kỉ niệm của quá khứ mà còn đánh thức nhắc nhỡ đừng bó hẹp lòng mình với thiên nhiên, đừng quên đi quá khứ “ Ánh trăng im phăng phắc?. Đủ cho ta giật mình”?[r]
Trang 1Ngày soạn 3./11/2008
Ngày dạy : 9A:10 /11/9B:5./10/2008.
Tiết 58: ÁNH TRĂNG
(Nguyễn Duy)
A Mục tiêu: Giúp học sinh
- Hiểu được ý nghĩa của hình ảnh vầng trăng, từ đó thấm thía cảm xúc ân tình đối với quá khư ùgian lao, tình nghĩa của Nguyễn Duy và biết rút ra bài học về cách sống của mình
- Rèn luyện kỷ năng đọc, cảm nhận được sự kết hợp hài hoà giữa yếu tó trữ tình và yếu tố tự sự
- Giáo dục học sinh yêu thích học tập bộ môn và thơ của Nguyễn Duy
B Phương pháp : Đọc sáng tạo, nghiên cứu ngôn ngữ Nêu vấn đề,phân tích quy nạp.
C Chuẩn bị: - Thầy : Tranh, ảnh của Nguyễn Duy
- Trò : Nghiên cứu bài để phân tích
D Tiến trình hoạt động dạy và học:
1 / I/ Ổn định nề nếp: - Lớp 9A:
- Lớp 9B:
5 / II/ Kiểm tra bài cũ: Đọc thuộc lòng bài thơ “Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ” Nếu được sống trong nhừng ngày cam go của đất nước em sẽ làm gì?
III/ Bài mới:
4 / Hoạt động1: Khởi động :
??Đây là câu tuc ngữ nĩi về truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta?
Câu tục ngữ “ Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” là một trong những câu cĩ giá trị về tư tưởng, lẽ sống mà hàng ngàn đời xưa cha ơng ta đã đúc kết nên Cho đến các nhà thơ hiện đại cũng khai thác đề tài này- họ luơn hướng về quê hương đất nước, con người, cội nguồn như:Tế Hanh, Bằng Việt và đặc biệt là Nguyễn Duy được thể hiện đầy đủ nhất ở bài Ánh trăng mà hơm nay ta sẽ học.
TG Hoạt động của thầy và trị Nội dung kiến thức
Trang 28 / Hoạt động 2 * :
Học sinh sinh đọc chú thích
Giáo viên giới thiệu khái quát về
tác giả nhấn mạnh vào đặc điểm
thơ?
I TÌM HI Ể U CHUNG
1) Tác giả – tác phẩm:
a Tác giả :
/
?Xuất xứ của bài thơ?
Gv: hướng dẫn đọc
Đọc nhịp 2/3; 2/1/2; 3/2 giọng diễn cảm
- 3 khổ đầu giọng kể- nhịp thơ trơi chảy bình
thường
- Khổ 4: Giọng đột ngột cất cao, ngỡ ngàng
với sự việc
- Khổ 5 và 6: tha thiết, trầm lắng
? Theo em nên chia bố cục bài thơ này ntn ?
- 3 phần: + P1: Khổ thơ 1 + 2
+ P2: Khổ thơ 3
+ P3: Khổ thơ 4 + 5 + 6
? Tác phẩm thuộc kiểu văn bản gì?
- Trữ tình kết hợp tự sự.
? Tác phẩm sử dụng thể thơ gì?
- Thể thơ 5 chữ ( gieo vần chân, vần cách)
? Nhân vật trữ tình của bài thơ?
Tên thật: Nguyễn Duy Nhuệ
- Bút danh: Nguyễn Duy
SN: (1948) Quê ở Thanh Hố
- Là nhà thơ tiêu biểu trong lớp nhà thơ trẻ thời chống Mỹ cứu nước
- Từ 1977, là đại diện thường trú báo Văn nghệ tại Tp HCM
b.Tác phẩm : Viết năm 1978, in trong tập
thơ cùng tên và tập thơ này được tặng giải A của Hội nhà văn Việt Nam 1984
2 Đọc, tìm hiểu chú thích :
3 Bố cục: 3phần
Trang 3- Chủ thể trữ tình: Tác giả
- Đối tượng trữ tình:Vầng trăng
* Hoạt động 3 :
Gọi HS đọc 2 khổ thơ đầu và nêu nơi dung
khái quát
? Trăng gắn bĩ với nhà thơ ở những thời điểm
cụ thể nào?
