Bai 16 Phong trao GPDT 19391945

- Góp phần vào thắng lợi trong cuộc chiến tranh chống chủ nghĩa phát xít làm lung lay hệ thống thuộc địa của CNĐQ - Cổ vũ cho các dân tộc thuộc địa đấu tranh tự giải phóng... Bài học ki[r]

PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ

I Tình hình Việt Nam trong những năm 1939-1945

1 Tình hình chính trị

-Tháng 9/1939 CTTG II bùng nổ, tháng 6/1940, chính phủ Pháp đầu hàng Đức Chính quyền thực dân ở

Đông Dương tăng cường vơ vét sức người sức của phục vụ chiến tranh

- Cuối tháng 9/1940, Nhật tiến vào Việt Nam, Pháp

nhanh chóng đầu hàng Nhật vẫn giữ nguyên bộ máy thống trị của thực dân Pháp để vơ vét kinh tế phục vụ chiến tranh; ra sức tuyên truyền lừa bịp nhân dân để dọn đường cho việc hất cẳng Pháp sau này

-> Nhân dân VN phải chịu cảnh “một cổ hai tròng”

- Ngày 9/3/1945, Nhật đảo chính Pháp, độc chiếm

Đông Dương, tình thế cách mạng xuất hiện

CTTG II bùng nổ tác động như thế nào đến tình hình chính trị ở Việt Nam thời kì

1939 – 1945?

-> Đẩy nhân dân vào cảnh cùng cực Nạn đói năm 1945 làm gần

2 triệu đồng bào chết đói Mâu thuẫn xã hội ngày càng gay gắt.

Kết luận: Những chuyển biến trong những năm 1939- 1945 đòi

hỏi Đảng phải kịp thời nắm bắt tình hình để đề ra đường lối đấu tranh phù hợp

T ình hình chính trị tác động như thế nào đến tình hình kinh tế - xã hội

ở Việt Nam thời kì 1939 –

1945?

II Phong trào GPDT từ tháng 9-1939 đến tháng 3-1945

1 Hội nghị BCH TW ĐCS Đông Dương tháng 11-1939

a Hoàn cảnh:

Tháng 11/1939, Hội nghị BCH TW ĐCSĐD được triệu tập tại Bà Điểm (Hóc Môn – Gia Định) do tổng bí thư Nguyễn Văn Cừ chủ trì.

b Nội dung:

+ Nhiệm vụ trước mắt: đánh đổ ĐQ và tay sai, giành ĐLDT.

+ Chủ trương: Tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất, đề ra khẩu hiệu tịch thu ruộng đất của thực dân đế quốc, địa chủ phản động và lập Chính phủ dân chủ cộng hòa.

+ Phương pháp : chuyển sang hoạt động bí mật

+ Thành lập Mặt trận Thống nhất dân tộc phản đế Đông Dương.

=> Đánh dấu bước chuyển hướng quan trọng - đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu.

Ho àn cảnh triệu tập Hội nghị BCH TW Đảng cộng sản Đông Dương tháng

II Phong trào GPDT từ tháng 9-1939 đến tháng 1945

1 Hội nghị BCH TW ĐCS Đông Dương tháng 1939.

11-2 Những cuộc đấu tranh mở đầu thời kì mới

a Khởi nghĩa Bắc Sơn (27/9/1940)

• Nguyên nhân:

• Diễn biến:

• Ý nghĩa:

Bắc Sơn

Lược đồ khởi nghĩa Bắc Sơn

2 Những cuộc đấu tranh mở đầu thời kì mới

a Khởi nghĩa Bắc Sơn (27/9/1940)

• Nguyên nhân:

22/9/1940, Nhật đánh chiếm Lạng Sơn, quân Pháp bỏ chạy về Thái Nguyên qua châu Bắc Sơn

• Diễn biến:

Đêm 27/9/1940, Đảng bộ Bắc Sơn nổi đậy lãnh đạo

nhân dân chặn đánh Pháp, thành lập chính quyền

cách mạng Đội du kích Bắc Sơn ra đời

2 Những cuộc đấu tranh mở đầu thời kì mới

a Khởi nghĩa Bắc Sơn (27/9/1940)

b Khởi nghĩa Nam Kì (23-11-1940)

 Nguyên nhân:

