Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Quản lý công: Quản lý di tích lịch sử văn hoá trên địa bàn tỉnh Đắk Nông

Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Quản lý công Quản lý di tích lịch sử văn hoá trên địa bàn tỉnh Đắk Nông được hoàn thành với mục tiêu góp phần vào việc nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác quản lý di tích lịch sử văn hoá nhằm bảo tồn và phát huy tác dụng của nó một cách bền vững trên địa bàn tỉnh Đắk Nông.

1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ CÔNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK NÔNG

NGƯỜI THỰC HIỆN: NGUYỄN VĂN TRUNG

LỚP: HC 21 – TN 05

NIÊN KHÓA: 2016 – 2018

GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN: PGS – TS VŨ TRỌNG HÁCH

Đắk Lắk, năm 2018

2

Công trình được hoàn thành tại:

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS VŨ TRỌNG HÁCH

Phản biện 1: PGS.TS ĐẶNG KHẮC ÁNH

Học viện Hành chính Quốc gia

Phản biện 2: TS CAO HUY

Uỷ ban nhân dân tỉnh Đắk Nông

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn, Học viện Hành chính Quốc gia

Địa điểm: Phòng 4, giảng đường phân viện Học viện Hành chính Quốc gia khu vực Tây Nguyên, Hội trường bảo vệ luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia

Số 45 – Đường Phạm Văn Đồng – Tp Buôn Mê Thuột – tỉnh Đắk Lắk Thời gian vào hồi 13h, ngày 27 tháng 01 năm 2018

Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang Web của Khoa Sau đại học, học viện Hành chính

Như vậy, di tích lịch sử cho dù ở hoàn cảnh lịch sử nào, giai đoạn cách mạng nào, Đảng ta luôn luôn đặc biệt quan tâm bảo vệ vì nó là hồn của dân tộc, là nền tảng tinh thần, động lực nội sinh của sự phát triển bền vững, nhất là giai đoạn đất nước ta đang trong quá trình đổi mới, hội nhập và phát triển hiện nay

Đắk Nông là tỉnh nằm ở vùng đất cổ trên cao nguyên Mơ Nông, phía Nam Tây Nguyên, Đắk Nông là nơi sinh sống lâu đời của các dân tộc bản địa, như Mnông, Mạ, Ê-đê,… với nền văn hóa truyền thống lâu đời và không ngừng được bồi đắp thông qua sự giao lưu, tiếp xúc văn hóa của các dân tộc anh em Thời gian qua, Đắk Nông có nhiều nỗ lực trong công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc, góp phần gìn giữ sự đa dạng, phong phú và đặc sắc cho bức tranh văn hóa cho cả nước nói chung và cho khu vực Tây Nugyên nói riêng Cùng với các tỉnh ở Tây Nguyên, Đắk Nông là một trong những địa phương có bề dày truyền thống lịch sử với những địa danh kiên cườnggắn với những sự kiện lịch sử, những chiến công lừng lẫy suốt chiều dài 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược Một trong những thành tố của kho tàng di sản văn hóa quý giá đó phải kể tới

4

hệ thống di tích lịch sử văn hóa của tỉnh Theo thống kê, hiện nay Đăk Nông

có 6 di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia phân bố ở các huyện trong tỉnh

Trong những năm qua, nhất là từ khi tái thành lập tỉnh, nhiều di tích lịch sử đã được Bộ Văn hóa thể thao và Du Lịch công nhận là di tích lịch sử, công tác quản lý di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn tỉnh Đắk Nông có nhiều chuyển biến tích cực Các di tích trọng điểm của tỉnh đã được quản lý, đầu tư trùng tu, tôn tạo, phát huy tác dụng đáp ứng được nhu cầu tìm hiểu, nghiên cứu về truyền thống cách mạng và hưởng thụ văn hóa của cộng đồng trong và ngoài tỉnh Tuy nhiên, công tác quản lý di tích vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế như việc đầu tư, tôn tạo, khoanh vùng bảo vệ di tích, việc tuyên truyền, phổ biến chủ trương, với đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước

về di tích lịch sử đến cộng đồng các dân tộc trong tỉnh còn chưa thực hiện đầy

đủ, chưa có kế hoạch cụ thể…

Hiện nay, Đắk Nông là địa phương có tốc độ phát triển kinh tế - xã hội chậm so với cả nước Điều này có những tác động tiêu cực đến nhiệm vụ bảo tồn, phát huy giá trị di tích lịch sử, nó cũng có những tác động tiêu cực như tình trạng di tích bị lấn át, hư hỏng, biến dạng hoặc bị hủy hoại Đây là các vấn đề đặt ra đối với cơ quan quản lý, đứng trước một áp lực đối với việc bảo

vệ, khai thác và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống một cách bền vững, nhưng vẫn đảm bảo phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho cộng đồng các dân tộc trong tỉnh