Bình: Trăng gắn với những kỉ niệm tuổi thơ
ngọt ngào, được sống trong vịng tay che chở
ơm ấp của cha mẹ, ơng bà; với những buổi tan
học đuổi bướm cầu ao mẹ bắt được chưa đánh
roi nào đã khĩc Với cuộc sống thanh bình yên
ả, những buổi trưa tăm mát, những buổi chiều
thả diều chăn trâu thơm lừng mùi hương lúa
mới
Vầng trăng cịn gắn với nhữn kỉ niệm vất vả
gian lao nhưng thật hào hùng Trong cuộc
sống thiếu thốn cả vật chất lẫn tinh thần ấy thì
người lính gửi lịng mình vào giĩ bạn cùng
mây và tri kỉ cùng trăng Những kỉ niệm thật
đẹp đẽ, thật đáng yêu
? Qua sự gắn bĩ đĩ trăng và người trở thành gì
của nhau?
? Tính cách sống của con người lúc này như
thế nào?
? Hãy nhận xét mối quan hệ giữa con người
với thiên nhiên ở giai đoạn này?
Bình: Con người trong quá khứ với vẻ hồn
nhiên trong sáng đáng yêu “ Trần trụi với
thiên nhiên Hồn nhiên như cây cỏ” Lúc này
con người sống chan hồ dạt dào với thiên
nhiên, cả hai như hồ hợp làm một Trăng trở
thành người bạn tâm giao, trở thành vầng
trăng tình nghĩa ngỡ khơng bao giờ quên
Gọi HS đọc khổ thứ 3 và nêu nơi dung khái
quát
? Cuộc sống ở thành phố được thể hiện qua
những chi tiết nào?
? Ánh điện của gương cho ta biết điều gì?
? Cuộc sống hiện đại đĩ tác động đến con
người như thế nào?
II TÌM HI Ể U V Ă N B Ả N .
1 Cảm nghĩ về vầng trăng quá khứ.
- Hồi nhở (tuổi thơ)
- Hồi chiến tranh (người lính)
Tăng với người trở thành tri kỉ.
- Trần trụi…
- Hồn nhiên…
Cuộc sống trong sáng, con người với thiên nhiên hồ hợp làm một
Trăng và con người trở thành tình nghĩa
2 Cảm nghĩ về vầng trăng hiện tại.
- Ánh điện
- Cửa gương.
Cuộc sống hiện đại
Trang 4H: Trao đổi nhóm
? Vầng trăng trong quá khứ có khác gì
vầng trăng hiện tại không? Con người ở
thời điểm hiện tại có khác gì với con người
ở trong quá khứ? Vì sao?
H: Trả lời các ý kiến GVđịnh hướng khái quát
nội dung
Bình: Tình cảm của người với trăng ở khổ 3
khác hẳn 2 khổ thơ đầu Đến khi về sống cuộc
sống hiện đại ở thành phố với những tiện nghi
hiện đại “ Quen với ánh điện cửa gương” mỗi
dãy phố, mỗi nhà cao tầnlà hàng ngàn chiếc
bóng điện Và tử đó con người bận rộn, tất bật
với bao lo toan công việc “ nợ áo cơm ghì con
người xuống sát đất” ( Nam Cao) Con người
giờ đây không có điều kiện cũng như thời gian
để mở rồng lòng mình với thiên nhiên Lúc
này đây con người bỗng vô tình với trăng sự
vô tình đến mức tàn nhẫn “ Vầng trăng đi qua
ngõ Như người dưng qua đường ”
Gọi HS đọc 2 khổ thơ cuối và nêu nôi dung
khái quát
? Trăng xuất hiện đột ngột trong hoàn cảnh
nào?
? Cảm xúc của nhân vật trữ tình trước sự xuất
hiện đột ngột của trăng như thế nào?