• Diễn biến

• Ý nghĩa

Hỡi những ai máu đỏ da vàng Hãy chiến đấu dưới cờ thiêng Tổ quốc Nền cờ thắm máu đào vì nước

Sao vàng tươi, da của giống nòi Đứng lên mau hồn nước gọi ta rồi Hỡi sĩ nông công thương binh Đoàn kết lại như sao vàng năm cánh

2 Những cuộc đấu tranh mở đầu thời kì mới

b Khởi nghĩa Nam Kì (23-11-1940)

- Pháp đàn áp dã man, ném bom triệt hạ xóm làng , bắt cán bộ

=> cuộc khởi nghĩa thất bại

* Ý nghĩa:

Chứng tỏ tinh thần yêu nước, sẵn sàng chiến đấu của nhân dân Nam Bộ.

2 Những cuộc đấu tranh mở đầu thời kì mới

a Khởi nghĩa Bắc Sơn (27/9/1940)

b Khởi nghĩa Nam Kì (23-11-1940)

c Binh biến Đô Lương (13/1/1941)

* Nguyên nhân:

* Diễn biến

* Ý nghĩa

Lược đồ Binh biến Đô Lương

2 Những cuộc đấu tranh mở đầu thời kì mới

c Binh biến Đô Lương (13/1/1941)

* Nguyên nhân:

- Binh lính Việt trong quân đội Pháp, phản đối Pháp

bắt họ sang Lào đánh Thái Lan

2 Những cuộc đấu tranh mở đầu thời kì mới

d Ý nghĩa- nguyên nhân thất bại – bài học kinh nghi m ệ

- Nêu cao tinh thần đấu tranh bất khuất của dân tộc.

- Các cuộc khởi nghĩa thất bại do lực lượng cách

mạng chưa được tổ chức và chuẩn bị đầy đủ, kẻ thù còn mạnh.

- Để ạ l i bài học về k/n vũ trang, về xây dưng lực lượng vũ trang và chiến tranh du kích.

3 Nguyễn Ái Quốc trở về nước trực tiếp lãnh đạo

CM Hội nghị lần thứ 8 BCH Trung ương ĐCS Đông Dương ( 5-1941)

- Ngày 28-1-1941, Nguyễn Ái Quốc về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng

- Từ ngày 10 đến 19-5-1941, Người chủ trì Hội nghị lần thứ 8 BCH Trung ương Đảng tại Pác Bó ( Hà Quảng- Cao Bằng)

Hãy cho biết nội dung và ý nghĩa của hội nghị lần thứ 8 BCH Trung ương

Đảng?

Nội dung Hội nghị:

- Nhiệm vụ chủ yếu trước mắt của cách mạng là giải phóng dân tộc.

- Quyết định thành lập Mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh ( 19-5-1941).

- Hình thái khởi nghĩa: Đi từ khởi nghĩa từng phần tiến lên tổng khởi nghĩa.

4 Chuẩn bị tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền

a Xây dựng lực lượng cho cuộc khởi nghĩa vũ trang

- Xây dựng lực lượng chính trị: vận động quần chúng tham gia Việt Minh, đề ra bản “ Đề cương văn hóa Việt Nam” năm 1943, Đảng Dân Chủ Việt Nam và Hội Văn hóa Cứu quốc Việt Nam thành lập, đứng trong Mặt trận Việt Minh

- Xây dựng lực lượng vũ trang: Thành lập Trung đội Cứu quốc quân I ( 14-2-1941) và Trung đội Cứu quốc quân II ( 15-9-1941)

- Xây dựng căn cứ địa: Bắc Sơn- Võ Nhai và Cao Bằng

4 Chuẩn bị tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền

b Gấp rút chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền

- Hoàn cảnh: Hồng quân Liên Xô phản công quân Đức

- Từ 25 -> 28/2/1943, Ban thường vụ TW Đảng họp , chuẩn bị toàn diện cho khởi nghĩa vũ trang: thành lập Trung đội Cứu quốc quân III; Tổng bộ Việt Minh ra chỉ thị “Sửa soạn khởi nghĩa”; TW Đảng kêu gọi nhân dân “Sắm vũ khí đuổi thù chung”, đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân được thành lập ( 22/12/1944)…

III Khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền.

