Phối hợp Kiêng kị: Phụ nữ có thai, thể nhiệt, âm h hoả v ợng... Phối hợp - Đau do sang chấn, đau bụng sau khi sinh.. Phối hợp - Mụn nhọt viêm tuyến vú, tắc tia sữa.. Phối hợp - Viêm cầu
Trang 1THUỐC HOẠT HUYẾT
Trang 2Thuèc häat huyÕt I-§¹i c ¬ng
1- §Þnh nghÜa: - T©n khæ, «n
- Th«ng lîi huyÕt m¹ch
- Lµm tiªu tan huyÕt ø
- ChØ thèng 2- T¸c dông chung:
+ ChØ thèng + Chèng viªm + ChØ huyÕt + L u th«ng huyÕt + §iÒu kinh
+ Tiªu phï + H¹ huyÕt ¸p: - Gi·n m¹ch thËn
- Gi·n m¹ch ngo¹i vi + §iÒu trÞ u nhät
Trang 33- Phèi hîp thuèc
- Hµnh khÝ
- §iÒu trÞ nguyªn nh©n
4- CÊm kÞ: - Phô n÷ cã thai
- §ang hµnh kinh
- Rong kinh, rong huyÕt
- §ang ch¶y m¸u nhiÒu
5- Ph©n lo¹i
- Ho¹t huyÕt: T¸c dông võa vµ yÕu
- Ph¸ huyÕt: T¸c dông m¹nh
II- C¸c vÞ thuèc
1-Thuèc ho¹t huyÕt
Trang 41.1- §an s©m Radix Salviae miltiorrhizae Salvia miltiorrhiza Hä hoa m«i Lamiatae
TVQK: Khæ, l ¬ng, Can, t©m, t©m bµo
- Thanh t©m trõ phiÒn, an thÇn
CT:
- Rèi lo¹n kinh nguyÖt: Do huyÕt ø, nhiÖt Phèi hîp
- §au khíp, ®au vïng ngùc, tim, vïng gan Phèi hîp
- MÊt ngñ do:
- Suy nh îc thÇn kinh Phèi hîp
- ThiÕu m¸u Phèi hîp
-T©m huyÕt kÐm Phèi hîp
- Ch÷a môn nhät: Vïng ngùc vó Phèi hîp
- T©m phiÒn nhiÖt Phèi hîp
- Kiªng kÞ: Phô n÷ cã thai, ng êi thÓ hµn Sî Lª l«
Trang 51-2 Xuyên khung Rhizoma Ligustici wallichii Ligusticum wallichii Franch Họ Apiaceae
TVQK: - Tân khổ, ôn, Can đởm, tâm bào
CN: - Hoạt huyết, hành khí giải uất
- Khu phong tán hàn, chỉ thống
CT: - Rối loạn kinh nguyệt Phối hợp
- Phong hàn Phối hợp
- Phong thấp( hàn tý) Phối hợp
- Khí uất kết(can) Phối hợp
- Bệnh mạch vành, thiểu năng mạch máu não Phối hợp
- Thần kinh tam thoa Phối hợp
Kiêng kị: Phụ nữ có thai, thể nhiệt, âm h hoả v ợng
Trang 61.3- ích mẫu
Herba Leonuri japonici Leonurus japonicus Houtt Họ hoa môi Lamiaceae
TVQK: Tân khổ l ơng, Can tâm bào
CN : Hoạt huyết điều kinh, Chỉ thống, lợi niệu tiêu phù
Thanh nhiệt giải độc
CT:
- Rối loạn kinh nguyệt Phối hợp
- Đau do sang chấn, đau bụng sau khi sinh Phối hợp
- Mụn nhọt viêm tuyến vú, tắc tia sữa Phối hợp
- Tiểu tiên khó do nhiệt Phối hợp
- Viêm cầu thận cấp hoặc mạn, cao huyết áp Phối
hợp
Kiêng kị: Phụ nữ có thai, đang hành kinh, băng huyết
Chú ý: Sung uý tử Tân cam, hàn
- Bổ thận ích tinh d ỡng can minh mục
Trang 71.4- Ng u tất
Radix Achyranthis bidentatae Achyranthes bidentata Blume Họ Amaranthaceae
TVQK: Khổ, toan, Bình Can, thận
- Giải độc, bổ can thận, c ờng gân cốt
- Gáng áp, dẫn thuốc đi xuống
CT:
- Rối loạn kinh nguyệt
- Phong thấp
- Họng s ng đau Do hoả độc nhiệt độc Phối hợp
- Loét miệng
- Bạch hầu
- Tiểu không thông, buốt, rắt, phù thũng Phối hợp
- Tăng huyết áp Phối hợp
- Kiêng kị: Phụ nữ có thai, khí h hạ hãm, di tinh rong kinh
Trang 81.5- Diªn hå s¸ch Rhizoma Corydalis Corydalis bulbosa DC(C
Turschninovii bess) Hä C¶i cÇn Fumariaceae
TVQK: Khæ, t©n «n, Can, phÕ, tú
CN: - Ho¹t huyÕt t¸n ø
- Hµnh khÝ chØ thèng
(Ch÷a khÝ trÖ trong huyÕt, huyÕt trÖ trong khÝ)
CT: - Rèi lo¹n kinh nguyÖt Phèi hîp
- C¸c chøng ®au ( Tuú chøng ®au mµ phèi hîp
thuèc
thÝch hîp)
Kiªng kÞ: Phô n÷ cã thai, huyÕt h , huyÕt nhiÖt