Giá trị của di sản văn hóa nói chung, di tích lịch sử nói riêng là vô cùng to lớn, song điều quan trọng hơn cả là việc bảo tồn và phát huy những giá trị của nó như thế nào để phát triển mang tính bền vững trong giai đoạn hiện nay mới chính là vấn đề cần được đặc biệt quan tâm đúng mức của các ngành, các cấp, nhất là những người làm công tác quản lý văn hoá hiện nay

từ những giá trị của di tích mang lại, đó chính là vấn đề cần phải được giải quyết một cách khoa học, biện chứng

Nhận thức tầm quan trọng cũng như tính bức thiết của vấn đề nêu trên

ở tỉnh Đắk Nông, tôi đã chọn đề tài "Quản lý di tích lịch sử văn hoá trên địa bàn tỉnh Đắk Nông" làm luận văn tốt nghiệp bậc cao học của mình, với hy

vọng góp phần vào việc nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác quản lý di tích lịch sử văn hoá nhằm bảo tồn và phát huy tác dụng của nó một cách bền vững trên địa bàn tỉnh Đắk Nông

2 Lịch sử nghiên cứu

Vấn đề quản lý, bảo tồn di tích lịch sử văn hoá cũng như khai thác tiềm năng của di tích lịch sử là vấn đề của nhiều quốc gia, địa phương đã và đang triển khai thực hiện; do vậy đây không phải là vấn đề mới, nhiều học giả, nhiều nhà nghiên cứu văn hóa đã đề cập đến vấn đề nay Tuy nhiên, để nghiên cứu một cách có hệ thống giữa công tác quản lý, bảo tồn và phát triển một cách bền vững, mang tính khoa học và đồng bộ thì chưa có tác giả, nhóm tác giả nào nghiên cứu đề tài này ở Đắk Nông

6

Trong báo cáo chương trình phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội giai đoạn 2011 - 2020, Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Nông cũng chỉ ban hành quyết định mang tính tổng thể bao gồm các cơ chế chính sách để phát triển kinh tế, văn hóa xã hội, trong đó đề cao tầm quan trọng của ngành du lịch đối với sự phát triển kinh tế, văn hóa – xã hội Đề án bảo tồn, tôn tạo và phát huy các giá trị văn hoá lễ hội, văn hoá cồng chiêng và nhạc cụ dân tộc thiểu số tại chỗ giai đoạn 2010 – 2020; Để án “sưu tầm, bảo tồn, phát huy giá trị hiện vật lịch sử, văn hoá đến năm 2015, định hướng năm 2020 ở Đắk Nông cũng chỉ tập trung vào các giải pháp nhằm bảo tồn, tôn tạo, phát huy tác dụng của di tích, danh thắng thông qua giáo dục truyền thống, đi sâu tìm giải pháp phát triển du lịch thông qua di tích lịch sử văn hóa

Vì vậy, đề tài "Quản lý di tích lịch sử văn hoá trên địa bàn tỉnh Đắk Nông" có thể được xem là đề tài đầu tiên ở Đắk Nông đi sâu nghiên cứu về

một lĩnh vực mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng lắm thách thức này

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai nghiên cứu đề tài, tác giả luận văn sẽ tiếp thu, kế thừa những kết quả nghiên cứu của các tác giả đi trước để thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ của luận văn

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích

Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận chung và thực tiễn, luận văn

đi sâu phân tích thực trạng quản lý di tích lịch sử ở Đắk Nông hiện nay Từ

đó, đề xuất những giải pháp góp phần nâng cao công tác quản lý nhà nước về

di tích lịch sử trên địa bàn tỉnh Đắk Nông

3.2 Nhiệm vụ

Để đáp ứng mục đích nghiên cứu, đề tài có những nhiệm vụ chủ yếu sau:

7

- Hệ thống hoá cơ sở lý luận quản lý nhà nước về di tích lịch sử

- Một số vấn đề lý luận chung về mối quan hệ giữa văn hóa và phát triển kinh tế văn hoá, xã hội

- Thực trạng công tác quản lý di tích lịch sử ở Đắk Nông

- Quan điểm định hướng và giải pháp để nâng cao hiệu quả của công tác quản lý nhà nước về di tích lịch sử nhằm phát triển kinh tế, văn hoá xã hội trên địa bàn tỉnh Đắk Nông