1 Khởi nghĩa từng phần ( từ tháng 3 đến giữa tháng 8- 1945)

 Khủng hoảng chính trị sâu sắc ở Đông Dương

Vì sao Nhật đảo chính Pháp? Sự kiện này ảnh hưởng gì đến tình hình chính trị ở Đông

Dương?

chuyển qua hình thức tổng khởi nghĩa khi có điều kiện.

- Phát động cao trào kháng Nhật cứu nước làm tiền đề cho tổng khởi nghĩa

Trước tình hình Nhật đảo chính Pháp, Đảng ta đã

đề ra chủ trương như thế nào?

c Cao trào kháng Nhật cứu nước

- Tại Cao – Bắc – Lạng: nhiều xã, châu, huyện được giải phóng, chính quyền cách mạng được thành lập

- Ở Bắc Kì và Trung Kì:

+ Đảng đề ra khẩu hiệu “ Phá kho thóc, giải quyết nạn đói”

+ Khởi nghĩa từng phần dâng lên ở nhiều nơi : Tiên

Du ( Bắc Ninh), Bần Yên Nhân ( Hưng Yên), Hiệp Hòa ( Bắc Giang)…

+ Ở Quảng Ngãi, tù chính trị Ba Tơ nổi dậy, lãnh đạo quần chúng thành lập chính quyền cách mạng, tổ chức đội du kích Ba Tơ…

- Ở Nam Kì, Việt Minh hoạt động mạnh nhất ở Mĩ Tho

và Hậu Giang

2 Sự chuẩn bị cuối cùng trước ngày Tổng khởi

nghĩa

- Từ 15 đến 20- 4- 1945, Ban Thường vụ Trung ương

Đảng triệu tập Hội nghị Quân sự cách mạng Bắc Kì,

quyết định thống nhất các lực lượng vũ trang, lập ra Ủy ban Quân sự cách mạng Bắc Kì

- Ngày 16-4-1945, Tổng bộ Việt Minh ra chỉ thị thành lập

Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Nam

- Ngày 15-6-1945, Việt Nam cứu quốc quân và Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân thống nhất thành Việt

Nam giải phóng quân

3 Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945

a Nhật đầu hàng Đồng minh, lệnh Tổng KN được ban bố

- Ngày 15/8/1945, Nhật đầu hàng Đồng minh Điều kiện khách quan thuận lợi cho Tổng khởi nghĩa đã đến.

- Ngày 13/8/1945, TW Đảng và Tổng bộ Việt Minh thành lập Ủy

ban khởi nghĩa toàn quốc, ra Quân lệnh số 1 , chính thức

phát lệnh Tổng KN trong cả nước.

- Từ 14 -> 15/8/1945, Hội nghị toàn quốc của Đảng họp tại Tân Trào thông qua kế hoạch Tổng khởi nghĩa và quyết định những vấn đề quan trọng về chính sách đối nội, đối ngoại sau khi giành được chính quyền.

- Từ 16 -> 17/8/1945, Đại hội quốc dân được triệu tạp ở Tân Trào, tán thành chủ trương Tổng khởi nghĩa của Đảng, thông

Đình Tân Trào (Sơn Dương -Tuyên Quang)

HỒ CHÍ MINH - Chủ tịch Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam, tháng 8- 1945

b Diễn biến cuộc Tổng khởi nghĩa

Thời gian Sự kiện tiêu biểu

14/8 16/8 18/8 19/8 23/8 25/8 28/8

Ở nhiều địa phương đã phát động nhân dân nổi dậy khởi nghĩa (Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Khánh Hòa, Quảng Ngãi…)

Đơn vị Giải phóng quân giải phóng do Võ Nguyên Giáp chỉ huy đã về giải phóng Thái Nguyên.

Bốn tỉnh giành được chính quyền sớm nhất: Bắc Giang, Hải Dương, Hà Tĩnh, Quảng Nam

Hà Nội giành chính quyền, cổ vũ to lớn đối với cuộc Tổng khởi nghĩa trong cả nước

Huế giành được chính quyền Sài Gòn giành chính quyền Những địa phương cuối cùng giành được chính quyền: Đồng Nai Thượng

và Hà Tiên

Em có nhận xét gì về cuộc Tổng khởi nghĩa tháng 8/1945

Nhận xét :