Trang 92- Thuèc ph¸ huyÕt
2.1- Hång hoa
Flos Cartharmus tinctorii Cartharmus tinctorius L
Ho cóc Asteraceae
CN: - Ho¹t huyÕt khø ø
- Th«ng kinh
- ThÊu chÈn
( KhÝ d îc trong huyÕt võa bæ võa t¶)
CT: - Rèi lo¹n kinh nguyÖt Phèi hîp
- C¸c chøng do huyÕt ø Phèi hîp
- Tr ng hµ tÝch tô Phèi hîp
- Sëi, môn nhät khã mäc Phèi hîp
- Mét sè bÖnh tim m¹ch Phèi hîp
Kiªng kÞ: Phô n÷ cã thai, ®ang ch¶y m¸u LiÒu nhá
bæ huyÕt
Trang 102.2- Đào nhân
Prunus persica(L) Balsch Họ Rosaceae
TVQK: Khổ, bình, Tâm, can, phế, đại tràng
CN: - Phá huyết tán ứ
- Nhuận tràng
CT:
- Kinh nguyệt không đều Phối hợp
- Sang chấn, ứ huyết s ng đau Phối hợp
- Tr ng hà tích tụ đau bụng Phối hợp
- Ung nhọt mới phát Phối hợp
- Táo bón Ho Phối hợp
Kiêng kị: Phụ nữ có thai đang chảy máu nhiều
Th ơng phối hợp với hồng hoa
Trang 112.3- Uất kim
Rhizoma curcumae longae Curcuma longa L
Zingiberaceae
đởm, l ơng huyết thanh tâm an thần
( Khí d ợc trong huyết)
hợp
Kiêng kị: Phụ nữ có thai
Chú ý: Phân biệt cách dùng với kh ơng hoàng
Trang 122.4- Nghệ đen
Rhizoma curcumae zedoariae Curcuma zedoaria
Zingiberaceae
TVQK: Tân, khổ, ôn, can, tỳ
CN: Phá huyết, hành khí
- Tiêu thực hoá tích
CT: - Rối loạn kinh nguyệt Phối hợp
- ứ huyết s ng đau, đau bụng sau khi sinh, đau dạ dày, đau vùng ngực s ờn Phối hợp
- Tr ng hà tích tụ đau Phối hợp
- Hoàng đản Phối hợp
- Một số bệnh tim mạch Phối hợp
- Bụng đầy tr ớng khó tiêu, ăn uống kém Phối hợp
Kiêng kị: Phụ nữ có thai, ng ời yếu
Trang 13Tãm t¾t tÝnh n¨ng cña thuèc lÝ huyÕt
Thuèc ho¹t huyÕt
Tªn VÞ TÝn
h Quy kinh C«ng n¨ng 1-
®an
s©m
Khæ H¬i
hµn T©m, can 1- Ho¹t huyÕt ®iÒu kinh
2- Trõ ø gi¶m ®au 3- D ìng t©m an thÇn 4- Trõ mñ tiªu nhät 2-
XÝch
th îc
Toan, khæ H¬i hµn Can, tú 1- Ho¹t huyÕt ®iÒu kinh
2- Trõ ø gi¶m ®au 3- L ¬ng huyÕt tiªu nhät
Trang 143-
ích
mẫu
Tân ,
khổ
Hơi hàn Can, tâm bào 1- Hoạt huyết điều kinh
2- Trừ ứ giảm đau 3-Lợi niệu tiêu s ng 4-
Trạch
lan
Khổ Hơi
ôn Can tỳ 1- Hoạt huyết điều kinh
2- Trừ ứ giảm đau 3- Giải độc tiêu nhọt 4-Lợi niệu tiêu s ng
5-
Xuyên
khun
g
Tân Ôn Can,
đởm, tâm bào
1- Huyết điều kinh 2- Trừ phong chỉ thống
3- Hành huyết giải uất
6-
Huyề
n hồ
Tân ,
khổ
Ôn Phế,
can, tỳ 1- Hoạt huyết điều kinh
2- Hành khí chỉ
Trang 157-Nhũ
h ơng Kh ổ,
tân
, can 1- Tán ứ chỉ thống 2- Trừ mủ tiêu nhọt
8-
Một d
ợc
Kh
ổ Bìn h Tâm , can 1- Tán ứ chỉ thống 2- Trừ mủ tiêu nhọt
9- Ng
u tất Kh ổ,
toa n
Bìn
h Can, thận 1- Hoạt huyết thông kinh
2- C ờng gân khỏi mềm nhũn
3- Tả hoả giải độc 4-Lợi niệu thông lâm 10-
Tô Ca m, Bìn h Tâm , can, 1-Hoạt huyết thông kinh
Trang 16Thuốc phá huyết
11-
Uất
kim
Tân, cam Hà n Tâ m,
phế ,
can
1- Tán ứ giảm đau
2- Thông lợi can đởm, giải uất
3- Thanh tâm, an thần
12-
Nga
truật
Khổ, tân Ôn Can 1-Phá ứ thông kinh 2-Hành khí chỉ thống
3- Tiêu thực hoá tích
Trang 1713-
Tam
lăng
Khổ Bình Can, tỳ 1-Phá ứ thông kinh
2-Hành khí chỉ
thống 14-
đào
nhân
Khổ ,
cam
Bình Tâm,
can 1-Hoạt huyết thông kinh
2- Trừ ứ chỉ thống 3- Nhuận tràng thông tiện
4- Thoát mủ tiêu nhọt
15-
Hồng
hoa
can 1-Hoạt huyết thông kinh
2-Trừ ứ trị trấn th
ơng