Tâm tư, tình cảm của nhà giáo chúng tôi còn rất nhiều, nhưng với những lời tâm sự mộc mạc trên, chúng tôi muốn muốn mượn thơ để trải lòng mình kính mong đồng nghiệp, các bậc phụ huynh [r]
Trang 1Trường THCS TT Năm Căn
Tổ: Văn – Sử - GDCD
BÀI PHÁT BIỂU NHÂN NGÀY NHÀ GIÁO VIỆT NAM 20/11
Kính thưa: …
Có lẽ không một ngành nghề nào trên cuộc đời này lại có liên quan đến toàn xã hội như ngành giáo dục, bởi lẽ con người ta từ lúc trẻ thơ cho đến lúc già, người ít, người nhiều ai cũng phải qua các trường học Nếu như ai đó có số phận "hẩm hiu" không được tới trường thì thế nào cũng có con em
họ được cắp sách đi học Cho nên thời nào cũng thế, người thầy giáo có một vị trí xã hội quan trọng
và một vị trí tình cảm đẹp đẽ trong lòng mọi người Chính vì vậy mà việc "Tôn sư trọng đạo", đã trở thành một đạo lý, một truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta Nếu phác họa chân dung nhà giáo qua mỗi thời đại, qua từng con người, thì sẽ có nhiều dáng vẻ khác nhau, nhưng nét chung - đậm màu
nhất vẫn là: lòng độ lượng nhân từ, cần mẫn vì đạo học, luôn tự vấn mình để vươn tới thanh cao
Đến với buổi tọa đàm nhân ngày 20/11 hôm nay, tôi Xin mượn một số vần thơ của chính một
số nhà giáo viết về mình, để phần nào làm sáng lên được những dáng vẻ cao đẹp này
Thứ nhất là " Nhà giáo - Một tấm lòng như biển mênh mông "
Kính thưa quí vị
Thơ viết về nhà giáo thường ít có sự vũ điệu ngôn từ như thơ viết về hoa lá trăng sao, nhưng
mà lại rất thật và giản dị, giản dị như chính cuộc đời và công việc của nhà giáo Một bài thơ viết về cái tâm của nhà giáo là một minh chứng:
Một đời chẳng quản công lênh Tấm lòng như biển mông mênh: lòng thầy Thủy chung bao chuyến đò đầy
Âm thầm gieo hạt trồng cây cho đời
Đó là tâm đức của cả một đời dạy học Tâm đức đó được thể hiện thường trực qua từng buổi học, từng giờ học, từng khoảnh khắc dạy học
Trong bài thơ "Ý nghĩ ngày mưa" một thầy giáo đã lưu lại cho chúng ta những khoảnh khắc
thật ấn tượng Và rồi trước những khó nhọc của học trò, chúng ta biết trách nhiệm của người thầy là
vô cùng hệ trọng:
Trống đánh bảy giờ vào lớp lúc đang mưa
Tôi lên lớp áo em nào cũng ướt
Mái tóc lấm dở từng trang vở học
Tôi biết tôi không thể nói những lời thừa
Đâu phải lúc nào cũng tựa cửa đợi học trò, mà có khi phải dắt trò đến lớp, có khi phải cùng chia xẻ , cùng chịu đựng những khó khăn với học trò:
Ngập nước bao quãng đường đi
Thầy trò dắt nhau đến lớp
Có em trượt chân ngã ướt
Suốt giờ mắt kính rưng rưng
Hay một thầy giáo đã xót xa trước cảnh trời mưa nước ngập:
Sân trường nước ngập như vuông
Trang 2Bàng buồn buông lá làm xuồng thả trôi
Tôi ngồi trong lớp giảng bài Bùng bong mưa dột làm phai chữ trò
Một thầy giáo khác lại đau đáu nỗi lòng trước cảnh học sinh vất vả lội bộ đường xa về nhà vào buổi
trưa nắng gắt:
Con đường tới lớp dáng cong cong Trống đánh, trường tan, nắng cháy đường
Em về, trưa đói, mồ hôi ướt Không nón, đưa em đỡ đoạn trường!?
