TIẾP cận ĐAU BỤNG cấp (THỰC tập nội KHOA) (chữ biến dạng do slide dùng font VNI times, tải về xem bình thường)

KHÁM LÂM SÀNGHỏi bệnh 7 tính chất của đau bụng cấp 1.Cách khởi phát đau 2.Vị trí cơn đau và hướng lan 3.Cường độ đau 4.. So sánh những nguyên nhân thường gặp của đau bụng cấp mật nhanh

TIẾP CẬN

ĐAU BỤNG

CẤP

MỤC TIÊU

1 Trình bày cách khám lâm sàng cơn ĐBC

2 Biện luận được ĐBC thường gặp

3 Trình bày các XN CLS của HC ĐBC

4 Nêu được ng.nhân thường gặp của ĐBC

TIẾP CẬN BN ĐAU

BỤNG CẤP

I. KHÁM LÂM SÀNG

II. XÉT NGHIỆM

III. NGUYÊN NHÂN

IV. KẾT LUẬN

TIẾP CẬN BN CÓ ĐAU

I KHÁM LÂM SÀNG

Hỏi bệnh

7 tính chất của đau bụng cấp

1.Cách khởi phát đau

2.Vị trí cơn đau và hướng lan

3.Cường độ đau

4 Đặc tính cơn đau

5 Thời gian đau

6.Yếu tố làm tăng hay giảm đau

7 TC đi kèm, TC toàn thân

Các

kiểu

thay đổi theo

thời gian của cơn đau bụng cấp

So sánh những nguyên nhân thường gặp của

đau bụng cấp

mật nhanh RUQ Khu trú Co thắt Bả vai ++

Viêm tuỵ nhanh Thượng

vị, lưng Khu trú Đau nhức Giữa lưng ++  +++Viêm túi

thừa Dần dần LLQ Khu trú Đau nhức không +  ++Thủng ổ

loét DD Đột ngột Thượng vị Khu trú  lan toả Bỏng rát không +++Tắc ruột

non Dần dần Quanh rốn Lan toả Quặn không ++

không ++

I KHÁM LÂM SÀNG

Vị trí đau gợi ý chẩn đoán

1.Thực quản

-thường đau sau xương ức

-có khi ở vùng cổ, mũi ức

-đau có thể lan cánh tay

2 Dạ dày

-đau thượng vị, có thể lệch trái nếu

BC lớn dạ dày tổn thương

-có thể đau sau lưng khi có tổn thương

mặt sau dạ dày

I KHÁM LÂM SÀNG

Vị trí đau gợi ý chẩn đoán

3 Hành tá tràng

-đau thượng vị lệch phải

-đau lưng : tổn thương mặt sau HTT

4 Gan và túi mật

-đau hạ sườn phải, tam giác Chauffard , lan vai phải

I KHÁM LÂM SÀNG

Vị trí đau gợi ý chẩn đoán

-đau hố chậu trái : trực tràng

-đau hạ vị : đại tràng sigma

9.Cơ quan vùng chậu:

-buồng trứng không có vỏ bao → ít nhạy với kích thích đau: không có TC đến khi

có BC xoắn hay vỡ

I KHÁM LÂM SÀNG

• Cơn đau vừa/ nhẹ không phải lúc nào

cũng tương ứng với thương tổn nhẹ

I KHÁM LÂM SÀNG

Hỏi bệnh

Đặc tính cơn đau:

 Giúp xác định bản chất hay độ nặng của bệnh

 Mô tả : đau như dao đâm, như xé, nén ép,

I KHÁM LÂM SÀNG

Hỏi bệnh

Yếu tố làm tăng hay giảm đau:

 Giúp chẩn đoán nguyên nhân

 Ví dụ :

đau tăng khi hít thở,

đau giảm sau khi nôn, sau đi tiêu đau giảm sau dùng thuốc

I KHÁM LÂM SÀNG

Hỏi bệnh

Triệu chứng liên quan:

nôn ói xảy ra trước hay sau đau bụng

bí trung đại tiện, tiêu chảyvàng da

tiểu máusốt

choáng

I KHÁM LÂM SÀNG

Hỏi bệnh

• Tiền sử nội khoa : cơn đau giống

trong quá khứ, tái phát nhiều lần ?

• Tiền sử ngoại khoa : có được mổ ở vung bụng ?

• Tiền căn dùng thuốc: corticoides,

aspirin, UCMD,…

• Phụ nữ : CKKN, tiền căn thai nghén

I KHÁM LÂM SÀNG

2 Khám thực thể

- Mạch nhanh không lý do và kéo dài

bụng ngoại khoa

Dấu hiệu nhiễm trùng nhiễm độc

??

I KHÁM LÂM SÀNG

Khám bụng : NHÌN

• Tư thế nằm của BN

• Bụng trướng do báng bụng hay tắc ruột

• Đánh giá cử động thành bụng theo

nhịp thở

• Có thể thấy nhu động ruột BN gầy,

bụng lõm

• Dấu XH dưới da vùng bụng, hông

• Chú ý các vết mổ cũ → tắc ruột ?