4 Đối tượng, phạm vi, thời gian nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Nghiên cứu đặc điểm của đối tượng quản lý đó là các loại hình di tích lịch sử văn hóa ở Đắk Nông

- Nghiên cứu các chính sách của Đảng, Nhà nước và địa phương về bảo tồn di tích và chính sách đối với cộng đồng tham gia bảo tồn di tích

- Nghiên cứu cơ cấu tổ chức bộ máy và các hoạt động trong lĩnh vực quản

lý di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn tỉnh Đắk Nông

- Nghiên cứu sự tác động của công nghiệp hoá ở Đắk Nông và những tác động của nó đến quản lý di tích lịch sử văn hóa

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu thực trạng quản lý di tích lịch sử; cơ chế quản lý, tổ chức

bộ máy, quan điểm định hướng và giải pháp nhằm vừa bảo tồn, tôn tạo di tích, vừa phát triển kinh tế du lịch bền vững từ việc khai thác có hiệu quả những giá trị của di tích lịch sử trên địa bàn tỉnh Đắk Nông

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu để thực hiện các mục tiêu đề ra, đề tài sử dụng chủ yếu các phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp thống kê, thu thập các nguồn tư liệu, các nghiên cứu về công tác quản lý, bảo tồn và phát huy các giá trị của di tích lịch sử trên địa bàn tỉnh Đắk Nông

- Phương pháp: so sánh, đánh giá những hoạt động liên quan đến việc quản lý di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn tỉnh Đắk Nông với một số địa phương khác trong cả nước… nhằm đúc kết kinh nghiệm cho việc thực hiện

đề tài nghiên cứu

Bên cạnh đó đề tài còn được thực hiện bằng việc sử dụng các phương pháp nghiên cứu liên quan khác như: Phương pháp thống kê; phương pháp phân tích, tổng hợp; phương pháp diễn dịch, quy nạp…

6 Đóng góp của luận văn

6.1 Về mặt lý luận

Tập hợp và hệ thống hóa cơ sở lý luận quản lý nhà nước về di tích lịch

sử văn hóa

6.2 Về mặt thực tiễn

9

- Đánh giá công tác quản lý và phát huy giá trị của hệ thống di tích trong giáo dục truyền thống, giữ gìn bản sắc cũng như góp phần phát triển kinh tế, văn hóa xã hội thông qua hệ thống di tích tỉnh Đắk Nông

- Đưa ra quan điểm định hướng và đề xuất một số giải pháp, cơ chế chính sách nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả của công tác quản lý di tích lịch sử văn hóa, đồng thời khai thác cùng với các danh lam thắng cảnh để phát triển du lịch mang tính bền vững nhằm góp phần phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Đắk Nông trong thời gian tới

Nếu có thể, đề nghị Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Nông nâng thành một

đề án trong Chương trình phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2020 - 2030

7 Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, Nội dung của luận văn gồm 3 chương

Chương 1: Một số vấn đề lý luận chung về quản lý di tích lịch sử văn

hóa

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý di tích lịch sử văn hóa ở Đắk

Nông thời gian qua

Chương 3: Quan điểm định hướng và giải pháp để nâng cao công tác

quản lý di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn tỉnh Đắk Nông

10

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ

DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA

1 Một số khái niệm cơ bản

1.1 Di sản văn hóa Việt Nam

1.2 Di tích lịch sử văn hóa

1.3 Quản lý nhà nước về di tích lịch sử văn hóa

1.4 Khái niệm quản lý di tích lịch sử gắn với phát triển kinh tế văn hóa xã hội

1.5 Sự cần thiết phải quản lý nhà nước về di tích lịch sử văn hóa 1.6 Vai trò của di tích lịch sử đối với sự phát triển kinh tế, văn hoá xã hội

1.7 Một số kinh nghiệm của các tỉnh trong việc quản lý, bảo tồn, phát huy các giá trị của di tích lịch sử

Tiểu kết chương 1

11

Chương 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK NÔNG THỜI GIAN QUA

2.1 Tổng quan về địa lý, lịch sử và văn hoá Đắk Nông

2.2 Thực trạng công tác quản lý di tích lịch sử ở Đắk Nông thời gian qua

2.2.1 Các di tích lịch sử vă hoá trên địa bàn tỉnh Đắk Nông hiện nay

2.2.2 Thực trạng hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị các di tích lịch sử văn hoá trên địa bàn tỉnh Đắk Nông hiện nay

2.3 Thực trạng công tác quản lý Nhà nước về bảo tồn và phát huy giá trị các di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn tỉnh Đắk Nông hiện nay