Ngày thì thấp thỏm lo âu, đêm bồn chồn nghe từng giọt mưa, tiếng gió, có thầy giáo đã nói được một tâm trạng chung cho nhà giáo, khi đất nước còn khó khăn, lớp học còn chống chênh lạnh gió:
Khuya nằm nghe mưa gió rít ngoài hiên
Thấp thỏm lo ngày mai lớp vắng nhiều
Ai đó đã nói: "Tình thương có hai bàn tay, một bàn tay vỗ nỗi đau,còn một bàn tay kia thì
xóa nguồn gốc nỗi đau đó" Đúng! Tình thương của thầy cô giáo là như thế, thương là vỗ về che chở
cho học sinh, thương còn là nhen nhóm lửa lòng, lửa đời, dù trong bất cứ hoàn cảnh nào
Lớp học nhà hầm bàn ghế thiếu,
Ngỡ ngàng chuột nhấm gót em thơ
Vẫn nhen cuộc sống từ lòng đất
Vẫn tiếng gà vui gáy sáng trời
Và đặc biệt tình thương là nghiêm khắc, là ngăn trò trượt dốc Ai đó đã có một lần coi thi mới hiểu được lòng nhà giáo phải phân tâm: dễ dãi hay nghiêm khắc? Một nhà giáo đã viết trong bài thơ
"Viết sau giờ coi thi" day dứt trước một học sinh không làm được bài phải quay cóp:
Đừng nhìn tôi như thế em ơi
Em làm tôi thành người khác mất rồi
Nếu bài làm của em chỉ toàn là lắp ghép
Thì sau này đời em xẽ ra sao?
Kính thưa…
Tấm lòng nhà giáo thì mênh mông như vậy, còn phong cách và đới sống nhà giáo thì ra sao?
Xin mượn hai câu thơ của một thầy giáo để nói về điều này
:" Cứ thế đến trường cứ thế chuốt hồn trong"
Trên cánh đồng giáo dục, nhà giáo đâu chỉ lao tâm khổ tứ mà có cả sự lao lực, có khác chăng người dân thì lấm láp vì bùn đất, người thợ lấm lem vì dầu mỡ, còn nhà giáo thì lấm láp vì bụi phấn
Có một nhà giáo đã khái quát một hình ảnh rất thực, rất đặc trưng về sự lao lực của nghề dạy học:
Mải miết đôi tay đầy bụi phấn trắng phau
Như người dân bốn mùa lấm láp
Nghề dạy học là vinh quang những cũng rất nhọc nhằn Luôn có sự đánh giá từ nhiều phía, từ phía học sinh, từ phía xã hội, từ phía chính mình Có một liên tưởng khá hay về cái tâm của người thầy giáo, không phải ai cũng có thể giữ được nếu không biết giữ mình :
Trang 3
Chúng tôi giữ gìn trái tim chân thật từng giờ Các em hồn nhiên mà ánh mắt soi rọi thế Cái bục giảng không cao nhưng đã có đôi người vấp té
Viên phấn của lòng mình không giữ nổi trên tay
Và vì thế phải luôn trăn trở với từng lời giảng, từng bài giảng Có thầy giáo đã tự vấn mình
qua bài thơ "Sau giờ giảng", bằng một thái độ đầy trách nhiệm:
Bài thơ ngủ yên và trang giấy trắng
Thao thức khôn nguôi trước giờ giảng hững hờ
Đâu chỉ khi giảng bài mà lúc chấm bài mới là lúc nhà giáo thấy mình rõ nhất:
Chẳng thể nào trọn vẹn niềm vui
Nếu một bài làm phải cho điểm thấp
Ở đó tấm lòng tôi thiếu hụt
Chấm điểm cho em tôi nhận điểm chính mình
Nhiều người ví người thầy giáo cũng như ông lái đò ngang đưa khách đi đến muôn nơi còn mình lại ở nguyên bến cũ Sự so sánh ấy chỉ đúng vể mặt hình thức vì ông lái đò trên sông không cần biết khách là ai còn người thầy giáo lại lấy sự trưởng thành của học trò làm mục đích sống của mình, hóa thân vào từng em, chǎm chút cho từng em, xứng đáng nhận những tình cảm và lòng biết ơn của mọi người Cũng với hình tượng con đò nhưng lại có một sự liên tưởng rất thú vị:
Họ đã nói nhiều: những chuyến đò ngang Tôi xin hát về những con đò dọc
Giữa sâu thẳm dòng đời trong đục Thuyền ta vui
Vui lướt thuyền ta ơi!
