chuyên đề nâng cao năng lực đánh giá thường xuyên trong dạy học ở tiểu học

Kiểm tra, đánh giá không chỉ nhằm đánh giá kết quả quá trình học tập và rèn luyện của HS, khuyến khích, tạo động lực cho HS, giúp HS tiến bộ không ngừng mà còn cung cấp thông tin phản hồ

PHÒNG GD-ĐT HOÀ BÌNH

TỔ CHUYÊN MÔN KHỐI 4

Chuyên đề: NÂNG CAO NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ THƯỜNG XUYÊN

TRONG DẠY HỌC Ở TIỂU HỌC

I ĐẶT VẤN ĐỀ:

Đánh giá kết quả học tập và rèn luyện của HS tiểu học là một khâu rất quan trọng trong hoạt động giáo dục ở trường tiểu học Kiểm tra, đánh giá không chỉ nhằm đánh giá kết quả quá trình học tập và rèn luyện của HS, khuyến khích, tạo động lực cho HS, giúp HS tiến bộ không ngừng mà còn cung cấp thông tin phản hồi giúp giáo viên nắm bắt được chất lượng, phương pháp của việc dạy học và giáo dục để từ đó có những điều chỉnh thích hợp Đánh giá kết quả học tập và rèn luyện còn giúp cơ sở giáo dục, các cấp quản lí có được các

số liệu, thông tin về chất lượng và trình độ của hệ thống giáo dục cấp học để có những điều chỉnh, bổ sung và chỉ đạo kịp thời

Trong những năm gần đây, vấn đề đánh giá HS tiểu học đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo chú trọng và ban hành những văn bản liên quan như: Văn bản hợp nhất 03/VBHN-BGDĐT ngày 28 tháng 9 năm 2016 quy định đánh giá học sinh tiểu học do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, được hợp nhất từ

sửa đổi, bổ sung là Thông tư số 22/2016/TT-BGDĐT (có hiệu lực từ ngày 06/11/2016), theo đó:

ĐGTX là đánh giá trong quá trình học tập, rèn luyện về kiến thức, kĩ năng, thái độ và một số biểu hiện năng lực, phẩm chất của học sinh, được thực hiện theo tiến trình nội dung của các môn học và các hoạt động giáo dục ĐGTX cung cấp thông tin phản hồi cho giáo viên và học sinh nhằm hỗ trợ, điều chỉnh kịp thời, thúc đẩy sự tiến bộ của học sinh theo mục tiêu giáo dục tiểu học Mục đích ĐGTX nhằm giúp GV điều chỉnh, đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động dạy học, hoạt động trải nghiệm ngay trong quá trình và kết thúc mỗi giai đoạn dạy học, giáo dục; kịp thời phát hiện những cố gắng, tiến

bộ của HS để động viên, khích lệ và phát hiện những khó khăn chưa thể tự vượt qua của HS nhằm hướng dẫn, giúp đỡ; phát hiện những ưu điểm nổi bật và những hạn chế của mỗi HS để có giải pháp kịp thời nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động học tập, rèn luyện của HS; góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục tiểu học hiện nay

II ĐẶC ĐIỂM, TÌNH HÌNH:

1 Thực trạng: Từ năm học 2016-2017 (thực hiện Thông tư

22/2016/TT-BGDĐT) cho đến nay, Trường tiểu học Vĩnh Mỹ A1 luôn quan tâm chỉ đạo giáo viên thực hiện việc đánh giá thường xuyên (ĐGTX) theo các văn bản quy định

một cách có hiệu quả Tuy nhiên trong quá trình thực hiện cũng có những thuận lợi và những khó khăn nhất định như sau:

2 Thuận lợi:

- Thông tư 22/BGD-ĐT/2016 quy định khi đánh giá thường xuyên, giáo viên dùng lời nói chỉ ra cho học sinh biết được chỗ đúng, chưa đúng và cách sửa chữa; viết nhận xét vào vở hoặc sản phẩm học tập của học sinh khi cần thiết Thay đổi này giúp cho giáo viên thuận lợi hơn khi thực hiện đánh giá học sinh, có nhiều thời gian hơn để quan tâm đến việc hỗ trợ học sinh trong quá trình dạy học Nhất là đối với giáo viên chủ nhiệm, điều này phù hợp bởi giáo viên có nhiều thời gian bên học sinh, số lượng học sinh chỉ là học sinh trong một lớp nên giáo viên có thể hầu như nhớ hết đặc điểm của từng học sinh khi nhận xét đánh giá

- Đánh giá thường xuyên về học tập, được thể hiện rõ nét kết quả phấn đấu hàng ngày của học sinh Đồng thời cung cấp cho giáo viên những thông tin phản hồi rất hữu ích liên quan đến việc học tập hàng ngày của các em, những lĩnh vực nào có sự tiến bộ, những lĩnh vực học tập nào còn khó khăn; giúp học sinh nhận ra mình thiếu hụt những gì so với chuẩn kiến thức, kỹ năng để cả giáo viên và học sinh cùng điều chỉnh hoạt động dạy và học