I KHÁM LÂM SÀNG

Khám bụng :NGHE

•Nhu động ruột tăng và có âm sắc cao trong tắc ruột hoàn toàn hay một phần

•Nhu động ruột giảm hay mất trong liệt ruột: VPM, liệt ruột, RLđiện giải,viêm nặng (viêm tụy ), tắc ruột kéo dài

•Âm thổi từ mạch máu

•Tiếng cọ

NGHE

I KHÁM LÂM SÀNG

Khám bụng :GÕ

 Gõ vang : tắc ruột, đại tràng nhiễm độc

 Giúp xác định ranh giới của tạng to

 Gõ đục vùng thấp : có dịch trong ổ bụng

Cần luyện tập để gõ bằng cử động của cổ tay

I KHÁM LÂM SÀNG

Khám bụng : SỜ

• Điểm đau : chỗ đau nhất

• Phản ứng thành bụng, co cứng thành

bụng

• TC VPM không rõ ở người già, người bị bệnh nặng → cần chú ý để không bỏ sót

• Tạng to, khối u

THĂM TRỰC TRÀNG, ÂM ĐẠO Cho thông tin về các cơ quan trong khung chậu, mô quanh trực tràng

SỜ

I KHÁM LÂM SÀNG

 Các yếu tố có thể liên quan bụng ngoại khoa:

→ Đau < 48 giờ đầu

→ Đau kèm nôn ói

→ Có trụy mạch

→ Bụng đề kháng

II XÉT NGHIỆM

Xét nghiệm là cần thiết Không thay thế được phần hỏi bệnh và

khám LS

1 Công thức máu, chú ý bạch cầu, Hct

2 Amylase máu, nước tiểu

3 Ion đồ máu, ure, creatinine, đường huyết

4 Khí máu động mạch

5 Men gan, Bilirubin, Phosphatase kiềm

6 Tổng phân tích nước tiểu

7 Chẩn đoán hình ảnh

Chụp X quang bụng đứng không sửa soạn

Siêu âm bụng

GIÁ TRỊ CHẨN ĐOÁN HÌNH ẢNH

CỦA BỆNH LÝ Ổ BỤNG

III.NGUYÊN NHÂN ĐAU

BỤNG CẤP

1. Nguyên nhân thường gặp của

ĐBC có nguồn gốc bệnh lý trong ổ bụng

2. Nguyên nhân khác có nguồn gốc

bệnh lý trong ổ bụng

3. Nguyên nhân ngòai ổ bụng

4. Nguyên nhân của đau bụng mạn

tính được biểu hiện bằng những đợt đau bụng cấp

5. Đau bụng mạn tính kéo dài

III.NGUYÊN NHÂN ĐAU BỤNG CẤP

Nguyên nhân thường gặp do

bệnh lý trong ổ bụng

1 Viêm ruột thừa

2 Viêm túi mật cấp

3 Viêm tụy cấp

4 Viêm túi thừa

5 Thủng ổ loét dạ dày – tá

tràng

6 Tắc ruột

7 Thiếu máu mạc treo cấp

8 Túi phình động mạch chủ bụng

III.NGUYÊN NHÂN ĐAU BỤNG CẤP Nguyên nhân khác do bệnh lý

trong ổ bụng

1 Viêm phúc mạc tự phát do vi trùng

2 Viêm gan và suy gan

3 Viêm đài bể thận, viêm bàng quang

4 Viêm hạch mạc treo

5 Viêm ruột

6 Viêm nội mạc tử cung

7 Viêm vòi trứng cấp

8 U nang buồng trứng xoắn / không

xoắn

9 Thai ngoài tử cung

10 Rối loạn chức năng : HC ruột kích

thích,

HC giả tắc ruột

III.NGUYÊN NHÂN ĐAU BỤNG

CẤP Nguyên nhân ngoài ổ bụng

Viêm cơ tim

Viêm nội tâm

-Ngộ độc chì

Linh tinh:

-Say nắng -Rơi loạn tâm thần -Dập cơ

-HC ngưng thuốc gây nghiện

III.NGUYÊN NHÂN ĐAU BỤNG

CẤP

Nguyên nhân của đau bụng

mạn được biểu hiện bằng đợt ĐBC

- Cơ học: tắc ruột từng đợt

-Viêm : viêm ruột, viêm nội mạc tử cung

-Thần kinh và chuyển hĩa

-Linh tinh

-Khơng giải thích được

III.NGUYÊN NHÂN ĐAU BỤNG

CẤP Những chẩn đoán có thể

xảy ra

1.Vỡ hay thủng tạng

Tràn khí màng phổi

Vỡ thai ngoài tử cung

Vỡ u nang hay bướu

III.NGUYÊN NHÂN ĐAU BỤNG

CẤP Những chẩn đoán có thể

xảy ra

2.Nghẽn tắc tạng rỗng

-Tắc ống tiêu hoá ( hẹp môn vị, u,sỏi

III.NGUYÊN NHÂN ĐAU BỤNG

CẤP Những chẩn đoán có thể

xảy ra

3 Thiếu máu

-Nhồi máu mạc treo

-Thuyên tắc phổi

-Nhồi máu cơ tim

III.NGUYÊN NHÂN ĐAU BỤNG

CẤP Những chẩn đoán có thể

xảy ra4.Viêm

loét đại tràng )