Những con thuyền
Tải nặng đạo làm người
Và:
Giữa dòng đời chật chội bon chen.
Ta vững tay chèo Thuyền như mũi tên Bay giữa vừng hồng Đội biển nhô lên.
Có thầy giáo lại ví mình như con tằm ăn lá nhả tơ, dẫu gian khó vẫn giữ mình thánh thiện:
Con tằm ăn lá nhả tơ, rì rào những hợp âm ấm nhà,
Anh cũng là tằm mà nụ cười chưa nồng cho vợ con đỡ lạnh
Chiếc xe đạp bụi đường niềm vui còn lẩn tránh,
Cứ thế đến trường cứ thế chuốt hồn trong
Để giữ vững được vị trí "đứng lớp" của mình, người giáo viên có lúc cũng phải cố gắng vượt qua những khó khǎn trong đời sống, đối mặt với "cơm áo, gạo tiền" mà vẫn phải bằng mọi giá giữ gìn nhân cách Một thầy giáo đã nói với người bạn đời thân thiết của mình về những điều gan ruột:
Cơm áo bây giờ là thứ gắt gay
Đâu phải riêng ta mà là đất nước
Người thầy giáo dù ở cǎn nhà ngập
Vẫn luôn cần có một đức, tâm cao
Trang 4Vì thế, nên đã có nhiều người thông cảm với nhà giáo, một chia xẻ về đồng lương ít ỏi:
Tiền lương như sợi dây diều Mỏng manh mà giữ mọi chiều đều cân
Theo kỳ mỗi tháng một lần
Biết là như vậy vẫn tần ngần mong
Và cả việc đối nhân xử thế qua đồng lương khiêm tốn ấy cũng được thông cảm:
Nhớ câu " giấy rách giữ lề"
Có trên có dưới mọi bề trước sau Tiền lương tuy chẳng nhiều đâu Vẫn khuyên con nối nhip cầu mà đi
Là nhà giáo chúng ta có quyền tự hào về một điều, Bác Hồ kính yêu của chúng ta cũng đã từng là thầy giáo trực tiếp đứng trên bục giảng Trên bục giảng thầy Nguyễn Tất Thành đã hết lòng truyền đạt tri thức và tư tưởng tiến bộ, gieo vào tâm trí các thế hê tương lai một niềm trăn trở về vận mệnh đất nước Và chính những tư tưởng, đạo đức và cuộc đời của Người mãi mãi là những bài học
vô giá mà chúng ta đang cần phải học tập và làm theo:
Bác để tình thương cho chúng con Một đời thanh bạch chẳng vàng son Mong manh áo vải hồn muôn trượng Hơn tượng đồng phơi những lối mòn
Đâu chỉ riêng thầy Chu, thầy Thành mà nối tiếp các thế hệ nhà giáo đều " nhẫn nại biến lá dâu thành lụa” Một thầy giáo đã trải lòng mình:
Hơn mười năm còn xanh tóc mái đầu
Thanh quản chưa rè sau hàng nghàn tiết dạy
Tôi như cây vẫn còn sinh trái
Góp mùi thơm vị ngọt cho đời
Chiến tranh đã đi qua, người thầy - chiến sĩ năm xưa trở về với những mất mát trên cơ thể Có thể nhiều thứ đã thay đổi nhưng tấm lòng và tâm huyết với nghề dạy học không hề bị mất đi Những câu thơ viết về người thầy là chiến sĩ để lại cho ta nhiều xúc động nhưng cũng đầy niềm tự hào.Trong bài thơ “ Bàn chân thầy giáo” nhà thơ Trần Đăng Khoa đã thể hiện rõ được điều này:
Thầy ngồi trên ghế giảng bài Xếp cạnh bàn đôi nạng gỗ Một bàn chân thầy đâu rồi
… Sáng nào bom Mỹ dội
Thầy cầm súng ra đi Năm nay thầy trở về
Nụ cười vẫn nguyên vẹn như xưa Nhưng một bàn chân không còn nữa
Vẫn dẫn chúng em đi trọn vẹn cuộc đời
Nhạc sĩ Trần Tiến cũng đã viết một bài thơ có nội dung tương tự, tuy nhiên hình ảnh thơ có phần độc đáo hơn, và sau đó bài thơ được chính nhạc sĩ phổ nhạc thành một bài hát có sức truyền cảm lớn, với tựa đề “ Vết chân tròn trên cát”:
Vết chân tròn vẫn đi về trên con đường mòn cát trắng quê tôi Anh thương binh vẫn đến trường làng
Vẫn ôm đàn dạy các em thơ bài hát quê hương
Trang 5Bài hát có ngọn núi quê anh xa vời Bài hát có đồng lúa mênh mang câu hò
Và:… Cho hôm nay những vết chân son
Vây quanh dấu chân tròn
Để lại một bài ca trên cát trắng bao la Kính thưa….
Đây đó trên mỗi đồng làng, xóm núi, phố thị cứ luôn âm vang, vọng lời thầy, và học trò cứ thế, cứ
thế lớn lên, nhà thơ Nguyễn Bùi Vợi viết:
Lời thầy giảng hòa cùng tiếng suối
Học trò thầy lớp lớp dáng như thông
Hay nhà thơ Trần Đăng Khoa đã viết:
Em nghe thầy đọc bao ngày Tiếng thơ đỏ nắng, xanh cây quanh nhà…
Và có lẽ vì thế mà hình ảnh thầy giáo trong tâm thức của bao thế hệ học trò là hình ảnh lồng
lộng ánh sáng mà nhà thơ Nguyễn Bùi Vợi viết :
Thầy vằng vặc tấm gương soi mãi
Để muôn đời nhân nghĩa ấm lòng dân
Thế đấy, biết bao thế hệ nhà giáo chân chính cần mẫn truyền ánh sáng nhân nghĩa đời này qua đời khác, làm thịnh vượng đạo học, hưng thịnh đất nước Đã đến lúc cần có một tượng đài về nhà
giáo Việt Nam Nếu phác thảo tượng đài đó, thì có lẽ vút cao nhất là hình ảnh bó đuốc nhân nghĩa, quanh bó đuốc là hình ảnh ông đồ nho nâng sách thánh hiền, ông giáo tây học rưng rưng mắt kính vì thương dân; là thầy giáo làng dắt trò đến lớp, và thầy giáo hiện đại hôm nay vừa cầm phấn vừa bấm nút máy tính dạy học ngang tầm nhân loại
Kính thưa…
Tâm tư, tình cảm của nhà giáo chúng tôi còn rất nhiều, nhưng với những lời tâm sự mộc mạc trên, chúng tôi muốn muốn mượn thơ để trải lòng mình kính mong đồng nghiệp, các bậc phụ huynh , các cấp lãnh đạo cùng chia xẻ nhân ngày vui trọng đại này
Cuối cùng tôi xin trân thành cảm ơn
Xin chúc…