- Đánh giá thường xuyên về năng lực phẩm chất, cho phép giáo viên và cha mẹ học sinh xác định được mức độ hình thành, phát triển năng lực, phẩm

và cha mẹ học sinh có những biện pháp kịp thời giúp đỡ học sinh khắc phục hạn chế, phát huy những điểm tốt để các em ngày một tiến bộ hơn

3 Khó khăn:

- Giáo viên dạy các bộ môn có thể phải dạy đến hàng mấy trăm học sinh của trường, dù chỉ ghi chép nhận xét khi cần thiết nhưng đến khi đánh giá định

kì muốn nhớ rõ từng học sinh để đánh giá cho chính xác thì thật không phải là chuyện dễ

- Có giáo viên chữ không được đẹp, khi ghi lời nhận xét vào vở của học sinh sẽ bị ảnh hưởng đến tâm lý của người thầy

- ĐGTX bằng nhiều cách khác nhau Tuy nhiên, việc ghi lời nhận xét vào

vở học sinh có khi không được trải đều đối với tất cả các học sinh của lớp trong tháng đối với bất kì môn học nào, từ đó dẫn đến thiếu sự công bằng cho học sinh

III NỘI DUNG VÀ CÁCH THỨC ĐÁNH GIÁ:

1 Nội dung đánh giá thường xuyên:

- Đánh giá quá trình học tập, sự tiến bộ và kết quả học tập của học sinh theo chuẩn kiến thức, kĩ năng từng môn học và hoạt động giáo dục khác theo chương trình giáo dục phổ thông cấp tiểu học

- Đánh giá sự hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh:

+ Năng lực: tự phục vụ, tự quản; hợp tác; tự học và giải quyết vấn đề + Phẩm chất: chăm học, chăm làm; tự tin, trách nhiệm; trung thực, kỉ luật; đoàn kết, yêu thương

2 Cách thức đánh giá:

a) Đánh giá thường xuyên về học tập:

- Giáo viên dùng lời nói chỉ ra cho học sinh biết được chỗ đúng, chưa đúng và cách sửa chữa; viết nhận xét vào vở hoặc sản phẩm học tập của học sinh khi cần thiết, có biện pháp cụ thể giúp đỡ kịp thời;

- Học sinh tự nhận xét và tham gia nhận xét sản phẩm học tập của bạn, nhóm bạn trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ học tập để học và làm tốt hơn;

- Khuyến khích cha mẹ học sinh trao đổi với giáo viên về các nhận xét, đánh giá học sinh bằng các hình thức phù hợp và phối hợp với giáo viên động viên, giúp đỡ học sinh học tập, rèn luyện

b) Đánh giá thường xuyên về năng lực, phẩm chất:

- Giáo viên căn cứ vào các biểu hiện về nhận thức, kĩ năng, thái độ của học sinh ở từng năng lực, phẩm chất để nhận xét, có biện pháp giúp đỡ kịp thời;

- Học sinh được tự nhận xét và được tham gia nhận xét bạn, nhóm bạn về những biểu hiện của từng năng lực, phẩm chất để hoàn thiện bản thân;

- Khuyến khích cha mẹ học sinh trao đổi, phối hợp với giáo viên động viên, giúp đỡ học sinh rèn luyện và phát triển năng lực, phẩm chất

IV CÁC YÊU CẦU VÀ NGUYÊN TẮC CỦA ĐGTX:

- Cần xác định rõ mục tiêu để từ đó chọn được phương pháp hay kiến thức sử dụng trong đánh giá

- ĐGTX tập trung phản hồi chỉ ra các nội dung cần chỉnh sửa đồng thời đưa ra lời khuyên cho hành động tiếp theo của HS

- Không so sánh HS này với HS khác, hạn chế những lời nhận xét tiêu cực… để tránh làm tổn thương HS

- Không chỉ đánh giá kiến thức, kĩ năng…mà còn chủ động đánh giá các năng lực, phẩm chất

- Giảm thiểu sự trừng phạt/đe dọa/chê bai HS, đồng thời tăng sự khen ngợi, động viên

V CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐGTX:

1 Phương pháp quan sát: Là phương pháp chủ yếu mà GV thường sử

dụng để thu thập dữ liệu kiểm tra, đánh giá Quan sát bao hàm việc theo dõi hoặc xem xét HS thực hiện các hoạt động (quan sát quá trình) hoặc nhận xét một sản phẩm HS làm ra (quan sát sản phẩm)

2 Phương pháp vấn đáp: Là phương pháp GV đặt câu hỏi HS trả lời

hoặc ngược lại nhằm rút ra những kết luận, những tri thức mới mà HS cần nắm hoặc nhằm tổng kết, củng cố, kiểm tra mở rộng những tri thức mà HS đã học