2.4 Các hoạt động quản lý di tích lịch sử văn hóa ở Đắk Nông

2.5 Tổ chức hoạt động nghiệp vụ nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa

2.6 Đánh giá những ưu điểm, hạn chế trong công tác quản lý, phát huy giá trị của các di tích lịch sử văn hóa ở Đắk Nông

2.6.1 Ưu điểm

2.6.2- Về hạn chế

2.6.3 Nguyên nhân của các hạn chế

Tiểu kết

12

Việc phân cấp quản lý di tích lịch sử văn hóa ở Đắk Nông đến nay đã tới cấp xã, phường, thị trấn thể hiện sự thống nhất, tập trung Điều này tạo sự thuận lợi khi triển khai các kế hoạch, nhiệm vụ về quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị của di tích Các mô hình quản lý khi được áp dụng vào thực tiễn sẽ

có những thay đổi tùy theo đặc trưng của từng loại hình di tích lịch sử Tuy nhiên, nhà nước vẫn giữ vai trò chủ đạo, điều tiết, định hướng cho các thành phần khác khi tham gia hoạt động quản lý

Luận án đã tiếp cận các hoạt động quản lý trên những khía cạnh cụ thể như việc ban hành và triển khai các văn bản liên quan đến di tích lịch sử văn hóa vào thực tế, việc xây dựng các quy hoạch, kế hoạch bảo tồn tôn tạo hệ thống di tích, các hoạt động bảo tồn, phát huy giá trị di tích trong điều kiện hiện nay Vai trò của cộng đồng đối với việc bảo vệ di tích là điều rất quan trọng được thể hiện qua việc huy động các nguồn lực để trùng tu, tu bổ cho các di tích ở địa phương Trên thực tế, hoạt động quản lý di tích đã có những hiệu quả tích cực là đáp ứng được nhu cầu của cộng đồng về đời sống văn hóa

Tuy nhiên, do một số yếu tố khác nhau, việc bảo tồn gìn giữ di tích còn bộc lộ những hạn chế như: việc đầu tư kinh phí để tôn tạo, phục dựng lại các hạng mục công trình của di tích lịch sử còn hạn chế, chưa được đầu tư thoả đáng, việc trùng tu sai nguyên tắc, lấn chiếm đất đai, việc đầu tư không hiệu quả, công tác sưu tầm tư liệu, hiện vật chưa được đảm bảo…đó là những vấn

đề cần có những giải pháp cụ thể để giải quyết nhằm góp phần gìn giữ, phát huy những DSVH nhiều giá trị này Các hoạt động quản lý di tích được tiến hành theo những quy định của Luật di sản văn hóa Những hiệu quả bước đầu của hoạt động này đã góp phần thực hiện chủ trương của Đảng được thể hiện trong nội dung của Nghị quyết hội nghị lần thứ 9 BCH TW Đảng khóa XI

13

nhằm hướng tới mục tiêu xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện, hướng tới chân - thiện - mỹ, văn hóa là sức mạnh nội sinh quan trọng đảm bảo sự phát triển bền vững…

14

Chương 3 QUAN ĐIỂM ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG

CAO CÔNG TÁC QUẢN LÝ DI TÍCH LỊCH SỬ TRÊN ĐỊA BÀN

TỈNH ĐẮK NÔNG 3.1 Quan điểm tăng cường quản lý nhà nước về di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn tỉnh Đắk Nông

3.1.1 Thống nhất quản lý nhà nước về di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn tỉnh

3.1.2 Quản lý nhà nước về di tích lịch sử văn hóa phải bảo tồn và phát huy được các giá trị di tích trên địa bàn tỉnh, phải đàm bảo tính trung thực, tính nguyên gốc của các di tích lịch sử

3.1.3 Quản lý nhà nước về các di tích lịch sử văn hóa phải bảo tồn và phát huy được giá trị các di tích gắn với cộng đồng, vì cộng đồng

3.1.4 Quản lý nhà nước về các di tích lịch sử văn hóa phải bảo tồn, phát huy được các giá trị của các di tích gắn với sự phát triển kinh tế xã hội của địa phương

3.2 Giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn tỉnh Đắk Nông

3.2.1 Xây dựng, thực hiện quy hoạch, kế hoạch bảo vệ, giữ gìn và phát huy giá trị các di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn tỉnh Đắk Nông

3.2.2 Ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về

di tích lịch sử văn hóa

3.2.3 Tiếp tục tổ chức, chỉ đạo các hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị các di tích; tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về di sản văn hóa trên địa bàn tỉnh

3.2.4 Tiếp tục tổ chức, quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học; đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ chuyên môn làm công tác quản lý các di tích