THUYẾT NGŨ HÀNH (dược học cổ TRUYỀN SLIDE) (chữ biến dạng do slide dùng font VNI times, tải về xem bình thường)

THUYẾT NGŨ HÀNHI- ĐỊNH NGHĨA: Qui nạp vật thể thiên nhiên thành 5 loại: • kim kim loại, mộc gỗ, thủy nước, hỏa lửa, thổ đất, nghiên cứu qui luật hoạt động của chúng.. • Cụ thể hóa, mở

THUYẾT NGŨ HÀNH

I- ĐỊNH NGHĨA:

Qui nạp vật thể thiên nhiên thành 5 loại:

• kim (kim loại), mộc (gỗ), thủy (nước), hỏa (lửa), thổ (đất), nghiên cứu qui luật hoạt động của chúng.

• Cụ thể hóa, mở rộng phạm vi thuyết âm dương

• YDHCT vận dụng một cách triệt để.

Háa Méc

II- Qui lo¹i ngò hµnh

Phñ §ëm TiÓu

ên

III- Nội dung:

1- Trong điều kiện bình th ờng (sinh lý)

a-T ơng sinh:

- Các hành thúc đẩy, giúp đỡ, tạo điều kiện cho nhau phát triển

- Nguyên tắc tạng đứng tr ớc (mẹ) sinh ra tạng đứng sau

(con)

- Mộc -> Hỏa -> Thổ -> Kim -> Thủy -> Mộc

b -T ơng khắc:

• Các hành giám sát, kiềm chế (ức chế) nhau không cho

phát triển quá mức

• Kim >mộc >thổ >thủy >hỏa >kim)

T ¬ng sinh

Thñy

Háa Méc

Méc

Thæ

Thñy Háa

Kim

T ¬ng kh¾c

2- Trong điều kiện bệnh lý

(bất bình th ờng)

a.T ơng thừa:

• Hành đi khắc, khắc quá mạnh, gây bệnh cho

hành bị khắc

• - Kim >-> mộc >-> thổ >-> thủy >-> hỏa >->

kim)

b-T ơng vũ:

- Hành bị khắc mạnh hơn hành đến khắc và chống lại hành đến khắc.

- Kim <-> Mộc <-> Thổ <-> Thủy <-> Hỏa <-> Kim

Hỏa

Thổ Kim

Thủy

Tươngưthừa

Thủy

Hỏa

Mộc

Tươngưvũ

c- Quy luËt chÕ hãa

• C¸c hµnh bÞ rµng buéc ¶nh h ëng lÉn nhau

• Mét hµnh chÞu ¶nh h ëng bëi 4 hµnh kh¸c

• Lu«n gi÷ ® îc thÕ c©n b»ng

Thñy

Kim Thæ

Háa

Háa

Kim

Thñy

Thæ Méc

Quy­luËt­chÕ­hãa

IV ứng dụng trong YHCT:

1-Về sinh lý:

• Xếp các tạng phủ, ngũ vị, ngũ sắc, ngũ quan, thể chất,

ngũ chí theo ngũ hành

• Trong điều kiện bình th ờng ở thế cân bằng

2- Về quan hệ bệnh lý:

• Tìm vị trí phát sinh chứng bệnh của tạng phủ

• Một tạng phủ bị bệnh có thể thuộc một trong năm vị trí

sau:

• Chính tà: bản thân tạng đó bị bệnh

• H tà: tạng tr ớc gây bệnh cho nó (mẹ truyền sang con)

• Thực tà: tạng sau gây bệnh cho nó (con truyền sang mẹ)

• Vị tà: tạng khắc gây bệnh cho nó (t ơng thừa)

• Tặc tà: tạng nó khắc gây bệnh cho nó (t ơng vũ)

• Ví dụ chứng mất ngủ thuộc tạng tâm

3- Về chẩn đoán:

• Dựa vào triệu chứng ngũ vị, ngũ sắc, ngũ thể, ngũ

quan, ngũ âm, ngũ khí để xác định bệnh của tạng phủ

4-Về điều trị:

a- Đề ra nguyên tắc điều trị:

• Con h thì bổ mẹ, mẹ thực thì tả con

H thì bổ, thực thì tả

• T ơng sinh:

Bổ thổ sinh kim (bổ tỳ chữa ho)

ích hỏa sinh thổ (bổ thận chỉ tả)

T thủy hàn mộc (bổ thận thanh can hỏa)

Kim thủy t ơng sinh: cùng bổ phế thận để chữa bệnh

• T ơng khắc:

Bồi thổ chế thủy (bổ tỳ tiêu phù)

Thanh kim chế mộc (thanh phế tả can)

b- Châm cứu: quy 5 lo i huy t ại huyệt ệt

Kinh Loại huyệt ngũ du

Tỉnh Huỳnh Du Kinh Hợp

D ơng Kim Thủy Mộc Hỏa Thổ

Âm Mộc Hỏa Thổ Kim Thủy

1.Thuốc đông y:

-Chọn thuốc thích hợp chua bệnh của tạng phủ dựa vào vị, màu sắc -Chọn thuốc tác dụng theo nguyên tắc sinh-khắc, thừa- vũ.

-Vận dụng vào chế biến:

- Chọn ph ơng pháp, phụ liệu thích hợp để tăng sự qui kinh thuốc.

(Màu vàng, mùi thơm tăng qui tỳ, màu đen tăng qui kinh thận)

Dọc thêm: thuyết thủy hỏa, Thiên nhân hợp nhất.

Tóm tắt

Nội dung học thuyết Ngũ hành:

• Điều kiện bình th ờng: T ơng sinh- T ơng khắc

• Quy luật chế hoá:

• Điều kiên không bình th ờng ( Bệnh lí): T ơng thừa- T ơng

vứ

ứng dụng:

• Sinh lí, bệnh lí, chuẩn đoán, nguyên tắc điều trị, châm

cứu

• Thuốc đông y:

* Cách sử dụng thuốc

* Vận dụng vào chế biến