3 Phương pháp viết: Phương pháp viết đề cập đến cách thức, kỹ thuật

đánh giá thể hiện qua việc phân tích bài làm, các sản phẩm mà trong đó HS phải viết câu trả lời cho các câu hỏi hoặc trình bày phép tính, bài giải trên giấy, trên

vở Phương pháp này được dùng cả cho đánh giá định kì (với 2 dạng chính trong bài kiểm tra là tự luận và trắc nghiệm)

- ĐGTX sử dụng các kĩ thuật như: ghi chép ngắn lời nhận xét là phổ biến thường được sử dụng, viết thư, viết lời bình…được sử dụng trong các trường hợp đặt biệt và mất nhiều thời gian hơn

- Khi GV viết nhận xét: Cần dùng từ ngữ nhẹ nhàng, thể hiện thái độ tôn trọng, tránh xúc phạm…HS sẽ dễ tiếp nhận biết hơn, tập trung vào một số lỗi sai sót có tính hệ thống, điển hình cần sớm khắc phục Đặc biệt là GV viết lời nhận xét không mắc lỗi chính tả và viết chữ sao cho dễ nhìn

- Khi HS viết lời nhận xét (cho mình, cho bạn): GV cần hướng dẫn HS viết lời nhận xét phải mang tính xây dựng, tập trung phát hiện những điểm tích cực đã làm được…thay vì chỉ chú ý đến những điểm hạn chế, chưa làm được

VI KẾT LUẬN:

Qua hơn 2 năm tổ chức thực hiện ĐGTX theo Thông tư 22/2016, Trường tiểu học Vĩnh Mỹ A1 đã đạt được những kết quả sau:

- Đội ngũ cán bộ, giáo viên đã nhận thức được tác dụng của việc ĐGTX

Từ đó chất lượng học tập của HS từng bước được nâng lên

- Đối với học sinh được tham gia tự đánh giá bản thân, đánh giá bạn các

em phấn khởi, mạnh dạn, tự tin, tự giải quyết vấn đề và có nhiều sáng tạo mới trong học tập và sinh hoạt hàng ngày

- Học sinh phát huy khả năng sáng tạo, biết vận dụng những kiến thức đã học vào thực tế, đồng thời biết chia sẻ và quan tâm tới mọi người xung quanh

- Các kĩ năng giao tiếp, ứng xử có văn hóa, kĩ năng tự quản, kĩ năng tổ chức, kĩ năng điều khiển và thực hiện một số hoạt động tập thể, kĩ năng nhận xét, đánh giá kết quả hoạt động được nâng lên rõ rệt

VII ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ:

1 Đối với giáo viên:

- Phát huy tốt hơn trong việc tổ chức ĐGTX bằng nhiều cách thức khác nhau

- Chủ động hơn nữa trong việc xây dựng kế hoạch ĐGTX để thực hiện tốt hơn ở mỗi bài học, mỗi chương, mỗi chủ đề, từng học kỳ

- Trong mỗi tiết dạy, GV cần linh hoạt lựa chọn phương pháp sao cho phù hợp Nhận xét, đánh giá bằng lời hoặc ghi lời nhận xét, đánh giá trên vở hay sản phẩm của học sinh Việc ghi lời nhận xét, tư vấn, động viên khích lệ không chỉ cho học sinh biết để khắc phục, phấn khởi mà còn để các bậc phụ huynh biết được mức độ học tập, rèn luyện của các em Chú trọng nhiều đến học sinh còn chưa đạt chuẩn theo yêu cầu; động viên khuyến khích các em dù sự cố gắng rất khiêm tốn; nhận xét để bản thân em đó biết được sự tiến bộ của bản thân hôm nay so với hôm qua; niềm tin, sự đồng hành của thầy cô giáo, bạn bè với sự tiến

bộ vươn lên của mình

2 Đối với nhà trường:

- Thường xuyên chỉ đạo thao giảng, dự giờ lẫn nhau, mở chuyên đề Trong quá trình nhận xét rút kinh nghiệm giờ dạy chú ý nhiều đến cách ĐGTX

- Quan tâm kiểm tra lời nhận xét của GV trong vở HS

- Chỉ đạo các tổ chuyên môn trong mỗi lần sinh hoạt tổ cần đưa nội dung ĐGTX học sinh vào sinh hoạt

- Mỗi tháng, nhà trường tổ chức họp (phần họp chuyên môn) đưa nội dung ĐGTX học sinh vào để rút kinh nghiệm nhằm thực hiện ngày một hiệu quả hơn

Vĩnh Mỹ A, ngày 25 tháng 02 năm 2019

TỔ TRƯỞNG NGƯỜI VIẾT

Trần Tuyết Hoa Huỳnh Minh Thuận