- Tổng khởi nghĩa diễn ra và giành

thắng lợi nhanh chóng, ít tốn xương

máu

- Thắng lợi ở Hà Nội, Huế, Sài Gòn đã

quyết định thắng lợi của Tổng khởi

nghĩa

IV Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa được thành lập

-Ngày 25/8/1945, Trung ương Đảng và Hồ Chí Minh đã

về Hà Nội

- Ngày 2/9/1945, tại quảng trường Ba Đình ( Hà Nội),

Hồ Chí Minh thay mặt chính phủ lâm thời đã đọc Tuyên

ngôn Độc lập khai sinh nước Việt Nam dân chủ cộng

hòa

Lễ tuyên bố độc lập tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội ngày 2-9-1945

Nội dung:

+ Tuyên bố thành lập nước VNDCCH + Khẳng định quyền độc lập tự do của nhân dân VN + Khẳng định ý chí sắt đá của nhân dân ta quyết giữ vững quyền độc lập tự do vừa giành được

Nội dung chính và ý nghĩa của bản Tuyên ngôn Độc

lập ?

Ý nghĩa:

Là một văn kiện vô giá, khai sinh ra nước Việt Nam mới, mở ra một kỷ nguyên cho lịch sử dân tộc – kỷ nguyên độc lập tự do

gắn liền với giải phóng người lao động; đó là một thiên anh hùng

ca chiến đấu và chiến thắng trong cuộc đấu tranh vì độc lập tự do

1 Nguyên nhân thắng lợi

- Chủ quan:

+ Truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam

+ Sự lãnh đạo đúng đắn, sáng tạo của Đảng và HCM

+ Quá trình chuẩn bị lâu dài, chu đáo, rút kinh nghiệm qua các cuộc đấu tranh, biết chớp đúng thời cơ

+ Trong những ngày KN toàn Đảng, toàn dân quyết tâm cao Đảng bộ các cấp chỉ đạo linh hoạt, sáng tạo

- Khách quan: Quân Đồng minh đánh thắng phát xít tạo cơ

hội thuận lợi cho nhân dân ta giành chính quyền

V Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử và bài học kinh nghiệm của cách mạng tháng Tám năm 1945

2 Ý nghĩa lịch sử

- Tạo ra một bước ngoặt mới trong lịch sử dân tộc, phá tan

xiềng xích nô lệ của Pháp hơn 80 năm và ách thống trị của

Nhật gần 5 năm, lật nhào chế độ PK thống trị ngót 1.000 năm trên đất nước ta

- Mở ra một kỉ nguyên mới cho lịch sử dân tộc, kỉ nguyên giải phóng dân tộc gắn liền với giải phóng người lao động

- Góp phần vào thắng lợi trong cuộc chiến tranh chống chủ

nghĩa phát xít làm lung lay hệ thống thuộc địa của CNĐQ

- Cổ vũ cho các dân tộc thuộc địa đấu tranh tự giải phóng

3 Bài học kinh nghiệm

- Đảng phải có đường lối đúng đắn, trên cơ sở vận dụng sáng tạo CN Mác-Lênin vào thực tiễn CMVN; Nắm bắt tình hình thế giới và trong nước để đề ra chủ trương CM phù hợp

- Tập hợp rộng rãi lực lượng yêu nước trong Mặt trận dân tộc thống nhất, phân hóa và cô lập kẻ thù

- Chỉ đạo linh hoạt, kết hợp đấu tranh chính trị với đấu

tranh vũ trang, tiến hành khởi nghĩa từng phần, chớp đúng thời cơ phát động tổng khởi nghĩa

TIẾT HỌC ĐẾN ĐÂY KẾT THÚC

Quân đội Đức đầu hàng không điều kiện

(tháng 5/1945 ở châu Âu)

38

Nhật đầu hàng không điều kiện

(tháng 8/1945 ở châu Á)

Quan sát 2 hình trên đây cho nhận xét về tình hình

thế giới trong năm 1945

Bắc Giang Hải Dương

Hà Nội 19/8/1945

Hu ế 23/8/1945

Sài Gòn 25/8/1945

Bắc Giang Hải Dương

Nơi gìanh được độc lập sau lệnh TKN

Mĩng cái

Thủ Dầu Một Biên Hịa

Mĩ Tho Lào Cai Hà Giang Lai Châu

Tôi thà làm dân một nước tự do còn

hơn làm vua một nước nô lệ.

Thanh hĩa

Hải Dương

Thừa Thiên

Quảng Nam Quảng Ngãi Khánh Hịa Bắc Giang