Bình: Mặt người và mặt trăng đối diện với
nhauđó nhà khoảnh khắc bật ngờ khi gặp lại
cố nhân Khoảnh khắc bất ngờ đó đã khiến con
người rưng rưng cảm xúc Sự xuất hiện đó đã
làm ùa dậy những kỉ niệm đẹp đẽ của quá khứ
? Vì sao lại có sự xúc động đó?
? Qua đó sự xúc động đó gợi tả điều gì?
? Hình ảnh “ánh trăng tròn vành vạnh” gợi
cho ta điều gì?
? “Ánh trăng im phăng phắc” gợi cho em suy
nghĩ gì?
Bình: Vầng trăng không chỉ làm ùa dậy những
Con người luôn bận rộn, tất bật, không
có điều kiện và thời gian để mở rộng hồn mình với thiên nhiên
Trăng lúc này trở thành người dưng
3 Suy tư của tác giả.
- Thình lình đền điện tắt
… Đột ngột vầng trăng tròn
- Có cái gì rưng rưng Xúc động
Gợi nhớ kỷ niệm ngọt ngào và những năm tháng gian lao
- Niềm vui sướng ngỡ ngàng
- Trăng cứ tròn vành vạnh
Vẻ đẹp bình dị vĩnh hằng, nghĩa tình, tượng trưng cho quá khứ đẹp đẽ vẹn
Trang 5kỉ niệm của quá khứ mà cịn đánh thức nhắc
nhỡ đừng bĩ hẹp lịng mình với thiên nhiên,
đừng quên đi quá khứ “ Ánh trăng im phăng
phắc Đủ cho ta giật mình” Con người cĩ thể
vơ tình lãng quên đi thiên nhiên và quá khứ
nhưng thiên nhiên và quá khứ nhưng vẫn mẫi
mãi vẹn nguyên, chung thuỷ, vĩnh hằng
GV tổ chức thảo luận nhĩm( chia lớp thành 6
nhĩm, với 3 nội dung)
*Nhĩm 1: Hình ảnh vầng trăng trong bài
thơ mang nhiều tầng nghĩa Hãy chỉ ra và
phân tích?
*Nhĩm 2: Nhận xét về kết cấu và giọng điệu
bài thơ?
* Nhĩm 3: Bài thơ cĩ liên quan gì với cuộc
đời của Nguyễn Duy?
H: Trình bày cả lớp bổ sung.
GV: Tổng kết nội dung
* Hoạt động 4 :
? Em hãy nêu những nét nghệ thuật mà tác giả
đã sử dụng thành cơng ở bài thơ?
? Nêu nội dung khái quát? Từ đĩ em hãy rút ra
cho mình một bài học về lẽ sống?
nguyên chẳng thể phai mờ à thuỷ chung
- Ánh trăng im phăng phắc Đánh thức, nhắc nhở nhà thơ khơng
được quên quá khứ
III TỔNG KẾT
1 Nghệ thuật:
- Kết hợp giữa tự sự và trữ tình
- Giọng điệu tâm tình, Sử dụng thể thơ 5
chữ - Sử dụng biện pháp nhân hố.
2 Nội dung
- Bài thơ thể hiện lời nhắc nhở thấm thía về thái độ, tình cảm đối với quá khứ gian lao, đối với những người đã khuất Đồng thời gợi mạch cảm xúc “Uống nước nhớ nguồn”
5/ E Củng cố, dặn dị :
* Củng cố: Em cảm nhận như thế nào về cái “giật mình của con người ở câu thơ
cuối?
A Giật mình nhớ lại quá khứ
B Giật mình tự vấn lương tâm
C Giật mình để con ngưịi tự hồn thiện mình.
D Giật mình khiến hiện đại nối với truyền thống
? Nêu cảm nghĩ của em về truyền thống “ Uống nước nhớ nguồn”?
* Dặn dị: - Về nhà đọc diễn cảm thuộc lịng bài thơ, nắm nội dung và nghệ thuật
- Đọc và soạn bài Làng, tìm hiểu và sưu tầm tư liệu tranh ảnh của nhà văn
KimLân
Trang 6