là:
- Dạy học nêu vấn đề
- Ra bài tập, câu hỏi hớng dẫn học sinh tự học ở nhà và kiểm tra việc họccủa các em ở nhà
- Đặc biệt là rèn luyện tính tự học, phơng pháp tự học cho học sinh, rènluyện tính kiên trì, tính thi đua ở các em
Riêng đối với học sinh yếu việc dạy kèm là biện pháp hữu hiệu nhất trongthời gian tại lớp, ở nhà v.v
Song song với đổi mới phơng pháp dạy học là việc đổi mới các yêu cầu
đánh giá học sinh, giáo viên phải chú ý làm tốt yêu cầu đánh giá học sinh
4.1.4 Nâng cao trình độ kiến thức và năng lực, phơng pháp s phạm cho
đội ngũ giáo viên.
Đây là một biện pháp cơ bản, có ý nghĩa quyết định đến việc nâng cao chấtlợng dạy học là cơ sở nền tảng để thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ dạy học Bởi vì