III.NGUYÊN NHÂN ĐAU BỤNG

CẤP Những chẩn đoán có thể

xảy ra

5 Viêm phúc mạc:

 Viêm phúc mạc tự phát

( khi có báng bụng)

 Viêm phúc mạc thứ phát do thủng

tạng

 VPM thứ phát sau tình trạng viêm

(vd viêm túi mật, viêm tụy, bệnh lý viêm vùng chậu, viêm loét đại tràng )

III.NGUYÊN NHÂN ĐAU BỤNG

CẤP Những chẩn đoán có thể

xảy ra

6 Bệnh lý toàn thân :

- Ngộ độc kim loại nặng

- Ngưng thuốc an thần , thuốc mê

- Bệnh lý mạch máu

HÌNH THÁI LS VÀ NGUYÊN NHÂN CỦA HC ĐAU

BỤNG CẤP BỆNH NHÂN

và TIỀN SỬ

ĐAU và ĐẶC TÍNH

-Viêm tụy mạn

-Đai tràng co thắt

Có sốt -Ruột thừa -Túi mật -Thận-bể thận -Abces gan

Co cứng:

-Viêm phúc mạc

Bụng trướng, Mực nước hơi:

-Tắc ruột

Có sốc

XH nội

Vỡ TNTC Vỡ lách

Mất nước ngoại bào

Viêm tụy cấp Tắc ruột tiến triển Viêm PM tiến triển

XNCLS -CTM -Cấy máu, nước tiểu

-Nhóm máu -Amylase máu, NT -XQ bụng, siêu âm bụng

«THINK OUTSIDE OF THE BOX»

TÌNH HUỐNG LÂM SÀNG

TÌNH HUỐNG LÂM SÀNG

BN nữ , 32 tuổi, nhập viện vì đau vùng hông trái , khởi phát thình lình từ 1 ngày nay, đau quặn từng cơn, đau lan đến vùng bẹn trái , kèm theo BN than đi tiểu gắt buốt , tiểu lắt nhắt, nước tiểu đậm màu hơn bình thường.

Khám bụng : bụng mềm, điểm sườn sống trái (+), điểm niệu quản trái (+)

CHẨN ĐOÁN ?ĐỀ NGHỊ CẬN LÂM SÀNG THÍCH HỢP ?

BN nữ, 50 tuổi, nhập viện vì sốt & lạnh run từ 2 ngày nay, đau vùng hông trái và hố thắt lưng trái âm ỉ thỉnh thoảng có quặn cơn BN thấy buồn nôn ,đi tiểu láo , tiểu khó, nước tiểu vàng

Khám bệnh : M 90 HA 110/70 T 38 độ

HH 20

Vẻ mặt hốc hác , môi khô , lưỡi bẩn

Bụng mềm, sờ đau vùng hông trái , dấu rung thận trái (+)

Chẩn đoán ?Đề nghị CLS ?

BN nam ,50 tuổi, đã được chẩn đoán xơ gan cổ trướng từ 1 năm nay BN điều trị không thường xuyên.

Khoảng 1 tuần nay, BN thấy ăn kém đi, bụng to căng lên, cảm thấy người ớn lạnh , đau âm ỉ khắp bụng nên nhập viện

Khám : M 90, HA 100/60, T 37,8 độ, HH 20

Bụng báng căng , ấn đau tức khắp bụng

Chẩn đoán ?Đề nghị CLS ?

Bn nam , 25 tuổi , nhập viện vì đau vùng quanh rốn âm ỉ và đi tiêu phân lỏng 2 lần/ ngày, từ 1 ngày nay BN thấy ớn lạnh , người mệt mỏi không muốn ăn

vì có cảm giác buồn ói

Khám : T 38 độ , M 88 , HA 120/70 HH 18

Bụng mềm Vùng rốn không đau Đau vùng hố chậu phải, phản ứng dội ( +)

Chẩn đoán ? Đề nghị CLS ?

BN nam, 47 tuổi, nhập viện vì đau bụng

BS: Khoảng 20 giờ /ngày trước nhập viện, sau khi ăn tối như thường lệ, BN khởi phát đau bụng vùng thượng vị và trên rốn, kèm ói 1 lần ra thức ăn Vì đau càng tăng nên

BN nhập viện lúc khoảng 3 giờ sáng.

TS đái tháo đường mới phát hiện được điều trị không rõ

Khám lúc nhập viện:

-Tổng trạng tốt, M100, HA 100/60, HH 26 lần/ phút,

rất nhiều Sau khi đi tiêu lỏng 1 lần : M120, HA 90/70

- Khám bụng trướng, đề kháng vùng bụng trên

VII.KẾT LUẬN

 Có một số cas ĐBC chẩn đoán vẫn

không rõ dù đã tích cực làm chẩn

 Có cas đau bụng không rõ nguyên

nhân